Nam định
ngày soạn 2/9/2007
Tuần I :
Tiết i:
Bài 1: văn bản
cổng trờng mở ra
(
Lí Lan)
A - Mục tiêu cần đạt:
- Giúp học sinh cảm nhận và hiểu đợc tình cảm thiêng liêng đẹp đẽ của ngời
mẹ dành cho con đợc thể hiện qua tâm trạng của mẹ đêm trớc ngày con vào lớp , từ
đó thấy đợc ý nghĩa lớn lao của nhà trờng với cuộc đời con ngời.
- GD lòng kính yêu cha mẹ
- H làm quen với loại văn bản nhật dụng
B Chuẩn bị:
- G: soạn giáo án, đọc tài liệu tham khảo, chuẩn bị bảng phụ
- H: chuẩn bị sách vở, đọc văn bản và trả lời câu hỏi SGK
C - Lên lớp:
1. ổn định trật tự:
2.Kiểm tra: Sách, vở ghi của học sinh
3. Bài mới
Tất cả chúng ta đều đã trải qua cái buổi tối vào đêm trớc ngày khai trờng,
trọng đại, thiêng liêng, chuẩn từ mẫu giáo lên lớp 1 bậc tiểu học. Bây giờ nhớ lại
còn thấy bồi hồi xao xuyến, đan xen với cảm giác lo lắng. Vậy khi con đến trờng
tâm trạng của ngời mẹ sẽ nh thế nào khi cánh cổng trờng sắp mở ra đón con trai
yêu quý của mẹ. Chúng ta cùng đi tìm hiểu bài học hôm nay để thấy rõ điều đó.
Giáo án Ngữ Văn 7
I. Giới thiệu tác giả tác phẩm:
? Đọc phần chữ nhỏ cuối văn bản để hiểu tác giả của văn bản và xuất xứ của
văn bản
- Tác giả: nhà văn Lí Lan

? Đọc đoạn văn bản nói lên những tâm t của mẹ về con và phát hiện những từ ngữ,
chi tiết nói về hành động của con và của mẹ
- Con : háo hức, hăng hái dọn dẹp đồ chơi đi ngủ sớm
- Mẹ: đắp mền cho con, không tập trung đợc vào việc gì cả , trằn trọc nghĩ về
những tháng ngày trớc khi con vào lớp 1.
* G Hình ảnh gơng mặt thanh thoát của con tựa nghiêng trên gối mềm, đôi môi hé
mở và thỉnh thoảng chúm lại nh đang mút kẹo có thể nói trong cái nhìn yêu thơng của
mẹ ngời con vẫn gây thơ hồn nhiên bé bang lại vừa trởng thành khôn lớn hơn mọi ngày.
Đó là nhng giây phút hạnh phúc nhất của ngời mẹ, hạnh phúc nhất của tình mẫu tử.
? Trong ánh mắt yêu thơng trìu mến của mẹ, con hiện lên là 1 đứa trẻ nh thế nào.
- Con dù nhỏ nhng cũng đã phần nào cảm nhận đợc ý nghĩ trọng đại của ngày
khai trờng cố tỏ ra mình lớn hơn, chững chạc hơn. Con háo hức hồi hộp chờ đón
ngày ấy - đúng là tâm trạng của 1 đứa trẻ luôn khao khát đón nhận những điều mới lạ.
? Cũng qua đó em hiểu gì về ngời mẹ
- Rất quan tâm đến con, chăm sóc con từ những cái nhỏ nhất. Nhng xúc động hơn
cả là mẹ đã coi con nh 1 ngời lớn để hiểu và trân trọng những suy nghĩ tình cảm của
con, tâm t của con rất yêu con.
Nam Định
- 3 -
Giáo án Ngữ Văn 7
? Quan sát lại phần văn bản, nội dung trọng tâm của phần này là tâm t của mẹ,
những nhà văn lại thể hiện điều đó trong thế đối chiếu với hành động của con nhằm
dụng ý gì.
- Làm thế giới tâm trạng của mẹ đợc bộc lộ 1 cách tinh tế và sâu sắc, đồng thời
thấy đợc tình cảm gắn bó máu thịt tình mẫu tử sâu sắc của 2 mẹ con.
*. Ng ời mẹ nghĩ về ngày khai tr ờng đầu tiên của mình
? Đọc thầm và cho biết, trong cái ngày trọng đại ấy- mẹ có tâm trạng nh thế nào.
- Nôn nao, hồi hộp
- Chơi vơi hốt hoảng
? 2 nét tâm trạng này có mâu thuẫn nhau không

