I. Phần mở đầu:
1. Lý do chọn đề tài.
Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh là tổ chức tập hợp giáo dục thiếu nhi
trở thành con ngoan, trò giỏi, cháu ngoan Bác Hồ, công dân có ích trong tương lai
và lấy 5 điều Bác Hồ dạy làm mục tiêu phấn đấu và rèn luyện. Đội Thiếu niên Tiền
phong Hồ Chí Minh được khẳng định là lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà
trường, nó thể hiện sự lớn mạnh của Đội trong quá trình hoạt động, tạo cho Đội
viên được giáo dục và tự giáo dục thông qua các hoạt động tập thể mà Đội tổ chức.
Nghi thức Đội là một phương tiện giáo dục của Đội Thiếu niên Tiền phong
Hồ Chí Minh. Với những quy định biểu hiện bằng ngôn ngữ, hình thức tượng
trưng, thủ tục, nghi lễ và đội ngũ, nghi thức Đội góp phần mạnh mẽ vào việc xây
dựng phương pháp giáo dục toàn diện, mang nét đặc trưng của Đội. Trong đó, nổi
bật là giáo dục ý thức kỉ luật, tư thế, tác phong và tinh thần tập thể cho Đội viên,
tạo ra vẻ đẹp tính nghiêm chỉnh và sự thống nhất của tổ chức Đội. Nghi thức Đội
được tiến hành thường xuyên trong mọi hoạt động rèn luyện của Đội để tạo thành
thói quen, nề nếp tốt cho Đội viên trong tổ chức Đội. Việc tiến hành giáo dục bằng
nghi thức Đội đòi hỏi phải có tính thuyết phục cao, tính nghiêm túc, chính xác và
thống nhất. Có như vậy mới làm cho nghi thức Đội trở thành nhu cầu thực sự của
mỗi Đội viên và tập thể Đội.
Các Đội viên khi tham gia các hoạt động tập trung như: chào cờ, sinh hoạt tập
thể đầu tuần, thể dục giữa giờ, lễ kỉ niệm… mỗi Đội viên cần phải thực hiện đúng
các động tác thực hành nghi thức Đội. Đó là một vấn đề mà mỗi giáo viên tổng phụ
trách, Anh chị phụ trách, Đội viên luôn quan tâm. Vấn đề đặt ra ở đây là phải rèn
luyện kĩ năng thực hành nghi thức Đội, đó là yếu tố quyết định đến sự thành công
của việc thực hiện đúng, thành thạo nghi thức Đội.
Muốn thực hiện tốt các động tác về Nghi thức Đội, không thể không nghiên
cứu kĩ về nghi thức Đội và phương pháp tập luyện về nghi thức Đội, đặc biệt là
biện pháp rèn luyện kĩ năng thực hành nghi thức Đội cho Đội viên. Để tổ chức tốt
việc này, giáo viên tổng phụ trách Đội cần có tài liệu cung cấp những kiến thức lí
2




Đưa ra một số biện pháp rèn kĩ năng thực hành nghi thức Đội, nhằm đẩy
mạnh hoạt động Đội trong nhà trường và nâng cao kĩ năng thực hành nghi thức
Đội cho từng Đội viên.
Nhiệm vụ:
Khảo sát thực trạng hoạt động Đội tại Liên đội.
Nghiên cứu tầm quan trọng, sự cần thiết việc rèn luyện kĩ năng thực hành
nghi thức Đội trong nhà trường.
Từ đó tìm ra các biện pháp rèn luyện kĩ năng thực hành nghi thức Đội trong
nhà trường.
3. Đối tượng nghiên cứu.
Kĩ năng thực hành nghi thức Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh trong
trường tiểu học Lê Lợi.
4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu.
Nghiên cứu “Nghi thức và hướng dẫn thực hiện nghi thức Đội Thiếu niên tiền
phong Hồ Chí Minh” của Hội đồng Đội Trung ương.
Tiến hành nghiên cứu về thực trạng thực hành nghi thức Đội trong nhà trường
năm học 2015 – 2016.
5. Phương pháp nghiên cứu.
a) Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu;
Phương pháp khái quát hóa các nhận định độc lập.
b) Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp điều tra;
Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục;
Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động;
Phương pháp khảo nghiệm, thử nghiệm.
c) Phương pháp thống kê toán học
4


