SÁNG KIẾN CẢI TIÊN KỸ THUẬT
“Một số biện pháp nâng cao hiệu quả tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ 5-6 tuổi
trong trường Mầm non”

1. Phần mở đầu

1.1. Lí do chọn đề tài:
Như chúng ta đã biết một trong những di sản văn hóa truyền thống của
người Việt Nam đó là trò chơi dân gian, đây là một loại trò chơi nhưng mang tính
giáo dục cao và là nét đặc trưng của dân tộc, cứ thế trò chơi dân gian được lưu
truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Trò chơi dân gian được xem là hình thức
giáo dục đơn giản, giúp hình thành nhân cách cũng như phát triển thể chất cho trẻ.
Đặc biệt, đối với trẻ mầm non hoạt động chủ đạo của trẻ em chính là hoạt động vui
chơi. Trẻ em không chỉ cần được chăm sóc sức khỏe, được học tập, mà quan trọng
nhất trẻ cần được thỏa mãn nhu cầu vui chơi.
Tuy nhiên, trong bối cảnh xã hội hiện đại, công nghệ thông tin bùng nổ, các
bậc cha mẹ luôn bận rộn với công việc nên ít có thời gian để giải thích ý nghĩa và
dạy con biết những giá trị của nền văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam, mà
chỉ chú ý quá nhiều vào việc học của trẻ. PGS.TS Nguyễn Văn Huy-Giám đốc Bảo
tàng dân tộc học Việt Nam cho rằng: “Cuộc sống với trẻ nhỏ là không thể thiếu
những trò chơi. Trò chơi dân gian không đơn thuần là trò chơi mà nó còn chứa
đựng một nền văn hóa dân tộc Việt Nam độc đáo và giàu bản sắc. Trò chơi dân
gian không chỉ nâng cánh cho tâm hồn, giúp trẻ phát triển khả năng tư duy, sáng
tạo, sự khéo léo mà còn giúp các em hiểu về tình bạn, tình yêu gia đình, quê hương
đất nước. Trẻ em ở một xã hội công nghiệp chỉ quen với máy móc và không có
khoảng trống để chơi cũng là một thiệt thòi...” Chính vì thế, việc giúp các em hiểu


về cội nguồn với những trò chơi dân gian là một việc làm hết sức cần thiết. Song,
làm thế nào để tổ chức các trò chơi dân gian thực sự có hiệu quả, tạo được hứng
thú, lôi cuốn hấp dẫn trẻ, giúp trẻ được quay về cội nguồn bản sắc dân tộc là một

đoạn 2008-2013. Bám sát các văn bản chỉ đạo của Bộ, Sở Giáo dục và Đào tạo
Quảng Bình, Phòng Giáo dục và Đào tạo Lệ Thủy đã có Kế hoạch triển khai thực
hiện phong trào thi đua trong các trường học nói chung và trường mầm non nói
riêng. Một trong những nội dung của phong trào là "Tổ chức các trò chơi dân gian
và các hoạt động vui chơi giải trí tích cực khác phù hợp với lứa tuổi của học sinh".
Đối với trường chúng tôi, qua hàng năm nhà trường đã bám sát các văn bản
hướng dẫn của các cấp nên đã xây dựng kế hoạch lồng ghép các trò chơi dân gian
vào chương trình chăm sóc giáo dục trẻ, tổ chức nhiều hoạt động bổ ích như “Bé
với ca dao, dân ca; Bé với trò chơi dân gian” thu hút sự hứng thú tham gia tích cực
của trẻ trong nhà trường. Làm thế nào để tổ chức có hiệu quả các trò chơi dân gian
giúp trẻ ngày càng tích cực tham gia vào trò chơi, tạo ra một hoạt động thật bổ ích
đó là điều không đơn giản. Khi thực hiện đề tài này, tôi gặp những thuận lợi, khó
khăn sau:
a. Thuận lợi:
Bản thân được phân công dạy lớp 5-6 tuổi, độ tuổi dễ dàng tiếp thu lĩnh hội
trò chơi thuận lợi hơn những độ tuổi khác trong nhà trường.
Lớp tôi được ban giám hiệu nhà trường lựa chọn chỉ đạo xây dựng lớp điểm
về chuyên đề phát triển vận động và tổ chức trò chơi dân gian của trường nên đã
trang bị khá đầy đủ trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi, nhất là các đồ dùng đồ chơi
phục vụ cho việc tổ chức các trò chơi dân gian.


