I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Giáo dục phát triển thẩm mĩ là một trong năm mặt giáo dục nhằm phát
triển toàn diện cho trẻ mầm non, góp phần hình thành những yếu tố đầu tiên của
nhân cách, chuẩn bị cho trẻ vào học lớp một. Trong chương trình giáo dục mầm
non, giáo dục phát triển thẩm mỹ cho trẻ được tiến hành thông qua nhiều hoạt
động mà tạo hình được coi là hoạt động nghệ thuật có ưu thế. Bởi tạo hình là
hoạt động được trẻ mầm non rất ưa thích, đồng thời tạo ra điều kiện thuận lợi
nhất cho sự phát triển của cảm giác, tri giác thẩm mỹ, góp phần nâng cao trí
tưởng tượng mang tính nghệ thuật, cơ sở hình thành thị hiếu thẩm mỹ sau này
cho trẻ.
Trẻ em luôn tò mò, ham muốn học hỏi, tìm hiểu thế giới xung quanh.
Trong khi được tham gia vào các hoạt động tạo hình trẻ thực sự được lĩnh hội và
phát triển khả năng hoạt động trí tuệ như: óc quan sát, trí nhớ, tư duy, tưởng
tượng. Nhờ hoạt động tạo hình mà vốn hiểu biết của trẻ về thế giới xung quanh
được tăng lên, ngày càng trở nên tốt hơn về lượng và chất.
Chính vì vậy, ở trường mầm non “vẽ” giữ vị trí quan trọng trong hoạt động
tạo hình. Dạy vẽ cho trẻ giúp khơi gợi và phát huy khiếu thẩm mỹ vốn có của
trẻ. Những nét vẽ nghệch ngoạc, hồn nhiên, hết sức bình dị nhưng rất cần thiết
trong quá trình hình thành khả năng cảm thụ cái đẹp và khả năng tư duy sáng tạo
của trẻ. Từ những nét vẽ, bức tranh đó chính là cảm xúc, tình cảm, là mơ ước mà
trẻ đã thể hiện trên trang giấy. Vì vậy nếu giáo viên biết cách tổ chức một cách
khoa học hợp lý thì hiệu quả sẽ được nâng lên.
Thực tế hiện nay, kỹ năng vẽ và tính sáng tạo trong các bài vẽ của trẻ mầm
non 5 tuổi chưa cao do: giáo viên còn thực hiện rập khuôn theo nội dung hướng
dẫn thực hiện chương trình, chưa biết cách khai thác tìm tòi những nội dung phù
hợp với khả năng thực tế của trẻ. Cô thường xuyên sử dụng các sản phẩm mẫu
và làm mẫu. Điều đó đã làm tê liệt những cảm xúc ý tưởng sáng tạo của trẻ. Các
nguyên vật liệu đưa vào sử dụng còn nghèo nàn và đa số các giáo viên thường
không tự tin khi dạy môn học này.
Vì vậy, để nâng cao chất lượng các tranh vẽ của trẻ trong môn hoạt động

như:
Phương pháp nghiên cứu lý luận: Thông qua việc nghiên cứu tài liệu để
nâng cao kiến thức và hiểu biết sâu hơn về các vấn đề liên quan đến đề tài
nghiên cứu. Từ đó có được cơ sở lý luận để thực hiện đề tài.
Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế: Tiến hành phỏng vấn đối với từng
giáo viên và học sinh sau đó dựa vào phiếu điều tra để chấm điểm, tổng hợp
thông tin để thu thập số liệu về kiến thức cũng như ý thức của giáo viên và học
sinh đối với công tác dạy vẽ cho trẻ.
Phương pháp tổng hợp, đánh giá: Thông qua phiếu điều tra, khảo sát thực
tế, tổng hợp và đánh giá về thực trạng dạy vẽ cho trẻ 5 tuổi
II. PHẦN NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận
Hoạt động tạo hình (HĐTH) còn gọi là hoạt động tạo ra cái đẹp trong cuộc
sống và trong nghệ thuật bằng ngôn ngữ, phương tiện tạo hình. Đó là sự kết hợp
hài hòa giữa đường nét - màu sắc - hình khối và bố cục trong không gian. HĐTH
luôn gắn liền với đời sống hiện thực nhằm thỏa mãn nhu cầu về cái đẹp trên hai
lĩnh vực: một là, tạo ra các tác phẩm nghệ thuật tạo hình thõa mãn nhu cầu nhận
thức thẩm mĩ và nâng cao chất lượng đời sống văn hóa của con người; Hai là,