Hoạt động Nghi thức Đội giúp các em có thể lực cường tráng, khoẻ mạnh,
nhanh nhẹn, tháo vát. Góp phần tạo nên vẻ đẹp cho người Đội viên, đẹp trong lời
nói và đẹp trong hành động.
Hoạt động nghi thức Đội tốt sẽ tạo thành thói quen, nề nếp tốt trong sinh hoạt
hàng ngày cho tập thể và cá nhân đội viên như: trang phục đẹp, gọn gàng, sạch sẽ,
ra vào lớp đúng giờ, trật tự, vệ sinh ngăn nắp…
Để có được những Đội viên khoẻ mạnh, tháo vát nhanh nhẹn, gọn gàng, có ý
thức tổ chức kỉ luật, có tinh thần trách nhiệm và biết đoàn kết yêu thương giúp đỡ
lẫn nhau. Vấn đề đặt ra ở đây là phải rèn kĩ năng. Kĩ năng là yếu tố quyết định đến
sự thành công của việc thực hiện đúng, thành thạo Nghi thức Đội Thiếu niên tiền
phong Hồ Chí Minh.
2. Thực trạng vấn đề nghiên cứu.
Liên đội Tiểu học Lê Lợi có 4 Chi đội với trên 80 Đội viên lại chủ yếu là con
em Đồng bào dân tộc thiêu số với tỉ lệ 80 – 90%, nhưng được sự quan tâm sâu sắc
của Phòng Giáo dục và Đào tạo, Hội đồng đội huyện và nhà trường đã hướng dẫn,
chỉ đạo, cũng như sự quan tâm của các bậc phụ huynh học sinh, tạo điều kiện về
vật chất, ủng hộ tinh thần giúp cho Liên đội hoạt động thông suốt và tăng thêm tinh
thần trong việc học tập và hoạt động phong trào.
Tổng phụ trách Đội, anh chị phụ trách Chi đội, lớp Nhi đồng ý thức trách
nhiệm luôn cố gắng hoàn thành nhiệm vụ, luôn chú trọng việc rèn luyện kĩ năng
thực hành nghi thức Đội cho Đội viên.
Các em Đội viên ngoan hiền, lễ phép, vâng lời, chịu khó rèn luyện kĩ năng
thực hành nghi thức Đội.
Vì vậy Liên đội đã có nhiều thành tích nổi bật trong các hoạt động như: các kì
thi văn hoá, giao lưu, văn nghệ, thể dục thể thao và đặc biệt là phong trào hoạt
động Đội. Liên đội đã tổ chức các hoạt động theo đúng Nghi thức, Nghi lễ Đội
TNTP Hồ Chí Minh, Đội viên nắm được cơ bản 7 yêu cầu Đội viên và thực hành
Nghi thức Đội tương đối tốt. Liên đội nhiều năm là Liên đội vững mạnh.
6


SL

%

15

17,2

32

36.8

40

45,9

%

%

%

Từ đó nhận thấy trong các đợt kiểm tra về chuyên hiệu “Nghi thức Đội viên”
của các năm học trước chất lượng chưa được như mong muốn.
Học sinh đa số là dân tộc thiểu số các em còn e dè, nhút nhát, sự chú ý tập
trung chưa cao, tiếp thu chậm, chưa phát huy được tính tự quản, chưa chủ động
tham gia các hoạt động của Đội. Rất nhiều em chưa thực hiện được các kĩ năng
thực hành Nghi thức Đội TNTP Hồ Chí Minh, mặt khác thời lượng để luyện tập
Nghi thức Đội thì có hạn, vì thế trong một vài buổi tập, giáo viên tổng phụ trách

