I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Giáo dục phát triển thẩm mĩ là một trong năm mặt giáo dục nhằm phát
triển toàn diện cho trẻ mầm non, góp phần hình thành những yếu tố đầu tiên của
nhân cách, chuẩn bị cho trẻ vào học lớp một. Trong chương trình giáo dục mầm
non, giáo dục phát triển thẩm mỹ cho trẻ được tiến hành thông qua nhiều hoạt
động mà tạo hình được coi là hoạt động nghệ thuật có ưu thế. Bởi tạo hình là
hoạt động được trẻ mầm non rất ưa thích, đồng thời tạo ra điều kiện thuận lợi
nhất cho sự phát triển của cảm giác, tri giác thẩm mỹ, góp phần nâng cao trí
tưởng tượng mang tính nghệ thuật, cơ sở hình thành thị hiếu thẩm mỹ sau này
cho trẻ.
Trẻ em luôn tò mò, ham muốn học hỏi, tìm hiểu thế giới xung quanh.
Trong khi được tham gia vào các hoạt động tạo hình trẻ thực sự được lĩnh hội và
phát triển khả năng hoạt động trí tuệ như: óc quan sát, trí nhớ, tư duy, tưởng
tượng. Nhờ hoạt động tạo hình mà vốn hiểu biết của trẻ về thế giới xung quanh
được tăng lên, ngày càng trở nên tốt hơn về lượng và chất.
Chính vì vậy, ở trường mầm non “vẽ” giữ vị trí quan trọng trong hoạt động
tạo hình. Dạy vẽ cho trẻ giúp khơi gợi và phát huy khiếu thẩm mỹ vốn có của
trẻ. Những nét vẽ nghệch ngoạc, hồn nhiên, hết sức bình dị nhưng rất cần thiết
trong quá trình hình thành khả năng cảm thụ cái đẹp và khả năng tư duy sáng tạo
của trẻ. Từ những nét vẽ, bức tranh đó chính là cảm xúc, tình cảm, là mơ ước mà
trẻ đã thể hiện trên trang giấy. Vì vậy nếu giáo viên biết cách tổ chức một cách
khoa học hợp lý thì hiệu quả sẽ được nâng lên.
Thực tế hiện nay, kỹ năng vẽ và tính sáng tạo trong các bài vẽ của trẻ mầm
non 5 tuổi chưa cao do: giáo viên còn thực hiện rập khuôn theo nội dung hướng
dẫn thực hiện chương trình, chưa biết cách khai thác tìm tòi những nội dung phù
hợp với khả năng thực tế của trẻ. Cô thường xuyên sử dụng các sản phẩm mẫu
và làm mẫu. Điều đó đã làm tê liệt những cảm xúc ý tưởng sáng tạo của trẻ. Các
nguyên vật liệu đưa vào sử dụng còn nghèo nàn và đa số các giáo viên thường
không tự tin khi dạy môn học này.
Vì vậy, để nâng cao chất lượng các tranh vẽ của trẻ trong môn hoạt động

như:
Phương pháp nghiên cứu lý luận: Thông qua việc nghiên cứu tài liệu để
nâng cao kiến thức và hiểu biết sâu hơn về các vấn đề liên quan đến đề tài
nghiên cứu. Từ đó có được cơ sở lý luận để thực hiện đề tài.
Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế: Tiến hành phỏng vấn đối với từng
giáo viên và học sinh sau đó dựa vào phiếu điều tra để chấm điểm, tổng hợp
thông tin để thu thập số liệu về kiến thức cũng như ý thức của giáo viên và học
sinh đối với công tác dạy vẽ cho trẻ.
Phương pháp tổng hợp, đánh giá: Thông qua phiếu điều tra, khảo sát thực
tế, tổng hợp và đánh giá về thực trạng dạy vẽ cho trẻ 5 tuổi
II. PHẦN NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận
Hoạt động tạo hình (HĐTH) còn gọi là hoạt động tạo ra cái đẹp trong cuộc
sống và trong nghệ thuật bằng ngôn ngữ, phương tiện tạo hình. Đó là sự kết hợp
hài hòa giữa đường nét - màu sắc - hình khối và bố cục trong không gian. HĐTH
luôn gắn liền với đời sống hiện thực nhằm thỏa mãn nhu cầu về cái đẹp trên hai
lĩnh vực: một là, tạo ra các tác phẩm nghệ thuật tạo hình thõa mãn nhu cầu nhận
thức thẩm mĩ và nâng cao chất lượng đời sống văn hóa của con người; Hai là,
đưa cái đẹp vào cuộc sống (mỹ thuật ứng dụng: đồ họa, trang trí thủ công mĩ
nghệ và kiến trúc)

2


HĐTH là hoạt động đòi hỏi con người lòng ham muốn, niềm say mê nghệ
thuật....không có những cái đó chắc hẳn không có sáng tạo nghệ thuật. ‘Sáng tạo
nghệ thuật chính là ngưỡng tối đa của tính tích cực hoạt động nghệ thuật nói
chung, của HĐTH nói riêng, hay nói cách khác hoạt động nghệ thuật (trong đó
có nghệ thuật tạo hình) là hoạt động thể hiện cao nhất tính tích cực và sáng tạo
của người nghệ sĩ”. (trang 54, tài liệu BDTX)

hình, trẻ phải tự hình thành đường nét vẽ một cách tự do và độc lập để tạo ra sản
phẩm đẹp và phong phú. Đây là cơ hội để trẻ bộc lộ khả năng sáng tạo, tuy
nhiên cũng có trường hợp, ý tưởng tạo hình của trẻ thì có và trẻ rất tích cực tạo
ra sản phẩm nhưng quá trình thực hiện lại không mang lại kết quả, sản phẩm
không hoàn chỉnh. Trong hoàn cảnh này thì giá trị sáng tạo không nằm ở sản
phẩm mà chính là sự hăng say, hứng thú trong quá trình vẽ của trẻ và với trẻ thì
đó cũng chính là sự sáng tạo.
3