Bản thân được nhà trường cho tham dự các đợt tập huấn, bồi dưỡng chuyên
môn của sở, của phòng giáo dục về chuyên đề phát triển vận động và tổ chức các
trò chơi dân gian cho trẻ trong trường mầm non, từ đó đã tích lũy được kinh
nghiệm trong việc tổ chức, hướng dẫn các trò chơi dân gian..
Hoạt động Bé với các trò chơi dân gian ở trường đã thu hút sự quan tâm của
phụ huynh nên phụ huynh đã nhận thức rất rõ tầm quan trọng của trò chơi dân gian
đối với trẻ, phụ huynh đã chú ý đến việc hướng dẫn cho con em mình chơi ở nhà.
Điều may mắn nhất là tôi được sống trong tập thể đội ngũ đoàn kết, yêu

các hoạt động khác.
Để có cơ sở cho việc nghiên cứu của mình, tôi tiến hành điều tra, khảo sát
tình hình của trẻ ở lớp tôi đầu năm. Qua điều tra khảo sát kết quả cho thấy như sau:
T
T

Tiêu chí

Chưa Tỷ lệ Thỉnh Tỷ lệ Thường Tỷ lệ Ghi
có

%

thoảng

%

xuyên

%

19/42 45,2

14/42

33,3

9/42

21,4

chơi dân gian
Hứng thú tham gia vào

3 trò chơi dân gian trong

23,8

các hoạt động

Từ thực tế trên, là giáo viên chủ nhiệm lớp tôi băn khoăn suy nghĩ, làm thế
nào để tìm ra giải pháp, những cách làm hay để tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ


được tốt, đưa chất lượng chăm sóc nuôi dưỡng giáo dục trẻ trong nhà trường đạt
kết quả cao và tôi đã sử dụng một số biện pháp và cách làm sau:

2.2. Một số biện pháp thực hiện:
2.2.1. Lựa chọn trò chơi dân gian phù hợp với độ tuổi và khả năng nhận
thức của trẻ.
Trò chơi dân gian vô cùng phong phú và đa dạng, nhưng không phải trò
chơi nào cũng phù hợp với trẻ nhỏ. Vì vậy, trước khi lựa chọn các trò chơi dân gian
cho trẻ, tôi phải nghiên cứu và tìm hiểu kĩ xem nội dung của trò chơi đó có phù
hợp với lứa tuổi mầm non và trẻ có thể chơi được những trò chơi đó hay không.
Lựa chọn cho trẻ chơi các trò chơi có luật chơi và cách chơi đơn giản, dễ nhớ, dễ
hiểu hoặc trò chơi đó có hơi khó hay đơn điệu thì khi chơi tôi có thể thay đổi hình
thức thật linh hoạt. Chính vì thế trò chơi phải được lựa chọn cho phù hợp với độ
tuổi trẻ.
Ví dụ:
- Với trẻ lứa tuổi nhà trẻ và mẫu giáo bé (từ 2-3 tuổi) khả năng chú ý chủ định
của trẻ còn kém, nhận thức còn đơn giản, trẻ chỉ có thể chơi những trò chơi đơn

Ví dụ: Trò chơi Chi chi chành chành trẻ vừa chơi vừa đọc:
“Chi chi chành chành
Cái đanh thổi lửa
Con ngựa đứt cương
Ba vương ngũ đế
Bắt dế đi tìm


Ù à ù ập”...

Trò chơi chỉ được tổ chức khi trẻ đã thuộc lời đồng dao. Chính vì vậy, tôi
thường cho trẻ làm quen với lời đồng dao của các trò chơi dân gian trước khi
hướng dẫn trẻ chơi vào các thời điểm trong ngày của trẻ như hoạt động chiều, hoạt
động ngoài trời... Khi trẻ đã thuộc lời đồng dao, tôi tổ chức cho trẻ chơi các trò
chơi tương ứng với lời đồng dao đó. Vì thế trẻ chơi rất hứng thú và tích cực tham
gia vào trò chơi.

