TR

NG

I H C PH M V N

NG

KHOA KINH T

BÀI GI NG MÔN:

L CH S CÁC H C
THUY T KINH T
(Dùng cho đào t o tín ch )

Ng

i biên so n: Th.S Nguy n Th Huy n

L u hành n i b - N m 2015
0


Ch

ng 1:

IT

NG VÀ CÁC PH


i trong

nh ng giai đo n l ch s nh t đ nh.
Kinh t chính tr : Là môn khoa h c xã h i nghiên c u nh ng c s kinh t
chung c a đ i s ng xã h i t c là nh ng quan h kinh t trong giai đo n phát tri n
nh t đ nh c a xã h i loài ng

i.

Kinh t h c: Là môn h c nghiên c u nh ng v n đ con ng

i và xã h i l a

ch n nh th nào đ s d ng nhi u ngu n tài nguyên khan hi m, b ng nhi u cách
đ s n xu t ra nhi u lo i hàng hoá.
L ch s t t
t

ng kinh t đ

ng kinh t : Là môn khoa h c nghiên c u s phát tri n c a t
c th hi n qua các chính sách, c

ng l nh, đi u lu t, các tác ph m,

các h c thuy t kinh t ,... c a các giai c p, các t ng l p trong xã h i, trong các giai
đo n l ch s khác nhau, nh m v ch rõ quy lu t phát sinh, phát tri n và thay th l n
nhau c a các t t



c n thi t ph i nghiên c u môn h c

Ch

ng 2: Các t t

Nghiên c u nh ng t t

ng kinh

t th i c đ i và th i trung c

Khái quát đ i t

ng pháp và s
ng kinh t th i
c1s

đóng góp và nh ng h n ch c a nó trong
Ch

ng 3: H c thuy t kinh t

ch ngh a tr ng th
Ch

4

ng, ph

5

ng 5: Các h c thuy t kinh Nghiên c u v s ra đ i, n i dung,

t ti u t s n

nh ng đóng góp và h n ch c a tr

ng

phái kinh t h c Ti u t s n.
Ch
6

ng 6: Các h c thuy t kinh Cung c p ki n th c c b n v s ra đ i,

t c a ch ngh a xã h i không

nh ng quan đi m chính trong h c thuy t

t

kinh t c a ch ngh a xã h i không t

ng

ph

ng tây th k th



th c ti n c a h c thuy t cho đ n ngày

ng phái KEYNES

nay.
Ch
9

ng

ng 9: H c thuy t v n n

kinh t h n h p

Gi i thi u v s ra đ i, hình thành và
phát tri n c a h c thuy t v n n kinh t
h nh p

2


1.2.

it

ng và ph

1.2.1


c hình thành trong m t h th ng nh t đ nh, nh ng quan đi m kinh t ch a

tr thành h th ng nh ng có ý ngh a l ch s thì thu c môn l ch s t t

ng kinh t .

Trong quá trình nghiên c u ph i ch ra nh ng c ng hi n, nh ng giá tr khoa
h c c ng nh phê phán có tính l ch s nh ng h n ch c a các đ i bi u, các tr

ng

phái kinh t h c.
Không d ng l i

cách mô t mà ph i đi sâu vào b n ch t c a v n đ , tìm hi u

quan h kinh t , quan h giai c p đ

c gi i quy t vì l i ích giai c p nào, t ng l p

nào.
C th :
- Trong đi u ki n nào n y sinh lý lu n t t

ng.

- N i dung, b n ch t giai c p c a h c thuy t.
- Hi u đ

c ph

ng pháp lôgíc k t h p v i l ch s : Ph

ng pháp này đòi h i khi

nghiên c u các quan đi m kinh t ph i g n v i l ch s , ph i phân chia thành các giai
đo n phát tri n c a chúng, không dùng tiêu chu n hi n t i đ đánh giá ý ngh a c a
các quan đi m kinh t đó.

