ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO
DỤC

PHAN TIẾN CHỨC

QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY
HỌC
Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN BA VÌ,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. NGÔ QUANG SƠN

HÀ NỘI - 2015


1


LỜI CẢM ƠN
Với tình cảm chân thành, tác giả luận văn xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới
các thầy cô giáo trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội đã trang bị vốn kiến
thức lý luận về khoa học quản lý, giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu
và hoàn thành luận văn.
Đặc biệt, tác giả luận văn xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Ngô Quang
Sơn, người Thầy đã trực tiếp hướng dẫn, tận tình chỉ bảo, giúp đỡ, động viên cũng như tạo
cho tác giả sự tự tin để hoàn thành luận văn này.
Tác giả xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu, giáo viên và học sinh các trường

Cơ sở vật chất

DH

Dạy học

ĐPT

Đa phương tiện

GADHTC

Giáo án dạy học tích cực

GD&ĐT

Giáo dục và đào tạo

GV

Giáo viên

HS

Học sinh

HT

Hiệu trưởng


Thiết bị dạy học

THPT

Trung học phổ thông

TL

Tỷ lệ

TP

Tổ phó

TT

Tổ trưởng

i
i


MỤC
LỤC
Trang
Lời cảm ơn ....................................................................................................... i
Danh mục viết tắt............................................................................................. ii
Mục lục ............................................................................................................i
ii
Danh mục các bảng..........................................................................................i

21
1.3. Nội dung quản lý ứng dụng Công nghệ Thông tin trong dạy
học ở trƣờng THPT .......................................................................................
24
1.3.1. Quản lý việc xây dựng và sử dụng phòng học đa phương tiện .............
24
1.3.2. Quản lý việc sử dụng các phần mềm hỗ trợ dạy học............................. 26
1.3.3. Quản lý việc thiết kế và sử dụng giáo án dạy học tích cực có
ứng dụng công nghệ thông tin ......................................................................... 26

iii


1.3.4. Quản lý ứng dụng CNTT trong công tác kiểm tra đánh giá kết
quả học tập của học sinh ..................................................................................
29
Kết luận chƣơng 1..........................................................................................
30
Chƣơng 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG
NGHỆ
THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC Ở CÁC TRƢỜNG
TRUNG
HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN BA VÌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI .................
31
2.1. Khái quát về huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội ..................................... 31
2.1.1. Điều kiện tự nhiên.................................................................................. 31
2.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội ...................................................................... 31
2.1.3. Tình hình giáo dục của huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội ...................... 32
2.2. Thực trạng phát triển giáo dục Trung học phổ thông của
huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội.................................................................... 33



2.5. Phân tích thực trạng ứng dụng và quản lý ứng dụng công
nghệ thông tin trong dạy học ở các trƣờng THPT của huyện Ba
Vì, thành phố Hà Nội..................................................................................... 54
2.5.1. Mặt mạnh ...............................................................................................
54
2.5.2. Mặt yếu ..................................................................................................
54
2.5.3. Phân tích nguyên nhân tồn tại................................................................ 55
Kết luận chƣơng 2..........................................................................................
56
Chƣơng 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG
NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC GÓP PHẦN NÂNG
CAO CHẤT LƢỢNG DẠY HỌC Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG
HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN BA VÌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI .................
58
3.1. Những nguyên tắc đề xuất các biện pháp quản lý ứng dụng
CNTT trong DH ở các trƣờng THPT của huyện Ba Vì, thành
phố Hà Nội ...................................................................................................... 58
3.2. Một số biện pháp quản lý ứng dụng CNTT góp phần nâng
cao chất lƣợng dạy học ở các trƣờng THPT của huyện Ba Vì,
thành phố Hà Nội trong giai đoạn hiện nay ................................................ 59
3.2.1. Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức cho CBQL, GV về tầm quan
trọng của việc ứng dụng CNTT trong DH. Hình thành nhận thức mới
cho CBQL, GV về giáo án dạy học tích cực có ứng dụng CNTT và
giáo án dạy học tích cực điện tử ......................................................................
60
3.2.2. Biện pháp 2: Tổ chức bồi dưỡng cho CBQL, GV ở các trường
THPT về kiến thức, kỹ năng tin học cơ bản. Xây dựng kế hoạch tạo

