TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
KHOA QUẢN LÝ GIÁO DỤC
------***------

TIỂU LUẬN
VAI TRÒ NHIỆM VỤ, PHƯƠNG PHÁP
VÀ NHỮNG YÊU CẦU CỦA GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM LỚP

Giảng viên hướng dẫn:
Sinh viên thực hiện :
Mã số SV
:
Lớp

PGS.TS. Nguyễn Lan Hương
Trần Phương Thảo
K56A1258
: 56A GDTH


Hà Nội, Tháng 01- 2016

2


LỜI CẢM ƠN!
Đầu tiên em xin chân thành cảm ơn Cô PGS. TS Nguyễn Lan Hương đã giúp
đỡ rất nhiệt tình, động viên và có những ý kiến đóng góp để em hoàn thành đề tài
này. Do bước đầu làm quen với phương pháp nghiên cứu khoa học và thời gian hạn
chế nên đề tài này còn thiếu sót. Rất mong nhận được sự góp ý của thầy cô bộ môn,
các bạn sinh viên và xin chân thành cảm ơn những ý kiến đóng góp đó.

Học sinh kính yêu giáo viên chủ nhiệm như cha mẹ mình, đoàn kết thân ái với
bạn bè như anh em ruột thịt, lớp học sẽ trở thành một tập thể vững mạnh. Tình cảm
của lớp càng bền chặt, tinh thần trách nhiệm và uy tín của giáo viên chủ nhiệm
càng cao thì chất lượng giáo dục càng tốt.

5


Rất nhiều giáo viên cùng giảng dạy trong một lớp, nhưng giáo viên chủ nhiệm
bao giờ cũng để lại những ấn tượng sâu sắc đối với từng học sinh trong suốt cuộc
đời họ.
3. Người tổ chức các hoạt động giáo dục học sinh trong lớp
Vai tò tổ chức của giáo viên chủ nhiệm thể hiện trong việc thành lập bộ máy tự
quản của lớp, phân công trách nhiệm cho từng cá nhân, các tổ, nhóm, đồng thời tổ
chức thực hiện các mặt hoạt động theo kế hoạch giáo dục được xây dựng hàng
năm.
Các hoạt động của lớp được tổ chức đa dạng và toàn diện, giáo viên chủ nhiệm
lớp quán xuyến tất cả các hoạt động một cách cụ thể, chặt chẽ.
Các phong trào thi đua học tập đi vào thực chất, các cuộc sinh hoạt các đoàn thể
có nội dung hấp dẫn thanh, thiếu niên, phong trào văn hóa, văn nghệ, thể thao được
tiến hành thường xuyên… Chất lượng học tập và tu dưỡng đạo đức của học sinh
phụ thuộc rất nhiều vào trật tự, kỉ luật, vào tinh thần đoàn kết và truyền thống của
tập thể lớp cũng như các hoạt động đa dạng của lớp.
4. Cố vấn đắc lực cho các đoàn thể của học sinh trong lớp
Giáo viên chủ nhiệm lớp dù có là đoàn viên, đảng viên hay không cũng cần
phải nắm vững điều lệ, tôn chỉ mục đích, nghi thức và nội dung hoạt động của các
đoàn thể.
Với tinh thần trách nhiệm, với kinh nghiệm công tác của mình làm tham mưu
cho chi Đoàn thanh niên của lớp lập kế hoạch công tác, bầu ra ban lãnh đạo chi
đoàn, tổ chức các nội dung hoạt động và phối hợp với ban cán sự lớp để xây dựng

phương pháp giáo dục và những đạc điểm khác…
+ Nghiên cứu học sinh: số lượng, chất lượng học tập, đặc điểm lứa tuổi, đặc điểm
cá biệt, quá trình học tập từ tiểu học, những ưu điểm, nhược điểm, thực trạng về
tính chuyên cần, về phương pháp học tập, kết quả học tập. Từ kết quả này để phân
loại học sinh theo trình độ năng lực, ý thức học tập, thói quen hành vi… để có biện
pháp giáo dục thích hợp.