Và chương trình dạy vẽ cho trẻ hướng tới sự phát triển của tư duy sáng tạo,
là khuyến khích cho trẻ có cách nhìn mới, nhìn khác để tạo ra cái mới, cái khác.
Vậy làm thế nào để đánh giá trẻ thực hiện các bài tập dạy vẽ vừa tạo ra cái mới
vừa tạo ra cái đẹp?..theo Võ Hoài Linh (Tạp chí khoa học ĐHSPTPHCM): ‘Dạy
vẽ cho trẻ mầm non trong HĐTH nhằm mục đích đúng đắn hiện nay là giúp trẻ
phát triển tư duy sáng tạo’.
Tóm lại, hầu hết trẻ mầm non đều yêu thích hoạt động vẽ. Tạo điều kiện
để trẻ được thường xuyên tiếp xúc với môi trường xung quanh và với các tác
phẩm nghệ thuật, đa dạng hóa nguyên vật liệu tạo hình, không lạm dụng sản
phẩm mẫu và làm mẫu, phát huy tính tích cực, chủ động và độc lập cho trẻ được
tham gia vẽ với sự sáng tạo của mình theo chủ đề đây là những vấn đề đang
được vận dụng vào thực tiễn trong hoạt động tạo hình ở trường mầm non.
2. Thực trạng vấn đề nghiên cứu
2.1. Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng
Khảo sát ý thích, mức độ trẻ tham gia các hoạt động tạo hình qua việc lấy
phiếu thăm dò của giáo viên.
Mức độ
TT

Các dạng HĐTH


0

0%

2

Nặn

44

44%

56

56%

0

0%

3

Cắt– xé - dán

62

62%

38


70

70%

25

25%

Qua bảng khảo sát, chúng ta thấy có 97% ý kiến cho rằng tại góc tạo hình,
hoạt động vẽ là hoạt động trẻ thường xuyên tham gia thực hiện tạo ra sản phẩm.
Các cô cho rằng, trẻ thường xuyên vào góc tạo hình để vẽ là do trẻ thích, trẻ dễ
thể hiện ý tưởng và kỹ năng tạo hình cũng thành thạo hơn các HĐTH khác.
Vào đầu năm học 2016 – 2017, tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng trên trẻ
ở lớp Lá 1, để nắm bắt được khả năng vẽ của trẻ để từ đó có biện pháp phù hợp.
Đi dự giờ dạy vẽ cho trẻ tại các nhóm lớp. Trực tiếp dự chuyên đề tiết dạy
vẽ cho trẻ, quan sát hoạt động học, hoạt động góc, giờ đón trả trẻ với những
bước chuẩn bị: tranh vẽ để trẻ tô màu, giấy A4, bút chì, sáp màu…và cho thấy
được khả năng hoạt động tạo hình của trẻ qua “ Bảng kiểm tra năng lực”
TT

HỌ VÀ TÊN TRẺ

Trẻ có kỹ

Trẻ kiên trì

4

Trẻ vẽ có bố Trẻ vẽ có ý


1

Hà Thị

Hoa

+

+

+

+

2

Nguyễn Tiến

Dũng

+

+

+

+

3


Bảo

+

+

9

Vũ Tiến

Thành

+

+

10

Mai Tiến

Vũ

+

+

11

Phạm Thành


15

Hoang Thiên

Khanh

+

-

16

Êban

Rôn

+

+

17

H Đơk

Sa

+

+


+

22

Lê Anh

Truy

+

23

Nguyễn Thị

Hạnh

+

24

Lê Mai

Trúc

-

25

Trần Văn

-

+

+

-

+

+

-

+

+

-

+

-

-

+

+



+
+
-

+

-

+

+

+

+

+

-

-

-

-

-

-


-

+

Bảo
Bảo

-

-

+

Chưa
đạt

-

+
-


30

35

Vũ Đ. Thanh
Nguyễn Ph.
Lâm

Trúc

+

-

Đồng

+

+

+

-

Ly

+

Nguyện

+

Nam

+

Quân


81.5
%

Tỉ lệ (%)

-

-

+

+

-

-

-

-

21

17
44.7
55.2% %

-

20


ĐH

CĐ

TC

SC

SL

%

SL

%

SL

%

SL

%

11

65

2

Tốt

Khá

TB

Tốt

06

08

03

09

04

04

08

Khá TB
04

05

* Nhận xét: Theo điều tra, ta thấy rằng hầu hết các giáo viên trong
trường đều có khả năng vẽ một cách cơ bản. Song, vẫn còn một số ít giáo viên
chưa biết áp dụng sáng tạo các nguyên vật liệu tạo hình tốt vì những lý do cá

nên việc đưa trẻ đến trường không được đều đặn, chưa nhiệt tình đóng góp
nguyên vật liệu mở để giáo viên tạo tác phẩm phong phú hơn.
Nhà trường thiếu các tài liệu, tranh vẽ hội họa nên giáo viên bị hạn chế
trong việc xây dựng môi trường nghệ thuật cho trẻ.
3. Nội dung và hình thức của giải pháp
3.1. Mục tiêu của giải pháp, biện pháp
- Khắc phục khó khăn của giáo viên mầm non khi dạy vẽ trong hoạt động
tạo hình cho trẻ.
- Giúp giáo viên tiếp cận với cách thức và phương pháp dạy vẽ để phát huy
tính tích cực, khả năng sáng tạo của trẻ trong hoạt động tạo hình.
- Tạo cho trẻ hứng thú, ngày càng yêu thích thể hiện tính sáng tạo qua các
sản phẩm vẽ..