thức Đội nên các em không có tinh thần phấn đấu.
Từ những vấn đề trên tôi thấy cần phải đổi mới các phương pháp, cần có
nhiều biện pháp, giải pháp mới phù hợp hơn, áp dụng triệt để hơn để nâng cao kĩ
năng thực hành Nghi thức Đội cho các em, giúp các em nắm được ý nghĩa, vai trò
của việc rèn luyện kĩ năng thực hành Nghi thức Đội để các em không ngừng tự rèn
8


luyện bản thân mình từ đó góp phần vào xây dựng công tác Đội ngày càng vững
mạnh.
3. Nội dung và hình thức của giải pháp:
a. Mục tiêu của giải pháp
Nhìn rõ được thực trạng về việc thực hành nghi thức Đội của đội viên để phát
huy những điểm mạnh, khắc phục và hạn chế những điểm yếu. Đồng thời đưa ra
được những biện pháp, giải pháp phù hợp để nâng cao kĩ năng thực hành nghi thức
Đội cho đội viên.
Biện pháp tuyên truyền, giáo dục: vì phụ huynh cũng như các em chưa hiểu rõ
vai trò, ý nghĩa của việc thực hành nghi thức Đội trong trường học nên phụ huynh
không tạo điều kiện cho các em rèn luyện, còn các em không hiểu rèn luyện nghi
thức Đội để làm gì làm cho các em không tự rèn luyện. Biện pháp tuyên truyền,
giáo dục giúp phụ huynh cũng như các em hiểu rõ hơn vai trò, ý nghĩa của việc
thực hành nghi thức Đội trong trường học lúc này phụ huynh sẽ tạo điều kiện cho
các em, các em tự ý thức và tự mình rèn luyện nghi thức Đội.
Biện pháp tìm hiểu nội dung ”Nghi thức và huớng dẫn thực hiện nghi thức
Đội TNTP Hồ Chí Minh” giúp các em hiểu và nắm nội dung lý thuyết nghi thức
Đội.
Biện pháp áp dụng công nghệ thông tin: tạo hứng thú cho các em khi nghiên
cứu, các em ghi nhớ các động tác thực hành nghi thức Đội nhanh hơn, có thể tự rèn
luyện không cần sự hướng dẫn của giáo viên.
Biện pháp hướng dẫn thực hành nghi thức Đội của tổng phụ trách Đội: các em

Giáo viên tổng phụ trách Đội, anh chị phụ trách luôn tự tìm hiểu nội dung tài
liệu, phải nắm vững các nội dung kiến thức về nghi thức Đội.
Yêu cầu các em Đội viên tự nghiên cứu nội dung nghi thức Đội trong sổ tay
Đội viên và trong tài liệu do giáo viên tổng phụ trách đưa cho. Nắm được nội dung
7 yêu cầu đối với Đội viên.
Tôi xây dựng nội dung tài liệu dành riêng cho học sinh dựa trên tài liệu của
Hội Đồng Đội Trung ương. Tôi phân nội dung ra nhiều phần nhỏ và yêu cầu học
sinh nghiên cứu theo từng phần khi nào nắm vững kiến thức phần này mới chuyển
sang nội dung phần khác.
Sau khi cho các em nghiên cứu thì giáo viên tổng phụ trách tiến hành kiểm tra
kiến thức các em xem các em nắm được những gì, thiếu sót vấn đề gì để bổ sung.
Giáo viên tổng phụ trách đưa ra các câu hỏi cho các em trả lời, mời em khác nhận
xét, bổ sung câu trả lời rồi giáo viên tổng phụ trách mới giải đáp, bổ sung thêm sẽ
giúp các em nhớ được nhiều và lâu hơn.
* Biện pháp áp dụng công nghệ thông tin
Là giáo viên dạy môn tin học nên tôi nhận thấy các em học sinh tiểu học rất
hứng thú khi được học bằng máy chiếu hay học tại phòng máy nên khi tôi áp dụng
vào hướng dẫn thực hành Nghi thức Đội các em cũng thấy thích hơn và có hiệu
quả hơn. Bằng biện pháp này giúp các em nắm được nội dung của Nghi thức Đội,
ghi nhớ các động tác nhanh hơn, các em có thể tự rèn kĩ năng thực hành Nghi thức
Đội mà không cần nhiều sự hướng dẫn của giáo viên.