2


đưa cái đẹp vào cuộc sống (mỹ thuật ứng dụng: đồ họa, trang trí thủ công mĩ
nghệ và kiến trúc)
HĐTH là hoạt động đòi hỏi con người lòng ham muốn, niềm say mê nghệ
thuật....không có những cái đó chắc hẳn không có sáng tạo nghệ thuật. ‘Sáng tạo
nghệ thuật chính là ngưỡng tối đa của tính tích cực hoạt động nghệ thuật nói
chung, của HĐTH nói riêng, hay nói cách khác hoạt động nghệ thuật (trong đó
có nghệ thuật tạo hình) là hoạt động thể hiện cao nhất tính tích cực và sáng tạo
của người nghệ sĩ”. (trang 54, tài liệu BDTX)

hình, trẻ phải tự hình thành đường nét vẽ một cách tự do và độc lập để tạo ra sản
phẩm đẹp và phong phú. Đây là cơ hội để trẻ bộc lộ khả năng sáng tạo, tuy
nhiên cũng có trường hợp, ý tưởng tạo hình của trẻ thì có và trẻ rất tích cực tạo
ra sản phẩm nhưng quá trình thực hiện lại không mang lại kết quả, sản phẩm
không hoàn chỉnh. Trong hoàn cảnh này thì giá trị sáng tạo không nằm ở sản
3


phẩm mà chính là sự hăng say, hứng thú trong quá trình vẽ của trẻ và với trẻ thì
đó cũng chính là sự sáng tạo.
Và chương trình dạy vẽ cho trẻ hướng tới sự phát triển của tư duy sáng tạo,
là khuyến khích cho trẻ có cách nhìn mới, nhìn khác để tạo ra cái mới, cái khác.
Vậy làm thế nào để đánh giá trẻ thực hiện các bài tập dạy vẽ vừa tạo ra cái mới
vừa tạo ra cái đẹp?..theo Võ Hoài Linh (Tạp chí khoa học ĐHSPTPHCM): ‘Dạy
vẽ cho trẻ mầm non trong HĐTH nhằm mục đích đúng đắn hiện nay là giúp trẻ
phát triển tư duy sáng tạo’.
Tóm lại, hầu hết trẻ mầm non đều yêu thích hoạt động vẽ. Tạo điều kiện
để trẻ được thường xuyên tiếp xúc với môi trường xung quanh và với các tác
phẩm nghệ thuật, đa dạng hóa nguyên vật liệu tạo hình, không lạm dụng sản
phẩm mẫu và làm mẫu, phát huy tính tích cực, chủ động và độc lập cho trẻ được
tham gia vẽ với sự sáng tạo của mình theo chủ đề đây là những vấn đề đang
được vận dụng vào thực tiễn trong hoạt động tạo hình ở trường mầm non.
2. Thực trạng vấn đề nghiên cứu
2.1. Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng
Khảo sát ý thích, mức độ trẻ tham gia các hoạt động tạo hình qua việc lấy
phiếu thăm dò của giáo viên.
Mức độ
TT

Các dạng HĐTH


0

0%

2

Nặn

44

44%

56

56%

0

0%

3

Cắt– xé - dán

62

62%

38


70

70%

25

25%

Qua bảng khảo sát, chúng ta thấy có 97% ý kiến cho rằng tại góc tạo hình,
hoạt động vẽ là hoạt động trẻ thường xuyên tham gia thực hiện tạo ra sản phẩm.
Các cô cho rằng, trẻ thường xuyên vào góc tạo hình để vẽ là do trẻ thích, trẻ dễ
thể hiện ý tưởng và kỹ năng tạo hình cũng thành thạo hơn các HĐTH khác.
Vào đầu năm học 2016 – 2017, tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng trên trẻ
ở lớp Lá 1, để nắm bắt được khả năng vẽ của trẻ để từ đó có biện pháp phù hợp.
Đi dự giờ dạy vẽ cho trẻ tại các nhóm lớp. Trực tiếp dự chuyên đề tiết dạy
vẽ cho trẻ, quan sát hoạt động học, hoạt động góc, giờ đón trả trẻ với những
4


bước chuẩn bị: tranh vẽ để trẻ tô màu, giấy A4, bút chì, sáp màu…và cho thấy
được khả năng hoạt động tạo hình của trẻ qua “ Bảng kiểm tra năng lực”
TT

HỌ VÀ TÊN TRẺ

Đạt

Chưa
đạt


Dũng

+

+

+

+

3

H Mok

4

Cao Minh

Hùng

5

Linh
Minh

+

7



Mai Tiến

Vũ

+

+

11

Phạm Thành

Đức

+

12

Đỗ An

Khang

+

13

Trần Ng. Bảo

Châu


+

17

H Đơk

Sa

+

+

18

Trần Anh

Khởi

+

19

Y

Blim

+

20


24

Lê Mai

Trúc

-

25

Trần Văn
Nguyễn Ngọc
Q.
Dương
Ng.Gia

Mân

6

26
27

Mai

Anh

-



-

-

+
-

+

+

-

+

+

+
-

+

+

-

-

-

-

-

-

-

-

-

+

+
-

5

-

+

-

Bảo

+

-


Phạm Quang

Huy

38

Trần Minh

Hải

32
33
34

+

Hoạt

Vũ Đ. Thanh
Nguyễn Ph.
Lâm
Nguyễn T.
Khánh
Lưu Quang
Mai Ng.
Hoàng
Trần Anh

31


Nam

+

Quân

+

+

-

-

+

+

-

-

Tổng số trẻ đạt (trẻ)

+

+
7
18.4

17
44.7
55.2% %

-

20
52.6
%

18
47.7
%

+
14
36.
8%

24
63.2
%

Qua số liệu điều tra trên, việc dạy trẻ vẽ đạt hiệu quả chưa cao và trẻ tham
gia hoạt động vẽ chưa thực sự thoải mái, tự tin, kỹ năng tạo hình của trẻ không
đồng đều, nhiều trẻ khả năng sáng tạo còn yếu và trung bình. Cách tổ chức giờ
học của giáo viên chưa hợp lý.
- Về trình độ đào tạo của giáo viên:
Năm học