7


- Giúp cho phụ huynh thấy được tầm quan trọng của việc dạy vẽ đối với
việc giáo dục trẻ và luôn có ý thức thường xuyên khuyến khích trẻ phát huy tính
sáng tạo của bản thân
3.2. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp
Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên
môn
Trước hết là người cán bộ quản lý chuyên môn phải xây dựng được kế
hoạch bồi dưỡng chuyên môn cụ thể xuyên suốt cả năm học, đồng thời hướng
dẫn, chỉ đạo giáo viên xây dựng giảng dạy hoạt động giáo dục tạo hình phù hợp
với điều kiện thực tế của lớp, của trường. Việc xây dựng kế hoạch cần bám sát
các văn bản chỉ đạo của ngành, của địa phương và phù hợp với điều kiện thực tế
của nhà trường
Cán bộ quản lý cần đầu tư cho giáo viên nâng cao chất lượng toàn diện cho
học sinh theo từng độ tuổi, từng nội dung, phương pháp cho trẻ vẽ trong hoạt

trong tập thể Ban giám hiệu nhà trường, có sự phối kết hợp chặt chẽ giữa nhà
trường và các đoàn thể. Cùng với sự quan tâm chỉ đạo thường xuyên, sát sao của
phòng Giáo dục và Đào tạo và chính quyền địa phương.
Biện pháp 2: Giúp giáo viên nhận biết rõ mối quan hệ giữa dạy vẽ và
tính sáng tạo của trẻ 5 – 6 tuổi
Người giáo viên cần hiểu rõ bản chất của tạo hình là một môn nghệ thuật
có sản phẩm, tuy nhiên để đánh giá sự sáng tạo của trẻ, các giáo viên không chỉ
đánh giá ở sản phẩm mà còn đánh giá cả quá trình tạo ra sản phẩm của trẻ. Vì
vậy người giáo viên cần có cách thức phù hợp để tạo môi trường tạo hình sao
cho có thể kích thích tính sáng tạo của trẻ. Hệ thống các cách thức này cần dựa
trên chương trình Giáo dục mầm non mới và đặc điểm tâm lý trong giai đoạn 5 6 tuổi. Người giáo viên cần hiểu rõ: Sáng tạo là tạo ra cái mới trên cơ sở vốn
kinh nghiệm, vốn biểu tượng nhờ quá trình tiếp xúc, tri giác và trí nhớ, trẻ tích
cực tư duy, tưởng tượng sáng tạo để xây dựng hình ảnh theo hứng thú của mình.
Sự sáng tạo của trẻ 5 -6 tuổi không chỉ bộc lộ qua sản phẩm mà còn được thể
hiện qua những ý tưởng rõ ràng của trẻ. Thông qua các sản phẩm vẽ là cơ hội
thuận lợi để trẻ có thể bộc lộ hết khả năng sáng tạo của mình, vì vậy có thể nói:
vẽ có quan hệ mật thiết với tính sáng tạo của trẻ 5 -6 tuổi.
Đầu tiên khi tham gia hoạt động vẽ để tạo ra những bức tranh, trẻ biết đưa
ra các ý tưởng mới lạ từ đó tạo ra những sản phẩm không giống nhau. Vì vậy mà
tính mới mẻ luôn xuất hiện trong các sản phẩm vẽ của trẻ., và đây là tính mới
trong sự phát triển của mỗi đứa trẻ, đánh dấu một bước phát triển, là cơ sở để
nhân cách trẻ được rèn luyện và trở thành người sáng tạo thực sự sau này cho xã
hội. Đây là cơ sở cho mối quan hệ của việc hoạt động vẽ bao giờ cũng có sự
sáng tạo.. Bên cạnh đó, khi tham gia hoạt động vẽ trẻ biết tự tìm kiếm các
phương thức thể hiện sắp xếp khác nhau: lựa chọn nguyên vật liệu tạo hình và
biết cách sử dụng chúng..cho phù hợp với ý tưởng của mình. Chẳng hạn trẻ
không thích dùng những nguyên vật liệu quen thuộc mà tìm những nguyên vật
liệu thiên nhiên thay thế..Những hành động này đã chứng tỏ ở trẻ khả năng độc
lập trong cách suy nghĩ và lựa chọn. Dựa vào vốn kinh nghiệm của bản thân, trẻ
thực hiện hành động này một cách tự nhiên và linh hoạt, không cần sự “can