11


Tôi sử dụng máy chiếu để chiếu cho các em xem Video về các nội dung kĩ
năng thực hành Nghi thức đội như: cách tháo khăn, thắt khăn quàng đỏ, chào kiểu
Đội viên, hô, đáp khẩu hiệu đội, ba bài trống của Đội, các động tác trong đội hình,
đội ngũ... hay hướng dẫn các em biết tự mở máy tính, mở đĩa... để xem lại các nội
dung thực hành Nghi thức Đội vào thời gian rảnh.

- Các động tác cá nhân tại chỗ, di động.
- Biết 3 bài trống của Đội.
+ Giáo viên tổng phụ trách sử dụng phương pháp thuyết trình kết hợp trực
quan: Nêu ý nghĩa của từng yêu cầu, đồng thời làm mẫu từng động tác có thể làm
mẫu nhiều lần để học sinh ghi nhớ từng bước của động tác.
+ Học sinh quan sát từng bước của từng động tác đến tổng thể của từng động
tác và làm theo mẫu.
+ Tiếp theo Giáo viên hỏi: Động tác này được thực hiện như thế nào?
+ Học sinh mô tả và thực hiện lại.
+ Giáo viên theo dõi uốn nắn sửa sai.
+ Chia nhóm để các em thực hiện.
+ Giáo viên hướng dẫn, theo dõi các em thực hiện.
Chú ý: Khi hướng dẫn động tác nào thì phải hướng dẫn kĩ và cho học sinh
tập luyện nhiều lần cho tới khi các em ghi nhớ và thực hiện tốt động tác rồi mới
chuyển sang động tác mới, tránh trường hợp các em chưa nhớ kĩ động tác này đã
phải nhớ động tác khác làm cho việc thực hiện các động tác dễ bị sai.
Ví dụ : Hướng dẫn các em “Thắt khăn, tháo khăn quàng đỏ”. Trước hết giáo
viên tổng phụ trách phải nói cho học sinh hiểu rằng: Khăn quàng đỏ là một phần cờ
Tổ quốc, màu đỏ tượng trưng cho lý tưởng cách mạng. Đeo khăn quàng đỏ, Đội
viên Đội TNTP Hồ Chí Minh tự hào về Tổ quốc, về Đảng Cộng sản Việt Nam, về
Bác Hồ vĩ đại, về nhân dân Việt Nam anh hùng và nguyện phấn đấu để trở thành
đoàn viên Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh. Rồi giáo viên tổng phụ trách
mới hướng dẫn cụ thể từng động tác “Thắt khăn, tháo khăn quàng đỏ”.
13


+ Tay phải cầm một phần ba chiều dài của khăn.
+ Dùng hai tay dựng cổ áo.
+ Tay trái vuốt nhẹ chiều dài mép khăn, cầm một phần hai phần dải khăn còn
lại.

năng thực hành Nghi thức đội, giúp các anh chị phụ trách nắm vững 7 nội dung
yêu cầu đối với đội viên, thực hiện thành thạo các động tác để anh chị phụ trách
trực tiếp có thể hướng dẫn hay cho các em ôn tập hoặc áp dụng vào các buổi sinh
hoạt của chi đội.
Tập huấn cho cán bộ chỉ huy Đội.