* Chuẩn bị địa điểm:
Mỗi trò chơi dân gian có một cách chơi và luật chơi khác nhau. Có những
trò chơi vận động mang tính tập thể rất cao thường có số lượng người tham gia
chơi lớn và đòi hỏi địa điểm chơi phải có diện tích rộng như trò chơi “Kéo co”;
“Rồng rắn lên mây”; “ Thả đỉa ba ba”; “Nhảy đôi”...
Nhưng lại có những trò chơi hay chơi theo nhóm nhỏ như “Chi chi chành
chành”; “Ô ăn quan”; “Rải ranh”; “Chuyền thẻ”; “Ô ăn quan”...
Do đó tôi cần nắm rõ cách chơi, luật chơi, đặc điểm của từng trò chơi để từ
đó lựa chọn địa điểm phù hợp.
Ví dụ: Với giờ chơi và hoạt động chiều cho trẻ chơi các trò chơi tỉnh nhằm
phát triển nhận thức, ôn luyện chữ cái hoặc chữ số đã học khắc sâu kiến thức cho
trẻ qua trò chơi “Tìm nụm tìm nị”. Qua trò chơi này tôi dạy trẻ học chữ cái bằng
cách: Cho trẻ đọc từ câu “Tùm nụm tùm nị... bỏ chữ ai đọc, đố bạn chữ gì?” lúc đó

gian hẹp như trò chơi “Ô ăn quan”, “Chơi chuyền”, “Rải ranh”, “Kéo cưa lừa xẻ”...


Với hoạt động chung và hoạt động chiều: Tôi lựa chọn trò chơi tỉnh phát
triển nhận thức cho trẻ như trò chơi “Đọc câu”, “Đếm sao”, “Tập tầm vông”...
Đặc biệt, khi tích hợp trò chơi dân gian trong hoạt động chung, giáo viên cần
lựa chọn trò chơi phù hợp với đặc điểm môn học.
Ví dụ: - Với lĩnh vực thể chất: Tôi lựa chọn các trò chơi vận động nhằm rèn
luyện thân thể khỏe mạnh, hoạt bát và năng động. Nhiều trò chơi đòi hỏi trẻ phải
mạnh mẽ, nhanh tay, nhanh mắt, nhanh miệng. Trẻ phải có sức khỏe mới có thể vui
chơi và ngược lại vui chơi giúp cho trẻ thêm khỏe mạnh và năng động.
Hoặc với trò chơi “Rồng rắn lên mây” khi trẻ hát xong khúc cuối “Xin khúc
đuôi - Tha hồ thầy đuổi”, lập tức trẻ làm “đuôi” (đứng sau cùng) phải chạy thật
nhanh, nếu không sẽ bị “thầy” tóm lấy, sau đó có thể bị thay người khác hoặc lại
phải làm “thầy” để đi đuổi trẻ khác.
Trò chơi “Trồng nụ, trồng hoa” có nhiều nấc chơi nho nhỏ, từ bàn một, bàn
hai...đến bàn mười từ một nụ, một hoa...đến tám hoa. Để chơi trò chơi này trẻ phải
vượt qua dần các nấc, hết nấc này mới đi tiếp nấc sau. Như vậy đòi hỏi trẻ phải có
tính kiên trì, cẩn thận, khéo léo mới đi được từ đầu đến cuối trò chơi.
Với trò chơi “Chi chi, chành chành” đòi hỏi trẻ phải có phản ứng nhanh
nhạy, linh hoạt, phối hợp tốt giữa tay, mắt, lời nói, vì đến cuối bài “Ù à, ù ập” mà
trẻ không rút tay ra kịp thì ngón tay sẽ bị giữ lại, như thế là thua.
- Với lĩnh vực phát triển nhận thức khám phá khoa học hoặc làm quen với
toán hay lĩnh vực phát triển ngôn ngữ làm quen với văn học, khi lựa chọn các trò
chơi cần đáp ứng các tiêu chí sau:
+ Nhằm phát triển nhận thức cho trẻ
+ Phát triển ngôn ngữ
+ Rèn luyện trí nhớ, khả năng tư duy



Tiêu chí

TT

1

3

thoảng %

Thườn
g

Tỷ lệ

Ghi

%

chú

a có

%

0

0

0


xuyên

Trẻ hoạt động tích cực

1

2

Chư Tỷ lệ Thỉnh Tỷ lệ

vào trò chơi dân gian
trong các hoạt động
Kỹ năng chơi các trò

2 chơi dân gian
Hứng thú tham gia vào
3
trò chơi dân gian trong
các hoạt động

* Đối với giáo viên:
Có thêm nhiều kinh nghiệm trong việc sưu tầm, lựa chọn các trò chơi dân
gian để tổ chức cho trẻ phù hợp.
Giáo viên linh hoạt, sáng tạo hơn trong việc tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ
và có thể lồng ghép các trò chơi đó vào hoạt động khác với nội dung phù hợp.
Đồng thời tạo được sự thân thiện, gần gũi với trẻ vừa là người hướng dẫn vừa là
bạn chơi của trẻ.
Giáo viên đã trở nên năng động, tự tin, linh hoạt hơn khi tổ chức các hoạt
động tập thể.

trò chơi dân gian ở trường Mầm non.