đánh giá và bày tỏ cảm xúc, thể hiện khả năng của trẻ.
Giáo viên có thể giúp trẻ nếu cần, vd: thêm vào một số nguyên vật liệu
tương phản hay hỗ trợ..Không nên can thiệp quá mức khi trẻ vẽ. Chỉ can thiệp
khi thấy trẻ không biết vẽ gì, hoặc vẽ hết sức lộn xộn. Vai trò của giáo viên là
hợp tác, tức là cùng với trẻ chứ không phải bên cạnh trẻ hay chỉ bảo từ trên
xuống. Giáo viên cần tạo điều kiện cho trẻ tự trải nghiệm, tự mình vẽ sản phẩm
theo cách riêng của mình. Vai trò của giáo viên trong quá trình giáo dục trẻ được
các nhà giáo dục khái quát như “Thang đỡ”, “điểm tựa”. Với môi trường tâm lý
như vậy trẻ sẽ rất tin tưởng vào cô giáo, tin vào bạn bè và tin vào khả năng của
mình để chủ động, tự tin thể hiện sản phẩm vẽ. Đây là những yếu tố quan trọng
để bộc lộ và phát huy tính tự lập, tính sáng tạo của trẻ, vì thế trong kiến tạo môi
trường giáo dục cần thiết phải tạo ra được tâm lý an toàn cho trẻ.
Bên cạnh đó sự gợi mở sáng tạo có chủ định của giáo viên sẽ giúp trẻ nhớ
lại các biểu tượng mà trẻ tiếp thu được qua quá trình quan sát đã gây ấn tượng
và xúc động mạnh mẽ đối với trẻ. Cần hạn chế sự bắt chước, sao chép mẫu mà
giáo viên cần gợi mở trẻ miêu tả theo nhiều phương án khác nhau, nhiều biện
pháp miêu tả khác nhau từ đó sẽ giúp trẻ hình thành ý định tạo hình. Quá trình
này càng được thực hiện rõ nét bao nhiêu thì trong quá trình thể hiện các bức vẽ,
trẻ sẽ càng tự tin, độc lập và chủ động bấy nhiêu.
VD: Hôm qua được nghỉ học Bố mẹ đã cho các con đi chơi ở đâu? Ở đó
con thấy có gì đẹp không? Hãy kể cho cô và các bạn nghe nào. Là cách giáo
viên tăng cường sử dụng các câu hỏi gợi mở, giúp trẻ củng cố vận dụng những
kinh nghiệm đã lĩnh hội được ở các hoạt động khác nhau và môi trường xung
quanh trẻ, môi trường giáo viên đã cung cấp, luôn khuyến khích trẻ suy nghĩ tìm
cách giải quyết.
VD: Con cá này thiếu gì, ta phải vẽ thêm gì cho con cá?
10


Có cách nào khác để vẽ con cá không?

* Tạo môi trường hoạt động thuận lợi:
Giáo viên luôn tạo điều kiện, cơ hội để trẻ thường xuyên được tiếp xúc với
môi trường xung quanh và môi trường tự nhiên muôn hình muôn vẻ. Từng bước
cung cấp các biểu tượng phong phú về đối tượng cho trẻ tự khám phá bằng cách
huy động sự tham gia của các giác quan, các quá trình tâm lý khác nhau để lĩnh
hội các khía cạnh khác nhau của sự vật. Đồng thời, trẻ phân tích, so sánh tổng
hợp, tìm ra những đặc điểm chung và riêng của các sự vật cùng nhóm, cùng loại
làm tăng vốn hiểu biết của trẻ về thế giới xung quanh.
Thường xuyên tạo điều kiện để trẻ tiếp xúc với môi trường xung quanh,
từng bước cung cấp các biểu tượng phong phú về đối tượng cho trẻ tự khám phá
11


bằng cách huy động sự tham gia của các giác quan, các quá trình tâm lí khác
nhau để lĩnh hội các khía cạnh khác nhau của sự vật. Tạo cơ hội để trẻ khám phá
đối tượng (quan sát, nghe, hỏi, tiếp xúc và miêu tả) và tự diễn đạt nhận thức cảm
xúc của mình về đối tượng. Tận dụng các thời điểm hợp lí trong ngày cho trẻ
tiếp xúc như được ngắm nghía, chăm sóc, vuốt ve, âu yếm với các con vật gần
gũi (thỏ, mèo, gà con…) chơi với các đồ vật, tri giác tranh ảnh nghệ thuật. Trong
quá trình cung cấp biểu tượng về đối tượng tạo hình tôi chỉ cho trẻ thấy được
những nét đặc trưng nổi bật, những cái đẹp lý thú gần gũi trẻ. Đồng thời giúp trẻ
phân tích, so sánh tổng hợp tìm ra những đặc điểm riêng, chung của những đồ
vật cùng nhóm, cùng loại. Từ đó giúp trẻ tìm ra phương thức thể hiện trong
những tình huống khác nhau.
VD: vẽ “Vườn hoa” có bông cao, bông thấp, bông cánh tròn, bông cánh
nhọn, bông mầu vàng, bông màu đỏ… Nếu trẻ đã được ngắm vườn hoa trong
thực tế thì khi tạo hình trẻ sẽ biết sử dụng phối hợp các kỹ năng vẽ nét cong, nét
cong tròn khép kín, nét xiên, nét thẳng và tô màu để vẽ vườn hoa sinh động và
đẹp hơn. Đặt và xắp xếp các vật liệu sao cho trẻ có thể thấy rõ và lấy được dễ
dàng để thực hiện hoạt động tạo hình vào bất cứ lúc nào trẻ thích và có thể trưng