3


- M t s ph

ng pháp c th khác

Ví d phân tích, t ng h p, đ i chi u, so sánh,… nh m đánh giá đúng công lao,
h n ch , tính phê phán, tính k th a và phát tri n c a các tr

ng phái kinh t trong

l ch s .
Nguyên t c chung (cho các ph

ng pháp nghiên c u c a l ch s các h c thuy t

kinh t ) là nghiên c u có h th ng các quan đi m kinh t , đ ng th i đánh giá đúng
đ n công lao và h n ch c a các nhà lý lu n kinh t trong l ch s .
M t khác, ph n ánh m t cách khách quan tính phê phán v n có c a các h c
thuy t kinh t , không ph nh n tính đ c l p t
nh h

hi u qu cao nh t.
- Ch c n ng t t

ng

Th hi n tính giai c p c a các h c thuy t kinh t . M i h c thuy t kinh t đ u
đ ng trên m t l p tr

ng nh t đ nh, b o v l i ích c a giai c p nh t đ nh, phê phán

ho c bi n h cho m t ch đ xã h i nh t đ nh.
- Ch c n ng ph

ng pháp lu n: Cung c p c s lý lu n khoa h c cho các

môn khoa h c kinh t khác nh kinh t chính tr , kinh t h c, qu n lý kinh t , các

4


môn khoa h c kinh t ngành. Cung c p tri th c làm c s cho đ
kinh t c a các n

ng l i chính sách

c.

1.3.2 Ý ngh a c a h c ph n
Qua các ch c n ng c a môn h c mà th y đ
nh m giúp cho ng

 CÂU H I VÀ BÀI T P
1. Phân bi t t t

ng kinh t và h c thuy t kinh t , l ch s t t

ng kinh t và

l ch s h c thuy t kinh t .
2.

it

ng nghiên c u c a l ch s các h c thuy t kinh t là gì?

3. Ch c n ng c a môn l ch s các h c thuy t kinh t và ý ngh a c a vi c
nghiên c u môn h c này?

5


Ch

ng 2: CÁC T

T

NG KINH T TH I C
TRUNG C

2.1 T t


h u nô l .
-

c đi m

+ Coi s t n t i c a ch đ chi m h u nô l là h p lý, coi s phân chia xã h i
thành ch nô và nô l là đ
+

ng nhiên.

ánh giá cao vai trò c a nông nghi p và kinh t t nhiên, ch ng l i s phát

tri n c a kinh t hàng hoá, coi th

ng vai trò c a th công nghi p và th

ng

nghi p.
+ Còn r t s khai.
2.1.2 T t

ng kinh t Hy L p, La mã th i k C đ i

- Hy l p c đ i
 Xenophon (430-345 TCN)
c đi m ch y u trong t t


Gi a phân công lao đ ng và quy mô th tr

c ch t l

ng ho t đ ng.

ng có m i liên h ch t ch ,

nh ng n i

trao đ i phát tri n m nh thì phân công lao đông phát tri n m nh.
V giá tr : Ông coi giá tr là m t cái gì đó có ích cho con ng
bi t s d ng đ

i và con ng

i

c l i ích đó.

V ti n t : Do vi c buôn bán phát tri n, Xenophon đã th y đ

c vai trò c a

ti n trong n n kinh t . Theo ông, vàng b c là ti n có nhu c u không gi i h n, vi c
tích tr vàng b c làm cho con ng

i ta giàu có. T đó, ông khuyên cách s d ng nô

l t t nh t là dùng h vào vi c khai thác vàng b c. Theo Xenophon, ti n không ch


c”, trong đó, ông mô t m t nhà n

c lý

ng.

Platon cho r ng vi c xã h i phân chia thành nhi u t ng l p là m t quy lu t c a
t nhiên. Ông chia xã h i thành 3 t ng l p: Các nhà tri t h c qu n lý nhà n
s ; các đi n ch , th th công và th

ng gia.

