Một số biện pháp giúp trẻ 5 - 6 tuổi học tốt môn làm quen văn học tại trường mầm non Sao Mai

I. Phần mở đầu
1. Lý do chọn đề tài
Giáo dục mầm non là hệ thống mắt xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục
quốc dân. Mục tiêu của giáo dục Mầm non là giúp trẻ phát triển toàn diện, hình
thành cho trẻ những cơ sở ban đầu của nhân cách con người mới xã hội chủ
nghĩa, tạo điều kiện cho trẻ có nhiều cơ hội lĩnh hội kiến thức để áp dụng những
kiến thức đã tiếp thu vào thực tiễn cuộc sống của trẻ. Ngày nay để bước kịp với
xu thế phát triển chung của thời đại và để đáp ứng được nhu cầu chuyển mình
của đất nước thì ngành học Mầm non càng phải phấn đấu nâng cao chất lượng
giáo dục trẻ cho phù hợp theo sự phát triển của nền kinh tế – xã hội. Đó chính là
tạo ra những lớp người vừa có trí thức, có lòng yêu quê hương đất nước, vừa biết
yêu cái đẹp, giàu ước mơ và sáng tạo, những phẩm chất này cần hình thành cho
trẻ từ những năm đầu đời, hình thành cho trẻ qua sự cảm nhận những âm điệu,
vần thơ, câu chuyện. Văn học nghệ thuật mà đặc biệt là thơ, truyện chính là
phương tiện quan trọng góp phần hình thành nhân cách cho trẻ một cách toàn
diện về cả (Đức – Trí – Thể – Mĩ).
Với quan điểm ấy, bằng nhiều hình thức thông qua các môn học và các hoạt
động, giáo dục mầm non đã góp phần xây dựng và giáo dục con người mới ở lứa
tuổi còn thơ. Mà trong đó làm quen với văn học là một môn học chiếm một vị trí
vô cùng quan trọng. Nó không chỉ giúp trẻ phát triển về mặt thẩm mĩ mà còn
kích thích trí tưởng tượng sáng tạo của trẻ. Trẻ được cảm nhận, đồng điệu với
niềm vui, nỗi buồn của những nhân vật trong truyện, cảm nhận được vẻ đẹp thiên
nhiên qua các tác phẩm thơ, ca dao, tục ngữ… Nó còn góp phần tích cực giúp trẻ
hình thành và phát triển kỹ năng, lời nói trong các hoạt động đời sống, mở rộng
hiểu biết của trẻ về thế giới xung quanh, giáo dục đạo đức thẩm mỹ thông qua
các tác phẩm văn học. Mặt khác thực hiện giảng dạy tốt bộ môn làm quen với
văn học còn là điều kiện thuận lợi, tạo tiền đề cho trẻ học tốt môn văn học sau
này khi học phổ thông.
Thế nhưng không phải lúc nào giáo viên cũng làm cho trẻ hứng thú với hoạt động

Phát triển nhận thức, thẩm mỹ của trẻ thông qua lời nói và hành động, sự
biểu cảm của cô. Mặt khác trẻ còn biết thể hiện, cử chỉ hành động của mình qua
từng nhân vật của tác phẩm văn học.
Rèn luyện và phát triển ngôn ngữ mạch lạc, phát triển khả năng nghe, hiểu
ngôn ngữ và hình ảnh nội dung thông qua tác phẩm văn học.
Trẻ bộc lộ được tình cảm của mình trước các nhân vật, rèn khả năng đọc, kể
diễn cảm, luyện tập để phát âm đúng tất cả các từ trong tiếng Việt, kể cả các từ
khó. Phát triển khả năng ghi nhớ, tăng khả năng cảm thụ. Hoạt động làm quen
văn học sẽ rất hứng thú, gây sự quan sát chú ý của trẻ.
Trẻ được củng cố lại tác phẩm, ghi nhớ tác phẩm tốt hơn, giáo dục lòng yêu
con người, yêu quê hương đất nước.
Tạo cơ hội cho trẻ có thể thể hiện vai chơi của mình thông qua các tác phẩm
văn học, cũng tạo cơ hội cho trẻ học tốt hơn, tự tin hơn trong giao tiếp.
Đề tài được thực hiện với nhiệm vụ đặt ra là:
Tìm hiểu về khả nhận thức của trẻ khi tiếp xúc và học các tác phẩm thông
qua hoạt động làm quen văn học.
Xây dựng kế hoạch giảng dạy và lựa chọn phương pháp tổ chức hoạt động
làm quen với văn học có hiệu quả, sát với thực tế để phù hợp với tình hình của trẻ
trong lớp, lựa chọn đề tài phù hợp giúp trẻ hứng thú khi tham gia.Trẻ được làm
quen tác phẩm văn học vừa sức kích thích sự suy nghĩ, sáng tạo và trẻ sẽ hứng
thú tham gia hoạt động. Nắm vững hoạt động chủ đạo của trẻ là vui chơi để xây
dựng và tổ chức cho trẻ làm quen với văn học thông qua một trò chơi.
Nghiên cứu kĩ tác phẩm, đọc diễn cảm và sử dụng các phương tiện trong
hoạt động làm quen văn học.
Tạo môi trường văn học để tác phẩm văn học tiếp xúc với trẻ, vừa làm quen
được tác phẩm mới, mà trẻ lại củng cố được tác phẩm đã được học.
Giáo viên: Nguyễn Hoài Thanh