- Nói: đi đi con, hãy can đảm, thê giới này là của con
? Bằng những hành động lời nói ấy, thừ hình dung ngời mẹ muốn tâm sự với con
điều gì
- Bằng hành động, phải chăng ngời mẹ muốn nói với con rằng lúc nào mẹ cũng ở
bên con- trong những thời khắc quan trọng nhất của cuộc đời con
- Bằng lời nói, phải chăng mẹ muốn khơi dậy ở con niềm tin vào chính mình, khơi
dậy cái khát khao khám phá và chinh phục tg mẹ luôn mong muốn con mình tự tin
vững chắc bớc trên đôi chân của mình, tiến tới 1 tg ngày mai đang rộng mở đón con
mong ớc rất đẹp, rất chính đáng của những ngời cha, ngời mẹ.
? Nhìn lại bài kí, có phải ngời mẹ đang nói trực tiếp với con không
- Ngơì mẹ nhìn con ngủ, nh tâm sự với chính mình
Nam Định
- 5 -
Giáo án Ngữ Văn 7
- Chọn cách diễn đạt nh thế, tác giả sẽ làm nổi bật đợc tâm trạng ngời mẹ từ
những điều sâu thẳm khó nói nhất, làm cho ngời đọc dễ đồng cảm, đồng thời thấy đợc
tình cảm mẹ con thắm thiết sâu nặng.
? Tâm sự của ngời mẹ giúp em hiểu điều gì
- Tấm lòng của ngời mẹ đối với con
- Vai trò quan trọng của nhà trờng đối với mỗi ngời.
? Tình cảm của ngời mẹ đợc bộc lộ nh thế nào trong bài văn
- Khi thì trực tiếp, khi thì gián tiếp
- Cảm xúc tự nhiên, chân thành
đó chính là đặc trng của văn bản biểu cảm 1 loại văn bản sẽ đợc học ở
những tiết sau đó.
* Ghi nhớ: SGK 9
? Đọc ghi nhớ
GV khắc sâu kiến thức cho học sinh : Vản bản nh những dòng nhật kí tâm tình,
nhỏ nhẹ và sâu lắng, bài văn giúp ta hiểu thêm tấm lòng thơng yêu, tình cảm sâu nặng
của ngời mẹ đối với con và vai trò to lớn của Nhà trờng đối với cuộc sống mỗi con ngời.

I. Mục tiêu cần đạt:
- H hiểu và cảm nhận đợc tình cảm của cha mẹ đối với con cái rất sâu nặng và đó
là tình cảm thiêng liêng đẹp đẽ- phải gìn giữ và trân trọng nó.
Nam Định
- 7 -
Giáo án Ngữ Văn 7
- Rèn kĩ năng cảm thụ văn bản nhật dụng dới dạng 1 bức th
II. Chuẩn bị:
G soạn giáo án, đọc tài liệu tham khảo, chuẩn bị bảng phụ
H : Trả lời câu hỏi SGK, học bài trớc.
III. Lên Lớp:
A ổ n định tổ chức:
B. Kiểm tra bài cũ:
? Bài học sâu sắc nhất mà em rút ra đợc từ bài kí
C. Bài mới:
I. Giới thiệu tác giả tác phẩm:
? Theo dõi phần chú thích sao sgk, cho biết 1 vài điều về tác giả , tác phẩm
- Tác giả: Et môn đô đơ Ami xi ( 1846- 1908) là nhà văn, nhà hoạt động xã
hội lỗi lạc ngời ý.Ông viết nhiều thể loại ( truyện, du kí, phê bình văn học, luận văn
chính trị xã hội ...)
-Tác phẩm: Xuất bản năm 1886, đợc viết dới hình thức 1 cuốn nhật kí của cậu bé
En ri cô 11 tuổi, học tiểu học, khởi đầu từ tháng 10 năm trớc tháng 7 năm sau.
II. Đọc, tìm hiểu chú thích, bố cục văn bản ( bảng phụ)
G hớng dẫn đọc: là đoạn nhật kí thể hiện đợc tâm t tình cảm buồn khổ của ng-
ời cha trớc lỗi lầm của con và sự trân trọng với vợ mình.
? Văn bản có thể chia thành mấy phần
- Giới thiệu bức th
- Nội dung bức th
III. T ìm hiểu văn bản
1. Giới thiệu bức th :

