Phần 1:
Mở đầu
1. Lý do chọn đề tài
Âm nhạc là loại hình nghệ thuật phản ánh tâm t, tình cảm khách quan bằng
hình tợng âm nhạc, biểu cảm của âm thanh, mà phơng tiện diễn đạt của âm
thanh chính là giai điệu, tiết tấu, ca từ, nhịp độ, cờng độ, màu sắc...
Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật gắn bó mật thiết với con ngời, nó có
sức hấp dẫn kì lạ, có tác động mạnh mẽ, làm con ngời sống tốt đẹp hơn, trong
sáng hơn.
Bên cạnh đó, âm nhạc là một trong những môn học nhằm giác dục thẩm
mỹ, phát huy tính sáng tạo và làm giàu đời sống tinh thần cho học sinh, giúp cac
em phát triển toàn diện vốn trí thức và nhân cách một cách tích cực.
Từ năm học 2002-2003, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xác định Âm nhạc là
một môn học chính thức trong chơng trình giáo dục phổ thông. Những cuốn
sách âm nhạc vừa hoàn thành và đã đa vào sử dụng cho thấy nội dung môn học
đã ổn định, nhng vẫn cần có những nghiên cứu sâu hơn về phơng pháp giảng
dạy nhằm đa ra những giải pháp tích cực để nâng cao chất lợng giảng dạy âm
nhạc ở Tiểu học.
Nhiều giáo viên tại các nhà trờng phổ thông đợc đào tạo theo các chơng
trình khác nhau, có chất lợng chuyên môn không đồng đều. Nhiều giáo viên còn
hạn chế về phơng pháp dạy học âm nhạc ở phổ thông... do vậy rất hạn chế về
mặt phát triển khả năng cảm thụ cho các em tại các nhà trờng.
Giáo viên tại nhiều trờng tiểu học đặc biệt là các trờng xa xôi, hẻo lánh
cũng cha nắm vững về việc Đổi mới phơng pháp dạy học âm nhạc.
Vì vậy, việc nghiên cứu để xây dựng những quy trình dạy học âm nhạc
nhằm nâng cao chất lợng giảng dạy ở các trờng Tiểu học sẽ giúp giáo viên nâng
cao kĩ năng, nghiệp vụ đồng thời nâng cao chất lợng giảng dạy bộ môn.
1
2. Mục tiêu nghiên cứu
Xây dựng một số quy trình mềm dẻo có tính khả thi cao về việc giảng dạy
âm nhạc (các nội dung: học hát, tập đọc nhạc, âm nhạc thờng thức) theo định

ngừng nâng cao chất lợng dạyhọc môn học qua những Hội nghị tập huấn về
Đổi mới phơng pháp dạy học cho những giáo viên cốt cán tại Bộ cũng nh tại địa
phơng. Chất lợng phơng pháp dạy học của giáo viên dạy môn âm nhạc đã đợc
nâng cao rõ rệt. Tuy nhiên, phơng pháp dạy học môn âm nhạc vẫn cần đợc
nghiên cứu để tìm ra những giải pháp thích hợp nhất để nâng cao chất lợng
giảng dạy âm nhạc để có những "sản phẩm" đạt hiệu quả cao nhất.
4. Đối tợng nghiên cứu
Những giải pháp liên quan đến quy trình dạy học các phân môn của môn
âm nhạc ở Tiểu học.
- Học hát
- Học tập đọc nhạc
- Âm nhạc thờng thức.
5. Phạm vi nghiên cứu
Thực tiễn giảng dạy âm nhạc ở trờng Tiểu học TT Cao Thợng- Tân Yên-
Bắc Giang
6. Nội dung nghiên cứu
Qua thực tiễn giảng dạy ở trờng Tiểu học TT Cao Thợng (phạm vi nghiên
cứu) và một số vấn đề có liên quan tới vấn đề phơng pháp giảng dạy âm nhạc ở
phổ thông từ đó có những giải pháp thích hợp để xây dựng quy trình dạy học
nhằm nâng cao chất lợng giảng dạy.
7. Phơng pháp nghiên cứu
- Nghiên cứu lý luận: Đọc, tổng hợp, phân tích các tài liệu, văn bản có liên
quan đến vấn đề phơng pháp giảng dạy âm nhạc.
3
- Thực thế giảng dạy: Dự giờ, thăm lớp một số tiết dạy âm nhạc để tìm
hiểu, trao đổi với giáo viên về những vấn đề cần nghiên cứu.
- Điều tra bằng câu hỏi: Sử dụng phiếu điều tra bàng câu hỏi để có thêm
thông tin về nội dung nghiên cứu với các giáo viên Tiểu học trong quá trình thực
tế giảng dạy.
- Trao đổi mạn đàm với một số giáo viên, tìm hiểu về khả năng âm nhạc,