Trường Mầm non Sao Mai
2

cháu vẫn giữ được tính chất trẻ con. Phải làm sao cho các cháu có tính kỹ thuật
nhưng vẫn vui vẻ, hoạt bát chứ không khúm lúm, đặt đâu ngồi đấy”.
b. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phương pháp điều tra, Phương
pháp tổng hợp, phương pháp khảo nghiệm, thực nghiệm.
Phương pháp điều tra: Đối với phương pháp này đã giúp tôi khảo sát mứ độ
nhận thức của trẻ đối với môn văn học, từ đó xác định được các mục tiêu biện
pháp cụ thể phù hợp với khả năng của trẻ.
Phương pháp tổng hợp: Sau khi có đầy đủ các luận chứng của đề tài đã thu
thập được, tôi tiến hành tổng hợp nội dung và đề xuất một số biện pháp có tính
khả thi về việc giúp trẻ học tốt môn văn học,…
Giáo viên: Nguyễn Hoài Thanh

Trường Mầm non Sao Mai
3


Một số biện pháp giúp trẻ 5 - 6 tuổi học tốt môn làm quen văn học tại trường mầm non Sao Mai

Một số phương pháp khác như: Phương pháp nghiên cứu tài liệu, phương
pháp trải nghiệm thực tế.
II. Phần nội dung:
1. Cơ sở lý luận:
Nhà văn M.Goócki định nghĩa “Văn học là nghệ thuật ngôn từ” chính là đã
chỉ rõ ngôn từ là chất liệu xây dựng lên hình tượng văn học. Chất liệu ngôn từ là
“kho vô tận về âm thanh, bức tranh khái niệm” (nhà nghiên cứu phê bình văn học
Nga Biêlinxki).
Văn học là môn rất quan trọng đối với trẻ mầm non, là phương tiện phát
triển ngôn ngữ cho trẻ có đủ vốn từ để nói năng lưu loát, diễn đạt gãy gọn biết sữ
dụng từ đúng lúc, đúng chỗ, không những thế mà việc dạy trẻ làm quen với
những từ ngữ nghệ thuật như từ tượng hình, từ tượng thanh giúp trẻ phát triển trí

4


Một số biện pháp giúp trẻ 5 - 6 tuổi học tốt môn làm quen văn học tại trường mầm non Sao Mai

Trẻ cảm nhận được những vẻ đẹp của ngôn ngữ: Sự trầm bổng của nhịp
điệu, sắc thái tình cảm của giọng nói, những khả năng gợi thanh, gợi hình ảnh,
màu sắc, cảm xúc… trong các tác phẩm văn chương. Để từ đó, trẻ cũng có khả
năng sử dụng được những khả năng này của ngôn ngữ trong khi diễn đạt, giao
tiếp. Làm quen với tác phẩm văn học giúp khơi gợi ở trẻ sự rung động, hứng thú
và có ấn tượng với hình tượng nghệ thuật, cái hay, cái đẹp của tác phẩm. Trẻ
được thể hiện sự sáng tạo khi đọc kể theo trí tưởng tượng của mình. Cho trẻ làm
quen với tác phẩm văn học góp phần mở rộng, phát triển nhận thức, giáo dục
đạo đức, giáo dục thẩm mĩ, phát triển ngôn ngữ và phát triển ở trẻ sự húng thú
với các hoạt động đọc thơ, kể truyện, đóng kịch…
Là giáo viên mầm non tiếp cận với chương trình giáo dục mầm non mới,
bản thân tôi thấy cần phát huy khả năng sáng tạo trong cách truyền thụ kiến thức
cho trẻ, nhất là môn Làm quen tác phẩm văn học, từ đó giúp trẻ cảm nhận tác
phẩm đó một cách tích cực hơn, lồng ghép giáo dục trẻ thông qua nội dung tác
phẩm văn học đó hiệu quả hơn.
2.Thực trạng vấn đề nghiên cứu:
Trước tiên phải nói đến thực trạng tại lớp lá 1 Trường Mầm non Sao Mai.
Độ tuổi trẻ đồng đều, đa số trẻ ngoan, chăm học, đi học đều, nhà trường và cha
mẹ học sinh cũng quan tâm mua sắm đồ dùng phục vụ học tập cho trẻ. Tận dụng
được nhiều nguyên vật liệu phế thải để làm đồ dùng ngộ nghĩnh. Số lượng đồ
dùng đồ chơi do các công ty sản xuất để phục vụ cho môn làm quen văn học
phong phú, đa dạng, đẹp mắt. Bản thân tôi là người rất thích môn văn học, luôn
nhiệt tình, chịu khó tìm tòi, lắng nghe góp ý của Ban Giám Hiệu học hỏi chuyên
môn và các đồng nghiệp trên thực tế cũng như lý thuyết đó là một thuận lợi rất
lớn.