các hình ảnh cụ thể rất thuận tiện cho việc trẻ thực hiện sản phẩm. trẻ biết được
con cá ở gần thì to, con cá ở xa thì nhỏ, bước đầu trẻ biết sắp xếp hợp lý các sản
phẩm, giáo viên cùng trẻ thảo luận trao đổi về luật xa gần và thể hiện màu sắc
sáng tạo diễn cảm của động vật trong không gian một cách sống động. Rèn cho
trẻ trí tượng tượng, sáng tạo: Các con nhìn xem mắt cá tròn hay dẹt? Đuôi cá
giống hình gì? Giáo viên luôn tạo cảm xúc thực sự trước cái đẹp, tạo cho trẻ tiếp
thu bài một cách nhẹ nhàng hứng thú, say mê để trẻ tạo ra sản phẩm đẹp phong
phú đa dạng. Cụ thể:
- Qua hoạt động giáo dục âm nhạc trẻ hiểu thêm về con cá qua bài hát cá
vàng bơi.
- Qua hoạt động thể dục giờ học trẻ hiểu thêm về con cá qua động tác bơi.
- Tạo mọi điều kiện cho trẻ tiếp xúc với sản phẩm tạo hình đẹp giúp trẻ cảm
nhận được vẻ đẹp của tác phẩm đó, khơi dậy cho trẻ tính tò mò, sáng tạo mong
muốn tạo cái đẹp.
Đặt và sắp xếp các vật liệu sao cho trẻ có thể thấy rõ và lấy được dễ dàng
để thực hiện hoạt động vẽ vào bất cứ lúc nào trẻ thích và có thể trưng bày sản
phẩm của mình.
Giáo viên cần biết tạo môi trường nghệ thuật xung quanh trẻ như
: Bày đồ chơi đẹp, sắp xếp các nguyên vật liệu, đồ dùng một cách hợp lý và đẹp
mắt, bố trí phòng học ngộ nghĩnh..Môi trường nghệ thuật sẽ tạo cho trẻ cảm giác
thích thú, sung sướng và mong muốn được tái tạo. Nhờ được thường xuyên
ngắm nhìn, nghe các âm thanh khác nhau, trẻ sẽ có nhiều cảm xúc và dễ dàng
tập trung chú ý vào hoạt động.
Chuẩn bị đồ dùng đầy đủ hấp dẫn, đẹp, có sáng tạo và thường xuyên thay
đổi đồ dùng kích thích tính tích cực hoạt động của trẻ tạo cho trẻ hứng thú tham
gia tìm tòi, khám phá tính tò mò hiểu biết của trẻ. Có nhiều sáng tạo trong quá
13


trình hướng dẫn, dẫn dắt bài để giúp trẻ cảm nhận ngay với những hoạt động mà

giải quyết vấn đề của trẻ. Hãy để tự trẻ miêu tả những gì trẻ biết và có thể làm.
Ví dụ: “Hãy cho cô biết vì sao”, “Nếu như vậy thì sao”, “Vì sao con lại biết”,
“con có suy nghĩ gì”, … Với những cử chỉ, hành động, lời nói tạo ra cho trẻ thấy
là trẻ được đánh giá tốt (khá) qua việc làm của trẻ. Ví dụ: “Ôi cô rất thích tô màu
ngôi trường này”, “Bức tranh này trông đẹp quá!” Không lạm dụng các sản
phẩm mẫu và làm mẫu, càng ít làm mẫu và càng ít sử dụng vật mẫu sẽ càng kích
thích trẻ tư duy và tìm kiếm cách thể hiện. Thực tế cho thấy các sản phẩm mẫu
sẽ làm tê liệt các cảm xúc đã có trước của trẻ, làm giảm tính tích cực hoạt động
trí tuệ của trẻ, vì các hoạt động cần thiết để tạo hình đã được làm mẫu đầy đủ,
trẻ luôn ghi nhớ, bắt trước. Nếu có trường hợp yêu cầu làm mẫu, phải gợi ý chứ
đừng nên làm ngay. Bắt đầu vẽ từ đâu, vẽ hình gì, vẽ như thế nào,… Tạo tình
huống để trẻ làm giúp. Ví dụ: “Để ngôi nhà thêm đẹp chúng ta làm như thế
nào?”. Trong hoạt động dạy vẽ giáo viên luôn coi trọng quan điểm của trẻ, làm
cho trẻ phát triển khả năng so sánh, phân tích, suy nghĩ về nhiệm vụ. Động viên
kích thích trẻ tự tin, tích cực, tự sáng tạo trong khi thể hiện.
* Tích hợp vào các hoạt động khác:
Hoạt động tạo hình là hoạt động tích hợp của nhiều hoạt động giáo dục
khác nhau như: thể chất (phát triển vận động tinh, vận động thô, sự phối hợp
giữua tay và mắt..), ngôn ngữ (mô tả - diễn đạt lại cách làm, cách suy nghĩ, ý
tưởng của chúng…), tình cảm xã hội (yêu ai, ghét ai…thể hiện qua các nét vẽ ,
màu sắc), nhận thức và chuẩn bị cho trẻ học trường phổ thông.
Chính vì vậy tích hợp là phương pháp đòi hỏi ở giáo viên sự sáng tạo linh
hoạt và khéo léo khi vận dụng, quá trình vận dụng tích hợp, cần lựa chọn nội
dung phù hợp, logic, tránh quá trình hoạt động trở lên rời rạc, chắp vá. Nguyên
vật liệu chuẩn bị cho hoạt đọng vẽ cần được thiết kế đa dạng, phong phú, đa tính
năng, có thể sử dụng trong nhiều hoạt động khác nhau, nhiều chủ điểm khác
nhau mà không làm cho trẻ nhàm chán...giúp trẻ tự do tưởng tượng, sáng tạo,
trải nghiệm và tạo ra sản phẩm cho mình.
Ví dụ: Đối với tiết học “Vẽ phương tiện giao thông” (đề tài) cần chuẩn bị
rất nhiều phương tiện giao thông (đồ chơi) và chuẩn bị từ 2 – 4 tranh vẽ phương