7

c; binh


Theo ông, t ng l p đ u tiên hình thành lên b máy qu n lý nhà n

c. Hai t ng

l p này không có quy n s h u b t c th gì, quy n s h u thu c v “đám dân
đen”, t c là t ng l p th 3. Platon không coi nô l là công dân và không x p nô l
vào các t ng l p dân c c a xã h i m i. M c dù v y, ông cho r ng ng
v i đi n ch , th th công và th

i nô l cùng

ng gia ph i tho mãn đ y đ nhu c u c a 2 t ng

Ông yêu c u h n ch t i đa l i nhu n th

ng không c n dùng đ n vàng b c.
ng m i b ng cách bình n giá c .

ng th i, ông đ ngh c m cho vay n ng lãi đ ch ng l i l i ích c a t ng l p quý
t c.
 Aristoteles (384-322 TCN)
Theo K.Marx, Aristoteles là nhà t
Xenophon và Platon, Aristoteles là ng
th i, ch ng l i l i ích c a ng

t

ng l n nh t th i c đ i. C ng nh

i b o v l i ích c a giai c p ch nô đ

i nô l . Tuy nhiên trong t t

ng

ng kinh t c a ông có

nhi u c ng hi n quý giá.
Theo Aristoteles, “c a c i th c t ” (c a c i t nhiên) là toàn b các giá tr s
d ng. Ông cho r ng t t c các ho t đ ng g n li n v i vi c t o ra giá tr s d ng là
ho t đ ng kinh t .
c ng c n n kinh t chi m h u nô l , Aristoteles coi vi c c ng c giai c p
ch nô b c trung b ng cách b o đ m s trao đ i công b ng nh nhà n

xu t c a c i.
Ho t đ ng kinh t nh m s n xu t c a c i. Trao đ i ch là ph

ng ti n làm t ng

thêm giá tr s d ng. Lo i kinh doanh này bao g m 2 lo i trao đ i đ u tiên (H-T,HT-H), ông coi đó là h p v i quy lu t.
Ho t đ ng s n xu t c a c i có m c đích là làm giàu. Lo i này có quan h v i
trao đ i làm giàu T-H-T’ (đ i th

ng nghi p). Ông cho r ng lo i kinh doanh này

không phù h p v i quy lu t, c n ph i lo i b .
Nh ng t t

ng c a Aristoteles có nh h

ng đ n s phát tri n kinh t chính

tr c a phái c đi n và c a K.Marx sau này.
- La Mã c đ i
 Carton (234-149 TCN)
Th i k này nhà n

c La Mã ngày càng l n m nh. Trong đó, n n kinh t

chi m h u nô l g n li n v i th tr

ng đóng vai trò ch đ o. Carton là nhà t t

ng

và n đ nh v trí c a các nông dân

phân tán. Nh ng trong cu c đ u tranh ch ng l i

các đ i đi n ch , 2 anh em đã hy sinh.
2.1.3 T t

ng kinh t Trung Qu c th i k c đ i

 Kh ng t (552-479 TCN)
Trung Qu c, vào th k th VIII-VII TCN đã s d ng r ng rãi các lo i công
c b ng s t, góp ph n phát tri n ngành tr ng tr t và th công ngày càng m r ng
các quan h H-T và đ y m nh th

ng m i. Công xã đ

c hình thành, n n kinh t

chi m h u nô l t nhân t n t i h t s c ph bi n. S đ i kháng gay g t di n ra gi a
các giai c p, ngay c trong giai c p th ng tr .

i u này th hi n trong t t

ng

Kh ng T .
Kh ng T b o v ch đ chi m h u nô l c a t ng l p trung gian, gi a quý t c
và nhân dân. Các quan đi m kinh t xã h i c a ông mang nhi u mâu thu n. Ông
mu n th c hi n đ