Nội dung
khảo sát
Ngôn ngữ
mạch lạc

Số trẻ đạt
Tốt

Khá

11/38

17/38

Trung bình
10/38

Thuộc và kể
được nội dung
câu chuyện

13/38

15/38

10/38

Phát triển nhận
thức


đạt hiệu quả còn chưa cao, nhiều giáo viên đã chú ý làm thế nào để nâng cao chất
lượng của giờ học nhưng do một số yếu tố chủ quan và khách quan nên kết quả
dạy tiết học còn ở nhiều mức độ khác nhau, có cô giáo có khả năng về vẽ tranh
nhưng khả năng về ngôn ngữ và năng khiếu sư phạm lại còn hạn chế
Ví dụ: Cô Trần Thị Phương là một giáo viên trẻ năng nổ, sáng tạo. Biết tự
mình thiết kế một giáo án điện tử và vẽ tranh. Nhưng do cô là người Quảng Nam
nên giọng đọc rất khó nghe, giọng đọc không truyền cảm nên trẻ không hứng thú.
Giáo viên: Nguyễn Hoài Thanh

Trường Mầm non Sao Mai
6


Một số biện pháp giúp trẻ 5 - 6 tuổi học tốt môn làm quen văn học tại trường mầm non Sao Mai

Và do chưa sử dụng tốt sắc thái tình cảm của giọng nói, sự trầm bổng của nhịp
điệu nên các tác phẩm văn chương chưa khai thác hết được vẻ đẹp của nó.
Trẻ phát triển không đều, một số trẻ nhút nhát, và một số trẻ thể hiện tác
phẩm văn học qua hình thức học thuộc lòng chứ chưa biết ngắt nhịp, chưa biết
thể hiện được ngôn ngữ biểu cảm, hình tượng trong khi thể hiện các tác phẩm văn
học.
Công tác phối kết hợp của giáo viên với phụ huynh trong việc cho trẻ làm
quen với văn học còn có nhiều hạn chế.
Vốn từ của trẻ còn nghèo, khả năng chú ý, ghi nhớ và khả năng diễn đạt của
trẻ còn hạn chế.
Trẻ chưa biết cách đọc thơ diễn cảm, kể truyện diễn cảm, khả năng nhập vai
các nhân vật còn chậm, lóng ngóng, chưa tích cực sáng tạo, hóa thân thành các
nhân vật theo nội dung truyện, hầu như trẻ chưa hứng thú với việc kể truyện sáng
tạo. Trẻ mới vào đầu năm học nên một số trẻ còn nhút nhát chưa phát huy hết
năng lực của trẻ. Trẻ nói ngọng theo miền nhiều hầu như trẻ không phát âm được


Hình tượng trực quan rất quan trọng với trẻ, với trẻ thơ lời nói cụ thể và có
hình ảnh trực quan minh họa của giáo viên giúp trẻ cảm nhận tác phẩm một cách
dễ hiểu nhất. Khi lựa chọn giải pháp này trẻ sẽ hứng thú, chú ý quan sát, lắng
nghe cô đọc và sử dụng đồ dùng. Nếu sử dụng biện pháp này thành công còn rèn
cho trẻ có giọng đọc, kể lưu loát, biết luyến láy, đúng giọng điệu, ngữ điệu ngắt
giọng, cường độ. Giúp trẻ cảm thụ được tác phẩm văn học .
Cô cần biết lồng ghép kiến thức văn học vào các bộ môn và các hoạt động,
nhằm củng cố kiến thức đã học, đồng thời luyện khả năng phát âm, cách diễn đạt
cho trẻ. Hơn nữa, tích hợp với các môn học khác sẽ làm cho tiết học trở nên sôi
động, hấp dẫn và tránh đi sự nhàm chán, tẻ nhạt đối với trẻ .Biện pháp đó giúp trẻ
ghi nhớ các tác phẩm văn học, trẻ sẽ nhớ lâu vì được nhắc lại ở các môn học
khác, các hoạt động khác. Sử dụng tốt biện pháp này giúp tiết học lôi cuốn, phát
triển ngôn ngữ và ghi nhớ tác phẩm.
Đây là biện pháp quan trọng giúp giáo viên sưu tầm tranh ảnh, nội dung
truyện, giúp trẻ có điều kiện tiếp cận với tác phẩm từ đó trẻ thích đọc truyện hơn.
Khi sử dụng giải pháp này trẻ được tiếp xúc với với các tác phẩm ở tường, góc
truyện thơ và góc chủ đề, trẻ sẽ có điều kiện tiếp cận nhiều hơn làm khắc sâu
hình tượng và ghi nhớ tác phẩm văn học.
Qua biện pháp này giúp trẻ hiểu những bài thơ, câu truyện, cần cung cấp cho
trẻ một cách dễ dàng hơn vì có sự phối hợp của phụ huynh. Biện pháp này giúp
phụ huynh biết con mình đang được học chủ đề gì, có thể rèn thêm ở nhà, từ đó
chất lượng được nâng cao. Ngoài ra biện pháp này còn giúp trẻ học mọi lúc mọi
nơi, góp nguyên vật liệu, quyên góp đồ dùng cho tiết dạy sinh động, phong phú
hơn. Nếu thực hiện tốt với những tác phẩm văn học khó có thể nhờ cha mẹ học
sinh cho con em mình tìm hiểu thêm ở nhà và củng cố được kiến thức trẻ được
học trên lớp.
b. Nội dung và cách thực hiện giải pháp, biện pháp:
Xác định rõ mục tiêu chăm sóc giáo dục trẻ là quan trọng hàng đầu nên tôi
luôn chú trọng vào nội dung cách thức để thực hiện nghiên cứu cũng như tìm