- Bố rất yêu E, rất kì vọng ở cậu.
G: và ta có thể đọc đợc ngay trong những lời tức giận ấy một tình yêu thơng đầy
ắp E của bố bố rất yêu con ...
? Từ đó em thấy cái cách bố yêu E có gì làm ta cảm động
- Tình yêu thơng sâu nặng nhng không hề mù quáng.Ông đã dùng chính sức
mạnh của tình yêu thơng nh 1 đòn bẩy để E tự hiểu ra lỗi lầm của mình 1 cách thấm
thía và sâu sắc- chứ không phải bằng roi vọt, mệnh lệnh.
? Kết thúc lá th, ngời bố yêu cầu E những gì
- Phải xin lỗi mẹ ngay lập tức
- Trong một thời gian con đừng hôn bố
? Nhận xét những yêu cầu trên
- Yêu cầu 1: hành động sửa lỗi
- Yêu cầu 2: Chính là sự trừng phạt với E
? Tại sao ngời bố lại chọn cách trừng phạt này
- Vì chỉ có cách trừng phạt đó mới giúp E nhìn lại lỗi lầm của mình 1 cách tỉnh
táo và rút ra đợc bài học thấm thía cho cuộc đời mình.
- Vì với cách trừng phạt này E sẽ hiểu đợc tình yêu thơng của cha mẹ dành cho
cậu quý giá đến nhờng nào
? Vì sao ngời bố lại có thái độ nh thế với E
- Vì bố rất mong con mình trở thành đứa con ngoan, hiếu thảo
- Vì ông rất trân trọng, yêu quý mẹ E
b. Hình ảnh ngời mẹ
G: không phải ngẫu nhiên mà tiêu đề đoạn trích lại đợc tác giả đặt tên là Mẹ tôi.
Có thể nội dung và nhan đề không phù hợp?
Nam Định
- 10 -
Giáo án Ngữ Văn 7
- Ngời mẹ không trực tiếp xuất hiện trong câu chuyện nhng là tiêu điểm mà các
nhân vật, chi tiết hớng tới.
? Ngời mẹ đợc bố E nhắc đến bằng những chi tiết nào

- Không, ông coi E nh 1 ngời đã trởng thành, tâm sự rất chí tình thiết tha rất
tôn trọng em
c. Tâm trạng của E khi đọc th bố:
? Điều gì làm cho E xúc động khi đọc th bố
( H thảo luận)
- Vì bố gợi lại những kỉ niệm giữa mẹ và
- Vì những lời nói chân tình, sâu sắc của bố.
- Vì nhờ đọc th bố, E hiểu và yêu kính mẹ hơn
- Vì ân hận
* Dù là lí do nào đi chăng nữa, thì xúc động của E cho thấy E đã nhận thức 1 cách
thấm thía và sâu sắc về lỗi lầm của mình chỉ có điều đó mới giúp E tự sửa mình 1 cách
nhanh chóng.. Và nh vậy lá th bố viết cho E đã làm đợc điều ông mong muốn.
? Theo em, vì sao bố không nói trực tiếp với E mà chọn hình thức viết th
- Để giảm bớt sự gay gắt của lời cảnh cáo
- Vì th tác động đến suy nghí, tình cảm mạnh hơn
- Vì th nói đợc những suy nghĩ, tình cảm của ngời viết 1 cách tế nhị kín đáo,
không làm ngời mắc lỗi thấy bị tổn thơng lòng tự trọng.
3. Ghi nhớ: SGK trang 12
? Đọc SGK trang 12:
Nam Định
- 12 -
Giáo án Ngữ Văn 7
IV. Luyện tập , củng cố
GV khắc sâu kiến thức cho học sinh:
Con hãy nhớ rằng tình yêu thơng kính trọng của cha mẹình cảm thiêng liêng hơn
cả. Thật đáng và nhục nhã cho kẻ nào chà đạp lên tình yêu thơng đó. Đây cũng chính
là nội dung mà văn bản mẹ tôi gửi đến chúng ta.
? Đọc th gửi mẹ trang 12 và Vì sao hoa cúc có nhiều cánh nhỏ trang 13.
* Bài tập:
Em hãy xác định những từ ghép trong các câu sau đây và chỉ ra cấu tạo của