10

ng


H c thuy t này đ

c truy n t th k này sang th k khác nh ng có s thay

đ i n i dung giai c p c a mình. Do b o v ch đ chi m h u nô l nên Kh ng T
có ý đ nh ch ng minh r ng ông không ch ng đ i ch đ c và luôn b o v quy n l i
c a các hoàng t c giàu có. M t khác, ông s hãi s c m nh c a t ng l p giàu có
trung l u ngày càng t ng vì l i ích c a nhân dân. Ông kêu g i nhân dân làm nhi u,
tiêu ít, đ ng th i v i ý nguy n c ng c chính quy n, Kh ng T khuyên nhà vua làm
cách nào đ b t nhân dân ph c tùng mình.
Cu i th k IV TCN, quá trình suy y u c a công xã và phát sinh ch đ chi m
h u nô l

Trung Qu c đã d n t i mâu thu n v quy n l i giai c p: nông dân muôn

duy trì công xã đ kh i b nô d ch, còn giai c p ch nô mu n phá v công xã, đ cao
quy n t h u tài s n đ i v i ru ng đ t. T t

ng kinh t Trung Qu c lúc này n ra

cu c lu n chi n v v n m nh c a công xã. Trong đi u ki n đó, M nh T (372-289
TCN) đã phát tri n t t

ng c a Kh ng T .


c. Theo h , đ xã h i bình yên và

c m nh m . H đ i l p nhân dân v i s c m nh, coi

s y u đu i c a nhân dân là ngu n g c s c m nh c a nhà n
i bi u c a phái Lão T là Th

ng

ng, m t t t

c.
ng c a n

c T n. Ông

ti n hành nh ng cu c c i cách ru ng đ t vào nh ng n m 350 TCN, ng h ch đ

11


t h u v ru ng đ t, ch ng l i s h u công xã. Ông ch tr
đi n” do Kh ng T và M nh T đ x

ng xoá b “ch đ t nh

ng, đ y nhanh quá trình xoá b ch đ công

xã và thúc đ y s ra đ i c a ch đ chi m h u nô l .

ng ti n l u thông,

i t o ra thu nh p cho nh ng

ng gia.

i so n th o “Qu n t lu n” mu n nhìn th y “qu c gia tr nên giàu

có còn dân chúng tr nên h h ”. Các so n gi đ ngh đi u ch nh giá b t m b ng
cách t o ra qu d tr qu c gia, đ ngh chi các đ a ch vay ti n và thay th các lo i
thu tr c ti p v s t và mu i b ng các lo i thu gián ti p. Khi đó, theo ý ki n c a
các tác gi , s th tiêu đ
bình an, có ngh a đ t đ
2.2 T t

c s đ u c buôn bán làm giàu, trong làng ngoài xóm

c s hoà bình v m t giai c p.

ng kinh t th i k trung c

2.2.1 Hoàn c nh ra đ i và nh ng đ c tr ng c b n c a các t t

ng kinh

t th i Trung c
2.2.1.1 Hoàn c nh ra đ i
Th i đ i trung c (th i đ i phong ki n) b t đ u t cu i th k th IV, đ u th
k th V, t n t i đ n cu i th k XV.



ít ru ng đ t và t li u s n xu t.

i u đó d n đ n mâu thu n gi a hai hình th c s

h u là đ i s h u phong ki n và s h u c a nông dân t do, th th công cá th . V
m t kinh t , nó ph n ánh mâu thu n gi a kinh t t nhiên c a đ i đ a ch v i kinh t
hàng hoá gi n đ n.
v y c n có t t
t

i u đó đe d a s t n t i c a kinh t đ i s h u phong ki n. Vì

ng kinh t b o v l i ích giai c p đ a ch và quan l i. T đó, t

ng kinh t th i Trung c đáp ng m c đích đó.
2.2.1.2

c đi m t t

ng kinh t th i Trung c

- B o v cho s t n t i c a kinh t t nhiên, ít chú ý đ n nh ng v n đ kinh t
hàng hoá nh giá tr , ti n t . H coi ti n đ n thu n là đ n v đo l

ng, ch có giá tr

danh ngh a.
-



i Ý, là m t trong nh ng nhà t t

ng th i k Trung

i đ u tiên đ a ra thu t ng giá c công b ng. Theo ông, giá c công

b ng g m 2 ý ngh a:
- Giá c công b ng phù h p v i giá c trung bình, do đó phù h p v i chi phí
lao đ ng.