hỏi gợi mở hoặc hình ảnh trên màn hình trẻ đã hiểu ra. Nhưng đối với trẻ chậm
chạp, nhút nhát, cô cần chuẩn bị những câu hỏi ngắn gọn, đơn giản, dễ hiểu và
dành nhiều thời gian quan tâm đến trẻ hơn. Đặc biệt chú ý đến việc sửa sai đối
với những trẻ nói ngọng, nói lắp.
Ví dụ: Có trẻ hay sai dấu ngã nói thành dấu hỏi (“Mũ” nói thành “mủ”- “cái
mủ”).
“Sữa” trẻ nói thành “sửa” – ( uống sửa). Lại có trẻ hay ngọng nguyên âm: L
phát âm thành N, S phát âm thành X…. Cô có thể sửa tật của trẻ bằng cách: cô
phát âm câu mẫu nhiều lần những câu có chứa thanh nguyên âm hay phụ âm đầu
mà trẻ hay sai, trẻ thực hành nói theo mẫu của cô. Cho trẻ phát âm những từ nói
về đồ vật, cảnh vật, con vật v.v….có chứa những âm liên quan đến lỗi của trẻ
như: cái mũ, bé ngã, lá xanh, con sâu.

Bé chơi “Dung dăng dung dẻ”
Với những trẻ nói năng không lưu loát, một phần do đặc điểm cá tính,
nhưng một phần có lẽ cũng vì vốn từ của trẻ còn nghèo. Với những trẻ này, cô
nên rèn luyện và cung cấp vốn từ cho trẻ bằng cách tạo cơ hội cho trẻ được giao
Giáo viên: Nguyễn Hoài Thanh

Trường Mầm non Sao Mai
9


Một số biện pháp giúp trẻ 5 - 6 tuổi học tốt môn làm quen văn học tại trường mầm non Sao Mai

tiếp nhiều với cô, với bạn như: Thường xuyên cho trẻ được trả lời những câu hỏi
từ đơn giản đến phức tạp của cô trong giờ học, giờ chơi. Bên cạnh đó cần tạo tình
huống và điều kiện cho trẻ được giao tiếp với bạn thông qua hoạt động vui chơi,
học tập, qua trò chơi phân vai, vận động, dân gian … từ đây trẻ sẽ nghe bạn đọc,
cô đọc và đọc theo. Như vậy sẽ giảm đi phần nào những lời nói ngọng.

đồ dùng đồ chơi tự tạo do trẻ làm ra ví dụ như dùng ống chỉ, lõi giấy, hộp giấy,
chai lọ…để tạo thành một số nhân vật, vẽ thêm mắt mũi, gắn râu tóc, quần áo làm
thành một số nhân vật cho trẻ lồng vào ngón tay làm rối rồi đóng vai nhân vật đó.
Sử dụng hình ảnh trên powerpoint và sưu tầm tranh ảnh, chọn nhứng hình ảnh có
Giáo viên: Nguyễn Hoài Thanh

Trường Mầm non Sao Mai
10


Một số biện pháp giúp trẻ 5 - 6 tuổi học tốt môn làm quen văn học tại trường mầm non Sao Mai

cùng chủ đề tạo thành những bức tranh có nội dung rồi cho trẻ kể theo trí tưởng
tượng của trẻ. Khi sử dụng đồ dùng phải kết hợp với lời nói một cách linh hoạt,
không đưa ra trước hoặc đưa ra sau làm giảm hứng thú của trẻ và không sử dụng
quá nhiều đồ dùng làm trẻ bị phân tán sự chú ý.
* Kể truyện:
Để các cháu hiểu được nội dung câu chuyện, giáo viên cần cảm nhận được
câu chuyện, hiểu nội dung truyện, nhớ được các lời thoại, không chỉ nắm vững
phương pháp mà còn phải biết sử dụng các thủ thuật của giọng điệu. Đó là việc
sử dụng đúng:
Cường độ âm thanh phù hợp với ngưỡng thính giác của trẻ.
Tốc độ (nhịp điệu trong giọng đọc lời kể): cường độ và tốc độ đi đôi với
nhau, nếu cường độ to thì nhịp điệu nhanh và ngược lại cường độ nhỏ thì nhịp
điệu chậm.
Ngắt giọng: Ở mỗi đoạn truyện thì có 1 cách ngắt giọng riêng nếu không sử
dụng thì ý nghĩa của tác phẩm văn học sẽ bị phá vỡ.
Thông qua những ngôn ngữ, giọng điệu của cô sẽ giúp trẻ cảm nhận được
tính cách, hành động, tâm trạng của các nhân vật trong truyện .
Sau khi giới thiệu bài, cô có thể kể cho trẻ nghe 1 lần. Lời kể rõ ràng mạch