15


Người chỉ huy Đội là những Đội viên nắm vững các khẩu lệnh hô, thực hiện
thành thạo các động tác về Nghi thức Đội (các động tác về đội hình, đội ngũ và các
động tác chỉ định đội hình).
Người Chỉ huy Đội có trang phục gọn gàng đúng quy định, tư thế nhanh nhẹn,
nghiêm túc, chuẩn xác, khẩu lệnh hô to rõ, phải có dự lệnh, động lệnh, biết chọn
địa hình, xác định phương hướng, vị trí tập hợp đội hình...
Tôi phối hợp với Giáo viên chủ nhiệm lựa chọn đội ngũ cán bộ chỉ huy Đội
xây dựng thành câu lạc bộ Chỉ huy Đội, số lượng mỗi Chi đội 3 – 5 em để tập huấn
cho các em.

Tôi đã tiến hành tập các động tác cho người chỉ huy Đội theo trình tự:
+ Tập hô các khẩu lệnh : khi hô to, rõ để các đơn vị đều nghe thấy. Chỉ huy
phải kiểm tra hiệu quả của khẩu lệnh. Khi đội viên chưa thực hiện xong, chưa
chuyển sang khẩu lệnh khác.
+ Tập chọn địa hình: chọn nơi rộng để tập hợp đội hình và phải phù hợp với
những hoạt động đã dự định, tránh nơi có vật trở ngại hay lầy lội.
+ Tập xác định phương hướng: cần tránh nắng chiếu vào mặt, tránh hướng
gió, tránh ô nhiễm môi trường, tránh hướng có hoạt động ồn ào.
+ Tập chọn vị trí, tư thế chỉ huy khi tập hợp: khi tập hợp chỉ huy đứng ở điểm
chuẩn, tư thế nghiêm để các đơn vị lấy làm chuẩn, không được xê dịch vị trí.
16

“Quay phải, quay trái, quay đằng sau”. Sáng thứ 3 cho thực hiện động tác “Sang
phải, sang trái, tiến lùi”, Chiều cho thực hiện động tác “tháo khăn, thắt khăn quàng
đỏ”…dưới sự theo dõi, giám sát của Tổng phụ trách, Giáo viên chủ nhiệm và ban
chỉ huy Liên đội. Bằng cách làm này các em sẽ nhớ và thực hiện tốt hơn kĩ năng
Nghi thức Đội.
c. Mối quan hệ giữa các biệp pháp, giải pháp
Các biện pháp nêu trên có mối quan hệ chặt chẽ với nhau hỗ trợ lẫn nhau. Các
biện pháp sau hỗ trợ cho biện pháp trước. Biện pháp tuyên truyền đóng vai trò
quan trọng làm tiền đề cho các biện pháp vì muốn học sinh thực hiện tốt nghi thức
Đội và có ý thức tự rèn luyện nghi thức Đội, trước hết phải tạo cảm hứng cho các
em, giáo dục các em để các em hiểu được ý nghĩa, tầm quan trọng của việc thực
hành rèn luyện nghi thức đội. Khi các em đã hiểu và nắm được các em sẽ ý thức
hơn, có thái độ nghiêm túc hơn trong khi thực hành nghi thức Đội từ đó ta áp dụng
các biện pháp khác các em sẽ không nhàm chán mà chịu khó hợp tác, rèn luyện tốt
hơn và sẽ có hiệu quả cao hơn. Tiếp theo ta áp dụng biện pháp ”nghiên cứu tài
liệu” và ”áp dụng công nghệ thông tin” để các em nắm nội dung lý thuyết, có hình
18