%

11

65

2

12

4

23

0

0

- Khả năng vẽ của giáo viên:
Khả năng
Chất lượng

17 giáo viên

Sử dụng nguyên
vật liệu

Đánh giá sản
phẩm của trẻ


Khá TB
04

05

* Nhận xét: Theo điều tra, ta thấy rằng hầu hết các giáo viên trong
trường đều có khả năng vẽ một cách cơ bản. Song, vẫn còn một số ít giáo viên
6


chưa biết áp dụng sáng tạo các nguyên vật liệu tạo hình tốt vì những lý do cá
nhân (năng khiếu, thời gian, tuổi đời…).
2.2. Những yếu tố tác động đến hoạt động tạo hình
2.2.1. Thuận lợi
Ban giám hiệu nhà trường luôn phát huy tinh thần trách nhiệm cao, năng
động sáng tạo, chỉ đạo sát sao, tạo điều kiện cho giáo viên được bồi dưỡng
chuyên môn, đi học tập tham quan ở các trường bạn.
Đội ngũ giáo viên trong trường nhiệt tình học hỏi, yêu nghề, mến trẻ; luôn
kiên trì trong cách hoạt động giảng dạy và học tập nâng cao trình độ.
Cơ sở vật chất và đồ dùng học tập dành cho trẻ tương đối đầy đủ, học cụ
cho hoạt động tạo hình được mua sắm bổ sung hàng năm nên phục vụ tốt cho
điều kiện sử dụng đa dạng các loại vật liệu như: màu nước, sắp màu, bút lông tô
màu, bút dạ màu...
2.2.2. Khó khăn
Mặc dù nhà trường có sự quan tâm chỉ đạo đối với công tác nâng cao năng
lực chuyên môn cho đội ngũ giáo viên, song năng lực chuyên môn nghiệp vụ
một số giáo viên, nhất là giáo viên người đồng bào dân tộc thiểu số có mặt còn
hạn chế. Việc nghiên cứu sưu tầm tài liệu của giáo viên còn chưa được thường
xuyên.
Khả năng nhận thức của trẻ chưa đồng đều, gần 50% trẻ đồng bào dân tộc,

hoạch bồi dưỡng chuyên môn cụ thể xuyên suốt cả năm học, đồng thời hướng
dẫn, chỉ đạo giáo viên xây dựng giảng dạy hoạt động giáo dục tạo hình phù hợp
với điều kiện thực tế của lớp, của trường. Việc xây dựng kế hoạch cần bám sát
các văn bản chỉ đạo của ngành, của địa phương và phù hợp với điều kiện thực tế
của nhà trường
Cán bộ quản lý cần đầu tư cho giáo viên nâng cao chất lượng toàn diện cho
học sinh theo từng độ tuổi, từng nội dung, phương pháp cho trẻ vẽ trong hoạt
động tạo hình theo chương trình mầm non mới trên cơ sở đó xây dựng chuyên
đề với các hình thức đa dạng, phong phú cả về lý thuyết và thực hành nhưng
mang tính vừa sức. Đầu năm học, nhà trường tổ chức chuyên đề, hướng dẫn cho
giáo viên thống nhất phương pháp lên tiết dạy, thống nhất xây dựng kế hoạch
với nội dung phù hợp với chủ đề, nhu cầu, khả năng và hứng thú của trẻ. Qua đó
kiểm tra, thao giảng, dự giờ để đánh giá sự tiến bộ sau đó áp dụng có hiệu quả
đến từng giáo viên trong toàn trường.
Phối hợp với Công đoàn phát động phong trào làm đồ dùng dạy học, đồ
chơi để phục vụ cho các tiết dạy vẽ. Trong đó có đồ dùng đồ chơi cô và trẻ cùng
làm.
Chỉ đạo các lớp xây dựng môi trường hoạt động cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi.
Triển khai xây dựng mục tiêu phát triển 5 mặt cho trẻ. Chọn lớp điểm, bồi
dưỡng giáo viên có năng khiếu vẽ, bước đầu xây dựng bồi dưỡng các lớp 5 tuổi,
sau đó tiến hành thực hiện đại trà ở các lớp 4 tuổi, 3 tuổi. Tổ chức chuyên đề với
các đề tài khác nhau.
Hướng dẫn giáo viên xây dựng kế hoạch bài dạy chi tiết cho từng hoạt
động. Giáo viên cần nghiên cứu kỹ đề tài dạy hình thức gì, nội dung gì?, lựa
chọn nguyên vật liệu như thế nào? Lựa chọn cách dạy phù hợp trước khi lên lớp.
Phối kết hợp với Cụm chuyên môn tổ chức các buổi chuyên đề cho tổ 5
tuổi để các giáo viên trực tiếp thao giảng và đóng góp ý kiến, rút kinh nghiệm.
Luôn động viên giáo viên tổ chức giờ học thoải mái, không gò bó, gây hứng thú
cho bài dạy, giúp kích thích sự chủ động và mở rộng vốn hiểu biết cho trẻ.
Khi thực hiện tốt biện pháp trên sẽ mang lại hiệu quả tích cực, trước hết,