mọi nơi. Ngoài giờ học tạo hình giáo viên cho trẻ vẽ ở mọi lúc, mọi nơi như giờ
hoạt động ngoài trời: cho trẻ vẽ bằng phấn trên sân trường, trên các tấm bìa
cactong, trên bảng… những con vật, ngôi nhà, búp bê mà trẻ thích. Qua đó giáo
dục trẻ giữ gìn sinh môi trường. Những sản phẩm do trẻ làm cho trẻ giữ lại để từ
đó trẻ hiểu được từ những lá cây rụng ngoài thiên nhiên cũng có thể tạo nên
những con vật dễ thương mà trẻ thích, đồng thời qua tác phẩm của con mình
16


mang về nhà từ đó phụ huynh biết được năng khiếu của trẻ để qua đó phụ huynh
bồi dưỡng những trẻ có năng khiếu tạo hình thêm khi ở nhà và phối hợp tốt hơn
với cô để phát triển ý tưởng vẽ cho trẻ.
Trong buổi sinh hoạt chiều ở hoạt động góc tạo hình, tôi cho các cháu làn
sách tranh theo từng chủ đề để lưu lại những sản phẩm mà trẻ đã tạo ra, từ đó
hình thành cho trẻ biết quý trọng gìn giữ sản phẩm của mình làm ra, thông qua
đó tôi khuyến khích trẻ phát triển khả năng cảm thụ thẩm mỹ, phát triển khả
năng hứng thú với hoạt động tạo hình, khiến trẻ hưởng ứng ngay mỗi khi cô cho
trẻ vẽ, xé dán, cắt dán giấy. Qua mỗi chủ đề trí tưởng tượng của trẻ tăng lên, trẻ
có điều kiện tích luỹ, làm phong phú vốn hiểu biết của trẻ về nghệ thuật, đó
chính là nền tảng để phát triển tính sáng tạo. Sách, tranh của các chủ đề mà trẻ
đã làm cô đóng thành sách tranh để lưu lại sản phẩm của trẻ.

Sau khi thực hiện giải pháp này tôi nhận thấy rằng trẻ đã có sự tiến bộ phú
hơn: Hầu hết các cháu rất say mê và hứng thú trong hoạt động tạo hình, mong
muốn được tạo ra nhiều sản phẩm đẹp. Đa số các cháu hiểu rõ về các kỹ năng
vẽ. Biết phân chia bố cục cân đối, sử dụng màu sắc hợp lý. Các cháu biết thể
hiện sự vật hiện tượng bằng ấn tượng, sự hiểu biết và cũng biết thể hiện tình cảm
của mình qua sản phẩm, có nhiều sáng tạo, không còn lúng túng. Tôi đã tổ chức
chuyên đề và từng bước khuyến khích giáo viên vận dụng các phương pháp trên
một cách linh hoạt hợp lý vì vậy kết quả nghiên cứu đạt được những dấu hiệu


Trang trí môi trường lớp học đẹp, thẩm mỹ, thường xuyên thay đổi theo
chủ đề, kích thích trẻ và phụ huynh quan sát ngắm nghía cụ thể: Ảnh chủ điểm
động vật, hình ảnh đồ chơi làm từ các nguyên vệt liệu chủ điểm động vật, hình
ảnh chủ điểm: Nước và hiện tượng tự nhiên.
Ngoài ra giáo viên cần bố trí không gian góc tạo hình ở phía trên của lớp để
tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên và giúp trẻ có được trạng thái cảm xúc tích cực
khi tham gia vào các hoạt động tạo hình. Hoạt động tạo hình là một hoạt động
mang tính yên tĩnh vì vậy giáo viên bố trí xa các góc ồn ào, như góc xây dựng,
góc phân vai, để không làm phân tán sự chú ý của trẻ khi tham gia vào hoạt
động vì vậy tôi đã tạo ra khoảng cách đủ rộng để đảm bảo cho trẻ hoạt động dễ
dàng trong góc chơi đồng thời có lối đi lại thuận tiện để mở rộng các mối quan
hệ trong khi chơi, trong lớp tôi đã sử dụng các giá, kệ nhỏ, có chiều cao vừa phải
để tạo ranh giới giữa góc tạo hình với các góc chơi khác, đồng thời giúp trẻ nhận
dạng được phạm vi góc chơi. Sau mỗi chủ đề mỗi tuần giáo viên tổ chức cho trẻ
18