nhân vật cứ lúc ẩn lúc hiện (theo trình tự nội dung truyện) đã cuốn hút trẻ say xưa
theo dõi. Vừa được nghe kể, lại vừa nhìn thấy những hình ảnh cụ thể, trẻ sẽ tiếp
thu một cách dễ dàng, và tác phẩm ấy sẽ khắc sâu, in đậm trong trí nhớ của trẻ.
Trẻ sẽ biết nhận xét, phân biệt, đánh giá đúng tính cách của từng nhân vật, tiết
học trở nên sinh động, hấp dẫn và không tẻ nhạt.
Sau khi kể lần 1 cô có thể tóm tắt nội dung truyện một cách ngắn gọn, chọn
những nét chính làm toát lên nội dung, không diễn giải dài dòng, có thể kết hợp
giảng giải từ khó có trong tác phẩm, nhưng cũng có thể kết hợp gỉảng từ, giảng ý
khi cô kể lần 2. Ở lần 2, cô kể truyện kết hợp minh hoạ bằng tranh ảnh, mô hình.
Tranh minh hoạ, mô hình hay vật thật, với màu sắc đẹp, hài hoà sẽ làm cho câu
chuyện trở nên sinh động, thu hút sự tập trung chú ý cao độ của trẻ. Trẻ dễ thuộc,
dễ nhớ nội dung tác phẩm. Điều đó sẽ thuận lợi rất nhiều khi tiến hành đàm thoại
cùng với trẻ. Các câu hỏi phải ngắn ngọn, dễ hiểu, giúp trẻ diễn đạt được ý tưởng
của mình, không gò bó để trẻ trả lời rập khuôn, với trẻ nhút nhát cô thường xuyên
gọi để trẻ phát biểu, câu hỏi phải sát với nội dung đề tài.
Đàm thoại sẽ giúp trẻ đồng cảm với tác giả, và nếu muốn trẻ đồng cảm với
tác giả thì ở phía cô phải hiểu được nội dung của tác phẩm, phải hiểu và nói lại
được những điều mà tác giả muốn gởi đến trẻ.
Đàm thoại có thể tiến hành dưới nhiều hình thức: Đặt câu hỏi để trẻ suy nghĩ
trả lời, hoặc dùng tranh ảnh, mô hình để cùng đàm thoại về nội dung cốt truyện.
Cô chú ý đặt câu hỏi ngắn gọn, rõ ràng đảm bảo tính hệ thống và logic từ đầu đến
cuối, không dùng câu hỏi mà trẻ chỉ trả lời có hoặc không.
Ví dụ: Với câu chuyện “Quả bầu tiên”, nội dung câu hỏi đàm thoại có thể
là :
+ Trong truyện quả bầu tiên có những nhân vật nào?
+ Chú bé là người như thế nào?
+ Chú bé đã làm gì khi chim én bị thương?
+ Khi mùa xuân đến, én đã mang gì về cho chú bé?
+ Vì sao chú bé được hưởng quả bầu tiên đầy vàng bạc?......
+ Nếu con là chú bé, con sẽ làm thế nào?

bằng những câu hỏi ngắn gọn, cho trẻ hát những bài hát có nội dung gần gũi để
dẫn dắt trẻ đến với bài thơ.
Ví dụ: Cô bật màn hình với nhiều loại bát có hoa văn khác nhau để giới
thiệu bài thơ “Cái bát xinh xinh” hay hát bài “Bông hoa mừng cô” để giới thiệu
bài thơ “ Bó hoa tặng cô”.v.v..và như vậy, các cháu sẽ đến với tác phẩm một cách
dễ dàng, hứng thú.
Quá trình dạy thơ; cũng như truyện, cô phải đảm bảo đủ các phần theo trình
tự tiết học. Xác định đúng yêu cầu, nội dung cần truyền đạt.
Để trẻ hiểu, cảm thụ tốt bài thơ thì việc đọc mẫu của cô cũng giữ một vai trò
hết sức quan trọng. Vì vậy, khi đọc mẫu, tuỳ từng bài thơ, cô thể hiện sao cho
phù hợp. Cách đọc diễn cảm đó là: Biết ngắt giọng đúng chỗ, thể hiện sắc thái,
âm điệu của mỗi bài thơ.
Ví dụ: Bài thơ “Làm anh”cô đọc với giọng vui hóm hỉnh .
Bài thơ “Cô giáo” cô đọc hơi chậm, thể hiện tình cảm tha thiết, dịu dàng .
Còn đối với bài thơ “Ảnh Bác” cô phải đọc với nhịp điệu chậm rãi vừa phải,
thể hiện sự trang trọng, tình cảm yêu quý. Biết ngắt giọng ở các câu :
Cháu ơi/đừng có chơi bời đâu xa
Trồng rau /quét bếp đuổi gà
Thấy tàu bay Mỹ/ nhớ ra hầm ngồi .v.v…
Hoặc những bài thơ mang âm hưởng đồng dao như: “Con công hay múa” cô
đọc theo nhịp 2/2
Giáo viên: Nguyễn Hoài Thanh

Trường Mầm non Sao Mai
13


Một số biện pháp giúp trẻ 5 - 6 tuổi học tốt môn làm quen văn học tại trường mầm non Sao Mai