thành các động tác qua quan sát bài mẫu trên máy. Lúc này giáo viên tổng phụ
trách hướng dẫn cho các em sẽ dễ dàng hơn, các em ghi nhớ nhanh hơn. Biện pháp
”nghiên cứu tài liệu” và ”áp dụng công nghệ thông tin” tùy theo điều kiện ta có thể
áp dụng thường xuyên để các em hiểu sâu hơn nội dung nghi thức Đội. Biện pháp
kiểm tra đánh giá cũng nên thực hiện thường xuyên, biện pháp này giáo viên tổng
phụ trách sẽ có cái nhìn tổng quát hơn về việc thực hành nghi thức của các em. Các
em sẽ hiểu hơn ý nghĩa, vai trò của Nghi thức Đội đối với công tác Đội đồng thời
các em được thực hiện cả 7 yêu cầu Đội viên theo một hệ thống.
d. Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu.
Qua khảo nghiệm cho thấy hoạt động Đội được cải thiện có kết quả tốt hơn.
Giáo viên tổng phụ trách nắm vững hơn chuyên môn nghiệp vụ. Anh chị phụ trách

Khá

Trung bình

SL

%

SL

%

SL

%

15

17,8

32

38,1

37

44,1

% thực hành nghi thức%Đội có
Sau khi áp dụng các biện%pháp, giải pháp kết quả

51.2

16

19

Qua kết quả của đợt kiểm tra ở bảng trên, ta thấy việc Đội viên thực hành kĩ
năng Nghi thức Đội có kết quả tốt hơn. Cụ thể đạt giỏi 25 em chiếm 29,8% tăng 10
em, khá 43 em chiếm 51% tăng 11 em. Đội viên đạt mức trung bình 16 em chiếm
19% giảm 21 em.
III. Phần kết luận, kiến nghị:
1. Kết luận.
Sáng kiến kinh nghiệm “Một số biện pháp rèn luyện kĩ năng thực hành
Nghi thức Đội trong Liên đội trường Tiểu học Lê Lợi” là một cố gắng của bản
thân tôi thể hiện sự đổi mới về phương pháp tổ chức hoạt động Đội trong nhà
trường.
Việc tiến hành giáo dục bằng Nghi thức Đội đòi hỏi phải có tính thuyết phục
cao, tính nghiêm túc, tính chính xác và thống nhất. Có như vậy mới làm cho Nghi
thức Đội trở thành nhu cầu thực sự của mỗi Đội viên, Nhi đồng và tập thể Đội.
20


Sáng kiến này tôi muốn đi sâu phân tích các biện pháp rèn kĩ năng thực hành
Nghi thức Đội để làm cơ sở lí luận cho việc vận dụng các biện pháp làm nâng cao
kĩ năng thực hành Nghi thức Đội cho học sinh.
Từ việc tìm hiểu những yêu cầu về nội dung thực hành Nghi thức Đội cần có
của học sinh và từ thực tiễn làm công tác Tổng phụ trách Đội, tôi đã đưa ra một số
biện pháp rèn luyện kĩ năng thực hành Nghi thức Đội. Sau khi áp dụng các biện
pháp, giải pháp đó tại Trường Tiểu học Lê Lợi tôi thấy mọi hoạt động Đội trong
nhà trường đạt kết quả như mong muốn và đã nâng cao được kĩ năng thực hành

này sẽ góp phần không nhỏ vào việc tổ chức các hoạt động Đội nói chung và rèn
luyện kĩ năng thực hành Nghi thức Đội nói riêng. Đồng thời nó có thể là tài liệu
tham khảo bổ ích cho các giáo viên tổng phụ trách Đội trong quá trình tổ chức hoạt
động Đội.
Trên đây là một số kinh nghiệm của bản thân trong công tác Đội. Rất mong
nhận được sự đóng góp ý kiến của các đồng nghiệp và các cấp lãnh đạo để bản
sáng kiến kinh nghiệm được đầy đủ và hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
NGƯỜI VIẾT

Hòa Quang Hải

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN CẤP TRƯỜNG

22


CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN
(Ký tên, đóng dấu)

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN CẤP HUYỆN

23


CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN
(Ký tên, đóng dấu)

TÀI LIỆU THAM KHẢO