sáng tạo.. Bên cạnh đó, khi tham gia hoạt động vẽ trẻ biết tự tìm kiếm các
phương thức thể hiện sắp xếp khác nhau: lựa chọn nguyên vật liệu tạo hình và
biết cách sử dụng chúng..cho phù hợp với ý tưởng của mình. Chẳng hạn trẻ
không thích dùng những nguyên vật liệu quen thuộc mà tìm những nguyên vật
liệu thiên nhiên thay thế..Những hành động này đã chứng tỏ ở trẻ khả năng độc
lập trong cách suy nghĩ và lựa chọn. Dựa vào vốn kinh nghiệm của bản thân, trẻ
thực hiện hành động này một cách tự nhiên và linh hoạt, không cần sự “can
thiệp” nào từ giáo viên. Để làm tốt điều này thì việc lựa chọn đề tài phù hợp với
chủ đề, tạo dựng môi trường thân thiện qua trang trí các mảng tường bằng những
bức tranh sinh động, nghệ thuật và gần gũi với trẻ là một trong những việc làm
cần thiết. Từ đầu năm học, tổ chuyên môn từng khối lớp phải khảo sát các kỹ
năng vẽ của trẻ sau đó nghiên cứu các đề tài có sẵn trong chương trình giáo dục
mầm non và sưu tầm thêm những đề tài mới lạ để lên kế hoạch tiết dạy, sao cho
phù hợp với chủ đề, đảm bảo mang tính thẩm mỹ, tạo điểm mới hấp dẫn lôi cuốn
trẻ từ đó phát huy được khả năng sáng tạo của trẻ.
Qua các buổi sinh hoạt chuyên đề, họp tổ chuyên môn các giáo viên đã
nhận biết rõ mối quan hệ giữa dạy vẽ và tính sáng tạo của trẻ 5 – 6 tuổi và xem
9


đây là một nội dung quan trọng trong chương trình dạy học tạo hình, từng
bước cải thiện và nâng cao phương pháp giảng dạy nhằm tổ chức tốt các
tiết dạy vẽ trong hoạt động tạo hình cho trẻ.
Biện pháp 3: Phát huy vai trò của giáo viên trong quá trình tổ chức
tiết dạy vẽ nhằm giáo dục tính sáng tạo cho trẻ 5 - 6 tuổi.
Mọi giáo viên đều có quyền phát triển chuyên môn, vì vậy người quản lý
chuyên môn cần bồi dưỡng và tạo điều kiện phát triển đội ngũ giáo viên chuyên
nghiệp, thường xuyên đổi mới nội dung sinh hoạt chuyên đề, gieo vào lòng mỗi
giáo viên tinh thần trách nhiệm trong công việc và biết phát huy vai trò trong
quá trình tổ chức các hoạt động giáo dục nói chung cũng như quá trình tổ chức

quanh trẻ, môi trường giáo viên đã cung cấp, luôn khuyến khích trẻ suy nghĩ tìm
cách giải quyết.
10


VD: Con cá này thiếu gì, ta phải vẽ thêm gì cho con cá?
Có cách nào khác để vẽ con cá không?
Muốn vẽ con cá đẹp con phải vẽ thêm những chi tiết gì vào nữa? đồng thời
thăm dò khả năng của trẻ để trẻ miêu tả những gì trẻ sẽ làm.
Ngoài ra cô giáo thường dùng những câu hỏi vui, dí dỏm, ngôn ngữ nghệ
thuật biểu cảm cùng với cử chỉ điệu bộ nét mặt đã tạo cho trẻ hứng thú say mê
sáng tạo.
VD: Con nhìn xem con búp bê của bạn Misa có vòng cổ có đẹp không?
Chiếc áo búp bê mặc có đặc điểm gì nổi bật?
Từ những câu hỏi như vậy sẽ kích thích trẻ tích cực sáng tạo trong giờ hoạt
động tạo hình trong các tiết vẽ theo ý thích. Với tiết đề tài, giáo viên luôn
khuyến khích trẻ gợi nhớ và liên tưởng lại những gì trẻ đã biết, đã tiếp xúc để trẻ
tự nhớ và vẽ theo ý tưởng chứ không làm mẫu. Bởi vì, trên thực tế nếu cô vẽ
mẫu cho trẻ sẽ làm tê liệt những cảm xúc đã có trước đó của trẻ. Giáo viên cần
luôn gợi ý bằng các câu hỏi, tạo điều kiện cho trẻ phát triển khả năng suy nghĩ,
tìm cách thực hiện, luôn khuyến khích động viên trẻ giúp trẻ tìm tòi chủ động
sáng tạo trong khi thực hiện đề tài của mình.
Và giáo viên hãy tạo cơ hội cho trẻ sáng tạo. Cung cấp cơ hội cho sự sáng
tạo một cách đơn giản và dễ dàng như: chỉ cần cho phép trẻ vẽ với bút màu sáp
trên trang giấy trắng hay phấn trắng trên bề mặt sân trường, thiết lập môi trường
cho trẻ tự lựa chọn phương tiện vẽ cho mình giúp trẻ có khả năng và tự do thể
hiện. Thúc đẩy sự sáng tạo của trẻ. VD: Khi trẻ đưa cho cô giáo một bức tranh
và nói: “Cô ơi!con có gì này?..giáo viên hãy nói: “con hãy kể cho cô nghe về
bức vẽ của con” hoặc hỏi trẻ “Tại sao con lại vẽ bức tranh này?” Những câu hỏi
sẽ giúp trẻ tự đánh giá sự sáng tạo của chính mình khi trẻ bắt đầu giao tiếp trao