13


- Cùng m t hàng hoá có th có giá c công b ng khác nhau tu theo s đánh
giá c a các đ ng c p khác nhau.
=> Nh v y, trong t t

ng giá c công b ng, ông mu n k t h p c hai y u t

chi phí lao đ ng và l i ích s n ph m. Ông kêu g i con ng

i ph i làm vi c và tuyên

truy n kh u hi u: Ai không làm thì không n c a giáo s Pon.
 “Chân lý Sali” (481-511), “Lu t t p ch ng” (Th k V-Th k VI)
Trong th i k đ u Trung c , công vi c đ ng áng là công vi c duy nh t, không
có s phân chia xã h i thành các t ng l p.
“Chân lý Sali” đ



 Thomas d’Aquin (1225-1247)
Thomas d’Aquin xu t thân t m t gia đình quý t c
giáo s theo dòng Dominicanh và ch u nh h

Italia, là đ i bi u c a gi i

ng c a tri t h c duy tâm c a Platon.

Tác ph m “Khái ni m v th n h c” đã tr thành cu n sách t đi n bách khoa c a
đ o thiên chúa. Theo ông, quy n l c c a Giáo hoàng là t i cao. Vua ph i ph c tùng
các giáo s mà tr
T t

c h t là Giáo hoàng La Mã.

ng c a Thomas d’Aquin bênh v c cho l i ích c a đ i đ a ch và nhà

th , b o v ch đ chi m h u đ i đ a ch v ru ng đ t.
Trong các t t

ng kinh t c a mình, ban đ u ông b o v kinh t t nhiên,

ch ng l i ho t đ ng th

ng m i và cho vay n ng lãi. Theo ông, kinh t t nhiên là

c s t n t i c a xã h i. Nông nghi p phù h p v i lòng t thi n vì gi i t nhiên do
Th


ng m i là s tr công cho lao đ ng g n li n

v i vi c qu n lý tài s n ru ng đ t. Vi c thu đ a tô là hoàn toàn h p lý vì đ a tô t
ru ng đ t, mà ru ng đ t là t ng ph m th

ng đ ban cho vua chúa, quan l i.

Trong khi ca ng i kinh t t nhiên, kinh t nông nghi p, phê phán kinh t hàng
hoá, ông cho r ng ru ng đ t có nhi u u th h n so v i ti n t vì:
- Ru ng đ t mang l i thu nh p (đ a tô) nh có s giúp đ c a t nhiên. Trong
khi đó, thu nh p c a ti n t cho vay là s l a d i.
- Ru ng đ t làm cho tinh th n đ o đ c t t lên còn ti n t gây ra nh ng thói h ,
t t x u, lòng tham lam.
- Ru ng đ t có th nhìn th y rõ, không có s l a l c nh ti n t .
Trong th i k Trung c , xã h i phong ki n ngày càng mang tính giai c p rõ
r t. Thomas Aquin b o v quy n l i c a các giai c p, vi c b o v này th hi n trong
vi c gi i thích “giá c công b ng”. Ông x p vi c trao đ i vào lo i hành đ ng ch
quan, đó là s công b ng trong l i ích.
Song song v i vi c gia t ng c a c i v t ch t trong tay các lãnh chúa phong
ki n, c a c i v t ch t c a nhà th c ng t ng lên.

i u này gây ra cu c đ u tranh

ch ng l i gi i tu hành. Các cu c kh i ngh a nông dân báo hi u cu c chi n giai c p
s p x y ra.

