SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:
“MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 5 TUỔI NẮM VỮNG 29 CHỮ
CÁI VÀ HỌC ĐỌC, HỌC VIẾT ĐỂ TRẺ TỰ TIN BƯỚC VÀO
LỚP 1”

TaiLieu.VN

Page 1


I. PHẦN MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài:
Như chúng ta đã biết trẻ mẫu giáo là lứa tuổi khởi đầu làm quen với chữ viết là
cho trẻ làm quen với việc học đọc, học viết rất quan trọng đối với trẻ, trẻ không nắm
vững 29 chữ cái và học đọc và học viết thì lên lớp 1, trẻ sẽ không thể học được vì lên
lớp 1, trẻ sẽ học kết hợp âm và chữ, âm, vần, nhận diện chữ, dạy ghép vần, tư thế ngồi,
cách cầm bút. Nếu ở mẫu giáo trẻ không nắm vững 29 chữ cái và học đọc, học viết thì
vào lớp 1 trẻ sẽ không tự tin và lúng túng, trong khi học trẻ không đạt được kết quả tốt,
cho nên phải tập cho trẻ nắm vững 29 chữ cái và học đọc, học viết để tạo tâm thế cho
trẻ bước vào lớp 1 trường tiểu học. Cho nên phải yêu cầu trẻ nhận biết và phát âm
đúng 29 chữ cái tiếng việt, trẻ nhận biết chữ cái thông qua tri giác bằng tri giác bằng
âm thanh, nhận biết các chữ in hoa, in thường, viết, viết thường, trẻ biết cách liên hệ
các chữ cái với các từ đã học và tìm ra chữ cái có trong các từ đó, làm quen với cách
tách âm, ghép âm thông qua đó cho trẻ làm quen với các vị trí của các âm trong từ, trẻ
biếc các kỹ năng ban đầu và tiếp tục đọc, viết; cách ngồi, viết, cách cầm bút, mở sách,
đọc…Luyện khả năng chú ý có chủ định, biết tập trung, lắng nghe, yêu cầu những kỹ
năng; nghe, nói (tiếp nhận, viết, biểu lộ), mở rộng vốn hiểu biết để hình thành 4 kỹ
năng nghe, nói, đọc, viết cho trẻ.


ngôn ngữ viết cũng liên quan chặt chẽ với khả năng ngôn ngữ nói, và bất cứ một bài
tập nào về ngôn ngữ viết cũng có thể sử dụng vào sự phát triển của ngôn ngữ nói.
Ngôn ngữ sẽ phát triển một cách tự nhiên nếu như điều kiện xung quanh thuận lợi, có
sự tác động về phương pháp, hình thức của con người. Đặc biệt là trẻ mẫu giáo lớn –
lứa tuổi bắt đầu làm quen chữ viết – Vậy làm thế nào để trẻ học tốt, thuộc nhanh 29
chữ cái? Điều đó làm tôi băn khoăn suy nghĩ. Với kinh nghiệm nhiều năm dạy lớp mẫu
giáo lớn, nắm được đặc điểm tâm sinh lý của trẻ – Trẻ rất thích những gì mới lạ, đẹp
mắt, hấp dẫn, ngộ nghĩnh,… Và để trẻ tiếp thu tốt 29 chữ cái, tôi quyết định chọn đề
tài “MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 5 TUỔI NẮM VỮNG 29 CHỮ CÁI VÀ
HỌC ĐỌC, HỌC VIẾT ĐỂ TRẺ TỰ TIN BƯỚC VÀO LỚP 1”
Với mong muốn đưa những hình thức mới lạ, hấp dẫn tới trẻ, để tiếp thu chữ viết
một cách dễ dàng đạt kết quả tốt.
2. Mục đích nghiên cứu
Giúp trẻ nhận biết nhanh, phát âm chính xác và ghi nhớ 29 chữ cái.
Nhằm phát triển ngôn ngữ, rèn cách nói và diễn đạt mạch lạc cho trẻ, là nền tảng
để trẻ học tốt môn Tiếng Việt ở trường phổ thông.
3. Thời gian, địa điểm
Thời gian: Từ tháng 9/2012 đến tháng 3/2013.

TaiLieu.VN

Page 4


Địa điểm: Tại lớp 5 tuổi A - Trường mầm non Vĩnh Thực - Thành Phố Móng
Cái - Tỉnh Quảng Ninh.
4. Đóng góp về mặt thực tiễn
Qua nhiều năm thực hiện chuyên đề (làm quen văn học chữ viết bản thân tôi
nhận thấy có một số trẻ ở lớp tôi rất thích đọc chữ và học đọc, học viết nhưng trẻ nhận