“ Con công/hay múa

chỉ, điệu bộ làm cho bài thơ trở nên sống động. Từ đó sẽ thu hút được sự chú ý
của trẻ, tạo cho trẻ sự hưng phấn, hứng thú đọc thơ, có thể cho trẻ đọc nhẩm, đọc
thầm theo cô.
Cô dạy trẻ đọc thơ qua tranh để nâng cao chất lượng văn học và làm quen
với chữ viết bằng một số hình ảnh và đọc luân phiên, đọc đối, đọc đuổi.v.v...Khi
trẻ đã đọc thuộc thơ, cô cho trẻ biểu diễn thơ phối hợp làm động tác minh hoạ.
Động tác minh hoạ sẽ giúp trẻ dễ nhớ và làm cho tiết học thêm sinh động. Để
tránh mệt mỏi, cô cần chú ý thay đổi hình thức, thay đổi đội hình, xen kẽ những
trò chơi nhẹ giữa các phần chuyển tiếp trong tiết học như trò chơi “Bốn mùa” “
Chim bay cò bay” “pha nước chanh”.v.v…Một điều quan trọng không thể thiếu
đó là sửa sai kịp thời cho trẻ về cách phát âm, cách luyện giọng và sự thể hiện
cảm xúc của bài thơ. Để củng cố bài thơ, câu chuyện cô tổ chức các trò chơi để
khắc sâu những kiến thức vừa cung cấp cho trẻ.
+ Sử dụng phương tiện trực quan:
Có thể nói sự chuẩn bị chu đáo của cô là một yếu tố quan trọng mang lại sự
thành công cho tiết dạy.
“Làm quen với Văn học” là một môn mang nét đặc trưng riêng, muốn dạy
tốt cần phải có sự đầu tư thích đáng: Đầu tư cho việc nghiên cứu tác phẩm, chuẩn
bị đồ dùng và trước hết phải thuộc tác phẩm. Từ đó nghiên cứu bài soạn để xác
định mục đích yêu cầu của từng thể loại mà sử dụng phương pháp truyền thụ cho
phù hợp.
Bài soạn có đầy đủ, chi tiết và sáng tạo thì tiết dạy mới sinh động, hấp dẫn
và lôi cuốn trẻ. Vì vậy giáo viên cần cố gắng nghiên cứu tài liệu hướng dẫn về bộ
Giáo viên: Nguyễn Hoài Thanh

Trường Mầm non Sao Mai
14


Một số biện pháp giúp trẻ 5 - 6 tuổi học tốt môn làm quen văn học tại trường mầm non Sao Mai

thức văn học vào, nhằm củng cố kiến thức đã học, đồng thời luyện khả năng phát
âm, cách diễn đạt cho trẻ. Hơn nữa, tích hợp với các môn học khác sẽ làm cho
tiết học trở nên sôi động, hấp dẫn và tránh đi sự nhàm chán, tẻ nhạt đối với trẻ .
Ví dụ: Với môn : “Khám phá khoa học”
Đề tài: Một số phương tiên giao thông
Cô có thể dùng câu đố :
“Xe hai bánh
Chạy bon bon
Giáo viên: Nguyễn Hoài Thanh

Trường Mầm non Sao Mai
15


Một số biện pháp giúp trẻ 5 - 6 tuổi học tốt môn làm quen văn học tại trường mầm non Sao Mai

Máy nổ giòn
Kêu bình bịch”
(Xe máy)
Hay câu đố:
“Chẳng phải chim mà bay trên trời
Chở được nhiều người đi khắp mọi nơi”
(Máy bay)
Để giới thiệu bài hoặc củng cố kiến thức cho trẻ. Những câu đố nghe vừa
vui, vừa dí dỏm, sinh động, vừa giúp trẻ dễ nhớ, dễ phân biệt các phương tiện
giao thông. Đồng thời, qua đó trẻ cũng cảm nhận được cái hay, cái đẹp, cách gieo
vần, ngắt giọng, âm điệu, nhịp điệu của bài thơ, câu đố .
Hay với môn “Làm quen với chữ cái”. Có lẽ đây là môn học có tác dụng hỗ
trợ rất nhiều cho bộ môn văn học. Hướng dẫn trẻ làm quen với chữ cái là giúp trẻ
nhận biết và phát âm chữ cái. Trẻ phát âm chuẩn thì đọc thơ, kể chuyện sẽ rõ

đội mình ở mỗi trẻ.
Ví dụ: Với bài thơ “Bó hoa tặng cô”cho trẻ thi đua bật qua vòng, dán những
bông hoa mang các chữ cái đã học, đếm số hoa của mỗi đội dán được sau mỗi lần
chơi, gắn và đọc chữ số tương ứng với số lượng hoa, phát âm các chữ cái có trên
mỗi bông hoa .
* Phối kết hợp với các hoạt động:
Hoạt động ngoài trời: Để đạt được kết quả cao về bộ môn văn học cần lồng
ghép thêm cho trẻ trong hoạt động ngoài trời. Ngoài việc truyền thụ kiến thức
trên tiết học, cần luyện tập cho trẻ ngoài giờ.
Ví dụ :Trong quá trình đi dạo, cô cho trẻ vừa đi, vừa đọc những bài thơ đã
học theo chủ đề. Hoặc quây quần dưới bóng mát, tổ chức cho trẻ đọc thơ theo
nhóm đối đáp với nhau, làm quen với những bài đồng dao, ca dao nói về thiên
nhiên đất nước, về tình cảm gia đình, những câu thơ đoán tên nhân vật, con vật
.v.v…Cũng có thể cho trẻ xem truyện tranh, kể chuyện theo tranh, dùng phấn vẽ
lên sân những nhân vật trong truyện cổ tích mà cháu thích. Làm quen với những
bài thơ, câu chuyện sắp học ….Qua đó làm giàu vốn từ, sự hiểu biết, rèn kỹ năng
đọc thơ, kể truyện phát triển trí tưởng tượng, sáng tạo và khả năng phán đoán ở
trẻ .