7


+ Nghiên cứu tình hình chung của lớp như bầu không khí tâm lí, thực trạng học
tập, tu dưỡng đạo đức, tinh thần đoàn kết, phong trào thi đua, truyền thống ưu,
nhược điểm, chỗ mạnh, chỗ yếu của lớp…
Tất cả những tài liệu đó sẽ rất hữu ích giúp cho giáo viên chủ nhiệm lớp trong
việc xây dựng kế hoạch và tổ chức các hoạt động giáo dục học sinh một cách có
hiệu quả.
2. Xây dựng bộ máy tổ chức tự quản của lớp
Ngay sau khi nhận được công tác, giáo viên chủ nhiệm cần suy nghĩ ngay đến
việc tổ chức bộ máy tự quản cho lớp, dựa trên nghiên cứu hồ sơ, học bạ và quan
sát thực tiễn, chỉ định một ban cán sự lâm thời.
Phân lớp thành các tổ học sinh có cơ cấu học sinh nam, nữ, trình độ học tập
tương đối đồng đều. Phân công trách nhiệm cho ban cán sự và các tổ trưởng để
quản lí học sinh và bắt đầu tổ chức các hoạt động chung.
Chậm nhất một tháng cho lớp bầu ra ban cán sự và các tổ trưởng chính thức.
Ban cán sự lớp phải là những học sinh thỏa mãn các yêu cầu sau đây:
-

Có học lực từ loại khá trở lên, có tư cách đạo đức tốt.

-

lệ nhau trong học tập, tu dưỡng và cả những mối quan hệ tình cảm khác. Các mối
quan hệ này nảy sinh trong hoạt động, giao tiếp và nó tạo thành động lực thúc đẩy
sự phát triển của tập thể và giáo dục từng thành viên. Quan hệ tình cảm tốt đẹp, sự
đoàn kết thống nhất giữa các thành viên có ý nghĩa cực kì to lớn đối với việc xây
dựng tập thể. Trong tập thể thường có hai loại nhóm: nhóm chính thức gồm tổ,
đội… và nhóm không chính thức hình thành tự phát, do các em phù hợp nhau về
mặt tình cảm, xu hướng, hứng thú. Trong quan hệ tình cảm thì nhóm thứ hai có vai
trò to lớn, giáo viên cần lưu ý tận dụng phục vụ cho mục đích giáo dục học sinh
của lớp.
+ Quan hệ chức năng là quan hệ trách nhiệm trong công việc của các thành viên
trong tập thể. Trong tập thể, mỗi người được phân công một công việc, để hoàn
thành nhiệm vụ của mình, mỗi người phải liên hệ, hợp tác với những người khác
và phải tuân thủ yêu cầu và kế hoạch chung. Quan hệ chức năng tốt đẹp cũng có
nghĩa là công tác của tập thể được phối hợp chặt chẽ, mọi người đều hoàn thành
nhiệm vụ.
+ Quan hệ tổ chức là quan hệ của các cá nhân theo nội quy, kỉ luật của tập thể. Tôn
chỉ, mục đích của đoàn thể, điều lệ của nhà trường, nội quy lớp học là điều mà tất
cả học sinh phải tuân thủ một cách tự giác. Chính mối quan hệ tổ chức tạo nên sức
mạnh tập thể, đảm bảo cho tập thể phát triển đúng hướng theo mục tiêu đã đề ra.
4. Tổ chức các hoạt động đa dạng cho tập thể học sinh
Như chúng ta đã biết, bản chất của quá trình giáo dục là quá trình tổ chức
cuộc sống, hoạt động và giao lưu cho học sinh. Như vậy, để giáo dục học sinh,
giáo viên chủ nhiệm lớp cần tổ chức các hoạt động và thu hút các em tham gia một
cách tích cực nhất. trong trường phổ thông cần tổ chức tốt các hoạt động sau đây:
9


* Hoạt động học tập:
Học tập là hoạt động quan trọng nhất của học sinh, để giúp cho lớp học tập tốt,
giáo viên chủ nhiệm lớp phải chú ý:


Tổ chức cho học sinh trao đổi về phương pháp đọc sách, ghi chép và sử dụng
tài liệu và thảo luận trên lớp.