15


2.2.3 Nh ng t t


c: ru ng đ t thu c quy n qu n lý c a

ng đi n, quan đi n… Do sau các cu c chi n tranh, ru ng đ t

v ng ch nhi u, các tri u đ i phong ki n bi n s ru ng đ t đó thành c a công, do đó
nhà n

cn mđ

c nhi u ru ng công. Lúc này, nhà n

c phong ki n đem bán, c p

cho quý t c làm b ng l c và t ch c thành đ n đi n, đi n trang đ s n xu t hay chia
cho nông dân d

i hình th c quan đi n đ thu thu .

Tuy nhiên, c ng có quan đi m ch ng l i vi c s h u ru ng đ t c a nhà n
vi c nhà n

c,

c ban đ t cho nông dân mà coi ru ng đ t thu c dân cày là m t t t y u.

Ru ng đ t không ph i c a nhà vua mà thu c v tay ng

i dân cày, ng


Th i Tu ,

ng trên c s ch đ quan đi n, nhà n

c b t nông dân ph i

ch u ngh a v ngang nhau v thu khoá.
Do s chi m đo t ru ng đ t c a các giai c p đ a ch , nông dân không ch u n i
m c thu quá cao, vào n m 780, nhà T ng đ t ra chính sách thu m i g i là ‘phép

16


thu hai k ’. N i dung ch y u là: Nhà n

c ch c n c theo s l

tài s n th c có đ đánh thu , đ ng th i thu đ

ng ru ng đ t và

c thu làm hai l n vào 2 v thu

ho ch.
D

i th i phong ki n, ng

5/10 thu ho ch d


Hoàng Tôn Hy, không nên tr ng nông khinh công th

ng đ cao th
ng, công th

ng m i. Theo
ng là ngh g c,

c ng quan tr ng nh nông.
Nh ng nhà t t

ng tiêu bi u:V

ng Mãng, V

ng An Th ch.

 CÂU H I VÀ BÀI T P
Câu 1: Phân tích hoàn c nh ra đ i, đ c đi m c a các t t
c đ i và trung c . Làm rõ nh h
t

ng kinh t th i k

ng c a hoàn c nh ra đ i đ n s hình thành các t

ng kinh t t ng th i k .
Câu 2: Khái quát nh ng t t

ng kinh t th i k c đ i và nh n xét.

tan rã, ph

ng th c s n xu t phong ki n

b n ch ngh a m i ra đ i.

- V m t l ch s
ây là th i k tích lu nguyên thu c a ch ngh a t b n ngày càng t ng, t c
là th i k t
các n

c đo t b ng b o l c n n s n xu t nh và tích lu ti n t ngoài ph m vi

c Châu Âu, b ng cách c

thu c đ a thông qua con đ

p bóc và trao đ i không ngang giá v i các n

ng ngo i th

c

ng.

- V kinh t
Kinh t hàng hoá phát tri n, th
th

ng nhân t ng c


i u đáng chú ý nh t trong th i k này là nh ng phát ki n l n v m t đ a lý
nh : Crixt p Côlông tìm ra Châu M , Vancôđ Gama tìm ra đ
D

ng sang

n

ng… đã m ra kh n ng làm giàu nhanh chóng cho các n

c ph

-V m tt t

ngh a tr ng th

ng

ng t s n, ch ng l i t t

ng

là th i k

ng, tri t h c: Th i k

ph c h ng, trong xã h i đ

18

p bóc thu c đ a và nh m b o v l i ích cho giai

c p t s n đang hình thành.
H th ng quan đi m c a ch ngh a tr ng th

ng bao g m 4 quan đi m c b n

sau đây:
- Th nh t, h đánh giá cao vai trò c a ti n t
H đ ng nh t ti n t v i c a c i, cho r ng ti n t m i là tài s n th c s c a
m t qu c gia, m t n

c càng có nhi u ti n thì càng giàu có, s giàu có tích l y d

hình thái ti n t là s giàu có muôn đ i v nh vi n.
ph

ng ti n nh m gia t ng kh i l

ng th i coi hàng hóa ch là

ng ti n t , m c đích c a m i chính sách kinh t

c a m t qu c gia là làm t ng kh i l
Ch ngh a tr ng th

i

ng ti n t .