3.4.3. Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp ...............
90
Kết luận chƣơng 3..........................................................................................
93
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ............................................................... 95
1. Kết luận........................................................................................................
95
2. Khuyến nghị................................................................................................. 96
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................. 99
PHỤ LỤC .......................................................................................................1
10


vi


DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang

Bảng 2.1. Thống kê số liệu đội ngũ cán bộ quản lý ........................................ 33
Bảng 2.2. Thống kê số liệu đội ngũ giáo viên ................................................. 34
Bảng 2.3. Thống kê số liệu đội ngũ nhân viên ................................................ 35
Bảng 2.4: Sự phát triển về quy mô trường lớp, số lượng học sinh.................. 35
Bảng 2.5: Thống kê điểm tuyển sinh vào lớp 10 và kết quả thi tốt
nghiệp THPT.................................................................................................... 36
Bảng 2.6: Thống kê chất lượng giáo dục về mặt học lực của học sinh ........... 37
Bảng 2.7: Thống kê chất lượng giáo dục về mặt đạo đức của học sinh .......... 38
Bảng 2.8. Thống kê số lượng học sinh giỏi cấp thành phố và cấp quốc gia ......... 39
Bảng 2.9. Thực trạng diện tích, phòng học, phòng làm việc, phòng
chức năng ......................................................................................................... 41

Sơ đồ 3.2: Quy trình kiểm tra đánh giá kết quả ứng dụng CNTT trong
DH của giáo viên ............................................................................................. 78
Sơ đồ 3.3: Mối quan hệ giữa các biện pháp ....................................................3 8

viii


M Ở ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Việt Nam đang cùng nhân loại bước vào thế kỷ XXI, thế kỷ của nền kinh tế tri
thức trên phạm vi toàn cầu, thế kỷ của sự bùng nổ thông tin và khoa học công nghệ. Xu
thế hội nhập quốc tế ngày nay đòi hỏi con người khi làm việc phải biết làm chủ công
nghệ. Ngày nay con người đã và đang sử dụng CNTT ở hầu hết các lĩnh vực
kinh tế - xã hội nhờ đó mà hiệu quả lao động đã có những bước nhảy vọt đáng kể.
Trong lĩnh vực GD&ĐT nhờ áp dụng các thành tựu của CNTT nên đã và đang thu
được sự thay đổi lớn mang tính tích cực về nội dung, phương pháp, hình thức DH và
QLGD. Việc ứng dụng và phát triển CNTT trong GD&ĐT đang trở thành yêu cầu cấp
bách. Nhận thức về tầm quan trọng đó tại Quyết định 698/QĐ-TTg ngày 21 tháng 6 năm
2009 của Thủ Tướng chính phủ phê duyệt kế hoạch tổng thể phát triển nguồn nhân lực
CNTT đến năm 2015 và định hướng đến năm 2020 cũng nêu rõ: "Đẩy mạnh việc ứng
dụng CNTT trong trường phổ thông nhằm đổi mới phương pháp dạy và học theo hướng
GV tự tích hợp CNTT vào từng môn học thay vì học trong môn tin học. GV các bộ môn
chủ động tự soạn và tự chọn tài liệu và phần mềm (mã nguồn mở) để giảng dạy ứng dụng
CNTT" [8]. Việc tăng cường ứng dụng CNTT trong GD&ĐT là điều tất yếu trong giai
đoạn hiện nay nhằm đạt mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục hướng người học phát
triển năng lực toàn diện. Trong quá trình giảng dạy, ngoài các phương pháp DH truyền
thống, việc ứng dụng CNTT của người thầy trong DH sẽ góp phần làm cho giờ học trở
nên sinh động, hiệu quả, phát huy được tính tích cực, sáng tạo của HS.
Thực trạng tại các trường THPT trên địa bàn huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội trong
những năm qua việc áp dụng CNTT vào trong DH còn hạn chế, mang tính tự phát, công