Giáo án Ngữ Văn 7
Ngày soạn: 03/9/2007

Tiết 3:
từ ghép
I. Mục tiêu cần đạt:
- Giúp nắm đợc cấu tạo từ ghép, hiểu đợc nghĩa của từ ghép
- Rèn kĩ năng nhận diện và sử dụng từ ghép trong văn bản
II. Chuẩn bị:
G soạn giáo án, bảng phụ
H xem trớc bài trả lời câu hỏi SGK
III. Lên lớp:
A.Kiểm tra bài cũ: ? Nhắc lại khái niệm về từ ghép đã học ở lớp 6
B.Bài mới:
I. Các loại từ ghép:
1. Phân tích VD:
? Đọc đoạn văn ở phần bảng phụ và thực hiện các yêu cầu của bài tập
- Bà ngoại
- Thơm phức
tiếng chính đứng trớc, tiếng phụ đứng sau
? Đọc đoạn văn của Bài tập 2 , các từ ghép đợc in đậm có gì khác so với từ ghép ở BT 1
- Quần áo
- Trầm bổng
không phân ra tiếng chính, tiếng phụ, các tiếng trong từ ngang nhau về mặt ngữ
pháp
G: đó chính là 2 loại từ ghép cơ bản trong tiếng Việt.
- Loại 1: từ ghép chính phụ
- Loại 2: từ ghép đẳng lập
? Dựa vào những ví dụ đã phân tích, thử nêu đặc điểm ngữ pháp của 2 loại từ
ghép này

nghĩa của tiếng chính.
- Từ ghép đẳng lập có tính chất hợp nghĩa. Nghĩa của từ ghép đẳng lập khái quát hợp
nghĩa của các tiếng tạo nên nó.
? Lấy VD 5 TG CP và 5 TGĐL
Nam Định
- 16 -
Giáo án Ngữ Văn 7
? Nhắc lại 2 kết luận về đặc điểm ngữ pháp và đặc điểm ý nghĩa của tgcp và
TGĐL
G có thể tổ chức cuộc thi, chia lớp thành 2 nhóm- mỗi nhóm tìm 1 loại từ ghép
trong thời gian 1 phút nhóm nào tìm đợc nhiều hơn thắng.
III. Luyện tập:
1. H đọc, thực hiện yêu cầu của BT 2,3
Với mỗi BT cho 2 H lên bảng làm
2. Điền thêm các tiếng dới đây để tạo từ ghép chính phụ
bút:.. ( bút chì, bút mực)
thớc ( thớc kẻ, thớc gỗ)
ma ( ma phùn, ma lâm thâm)
làm ( làm ăn, làm việc)
ăn ( ăn cơm)
trắng ( trắng tinh, trắng toát)
vui (vui cời)
nhát ( nhát gan, nhát dao)
Bài tập 3: Điền thêm tiếng vào sau các tiếng dới đây để tạo từ ghép đẳng
lập.
sông mằy
núi mặt
đồi mũi
thích hỏi
ham học

nghĩa
- H biết vận dụng những kiến thức liên kết để bức đầu xây dựng những van bản có
tính liên kết .
II. Chuẩn bị:
GV soạn giáo án - Đọc tài liệu tham khảo, bảng phụ
H: Trả lời câu hỏi SGK, đọc bài
III. Lên lớp:
A. Kiểm tra bài cũ:
? Nêu cấu tạo của từ ghép đẳng lập và TGCP- cho ví dụ minh hoạ
B. Bài mới:
I. Liên kết và các ph ơng tiện liên kết trong văn bản
1. Tính liên kết của văn bản
a. Bài tập ( giáo viên treo bảng phụ)
* Theo em, nếu bố En-ri-cô chỉ viết mấy câu sau thì En-ri-cô có thể hiểu điều bố
muối nói cha?
Trớc mặt cô giáo con đã thiếu lễ độ với mẹ. Bố nhớ, cách đây mấy năm, mẹ đã
phải thức suốt đêm, cúi mình trên chiếc nôi trông chừng hơi thở hổn hển của con, quằn
quại vì nỗi lo sợ, khóc nức nở khi nghĩ rằng có thể mất con ! Hãy nghĩ xem, En-ri-cô à !
Nam Định
- 19 -
Giáo án Ngữ Văn 7
Ngời mẹ sẵn sàng bỏ hết một năm hạnh phúc để trách cho con một giờ đau đớn, ngời
mẹ có thể đi ăn xin để nuôi con, có thể hy sinh tính mạng để cứu sống con! Thôi trong
một thời gian con đừng hôn bố
- E không thể hiểu bố nói gì
? Theo em vì sao nh thế
- Có phải vì các câu văn viết cha đúng ngữ pháp không( không)
- Có phải vì các câu có nội dung cha thật rõ ràng không( không)
- Có phải vì các câu cha liên kết với nhau để thể hiện 1 nội dung nhất định( đúng)
G: Nh vậy chỉ có các câu văn trên cha chính xác rõ ràng về mặt ngữ pháp cũng