ng, ph i xu t siêu. H cho r ng: “n i th

ng là h th ng ng

ng là máy b m”, “mu n t ng c a c i ph i có ngo i th
ng”. T đó đ i t

ng nghi p c

ng d n c a

ng nghiên c u c a ch ngh a tr ng th

l nh v c l u thông, mua bán trao đ i.
- Th ba, h gi i thích ngu n g c c a l i nhu n th

19

ng nghi p

ng là


H gi i thích r ng l i nhu n c a th

ng nghi p là k t qu c a ho t đ ng trao

đ i không ngang giá (mua r bán đ t), là s l a g t c
tranh. H cho r ng không m t ng

nh s giúp đ c a nhà n

c. H cho r ng d a vào nhà n

kinh t . H đòi h i nhà n

c ph i tham gia tích c c vào đ i s ng kinh t đ thu hút

ti n t v n

c mình càng nhi u càng t t, ti n ra kh i n

c m i có th phát tri n
c mình càng ít càng phát

tri n.
Ch ngh a tr ng th
các n

c khác nhau thì có nh ng s c thái dân t c khác nhau. Ví d :

ngh a tr ng th
kim,

ng m c dù có nh ng đ c tr ng c b n gi ng nhau, nh ng

ng k ngh Pháp,

Anh là ch ngh a tr ng th
Tóm l i, ch ngh a tr ng th

ng là hi n th c và ti n b trong đi u ki n l ch s lúc đó.

3.2 Hai giai đo n phát tri n c a Ch ngh a tr ng th
3.2.1 Giai đo n 1: Ch ngh a tr ng th

ng.

ng ti n t (còn g i là giai đo n h c

thuy t ti n t - “B ng cân đ i ti n t ”)
T gi a th k th XV kéo dài đ n gi a th k th XVI, đ i bi u xu t s c c a
th i k này là:
- Starford (ng
- Xcanphuri (ng

i Anh)
i Italia)

20


T t

ng trung tâm c a th i k này là: b ng h th ng (cân đ i) ti n t . Theo

h “cân đ i ti n t ” chính là ng n ch n không cho ti n t
khuy n khích mang ti n t
đ i ti n t ” h ch tr
n


c

đ i v i v n đ kinh t .
3.2.2 Giai đo n 2: Ch ngh a tr ng th
thuy t v b ng cân đ i th

ng th

ng m i (còn g i là h c

ng m i)

T cu i th k th XVI kéo dài đ n gi a th k th XVIII, đ i bi u xu t s c
c a th i k này là:
- Thomas Mun (1571 – 1641), th

ng nhân ng

i Anh, giám đ c công ty

ông n;
- Antonso Serra (th k XVII), nhà kinh t h c ng

i Italia;

- Antoine Montchretien (1575 – 1621), nhà kinh t h c Pháp.
Th i k này ch ngh a tr ng th

ng đ


c quan tâm đ c bi t). Trong bi n pháp

c ng khác h n, không d a vào bi n pháp hành chính là ch y u mà d a vào bi n

21


pháp kinh t là ch y u. Tuy v y v n cùng m c đích: Tích lu ti n t cho s phát
tri n ch ngh a t b n, ch khác v ph

ng pháp và th đo n.