3. Phần kết luận:
3.1. Ý nghĩa của đề tài:
Trò chơi dân gian là một di sản văn hóa quý báu của dân tộc. Nó được kết
tinh từ quá trình lao động và sinh hoạt, trong đó tích hội tụ cả trí tuệ và niềm vui
sống của bao thế hệ người Việt xưa. Đặc biệt, đối với trẻ em, trò chơi dân gian với
những chức năng đặc biệt của nó đã mang lại cho thế giới trẻ thơ nhiều điều thú vị
và bổ ích, đồng thời thể hiện nhu cầu giải trí, vui chơi, quyền được chia sẻ niềm
vui của các em với bạn bè, cộng đồng.
Trò chơi dân gian là loại hình giáo dục rất có hiệu quả, vì nó vừa là phương
tiện giải trí lành mạnh, vui chơi sinh động, phù hợp với đặc điểm sinh lý, vừa là
phương tiện giáo dục nhẹ nhàng sâu sắc. Các trò chơi dân gian vừa dễ tiếp cận vừa
không tốn kém mà lại mang lại hiệu quả cao trong trường học, góp phần nâng cao
nhận thức, tăng cường thể lực cho trẻ, phát triển các giác quan, giúp trẻ trở thành
người có ích trong tương lai, giúp trẻ hiểu biết thêm về thế giới xung quanh đẹp
hơn và rộng mở, tuổi thơ các em sẽ có những hành trang quý báu mang tính cội
nguồn dân tộc.
Từ kết quả của việc tổ chức các trò chơi dân gian trong các hoạt động ở lớp
mẫu giáo 5-6 tuổi do Tôi trực tiếp giảng dạy trong năm học 2014 -2015 bước đầu
có những hiệu quả tích cực đối với trẻ và phụ huynh. Bản thân tôi nhận thấy vẫn
còn nhiều vấn đề cần tiếp tục học hỏi, tìm kiếm giải pháp, đúc rút kinh nghiệm ở
các đơn vị bạn, để làm thế nào tổ chức các trò chơi dân gian vào các hoạt động của
trẻ 5-6 tuổi nói riêng và trẻ mẫu giáo trong trường nói chung được phát triển toàn
diện, thỏa mãn nhu cầu vui chơi của trẻ, giữ gìn những giá trị bản sắc văn hóa dân


tộc. Vì thế, việc tổ chức các trò chơi dân gian có hiệu quả thì chất lượng chăm sóc
giáo dục trẻ mầm non ngày một nâng cao, đạt được mục tiêu đề ra không phụ lòng
tin của các bậc phụ huynh và sự mong muốn của xã hội.


MỤC LỤC
1.

PHẦN

MỞ

ĐẦU: ..........................................................................................................................
.Trang 1
1.1.

Lý

do

chọn

đề

tài:..................................................................................................................Trang 1
1.2.

Phạm

vi

áp

dụng

Khó

khăn:............................................................................................................................
....Trang 2
2.1.3.

Điều

tra

thực

tiễn:.............................................................................................................Trang 2
2.1.4.

Nguyên

Nhân:......................................................................................................................Tra
ng 3
2.2.

Các

giải

pháp:...........................................................................................................................
Trang 3
2.2.1. Tham mưu mua sắm cơ sở vật chất, trang thiết
bị:..............................Trang 3
2.2.2.

trẻ

động:............................................................................................Trang 6

hoạt


2.2.5.

Phối

kết

hợp

với

phụ

huynh......................................................................................Trang 8
2.3.

Kết

quả

đạt

được:....................................................................................................................Tran
g9

KẾT

LUẬN:
..................................................................................................................Trang 10
3.1.

Ý

nghĩa

của

đề

tài:...... ..........................................................................................................Trang 10
3.2.

Kiến

nghị,

xuất:................................................................................................................Trang
12

đề