II. Luyện tập:
1. Bài tập 1: Sắp xếp những câu văn dới đây theo một trình tự hợp lý để tạo thành
một đoạn văn có tính liên kết chặt chẽ.
Giải bài tập 1: 1 4 2 5 3
Một quan chức của thành phố đã kết thúc buổi lễ phát thởng nh sau: Ra khỏi
đây, các con ạ, các con không đợc quên gửi lời chào và lòng biết ơn đến những ngời đã
vì các con mà không quản bao mệt nhọc, những ngời đã hiến cả trí thông minh và lòng
dũng cảm cho các con, những ngời sống và chết vì các con, và họ đây này! . Và ông đa
tay chỉ về phía các thầy giáo, cô giáo ngồi trên các hành lang. Nghe lời kêu gọi cảm
động, đáp ứng đúng những tình cảm của mình, tất cả học sinh đều đứng dậy, dang tay
về phía các thầy các cô. Các thầy, các cô đều đứng dậy vẫy mũ,vẫy khăn đáp lại, tất cả
đều xúc động về sự biểu lộ lòng yêu mến ấy của học sinh.
BT2: Gọi học sinh lên bảng làm. Cho các em nhận xét - giáo viên sửa lại
Về hình thức ngôn ngữ có vẻ rất liên kết nhng không thế coi giữa những câu ấy dã
có mối liên kết thực sự vì không cùng nói về 1 nội dung .
Nam Định
- 21 -
Giáo án Ngữ Văn 7
BT3: Bà bà cháu bà bà cháu thế là
Điền những từ thích hợp vào chỗ trống trong đoạn văn dới đây để các câu liên kết
chặt chẽ với nhau?
Gợi ý: Bà ơi! cháu thờng về đây, ra vờn, đứng dới gốc na, gốc ổi, mong tìm lại
hình bóng của ( bà) và nhớ lại ngày nào (Bà) trồng cây (cháu) chạy lon ton bên
bà (bà) bảo khi nào cây có quả (bà) sẽ giành quả to nhất, ngon nhất cho ( cháu)
nhng cháu lại bảo quả to nhất, ngon nhất phải để phần bà (lúc đó), bà ôm cháu vào
lòng hôn cháu một cái thật kêu.
IV. Về nhà : Làm bài tập 4, 5.
BT4: G gợi ý H chú ý câu thứ 3 sau 2 câu đợc trích dẫn để thấy rằng câu thứ 3 đã
kết nối 2 câu trên thành 1 thể thống nhất, làm cho đoạn văn trở nen liên kết chặt chẽ với
nhau.

tấm lòng vị tha, nhân hậu trong sáng cao đẹp của những bạn nhỏ chẳng may rơi vào
hoàn cảnh bất hạnh.
I. Giới thiệu tác giả tác phẩm
? Theo dõi phần chú thích (1) SGk trang 26, cho biết 1 vài điều về tác giả, tác
phẩm
Tác giả: Khánh Hoài
- Tác phẩm: đợc giải nhì trong cuộc thi viết về quyền trẻ em
II. Đọc và tìm hiểu chú thích, bố cục văn bản
G hớng dẫn đọc: giọng kể chuyện, chậm rãi, giàu cảm xúc .
G kết hợp thuật và đọc.
? Nhắc lại bố cục chung của văn bản tự sự kể chuyện (bảng phụ)
- 3 phần: mở đầu, diễn biến, kết thúc .
? 3 phần đó đợc thể hiện trong truyện này nh thế nào
- Mở đầu: từ đầu khóc nhiều
- Diễn biến: tiếp đi thôi con
- Kết thúc : phần còn lại .
ta sẽ tìm hiểu câu chuyện theo bố cục đó.
III. Đọc và tìm hiểu văn bản
1. Mở đầu:
? Đọc diễn cảm phần mở đầu, kể cho ta nghe chuyện gì
- Mẹ bảo 2 anh em chia đồ chơi
- Thuỷ sợ hãi tuyệt vọng
? Nếu chỉ dừng ở phần đầu, em có hiểu chuyện gì đang xảy ra trong gia đình 2 anh
em Thuỷ không
Nam Định
- 24 -
Giáo án Ngữ Văn 7
- Không, nhng ta linh cảm đợc đó phải là 1 chuyện rất buồn. Cặp mắt của Thuỷ,
tiếng khóc nức nở của em và cả giọng nói khản đặc của mẹ đã nói lên điều đó.
? Nhận xét cách mở đầu chuyện