những tình huống khác nhau.
VD: vẽ “Vườn hoa” có bông cao, bông thấp, bông cánh tròn, bông cánh
nhọn, bông mầu vàng, bông màu đỏ… Nếu trẻ đã được ngắm vườn hoa trong
thực tế thì khi tạo hình trẻ sẽ biết sử dụng phối hợp các kỹ năng vẽ nét cong, nét
cong tròn khép kín, nét xiên, nét thẳng và tô màu để vẽ vườn hoa sinh động và
đẹp hơn. Đặt và xắp xếp các vật liệu sao cho trẻ có thể thấy rõ và lấy được dễ
dàng để thực hiện hoạt động tạo hình vào bất cứ lúc nào trẻ thích và có thể trưng
bày các sản phẩm của mình. Tạo môi trường nghệ thuật xung quanh trẻ như: bầy
đồ chơi đẹp, xắp xếp các nguyên vật liệu, đồ dùng một cách hợp lý đẹp mắt,...Từ
đây tạo cho trẻ cảm giác thích thú và mong muốn được tái tạo
VD: Trò chuyện vào buổi sáng khi thấy bố mẹ trẻ đưa trẻ đến trường tôi tạo
tình huống để trẻ nhận xét về những người thân… cho trẻ nói nên cảm xúc của
mình về những gì trẻ quan sát tri giác về những người thân.
VD: Tiết vẽ đề tài (vẽ người thân trong gia đình)

Giáo viên từng bước cung cấp các biểu tượng cho trẻ tự khám phá bằng
cách huy động các giác quan các quá trình tâm lý khác nhau đồng thời cho trẻ tự
12


khám phá so sánh, tổng hợp những đặc điểm chung, luôn cho trẻ tiếp xúc với
thực tế cuộc sống.
VD: Qua đề tài vẽ Đàn gà
Giáo viên cần nhắc nhở trẻ về nhà quan sát đàn gà trong gia đình, qua hoạt
động khám phá khoa học trẻ quan sát thực tế đàn gà. Khi vẽ trẻ biết kết hợp các
kỹ năng như vậy kết quả quan sát và ghi nhớ đã tạo cho trẻ vẽ được sản phẩm
đẹp.
Để tạo ra không khí sôi nổi cho tiết học cô cho trẻ hát và vận động bài
“Con gà trống”, “Đàn gà trong sân” hoặc dùng một câu đố hay một câu truyện
có nội dung về con gà để gây hứng thú, sự tập trung của trẻ về con gà, sau đó


13


Chuẩn bị đồ dùng đầy đủ hấp dẫn, đẹp, có sáng tạo và thường xuyên thay
đổi đồ dùng kích thích tính tích cực hoạt động của trẻ tạo cho trẻ hứng thú tham
gia tìm tòi, khám phá tính tò mò hiểu biết của trẻ. Có nhiều sáng tạo trong quá
trình hướng dẫn, dẫn dắt bài để giúp trẻ cảm nhận ngay với những hoạt động mà
trẻ thực hiện và giúp trẻ hứng thú, hoạt động tích cực.
Trong mỗi hoạt động giáo viên cần dành thời gian thoả đáng cho việc soạn
bài, tìm tòi nghiên cứu nắm chắc nội dung yêu cầu của hoạt động, sau đó chuẩn
bị đầy đủ đồ dùng cho cô và trẻ, tranh mẫu của cô phải đẹp về màu sắc, đúng về
kích thước, sử dụng đúng lúc đúng chỗ.
*Phương pháp hướng dẫn phải dựa vào trẻ “lấy trẻ làm trung tâm”:
Trong hoạt động học nói chung và hoạt động học tạo hình vẽ nói riêng hãy
để trẻ tự thể hiện, cô luôn là người động viên, khuyến khích trẻ sáng tạo. Giáo
viên là người thường xuyên tiếp xúc gần gũi với trẻ trong những điều kiện hoạt
động tương đối ổn định nên giáo viên có thể lưu ý đến kinh nghiệm của trẻ, đặc
điểm cá nhân của từng trẻ, nhu cầu hoạt động của trẻ, sự năng động linh hoạt
trong hoạt động tạo hình. Trẻ cần được động viên để thể hiện ý muốn, tình cảm,
cảm xúc và những hiểu biết của trẻ đối với sự vật, trẻ muốn được lựa chọn.