cùng tham gia vào việc bố trí, sắp xếp lại vị trí góc chơi, đồ dùng, đồ chơi trong
góc để tạo cảm giác mới lạ, kích thích sự hứng thú của trẻ. Tạo cơ hội để trẻ phát
triển kỹ năng vẽ, khả năng tưởng tượng, sáng tạo, phát huy tính tự lực, chủ động
của trẻ.
Giáo viên cần nhấn mạnh vào hứng thú và giá trị của “quá trình” sáng tạo
hơn là kết quả của một sản phẩm hoàn chỉnh. Sản phẩm hoàn chỉnh của trẻ
không quan trọng bằng việc quá trình trẻ khám phá, thực hiện thử nghiệm để tạo
ra sản phẩm đó. Khi trẻ biết rằng trẻ có thể tự tạo tranh vẽ thì trẻ sẽ không không
quá lo lắng về bức tranh của mình trông như thế nào. Ví dụ: Một cháu học sinh
trộn tất cả màu vẽ vào với nhau. Màu cuối cùng cháu tạo ra có thể không quan
trọng lắm với cháu, nhưng quá trình mà cháu trải qua thực sự hấp dẫn, nó mở ra
nhiều cơ hội cho sự sáng tạo và tư duy. Điều quan trọng là giáo viên cần cho

phú, kết hợp những nguyên vật liệu đơn giản và gần gũi với thiên nhiên lúc đó
19


trẻ sẽ được tự do hoạt động, tự do thể hiện cảm xúc – suy nghĩ hay lựa chọn sản
phẩm.
c. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp
Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi phát triển khả năng sáng tạo khi vẽ là hệ
thống cách thức sử dụng trong môi trường hoạt động tạo hình dạy vẽ sao cho có
thể kích thích tính sáng tạo của trẻ. Hệ thống các cách thức này được thực hiện
dựa trên cơ sở chung của chuyên ngành Giáo dục mầm non và đặc điểm tâm
sinh lý của trẻ trong giai đoạn 5-6 tuổi
Các biện pháp được đề cập trong đề tài này có mối quan hệ chặt chẽ và có
sự hỗ trợ lẫn nhau. Các biện pháp được sắp xếp theo thứ tự, thực hiện tốt các
biện pháp này sẽ tạo điều kiện thuận lợi và là cơ sở cho việc mang lại hiệu quả
cho biện pháp kế tiếp. Vì vậy, cần được triển khai một cách đồng bộ để mang lại
hiệu quả tích cực.
d. Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu, phạm
vi và hiệu quả ứng dụng:
Hiện nay, bậc học mầm non đang rất chú trọng tới các hoạt động khuyến
khích sự sáng tạo ở trẻ nhỏ, phát huy tính tích cực chủ động là điều rất được
khích lệ thực hiện. Các giải pháp của đề tài đặt ra phù hợp với tình hình thực
tiễn nhà trường, đã giải quyết thực trạng, yêu cầu đặt ra về phát triển khả năng
sáng tạo khi vẽ cho trẻ 5 tuổi. Kết quả thu được qua khảo nghiệm khẳng định
tính khả thi và hiệu quả của biện pháp giáo dục tính sáng tạo cho trẻ 5-6 tuổi khi
tham gia giờ vẽ tại hoạt động tạo hình.
a. Đối với giáo viên
Giúp cho giáo viên mầm non có cái nhìn rõ ràng và sâu sắc hơn về mục
đích ý nghĩa, tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng giờ dạy vẽ trong
HĐTH đối với trẻ. Từ đó nâng cao khả năng vẽ của mình; tự tin hơn khi dạy vẽ

c. Đối với phụ huynh
- Ý thức được việc phối kết hợp cùng giáo viên trong việc dạy trẻ vẽ
- Phụ huynh đã ủng hộ nhiệt tình khi nhà trường tổ chức các hội thi vẽ.
Bảng thống kê khả năng sáng tạo khi vẽ của trẻ

TT

HỌ VÀ TÊN TRẺ

Trẻ vẽ có
Trẻ kiên trì
Trẻ có kỹ
bố
cục Trẻ vẽ có ý
vẽ đến khi
năng vẽ các
tranh
tô tưởng sáng
hoàn thành
nét cơ bản
màu
hài tạo
sản phẩm
hòa hợp lý
Đạt

Chưa
đạt

Đạt


+

+

+

+

3

H Mok

+

+

4

Cao Minh

Hùng

+

+

+

5

+

+

8

Nguyễn Tiến

Bảo

+

+

9

Vũ Tiến

Thành

+

+

10

Mai Tiến

Vũ


Mai

+
-

-

-

+

+
-

21

-

Chưa
đạt

+

+

-

+

+

16

Êban

Rôn

+

+

17

H Đơk

Sa

+

+

18

Trần Anh

Khởi

+

19


23

Nguyễn Thị

Hạnh

+

24

Lê Mai

Trúc

-

25

Trần Văn
Nguyễn Ngọc
Q.
Dương
Ng.Gia
Hoàng Ng.
Gia
Nguyễn Thị

Mân

-


+

+

-

+

+

+
+

+

+

-

+

+
+

-

+

-


+

-

+

+
-

+

35

Vũ Đ. Thanh
Nguyễn Ph.
Lâm
Nguyễn T.
Khánh
Lưu Quang
Mai Ng.
Hoàng
Trần Anh

36

Hoàng Thị

Na


31
32
33
34

Tổng số trẻ đạt (trẻ)

Đồng

-

+

Ly

+

+

Nguyện

+

+

Nam

+

Quân


-

32

6

23

15

26

12

21

7

Tỉ lệ (%)