3.1. Khách thể nghiên cứu
Ứng dụng CNTT trong DH ở các trường THPT.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Quản lý ứng dụng CNTT trong DH ở các trường THPT huyện Ba Vì, thành
phố Hà Nội.
4. Câu hỏi nghiên cứu
4.1. Nội dung quản lý ứng dụng CNTT trong DH là gì?
4.2. Thực trạng quản lí ứng dụng CNTT trong DH ở các trường THPT của huyện
Ba Vì, thành phố Hà Nội trong giai đoạn hiện nay là gì?
4.3. Những biện pháp quản lí ứng dụng CNTT trong DH có hiệu quả là gì?
5. Giả thuyết khoa học
Công tác quản lý ứng dụng CNTT trong DH ở các trường THPT huyện Ba Vì,
thành phố Hà Nội trong giai đoạn vừa qua đã đạt được một số kết quả nhất định nhưng
vẫn còn nhiều bất cập.
2


Nếu chọn lựa, đề xuất và áp dụng một số biện pháp quản lý ứng dụng CNTT
trong DH phù hợp với điều kiện thực tiễn các trường THPT của huyện Ba Vì, thành phố
Hà Nội thì sẽ góp phần đổi mới PPDH, nâng cao chất lượng DH trong bối cảnh hiện nay.
6. Nhiệm vụ nghiên cứu
6.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý ứng dụng CNTT trong DH.
6.2. Khảo sát thực trạng quản lý ứng dụng CNTT trong DH ở các trường THPT
huyện Ba Vì và nguyên nhân của thực trạng đó.
6.3. Đề xuất biện pháp quản lý ứng dụng CNTT để góp phần nâng cao chất lượng
DH ở các trường THPT huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội trong giai đoạn hiện nay.
7. Giới hạn, phạm vi nghiên cứu
Do điều kiện về thời gian và khả năng có hạn, tác giả chỉ tập trung nghiên cứu
về các biện pháp quản lý ứng dụng CNTT trong DH thông qua việc thiết kế và sử dụng
các giáo án DH tích cực có ứng dụng CNTT ở 3 trường THPT thuộc huyện Ba Vì, thành

Tác giả đã tiến hành khảo sát và đưa ra các kết luận về thực trạng ứng dụng
công nghệ thông tin trong dạy học. Trên cơ sở đó, tác giả đã đề xuất các biện pháp quản
lý ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học, nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở các
trường Trung học phổ thông của huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội và từ đó có thể áp dụng
được cho công tác quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học ở các trường THPT trong cả
nước.
10. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục,
luận văn được trình bày theo 3 chương:
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học
ở các trường Trung học phổ thông.
Chƣơng 2: Thực trạng quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học ở
các trường trung học phổ thông huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội.
Chƣơng 3: Một số biện pháp quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học góp phần
nâng cao chất lượng dạy học ở các trường trường THPT huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội.

4


CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
TRONG DẠY HỌC Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Nước ngoài
S ự p h át t r iể n C N T T nh ư v ũ b ã o đ ã ả n h hư ởn g k h ô n g n h ỏ đ ến s ự n g h i ệ p gi á o
d ụ c c ủ a c á c q u ố c gi a t r ê n t hế g i ớ i đ ặ c b i ệ t c á c nư ớ c c ó n ề n g i á o d ụ c p h át t ri ển như
Mỹ, Hàn Quốc, Singapore, Đài Loan, Nhật bản... Để có được sự ứng dụng CNTT vào
trong giáo dục như ngày nay, các nước đã trải qua nhiều chương trình q u ố c g ia v ề t i n
họ c hó a c ũ n g n hư ứ n g d ụ ng C N T T v ào k h oa h ọc c ô n g n g h ệ và g i á o d ụ c, c o i đ â y l à v
ấ n đ ề t h e n c h ố t c ủa cu ộ c c á c h mạ n g k h oa h ọ c k ỹ t h u ậ t , l à c h ì a k h oá đ ể x â y d ự n g v à p h