14


Từ đó giáo viên đưa ra được kế hoạch tổ chức hoạt động dạy vẽ một cách
hợp lý linh hoạt, xuất phát từ nhu cầu của trẻ. Các điều kiện về môi trường hoạt
động được sắp xếp theo mục đích giáo dục và phù hợp với nhu cầu của trẻ. Giáo
viên tổ chức hoạt động phải dựa trên nguyên tắc tôn trọng trẻ, kích thích trẻ
tưởng tượng.

hoạt và khéo léo khi vận dụng, quá trình vận dụng tích hợp, cần lựa chọn nội
dung phù hợp, logic, tránh quá trình hoạt động trở lên rời rạc, chắp vá. Nguyên
vật liệu chuẩn bị cho hoạt đọng vẽ cần được thiết kế đa dạng, phong phú, đa tính
năng, có thể sử dụng trong nhiều hoạt động khác nhau, nhiều chủ điểm khác
nhau mà không làm cho trẻ nhàm chán...giúp trẻ tự do tưởng tượng, sáng tạo,
trải nghiệm và tạo ra sản phẩm cho mình.
Ví dụ: Đối với tiết học “Vẽ phương tiện giao thông” (đề tài) cần chuẩn bị
rất nhiều phương tiện giao thông (đồ chơi) và chuẩn bị từ 2 – 4 tranh vẽ phương
15


tiện giao thông cho bé quan sát. Khi vào bài cho trẻ hát bài “Em tập lái ôtô”. Sau
đó hỏi trẻ: Cả lớp vừa hát bài gì? Vậy trong lớp có những đồ chơi gì là phương
tiện giao thông?
- Cho trẻ nói tên và đếm các phương tiện giao thông. Sau đó cho trẻ quan
sát các bức tranh mà trẻ vừa được mô tả qua đồ chơi trong lớp. Giới thiệu và
đàm thoại với trẻ về các bức tranh mẫu (từ 2 – 4 tranh). Trẻ thực hiện: cô giáo
mở các bài hát trong chủ điểm gợi cho trẻ say mê làm việc trong khi trẻ thực
hiện, cô giáo đến từng bàn động viên khuyến khích đối với những cháu còn lúng
túng, gợi ý cho trẻ làm từ đơn giản đến phức tạp. Đối với trẻ khá cô gợi ý để trẻ
có nhiều sáng tạo trong bài vẽ.
- Nhận xét sản phẩm: Cho trẻ để bài theo tổ, theo bàn và làm đoàn tàu đi
quanh quan sát, nhận xét để trẻ chọn bức tranh mà trẻ thích nhất: con thích sản
phẩm nào nhất? Vì sao con thích? Sau đó cô phân tích ưu điểm của từng bức
tranh ở từng nét vẽ, màu sắc, bố cục, hình dáng, … cho trẻ đếm phương tiện đã
vẽ được, những bài đã vẽ được.
- Kết thúc: Cho trẻ vận động bài “Đoàn tàu nhỏ xíu” với một hoạt động như
vậy, cô giáo thu được kết quả rất đáng mừng, xuyên suốt hoạt động là chủ điểm
phương tiện giao thông, trẻ rất hứng thú và tích hợp được toán, âm nhạc.


Sau khi thực hiện giải pháp này tôi nhận thấy rằng trẻ đã có sự tiến bộ phú
hơn: Hầu hết các cháu rất say mê và hứng thú trong hoạt động tạo hình, mong
muốn được tạo ra nhiều sản phẩm đẹp. Đa số các cháu hiểu rõ về các kỹ năng
vẽ. Biết phân chia bố cục cân đối, sử dụng màu sắc hợp lý. Các cháu biết thể
hiện sự vật hiện tượng bằng ấn tượng, sự hiểu biết và cũng biết thể hiện tình cảm
của mình qua sản phẩm, có nhiều sáng tạo, không còn lúng túng. Tôi đã tổ chức
chuyên đề và từng bước khuyến khích giáo viên vận dụng các phương pháp trên
một cách linh hoạt hợp lý vì vậy kết quả nghiên cứu đạt được những dấu hiệu
tích cực trong việc tổ chức hoạt động vẽ ở các lớp 5 tuổi. Trẻ thực hiện vẽ sáng
tạo, góp phần kích thích trí sáng tạo của trẻ. Trong hoạt động trẻ được tư duy và
thực hành. Trẻ sáng tạo qua bố cục, màu sắc, ý tưởng trong một bài vẽ. Do vậy
cần xây dựng hoạt động có tính sáng tạo và tổ chức cho trẻ nhằm phát triển một
cách toàn diện nhất khả năng sáng tạo.
Biện pháp 5: Xây dựng môi trường tạo cảm xúc, khuyến khích ý
tưởng cho trẻ hứng thú hoạt động vẽ.
17


Giáo viên cần quan tâm kiến tạo, thay đổi môi trường cho trẻ hoạt động.
Sắp xếp, mở rộng môi trường hoạt động, nguyên vật liệu theo hướng mở, đảm
bảo về mặt thẩm mỹ, đa dạng phong phú về chủng loại và cách sử dụng, kích
thích trẻ sử dụng tối đa các giác quan. Ngoài ra cùng có thể sử dụng nguyên
vật liệu nhưng bố trí theo môi trường khác nhau, trong lớp hoặc ngoài lớp
để kích thích trẻ tạo ra nhiều sản phẩm khác nhau.
Tạo môi trường hoạt động thuận lợi để phát huy tính tích cực, khả năng
sáng tạo của trẻ. Môi trường lớp học đẹp cũng là một yếu tố trực tiết tác động
hàng ngày đến trẻ chính vì vậy việc xây dựng cảnh quang trường cũng được Ban
giám hiệu đặc biệt quan tâm. Giáo viên trang trí xắp xếp lớp học phù hợp hài
hòa, hợp lý sẽ tạo được sự chú ý hấp dẫn lôi cuốn trẻ, với các góc mở chủ yếu là
sản phẩm của cô và trẻ tự làm từ các nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương. Tạo