Hình : Cô và trẻ cùng hoạt động ngoài trời, xem tranh.
+ Hoạt động vui chơi: Trò chơi ở trẻ là sự phản ánh độc đáo, sáng tạo của
trẻ với môi trường xung quanh, đặc biệt với trò chơi phân vai, trò chơi đóng kịch.
Bằng học mà chơi, thông qua chơi mà học, giáo viên có thể tổ chức cho trẻ chơi
đóng kịch vào những buổi vui chơi cuối tuần. Với những trang phục đẹp như :
mặt nạ, mũ ….ngộ nghĩnh, chắc chắn trẻ sẽ rất hào hứng và thích thú. Hoặc dưới
Giáo viên: Nguyễn Hoài Thanh

Trường Mầm non Sao Mai
17


Ví dụ: Với câu truyện “Chàng Rùa”, cô tổ chức trò chơi “Ai nhanh hơn”.
Bằng cách: Chia trẻ thành 2 đội có số lượng người bằng nhau, cùng thi đua
chuyển những cây gỗ (đồ chơi) về làm nhà cho Vua .
Giáo viên: Nguyễn Hoài Thanh

Trường Mầm non Sao Mai
18


Một số biện pháp giúp trẻ 5 - 6 tuổi học tốt môn làm quen văn học tại trường mầm non Sao Mai

Hình: Trẻ chơi trò chơi chuyển gỗ
Đếm số lượng gỗ mà mỗi đội chuyển được, so sánh số lượng nhiều hơn, ít
hơn và gắn, đọc chữ số tương ứng với kết quả của đội mình phát âm các chữ cái
có trên từng cây gỗ. Với bài tập đi theo đường hẹp cùng động tác của người vác
gỗ. Sau 3 phút chơi, đội nào có kết quả cao hơn mà không phạm luật là thắng
cuộc.
Hoặc giáo viên có thể cho trẻ chơi: Chọn những nhân vật gắn đúng vị trí;
đoán tên nhân vật; gắn từ phù hợp với tranh; gắn chữ cái đúng với từ trong
tranh.v.v…Các trò chơi đều được tổ chức mang tính thi đua giữa các tổ, nhóm
với nhau.Trẻ chơi một cách tự nguyện, hứng thú và thoải mái.
Ngoài ra cô có thể tổ chức các trò chơi mang tính tích hợp tạo hình như:
nặn, tô, vẽ hoặc ghép tranh các nhân vật chính trong truyện .
Ví dụ: Nặn thỏ Mẹ, thỏ anh, thỏ em trong truyện “Ai đáng khen nhiều hơn”
Vẽ hình: cậu bé, quả bầu đối với truyện “ Quả bầu tiên”
Ghép các mảng tranh thành bức tranh hoàn chỉnh về nhân vật . Thỏ, Gấu,
quả táo đối với chuyện “Quả táo”.v.v..
Cô cần thay đổi hình thức chơi một cách linh hoạt, chẳng hạn: Khi cho trẻ
chơi ghép các mảng tranh trong chuyện Quả táo, trên nền nhạc, trẻ thực hiện bài
tập bật qua vòng thể dục hoặc chui qua cổng, gắn từng mảng của bức tranh ghép

dạo chơi tại vườn rau, tôi bí mật chuẩn bị các vận dụng liên quan đến bài học “sự
tích cây đậu” tôi chuẩn bị hạt đậu
hạt đậu nảy mầm
cây đậu
cây đậu đã
có quả,…sau đó cho trẻ tự khám phá rồi kể cho trẻ nghe về câu chuyện. Qua cách
cho trẻ làm quen mô hình thật như vậy trẻ tại lớp tôi rất thích thú và nhớ câu
chuyện lâu hơn.
- Biện pháp 5: Tuyên truyền, phối hợp với cha mẹ giúp trẻ học tốt môn
làm quen văn văn học:
Ngay từ đầu năm học nhà trường họp phụ huynh toàn trường bầu ra ban đại
diện cha mẹ học sinh nhằm hỗ trợ cho nhà trường cùng thống nhất kế hoạch công
tác, liên hệ thường xuyên với phụ huynh bằng nhiều hình thức như: họp phụ
huynh, bảng thông báo, qua giờ đón trả trẻ và nêu nên những yêu cầu cụ thể về
vấn đề cần phối hợp với gia đình trẻ.
Ví dụ: Từ ngày 6 tháng 9 năm 2015 đến ngày 10 tháng 09 năm 2015 cần
phụ huynh đóng góp vật liệu, giấy báo cũ, bìa, cây, hạt…. Ở nhà phụ huynh đọc
cho trẻ nghe truyện thơ về trường Mầm non, photocopy nội dung câu chuyện đã
học và nhờ phụ huynh đọc kể cho trẻ nghe, những yêu cầu này giáo viên nên
thông báo cho phụ huynh trong giờ đón trả trẻ. Sau một thời gian đưa ra yêu cầu
đối với phụ huynh, giáo viên có thể đưa ra một số thông tin. Thông báo danh sách
những phụ huynh đã thực hiện yêu cầu, hoặc nhắc lại yêu cầu với một số phụ
huynh. Khi đánh giá sau chủ đề phải có phần nhận xét về công tác phối hợp với
gia đình (Những gì đã thực hiện được, còn tồn tại gì? Có gì rút kinh nghiệm,
hướng giải quyết như thế nào?)
Vào những ngày lễ hội ví dụ “ Đêm hội trăng rằm” cô phối hợp với phụ
huynh làm đồ dùng minh họa, trang trí quần áo, sân khấu để trẻ đóng kịch, diễn
rối….
Giáo viên: Nguyễn Hoài Thanh