-

Nêu gương những học sinh có phương pháp học tập tốt, đặc biệt những học
sinh nghèo học giỏi.

-

Tổ chức cho học sinh học nhóm, đôi bạn cùng học để hỗ trợ nhau học tập.
* Tổ chức tốt hoạt động của các đoàn thể:
Ở mỗi lớp học có chi đội thiếu niên học chi đoàn thanh niên, để các đoàn thể
trong lớp hoạt động có hiệu quả, giáo viên chủ nhiệm lớp cùng phối hợp với bí
thư đoàn trường làm tham mưu cho các em hoạt động.
Nội dung công tác của chi đoàn bao gồm: sinh hoạt chi đoàn hàng tháng, tổ
chức kết nạp đoàn viên mới, kỉ niệm ngày lễ truyền thống 26 tháng 3, kỉ niệm
10


ngày thành lập đảng 3 tháng 2, tham quan, du lịch cắm trại, tổ chức cho các em
học sinh lớp dưới sinh hoạt đội…
Nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm là giúp các em lập kế hoạch công tác, tổ
chức thực hiện kế hoạch, quan trọng nhất là giúp các em phương pháp tổ chức
và tạo điều kiện tốt nhất cho các em hoạt động. Thực tế cũng đã chứng minh
rằng ý thức trách nhiệm, tính sáng tạo của giáo viên chủ nhiệm lớp quyết định
chất lượng hoạt động của các đoàn thể trong lớp.
* Tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao:
Ở lứa tuổi học sinh phổ thông các em rất thích tham gia vào hoạt động văn


-

Câu lạc bộ thể dục buổi sáng ở các địa phương, vận động học sinh tham gia tập
thường xuyên.

-

Duy trì thể dục giữa giờ.

-

Tổ chức hội thi thể dục, thể thao…

-

Tổ chức các cuộc tham quan, du lịch.

-

Tổ chức cắm trại.
11


+ Với các hoạt động lao động nên sử dụng các biện pháp sau đây:
-

Tổ chức lao động tự phục vụ: trực nhật, ngày tổng vệ sinh trường, lớp.

-

ngày lễ truyền thống, kế hoạch giúp đỡ các đoàn thể hoạt động…

-

Xây dựng và thực hiện kế hoạch kiểm tra, đánh giá kết quả học tập và hạnh
kiểm của học sinh, nhận xét, ghi học bạ.
12


Giáo viên chủ nhiệm lớp thường xuyên trao đổi với giáo viên bộ môn để biết
tình hình học tập hàng ngày của lớp, để có những biện pháp giáo dục kịp thời.
Thường xuyên rút kinh nghiệm về nội dung và phương pháp giảng dạy và giáo
dục cho phù hợp với học sinh của lớp.
+ Đối với chi đoàn thanh niên:
-

Giáo viên chủ nhiệm chủ động đưa ra kế hoạch phối hợp công tác của cả năm
học, kế hoạch công tác học kì, hàng tháng, hàng tuần.

-

Phối hợp tổ chức các đợt thi đua nhân dịp cá ngày lễ lớn với các hình thác hoạt
động hấp dẫn với học sinh, thanh, thiếu niên.

-

Phối hợp tổ chức sinh hoạt tập thể; sinh hoạt lớp, sinh hoạt đoàn, thực chất là
phát huy tinh ý thức trách nhiệm và thần sáng tạo của các đoàn thể và từng cá nhân
tham gia thực hiện các mục tiêu giáo dục chung, để không chồng chéo, trùng lặp
các công việc của lớp, đoàn thể, không gây khó khăn cho học sinh. Tuy nhiên, phối


-

Vận động các tổ chức xã hội, các cơ quan xí nghiệp đỡ đầu thành lập Quỹ khen
thưởng:…, tài trợ cho các cuộc thi học sinh giỏi và các hoạt động khác trong
trường.
Với các đoàn thanh niên ở địa phương: Kết, phối hợp tổ chức các hoạt động giáo
dục học sinh trong các kì nghỉ hè, khi có sự kiện đặc biệt ở địa phương và các ngày
lễ lớn của dân tộc