hỏi phải có thời gian và sự đầu t về mọi mặt.
- Sự phát triển kinh tế, xã hội không đồng đều giữa các vùng miền trong cả
nớc là khó khăn nói chung trong việc dạy học nói chung trong đó có môn Âm
nhạc. Tại các thành phố, thị xã hay thị trấn, việc dạy âm nhạc tơng đối thuận lợi
nhng tại các vùng cao, vùng sâu, vùng xa việc dạy học âm nhạc còn rất khó
khăn và bất cập.
- Trớc đây, nhiều địa phơng vì cha đủ điều kiện nh: không có giáo viên,
thiếu cơ sở vật chất... nên cha đa âm nhạc vào kế hoạch giảng dạy. Hiện nay,
Âm nhạc là một môn học bắt buộc, do cha có quá trình chuẩn bị, rất nhiều trờng
vẫn còn thiếu giáo viên, có khi một giáo viên phải kiêm nhiệm nhiều môn
không phải chuyên môn của mình trong đó dạy cả môn Âm nhạc. Đây là khó
khăn lớn anh hởng trực tiếp đến chất lợng dạy và học âm nhạc.
Trên thực tế, có sự khác biệt khá lớn về phơng pháp dạy học âm nhạc giữa
các địa phơng có truyền thống dạy môn này và các địa phơng bắt đầu triển khai
dạy âm nhạc. Tại một số địa phơng, có nhiều giáo viên mới làm quen với phơng
pháp dạy học âm nhạc, nên khi ứng dụng vào giảng dạy còn rất lúng túng và đôi
khi còn cha thực hành đợc. Phơng pháp dạy học của giáo viên ít có điều kiện đ-
5
ợc nâng cao, thậm chí nhiều giáo viên đã có nhiều năm chuyên trách dạy âm
nhạc khi yêu cầu dạy học sinh theo định hớng phát huy tính tích cực của học
sinh nhằm đổi mới phơng pháp dạy học cũng là công việc xa lạ đối với họ.
Trớc rất nhiều khó khăn nh vậy, thì việc nghiên cứu để tìm ra những giải
pháp nhằm xây dựng một quy trình dạy học các phân môn của môn âm nhạc ở
Tiểu học là rất cần thiết. Những giải pháp đó sẽ góp phần nâng cao kĩ năng dạy
học âm nhạc, nâng cao hiệu quả trong qua trình giảng dạy.
1.2. Một vài khái niệm
1.2.1. Âm nhạc:
Âm nhạc là nghệ thuật dùng âm thanh và nhịp điệu để diễn tả t tởng, tình
cảm của con ngời.
1.2.2. Phơng pháp dạy học