gia vào hoạt động văn học, tích cực tham gia vào tiết kể truyện, đọc thơ, tham gia
hào hứng vào các hoạt động tập thể như đóng kịch, tham dự các buổi thi đọc thơ,
kể truyện diễn cảm, các buổi sinh hoạt cuối tuần…. Toát lên được không khí vui
tươi phấn, tạo động lực thúc đẩy phong trào sưu tầm, sáng tác câu chuyện phục
vụ cho môn học. Đặc biệt nhận được sự ủng hộ nhiệt tình từ phụ huynh. Tham
gia vào hoạt đông làm quen văn học, trẻ có điều kiện để phát triển cảm xúc, tư
duy sáng tạo, khả năng diễn đạt lưu loát, rõ ràng. Đặc biệt, trẻ biết sử dụng từ
đúng lúc, đúng chỗ, được làm quen với những từ ngữ nghệ thuật, từ đó giúp trẻ
phát triển trí tưởng tượng, óc quan sát và khả năng tư duy độc lập.
Đối tượng
khảo sát
Học sinh
5- 6 tuổi

Nội dung
khảo sát
Ngôn ngữ
mạch lạc

Số trẻ đạt
Tốt
24/38

(Tổng số: 38
Giáo viên: Nguyễn Hoài Thanh

Khá
11/38

Trung bình

25/38

8/38

5/38

III. Phần kết luận, Kiến nghị:
1. Kết luận:
Những nhận định chung: Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt môn làm
quen văn học tại trường Mầm non Sao Mai đã có phần nâng cao chất lượng học
môn làm quen văn học cho các cháu 5-6 tuổi trường Mầm non Sao Mai. Mức độ
nhận thức, cảm thụ văn học của các cháu đã tăng lên rõ rệt so với ban đầu năm
học. Các giải pháp trên đã giúp cho giáo viên rất nhiều trong việc bồi dưỡng
chuyên môn, nhất là trong lĩnh vực phát triển ngôn ngữ cho các trẻ. Đặc biệt còn
hỗ trợ cho người làm công tác chỉ đạo chuyên môn áp dụng công việc của mình
có hiệu quả. Quan trọng hơn cả là các biện pháp có tính khả thi đã thúc đẩy để
giáo dục văn học trong trường Mầm non thật sự là hoạt động giúp trẻ phát triển
toàn diên.
Khả năng ứng dụng: Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt môn Làm
quen văn học tại trường Mầm non Sao Mai đã được áp dụng tại 4/4 lớp trong
trường Mầm non Sao Mai. Với kết quả và ý nghĩa đó sáng kiến có thể áp dụng
cho một số trường Mầm non trong khu vực huyện Krông Ana, góp phần nâng cao
chất lượng cho trẻ làm quen văn học. Đề tài có thể phát triển và mở rộng thêm
cho các năm học về sau, khi ta nâng cao các yêu cầu trên với trẻ. Và sáng tạo ra
những hình thức tổ chức hấp dẫn hơn.
Bài học kinh nghiệm: Thứ nhất là: Hiểu và nắm chắc ý nghĩa, tầm quan
trọng của việc nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen văn học đối với trẻ trong nhà
trường từ đó giáo viên không ngừng học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn,
tạo động lực thúc đẩy phong trào thi đua của giáo viên về bộ môn này.
Thứ hai là: Sử dụng hiệu quả cách đọc diễn cảm, kể truyện diễn cảm từ đó

Đối với Phòng giáo dục và đào tạo:
Quan tâm đầu tư xây dựng cơ sở vật chất như phòng bộ môn, trang thiết bị,
… phục vụ cho việc nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với văn học trong nhà
trường.
Đối với trường Mầm non Sao Mai:
Tăng cường công tác tham mưu cấp trên đầu tư trang thiết bị phù hợp điều
kiện cần thiết của đơn vị.
Bình Hòa, ngày 10 tháng 01 năm 2017
Người Viết

Nguyễn Hoài Thanh

Giáo viên: Nguyễn Hoài Thanh

Trường Mầm non Sao Mai
23


Một số biện pháp giúp trẻ 5 - 6 tuổi học tốt môn làm quen văn học tại trường mầm non Sao Mai

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN CẤP TRƯỜNG
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN
HIỆU TRƯỞNG
(Đã ký)
Nguyễn Văn Nhẫn

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN CẤP HUYỆN

Việt Nam

2

Tài liệu bồi dưỡng

Sưu tầm

Nhà xuất bản giáo dục
Việt Nam.

thường xuyên
3

Thực trạng của trường MN
Sao Mai và kinh nghịêm bản
thân.

Sưu tầm

Nhà xuất bản giáo dục
Việt Nam.

4

Cơ sở lý luận và khoa học
môn làm quen văn học

Sưu tầm


Sưu tầm

Nhà xuất bản giáo dục
Việt Nam.

8

Tuyển chọn giáo án cho lớp
mẫu giáo 5-6 tuổi lĩnh vực
phát triển ngôn ngữ

Sưu tầm

Nhà xuất bản giáo dục
Mầm Non

9

Chương trình giáo dục Mầm
Non

Sưu tầm

Nhà xuất bản giáo dục
Việt Nam.

10

Hướng dẫn sử dụng và đánh