PHƯƠNG PHÁP CÔNG TÁC CỦA GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM
1. Đặc điểm phương pháp công tác của giáo viên chủ nhiệm lớp
Công tác chủ nhiệm lớp là công tác giáo dục vừa mang tính khoa học vừa mang
tính thực tiễn. Nghiên cứu bản chất của công tác này có những đặc điểm như
sau:
+ Công tác giáo viên chủ nhiệm lớp về thực chất đó là công tác tổ chức sinh
hoạt tập thể và tổ chức các hoạt động đa dạng cho học sinh gắn liền với thực tế
hàng ngày của trẻ em.
+ Tập thể và cá nhân học sinh vừa là đối tượng vừa là chủ thể giáo dục, do vậy
các hoạt động giáo dục phải phù hợp với đặc điểm của tập thể và đặc điểm lứa
tuổi và đặc điểm cá biệt để phát huy tính chủ động, sáng tạo của từng cá nhân
và cả tập thể. Tập thể học sinh cần được khai thác như một môi trường và
phương tiện để giáo dục học sinh.
+ Công tác chủ nhiệm có nhiều lực lượng cùng tham gia: giáo viên bộ môn, các
đoàn thể, cha mẹ học sinh… trong đó giáo viên chủ nhiệm giữ vai trò chính
trong tổ chức phối hợp giáo dục.
+ Công tác chủ nhiệm lớp gắn liền với công tác dạy và học. Học tập trên lớp là
hoạt động chủ yếu, chiếm nhiều thời gian và sức lực của học sinh.
2. Phương pháp công tác của giáo viên chủ nhiệm lớp
Phương pháp công tác của người giáo viên chủ nhiệm lớp là hệ thống đa dạng,

NHỮNG YÊU CẦU ĐỐI VỚI GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM LỚP
15


Giáo viên chủ nhiệm lớp là linh hồn của một lớp học, là người thay mặt hiệu
trưởng tổ chức các hoạt động, xây dựng lớp thành một tập thể vững mạnh để giáo
dục học sinh theo mục tiêu đã đề ra, do đó người giáo viên chủ lớp phải phải phấn
đấu để đạt được các yêu cầu sau đây:
1. Có năng lực chuyên môn tốt, đang giảng dạy có kết quả một môn học trong lớp,
có điều kiện gần gũi theo dõi, giúp đỡ học sinh học tập, rèn luyện một cách thường
xuyên.
2. Nắm vẵng lí luận sư phạm, sử dụng các phương pháp giáo dục tập thể và giáo
dục cá biệt, có kinh nghiệm tổ chức các hoạt động phù hợp với tâm lí lứa tuổi học
sinh và với điều kiện thực tế của lớp, của nhà trường một cách linh hoạt.
3. Có tư cách đạo đức tốt, gương mẫu trong cuộc sống, lao động và trong quan hệ
với đồng nghiệp và học sinh. Giáo viên chủ nhiệm phải là tấm gương sáng về mọi
phương diện cho học sinh noi theo.
4. Có khả năng tổ chức và có năng lực hoạt động văn nghệ, thể dục, thể thao… để
có thể lôi cuốn học sinh cùng tham gia.
5. Có phương pháp hoạt động xã hội, biết động viên lôi cuốn các lực lượng giáo
dục, biết tổ chức hoạt động tập thể để dẫn dắt học sinh học tập, tu dưỡng tốt vì
cuộc sống tương lai.
Tóm lại, trong các trường phổ thông giáo viên chủ nhiệm lớp có vai trò đặc biệt
quan trọng, là người quản lí, tổ chức, chỉ đạo và điều phối các hoạt động của một
lớp học. Công tác của giáo viên chủ nhiệm lớp bao gồm rất nhiều hoạt động, cần
khai thác, phối hợp với các lực lượng để cùng giáo dục học sinh, thống nhất giữa
các lực lượng giáo dục đó là nguyên tắc, đồng thời là con đường xã hội hóa giáo
dục, nâng cao chất lượng giáo dục theo mục tiêu chung. Thực tế đã khẳng định
năng lực công tác, kinh nghiệm sư phạm và ý thức trách nhiệm của người giáo
viên chủ nhiệm lớp quyết định chất lượng học tập và tu dưỡng của học sinh trong