84.2

15.8

60.5

39.5

68.4

5.3
2.6

15.8

44.8

5.2
16.1

22

44.8


Từ những giải pháp được đưa vào thực hiện, trẻ đã có sự chuyển biến tích
cực. Mức độ biểu hiện tính sáng tạo của trẻ 5-6 tuổi đã tiến bộ hơn nhiều. Cụ
thể:
+ Đã có sự chuyển biển rõ rệt cho thấy được chất lượng, làm tăng thêm sự
hiểu biết của trẻ giúp trẻ say mê học vẽ, góp phần phát triển nhân cách cho trẻ.
+ Trẻ hứng thú, kiên trì tham gia hoạt động tạo hình cũng tăng lên 5.3%,
biết tập trung chú ý, kiên trì, tỉ mỉ thực hiện đến khi hoàn thành sản phẩm tranh
vẽ
+ Thái độ: Trẻ ngày càng biết sắp xếp bố cục cân đối hài hòa hơn
+ Ý tưởng sáng tạo trong sản phẩm của trẻ được thể hiện nhiều hơn
Như vậy kết quả được nâng nên rõ rệt so với số lượng điều tra đầu năm. Sự
khác biệt này khẳng định rằng, những biện pháp tác động của giáo viên vào việc
giáo dục tính sáng tạo cho trẻ 5-6 tuổi tại các giờ dạy vẽ có ý nghĩa nhất định đối
với sự phát triển khả năng sáng tạo trong tạo hình. Nó đã giúp cho trẻ không chỉ
thích thú say mê với các hoạt động vẽ mà còn khiến trẻ chủ động, tích cực tìm


47

4

23.6

* Nhận xét: Theo kết quả thống kê, chúng ta thấy rằng hầu hết giáo viên
thực hiện được tiết dạy vẽ tương đối tốt. Điều này chứng minh rằng, không phải
vì không có năng khiếu mà giáo viên không dạy tốt môn vẽ trong hoạt động tạo
hình, nếu giáo viên biết tìm tòi dám nghĩ dám làm và hiểu trẻ, tin tưởng ở trẻ
biết khuyến khích trẻ, giúp trẻ phát huy được tính tích cực chủ động, sáng tạo
khơi gợi ở trẻ những cảm xúc tích cực, biết cảm nhận và sáng tạo ra cái đẹp, nếu
được cung cấp đầy đủ trang thiết bị…thì các cô giáo có đủ khả năng hoàn thành
tốt nhiệm vụ của môn học và góp phần giáo dục phát triển toàn diện nhân cách
trẻ.
Sau một thời gian đưa đề tài vào áp dụng. Tôi nhận thấy đã có sự chuyển
biến đáng kể. Đề tài đã giải quyết được những khó khăn của giáo viên khi hướng
dẫn vẽ cho trẻ. Nhằm giúp giáo viên tự tin hơn khi dạy vẽ cho trẻ, giúp cho trẻ
sáng tạo và ngày càng yêu thích thể hiện sự sáng tạo các tác phẩm hội họa hơn.
Các phương pháp giúp trẻ phát triển khả năng sáng tạo khi vẽ trong hoạt
động tạo hình cho trẻ bước đầu thực nghiệm dạy tại trường Mầm non Hoa Hồng
thu về kết quả khá tốt, tính sáng tạo cho trẻ 5 - 6 tuổi được bộc lộ và phát triển ..

23


III. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ

1. Kết luận:

Tạo sân chơi sáng tạo nghệ thuật đầy màu sắc dành riêng cho trẻ mầm non
thông qua việc tổ chức các cuộc thi vẽ tranh theo các chủ đề khác nhau như:
“Biển Việt Nam”, “Bé yêu quê hương – đất nước”..giúp phát hiện những năng
khiếu về hội họa, từ đó bồi dưỡng tư duy, khả năng sáng tạo thẩm mỹ cho trẻ.
b. Đối với nhà trường
Nâng cao chất lượng công tác quản lý chỉ đạo, đặc biệt là nâng cao chất
lượng bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên về hoại động giáo dục tạo hình, dạy
vẽ cho trẻ.
24


Tạo điều kiện để giáo viên được đi tham quan, học hỏi kinh nghiệm của
các trường bạn, trên cơ sở đó đề ra phương pháp thiết thực phù hợp với tình hình
thực tế của từng trường, của địa phương nhưng không làm mất đi nội dung của
từng đề tài theo các chủ đề trong chương trình giáo dục
Tuyên truyền sâu rộng đến các bậc cha mẹ học sinh và cộng đồng thấy
được tầm quan trọng của việc cho trẻ phát huy tính sáng tạo trong các giờ vẽ
Chuyên đề những sáng kiến kinh nghiệm đạt giải các cấp để truyền tải
những kinh nghiệm được ứng dụng cụ thể trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ
tại đơn vị mình, đặc biệt là hoạt động giáo dục tạo hình.
Thường xuyên làm tốt công tác rà soát, đánh giá tình trạng cơ sở vật chất,
trang thiết bị, đồ dùng dạy học để kịp thời xây dựng kế hoạch, có phương án đề
nghị trang bị, bổ sung nhằm thực hiện tốt yêu cầu nhiệm vụ dạy và học.
Tạo điều kiện tốt nhất, khuyến khích giáo viên tự học tập, nâng cao trình
độ dạy học cũng như thường xuyên cập nhật nâng cao tri thức chuyên môn
nghiệp vụ, tri thức về chăm sóc sức khỏe cho trẻ.
Tiếp tục thực hiện tốt công tác xã hội hoá giáo dục, đẩy mạnh công tác
tuyên truyền để huy động các nguồn lực hỗ trợ, bổ sung, mua sắm trang thiết bị,
đồ dùng,
***