Trong quá trình hình thành lý luận về quản lý, các nhà nghiên cứu với những
cách tiếp cận khác nhau đã đưa ra những định nghĩa khác nhau.
Theo F.W.Taylor (1856 - 1915) "Quản lý là biết chính xác điều bạn muốn
người khác làm và sau đó thấy được rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và
rẻ nhất" [ 6, tr.11-12].
Theo H.Fayol (1841 - 1925), xuất phát từ các loại hình "Hoạt động quản lý",
Ông đã nhấn mạnh quản lý gồm 5 chức năng cơ bản: "Kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ huy,
phối hợp và kiểm tra" [7, tr. 31].
Ở Việt Nam, các nhà nghiên cứu cũng có những định nghĩa khác nhau về thuật
ngữ "Quản lý":
Theo tác giả Vũ Ngọc Hải: "Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của
chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra" [11, tr.2].
Quản lý là sự tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý lên đối
tượng quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả các tiềm lực, các cơ hội của hệ thống để đạt mục tiêu đề
ra trong điều kiện biến đổi của môi trường [16, tr.135].
Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: Bản chất của hoạt động quản lý là nhằm làm
cho hệ thống vận hành theo mục tiêu đặt ra và tiến đến các trạng thái có tính chất lượng
mới.
Quản lý = Quản + Lý
Trong đó:

- Quản là chăm sóc, giữ gìn sự ổn định.
- Lý là sửa sang, sắp xếp, đổi mới và phát triển.

8


Tuy nhiên hệ thống ổn định mà không phát triển thì tất yếu dẫn đến suy thoái,
còn hệ phát triển mà không ổn định tất yếu dẫn đến sự không bền vững thậm chí là
sự rối ren. Vì vậy, quản lý là làm cho tổ chức luôn giữ được sự ổn định và ngày càng phát

đánh giá

Thông tin

Tổ chức

Chỉ đạo
Sơ đồ 1.1: Mối quan hệ các chức năng quản lý
Các chức năng của hoạt động quản lý luôn được thực hiện liên tiếp, đan xen
vào nhau, phối hợp và bổ sung cho nhau, tạo thành một chu trình quản lý. Trong chu trình
này, yếu tố thông tin luôn có mặt trong tất cả các giai đoạn, nó vừa là điều kiện vừa là
phương tiện không thể thiếu được khi thực hiện chức năng quản lý và ra quyết định quản lý.
1.2.2. Quản lý giáo dục và quản lý nhà trường
1.2.2.1. Quản lý giáo dục
QLGD là bộ phận quan trọng của hệ thống quản lý xã hội, khi nghiên cứu về
lĩnh vực QLGD, các nhà nghiên cứu đã đưa ra một số khái niệm về QLGD dưới các
góc độ khác nhau:
Theo tác giả Trần Kiểm: ở cấp vĩ mô "QLGD là sự tác động liên tục, có tổ
chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên hệ thống giáo dục nhằm tạo ra tính trồi của hệ
thống, sử dụng một cách tối ưu các tiềm năng, các cơ hội của hệ thống nhằm đưa hệ thống
đến mục tiêu một cách tốt nhất trong điều kiện bảo đảm sự cân bằng với môi trường bên
ngoài luôn biến động" [15, tr.37].
Theo quan điểm của các tác giả Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc:
"QLGD là những tác động có hệ thống, có kế hoạch, có ý thức và hướng đích của

10