Nhìn chung h c thuy t kinh t c a ch ngh a tr ng th
cho r ng nhi m v kinh t c a m i n
Tuy nhiên các ph

ng

hai giai đo n đ u

c là ph i làm giàu và ph i tích lu ti n t .

ng pháp tích lu ti n t là khác nhau. Vào cu i th k th XVII,

khi n n kinh t c a ch ngh a t b n phát tri n ch ngh a tr ng th
con đ

ng tan rã, s m nh t là

3.3 Ch ngh a tr ng th


Nông dân là ch d a cho Nhà n
kh ng đ nh “tài s n c a đ t n

c và Nhà n

c ph i quan tâm đ n nông dân. Ông

c không ch là ti n t mà còn bao g m c dân s

đ c bi t dân s nông nghi p”.
Ông cho r ng th
nhau. Th

ng m i là m c đích ch y u c a nhi u ngành ngh khác

ng nhân gi vai trò liên k t ng

L i nhu n th

i s n xu t v i nhau.

ng nghi p là chính đáng vì nó bù đ p s r i ro thua thi t trong

vi c giao d ch mua bán.
Ông vi t “h nh phúc c a ng
đ ng” ông lên án s l
n u c n thi t s c

i ta là

ng thúc đ y ho t

Pháp, c m nh p kh u


s n ph m d t c a Anh. Th m chí sách n

c ngoài c ng b c m đ ng n chúng “đ u

đ c tinh th n chúng tôi”.
Cho thành l p r t nhi u công tr
c an

ng th công s n xu t các s n ph m theo m u

c ngoài nh m t o vi c làm cho ng

i dân lang thang th t nghi p.

- Quan đi m c a nhà kinh t Jean Baptiste Colbert (1619 – 1683)
+ Quan đi m:
Là b tr

ng tài chính n

c Pháp, ông đã xây d ng đ

c cho n

c Pháp m t

bi n pháp tr c p và thu quan, quy đ nh m t cách rõ ràng ch t l

c b ng các

ng và giá c c a

s n ph m s n xu t ra. Ông cho thành l p các ngành công nghi p m i, khuy n khích
và đãi ng các nhà khoa h c, m i các nhà khoa h c ho c công nhân có tay ngh
n

c ngoài sang Pháp.
i v i th

ng m i qu c t , ông coi đây là con đ

vì th đ a ra hàng lo t các đ c quy n cho các ch x
D

Ông cho c i thi n ch t l
kh p n

ng đ

c

ng s n xu t hàng xu t kh u.

i s giám sát c a ông, hàng hóa mu n nh p kh u vào n

nhi u quy đ nh v thu quan và ch t l


c ch v nhà.

Anh

Anh chia làm 2 giai đo n phát tri n:

Giai đo n 1 di n ra trong th k XV-XVI g i là giai đo n h c thuy t ti n t .
Giai đo n 2 di n ra trong th k XVI g i là giai đo n h c thuy t v b ng cân
đ i th

ng m i.

- Giai đo n h c thuy t ti n t .
i bi u c a h c thuy t ti n t c a ch ngh a tr ng th

ng th i kì này là

William Stafford (1554-1612).
Quan đi m tr ng th

ng c a ông đ

c trình bày trong tác ph m “Trình bày

tóm t t m t vài l i kêu ca c a đ ng bào chúng ta” Trong tác ph m này ông cho
r ng nguyên nhân c a s đ t đ n m
th , Nhà N

v n đ kh i l

ng gia n

c khuy n khích mang ti n vào nh ng không đ

c ngoài vào

c mang ti n ra kh i

+ C m nh p kh u nh ng s n ph m không c n thi t.
+ Xâm chi m, m r ng thu c đ a đ tìm ki m th tr

ng xu t kh u.

ây chính là giai đo n tích l y ti n t c a ch ngh a t b n, nhà n
nhi u bi n pháp hành chính đ t i đa hóa tích l y ti n t .
- Giai đo n h c thuy t v b ng cân đ i th

24

ng m i.

c s d ng