âm nhạc, ca hát. Mục tiêu dạy âm nhạc cho học sinh không nhằm đào toạ những
ngời làm nghề âm nhạc, đặc biệt thời lợng cho môn học cũng không nhiều (1
tuần có 1 tiết/ 35 tuần- 5 năm học có 175 tiết).
Chính vì những đặc điểm đó, phơng pháp dạy học âm nhạc trong nhà trờng
cũng phải có biện pháp, cách thức của nó. Phơng pháp dạy học âm nhạc đợc
biểu hiện rất phong phú và đa dạng bởi vì nó chịu tác động của nhiều yếu tố:
- Những định hớng đổi mới phơng pháp dạy học
- Mục tiêu của bài học
- Nội dung của bài học
- Thời lợng dạy học
- Thiết bị dạy học
- Đặc trng dạy học âm nhạc
7
- Cách kiểm tra đánh giá
- Kinh nghiệm dạy học của giáo viên
- Điều kiện dạy học cụ thể.
* Cuốn Phơng pháp dạy học Âm nhạc của nhạc sĩ Hoàng Long- Hoàng Lân
phân loại một số phơng pháp dạy học âm nhạc đó là:
- Phơng pháp trình bày tác phẩm: dạy học sinh cách trình bày, biểu diễn tác
phẩm bằng các hình thức khác nhau nh đơn ca, song ca, tam ca, tốp ca...
- Phơng pháp thực hành luyện tập: Học sinh thực hành hát, đọc nhạc, nghe
nhạc, đánh nhịp, trò chơi, vận động, sáng tạo... để hình thành kĩ năng và cảm
thụ âm nhạc.
- Phơng pháp dùng lời: Giáo viên thuyết trình, diễn giảng, đặt câu hỏi, kể
chuyện...
- Phơng pháp trực quan: Giáo viên sử dụng nhạc cụ, tranh ảnh, máy nghe,
băng đĩa nhạc, băng đĩa hình, nhạc cụ gõ...
- Phơng pháp kiểm tra đánh giá: là cách để củng cố kiến thức, kĩ năng cho
học sinh, Môn âm nhạc có thể dùng các hình thức kiểm tra nh: thực hành (cá
nhân, nhóm), viết (trắc nghiệm, tự luận), sáng tạo (làm các nhạc cụ, viết lời ca

gia vào các hoạt động tập thể.
2.3. Xây dựng quy trình dạy học âm nhạc ở trờng
tiểu học TT Cao Thợng
Giải pháp chủ yếu để nâng cao chất lợng dạy học âm nhạc ở trờng Tiểu học
TT cao Thợng là phải xây dựng một quy trình dạy học mềm dẻo, có tính khả thi
cao. Sau đây là một vài ý kiến tổng hợp từ quá trình học tập, thông qua vịêc
tham khảo các tài liệu sẵn có về giảng dạy âm nhạc, qua quá trình áp dụng tại
trờng Tiểu học TT Cao Thợng.
Quy trình là một phần của phơng pháp dạy học, hơn nữa nó là phần quan
trọng bởi âm nhạc là một môn học mang nặng tính thực hành. Quy trình vừa cụ
9
thể hoá những định hớng đổi mới phơng pháp dạy học, vừa gắn với nội dung
từng phân môn, vừa biểu hiện về kỹ thuật trong phơng pháp dạy học. Quy trình
giúp giáo viên có thao tác chính xác, chủ động thực hiện bài giảng, giúp học
sinh dễ dàng tiếp thu những kiến thức, kĩ năng về âm nhạc.
Khi xây dựng một quy trình dạy học âm nhạc hợp lý cần đảm bảo những
nguyên tắc sau:
- Phù hợp với chơng trình, Sách giáo khoa, sách giáo viên âm nhạc
- Dựa vào mục tiêu, nội dung và thời lợng dạy từng phân môn
- Theo định hớng đổi mới phơng pháp dạy học
- Theo những hoạt động đặc trng của dạy âm nhạc
- Theo đặc điểm tâm lý, đặc điểm nhận thức của học sinh
- Đúc rút kinh nghiệm thực tiễn dạy học âm nhạc ở trờng Tiểu học.
- Các bớc đợc xây dựng từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, từ chi tiết
đến tổng quát.
- Có tính khả thi trong thực tiễn dạy học
Các bớc trong quy trình là hệ thống hoạt động và thao tác cụ thể của giáo
viên nhằm giúp học sinh tiếp thu hiệu quả những kiến thức, kỹ năng âm nhạc và
hình thành quan điểm, hành vi, thái độ tốt đối với nội dung của môn học.
Môn Âm nhạc ở Tiểu học gồm các nội dung sau:

hát. Với cách dạy này ít phát huy tính tích cực của học sinh, không mang lại
hiệu quả cao trong giờ học nên cần có những điều chỉnh phù hợp.
Tham khảo một số tài liệu trong nớc cũng nh nớc ngoài, có rất nhiều phơng
pháp hay trong đó trình tự dạy hát trong trờng học ở Pháp đợc tác giả Machel
Ghi- Lem trình bày trong cuốn "Những yếu tố s phạm đại cơng" và ứng dụng
gồm các bớc:
11