Giáo viên cần nhấn mạnh vào hứng thú và giá trị của “quá trình” sáng tạo
hơn là kết quả của một sản phẩm hoàn chỉnh. Sản phẩm hoàn chỉnh của trẻ
không quan trọng bằng việc quá trình trẻ khám phá, thực hiện thử nghiệm để tạo
ra sản phẩm đó. Khi trẻ biết rằng trẻ có thể tự tạo tranh vẽ thì trẻ sẽ không không
quá lo lắng về bức tranh của mình trông như thế nào. Ví dụ: Một cháu học sinh
trộn tất cả màu vẽ vào với nhau. Màu cuối cùng cháu tạo ra có thể không quan
trọng lắm với cháu, nhưng quá trình mà cháu trải qua thực sự hấp dẫn, nó mở ra
nhiều cơ hội cho sự sáng tạo và tư duy. Điều quan trọng là giáo viên cần cho
phép trẻ “mắc lỗi”. Bởi đây là khi mà trẻ phải tìm ra giải pháp, điều chỉnh kinh
nghiệm của mình, ở điểm này thì giá trị sáng tạo được nhìn nhận rõ ràng nhất.
Giáo viên hãy khuyến khích trẻ thử những cách tạo hình vẽ mới lạ với
những cách thức mới. Thể hiện sự đánh giá cao của giáo viên với sự sáng tạo
của trẻ qua việc trưng bày các tác phẩm mà trẻ muốn trưng bày. Rất nhiều sản
phẩm của trẻ chỉ là trải nghiệm có thể trẻ muốn mang về nhà, giáo viên hãy tôn
trọng cách trẻ đánh giá sản phẩm của mình, cho trẻ tự chọn cách trưng bày sản
phẩm của mình. Khi giáo viên tôn trọng các ý tưởng của trẻ, chính là giúp trẻ tự
suy nghĩ và giải quyết vấn đề . Khi trẻ cảm thấy được phép “mắc lỗi” và được
phép khám phá và thử nghiệm, trẻ sẽ tự do sáng tạo và tìm cách thức mới để vẽ
những bức tranh. Lợi ích của việc tôn trọng trẻ là để thúc đẩy sự sáng tạo trong
lớp học, từ đó biến các giờ dạy vẽ thành hoạt động đầy hứng thú với trẻ, trẻ vẽ
say mê sáng tạo.
Để trẻ yêu thích tạo hình, tôi đã nhắc nhở giáo viên chủ nhiệm phối hợp
chặt chẽ với phụ huynh bằng cách thông qua các hội thi, mời phụ huynh đến dự,
cho giáo viên giao bài tập về nhà để trẻ hoàn thành cho ngày hôm sau. Qua đó
tuyên truyền kiến thức về hoạt động vẽ để các bậc phụ huynh hiểu được tầm
quan trọng của bộ môn học đối với trẻ cũng như phát huy năng khiếu của trẻ.
Giáo viên làm tốt khả nâng tuyên truyền vận động cha mẹ trẻ đồng tình và
khuyến khích trẻ vẽ. Trẻ mẫu giáo là thời điểm trí tưởng tượng phát triển phong
phú nhất. Những đồ chơi, đồ vật, đám mây, mặt trời, ngôi nhà, hình ảnh cha mẹ
cô giáo đều là đề tài yêu thích trong các bức vẽ của trẻ. Sự sáng tạo trong tranh

tiễn nhà trường, đã giải quyết thực trạng, yêu cầu đặt ra về phát triển khả năng
sáng tạo khi vẽ cho trẻ 5 tuổi. Kết quả thu được qua khảo nghiệm khẳng định
tính khả thi và hiệu quả của biện pháp giáo dục tính sáng tạo cho trẻ 5-6 tuổi khi
tham gia giờ vẽ tại hoạt động tạo hình.
a. Đối với giáo viên
Giúp cho giáo viên mầm non có cái nhìn rõ ràng và sâu sắc hơn về mục
đích ý nghĩa, tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng giờ dạy vẽ trong
HĐTH đối với trẻ. Từ đó nâng cao khả năng vẽ của mình; tự tin hơn khi dạy vẽ
mạnh dạn đưa ra nhiều hình thức thể hiện từ nhiều nguyên vật liệu tạo hình khác
nhau khơi gợi sự hứng thú và khả năng sáng tạo cho trẻ
Giáo viên chú trọng vào quá trình trẻ thực hiện sản phẩm vẽ hơn là vào sản
phẩm cuối cùng.
Tạo môi trường trong và ngoài lớp học sao cho trẻ được thoải mái khám
phá. Tôn trọng ý tưởng của trẻ hơn là cố gắng ép trẻ phải theo ý tưởng của người
lớn. Chấp nhận các ý tưởng lạ của trẻ mà không phê phán.
Giáo viên chủ động, tự tin và mạnh dạn đưa nhiều phương pháp, hình thức
trong quá trình giảng dạy. Biết tự xây dựng kế hoạch hoạt động, thiết kế và tổ
chức các hoạt động dạy vẽ cho trẻ ở các chủ đề. Biết nắm bắt sự sáng tạo luôn
nảy sinh trong các hoạt động hằng ngày để nuôi dưỡng sự sáng tạo của trẻ. Một
số giáo viên tự tìm tòi, học hỏi để làm giàu vốn kiến thức tạo hình như biết sử
dụng nguyên vật liệu tạo hình sáng tạo: giấy màu, hột hạt, vỏ sò....
20


Được nhà trường phân công tổ chức dạy chuyên đề, hội giảng, thao giảng
hoạt động dạy vẽ cho đồng nghiệp dự giờ.
Kiểm tra sau chuyên đề:
+ 60% số giáo viên đạt loại tốt
+ 35% đạt loại khá
+ 5% đạt loại trung bình


Đạt

1

Hà Thị

Hoa

+

+

+

+

2

Nguyễn Tiến

Dũng

+

+

+

+


Minh

+

+

+

+

7

Nguyễn T. Hà
Nguyễn Đỗ
Nh.
Thân Ngô Trà

My

+

+

+

8

Nguyễn Tiến


Đức

+

6

Mai

+
-

-

-

+

+
-

21

-

+

Chưa
đạt

+


Nguyễn Anh

Vũ

+

-

+

+

15

Hoang Thiên

Khanh

+

-

16

Êban

Rôn

+


Trần Anh

Khả

+

21

Văn Đức

Thấu

+

22

Lê Anh

Truy

+

23

Nguyễn Thị

Hạnh

+

Anh

+
+
+

+

Bảo

-

+

-

+

+
+

-

+

+

-

+

+
-

Bảo

+

+

Hoạt

+

-

Trúc

+

-

+

+

-

+

+

37

Phạm Quang

Huy

+

+

+

+

38

Trần Minh

Hải

+

31
32
33
34

Tổng số trẻ đạt (trẻ)

Đồng

+

+

+

+

-

+

+
-

-

-

+

-

-

32

6

23


18.4

55.2

44.7

52.6

31.6
47.7

36.8

63.2

Tăng (%)

2.7

Giảm (%)

5.3
2.6

15.8

44.8

5.2


Người Tỉ lệ (%)

17 giáo viên

5

29.4

Khá

Trung bình

Người

Tỉ lệ(%)

Người

Tỉ lệ(%)

8

47

4

23.6

* Nhận xét: Theo kết quả thống kê, chúng ta thấy rằng hầu hết giáo viên

hơn. Việc tổ chức hướng dẫn trẻ tham gia vẽ thông qua các biện pháp giáo dục
phù hợp cùng với nguyên vật liệu đa dạng sẽ tác động tích cực đến sự phát triển
tính sáng tạo của trẻ.
Việc đề xuất các biện pháp giáo dục tính sáng tạo cho trẻ 5-6tuổi trong giờ
vẽ, dựa trên cơ sở những nghiên cứu về trình độ phát triển thể chất, tâm lý của
trẻ của trẻ, dựa vào nhu cầu của trẻ và tôn trọng trẻ, luôn đảm bảo tính tích hợp,
linh hoạt, sáng tạo và an toàn về thể chất và tâm lý, đảm bảo nguyên tác “trẻ làm
trung tâm” trong hoạt động vẽ. Đề tài nghiên cứu đã được tiến hành thực hiện
thành công, với đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu rõ ràng. Cùng với kết
quả thu được đã trở thành một trong những đóng góp cho việc giảng dạy của các
giáo viên. Đề tài với phạm vi và đối tượng tương đối hạn hẹp, chính vì vậy, đây
là một trong những thiếu sót cùng như là điểm hạn chế của đề tài. Kết quả
nghiên cứu của đề tài sẽ trở thành cơ sở cho việc nghiên cứu của những ai quan
tâm và muốn mở rộng hơn vấn đề này.
2. Kiến nghị
a. Đối với cấp trên
Đề nghị cần chú trọng đầu tư xây dựng, nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết
bị, đồ dùng, đồ chơi đáp ứng yêu cầu phát triển quy mô, nâng cao chất lượng
chăm sóc, giáo dục trẻ. Đặc biệt, cần quan tâm đầu tư đầu tư cơ sở vật chất, cần
bổ sung và mua mới một số đồ dùng phục vụ cho bộ môn tạo hình
Cần tăng cường mở các lớp tập huấn, tổ chức các lớp dạy vẽ và tạo hình
cho giáo viên
Tạo sân chơi sáng tạo nghệ thuật đầy màu sắc dành riêng cho trẻ mầm non
thông qua việc tổ chức các cuộc thi vẽ tranh theo các chủ đề khác nhau như:
“Biển Việt Nam”, “Bé yêu quê hương – đất nước”..giúp phát hiện những năng
khiếu về hội họa, từ đó bồi dưỡng tư duy, khả năng sáng tạo thẩm mỹ cho trẻ.
b. Đối với nhà trường
Nâng cao chất lượng công tác quản lý chỉ đạo, đặc biệt là nâng cao chất
lượng bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên về hoại động giáo dục tạo hình, dạy
vẽ cho trẻ.