II. PHẦN NỘI DUNG
1. CHƯƠNG I : TỔNG QUAN
1.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN
Tất cả các hoạt động trong trường mẫu giáo đều góp phần phát triển và hoàn
thiện các giác quan, quá trình tâm sinh lý, nhận thức, tình cảm, thẩm mỹ, đạo đức...
cho trẻ, giúp trẻ lĩnh hội được các nội dung hoạt động vui chơi, lao động, học tập một
cách tích cực, phong phú, đa dạng hơn.
Việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ làm quen với 29 chữ cái ở lứa tuổi mẫu giáo
cũng rất là cần thiết, trẻ rất thích tìm tòi, khám phá những cái mới lạ đa dạng của các
chữ cái, “vì sao chữ A lại viết như thế này, và lại viết như thế kia”... và hàng loạt câu
hỏi xuất hiện trong đầu trẻ, từ đó trẻ biết bộc lộ suy nghĩ, cảm nhận của mình về các
chữ cái mà trẻ được học. Và từ đó hình thành cho trẻ một số kỹ năng đọc viết về các
chữ cái trong khi học.
Vì thế muốn chuẩn bị tốt cho trẻ vào học lớp 1, chúng ta không thể không giúp
trẻ nhận biết và phát âm 29 chữ cái, nhận biết và phát âm chuẩn các âm của 29 chữ cái
theo mẫu chữ in thường và chữ viết thường, là bước khởi đầu cho trẻ có một nền tảng
vững chắc trong quá trình học tốt môm Tiếng Việt ở các lớp sau.
1.2. CƠ SỞ THỰC TIỄN

TaiLieu.VN

Page 7


Trường Mầm Non Vĩnh Thực - Thành Phố Móng Cái nằm trên địa bàn xã Vĩnh
Thực điểm trung tâm của xã Vĩnh Thực. Là một vùng xa hải đảo thuộc Thành Phố
Móng Cái) đời sống kinh tế còn rất nhiều thiếu thốn, khó khăn, trình độ dân trí thấp,
nhân dân chủ yếu làm nghề nông nghiệp, đi biển đánh bắt hải sản, trồng rừng, một số
là con em buôn bán, vì vậy gặp rất nhiều khó khăn trong quá trình học tập.

nghệ thông tin trong giảng dạy của giáo viên còn hạn chế, đây vẫn là lĩnh vực khá mới
với các trường mầm non vùng hải đảo.
Năm học này tôi được Nhà trường phân công giảng dạy lớp mẫu giáo 5 tuổi A
cùng với một đồng chí giáo viên, với tổng số là 32 cháu. Đa số trẻ ngoan ngoãn, có ý
thức trong học tập. Đây vừa là một thuận lợi và cũng là những khó khăn trở ngại trong
quá trình tôi giúp trẻ làm quen với chữ cái.

Là một giáo viên trẻ có tinh thần trách

nhiệm và đầy lòng nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ bản thân tôi xác định được mục đích, ý
nghĩa, tầm quan trọng của việc tìm ra một số biện pháp giúp trẻ lớp tôi làm quen với
chữ cái một cách nhanh nhất, cũng như giúp trẻ hứng thú tham gia các hoạt động..
TaiLieu.VN

Page 9


2. CHƯƠNG II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
2.1. THỰC TRẠNG
Trong các năm học qua tuy tôi được dạy ở nhiều trường nhưng tôi thấy việc trẻ
tiếp cận với chữ cái còn hạn hẹp ở nhiều độ tuổi. Tôi muốn khi trẻ bước sang tuổi mẫu
giáo thì cho trẻ bắt đầu tiếp cận, làm quen với mặt chữ một cách tự nhiên, đó cũng là
một cách phát triển ngôn ngữ cho trẻ một cách toàn diện. Và qua môn Làm quen với
văn học kết hợp giới thiệu với trẻ về các chữ cái.
* Qua quá trình công tác giảng dạy kết hợp đưa chữ cái vào cho trẻ làm quen trong các
giờ học, giờ hoạt động thì tôi thấy có những thuận lợi:
+ Về phía nhà trường: Được sự quan tâm sâu sát của Ban giám hiệu phòng học
có đầy đủ đồ dùng giảng dạy.
+ Về phía phụ huynh: Được sự ủng hộ nhiệt tình của phụ huynh, được phụ
huynh quan tâm và giúp đỡ trong việc sưu tầm các tranh ảnh mẫu chữ cái và những đồ


17/32 = 53%

- Cháu nắm được 29 chữ cái tiếng việt.
- Cháu nắm được mặt chữ qua tranh ảnh, đồ dùng, 15/32 = 46%
qua các trò chơi.

TaiLieu.VN

18/32 = 56%

Page 11


- Trẻ đọc viết biết cách ngồi cầm bút mở sách.
- Trẻ nhận biết các mặt chữ (in hoa, in thường, 15/32 = 46%
viết thường, viết hoa)

III: MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 5 TUỔI NẮM VỮNG 29 CHỮ CÁI VÀ
HỌC ĐỌC, HỌC VIẾT ĐỂ TRẺ TỰ TIN BƯỚC VÀO LỚP 1”
* Biện pháp 1: Làm đồ dùng từ những nguyên vật liệu có sẵn:
Ở lứa tuổi mẫu giáo, chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ, chơi chính là cuộc sống
của trẻ, trong các trò chơi của trẻ, đồ dùng – đồ chơi đóng vai trò quan trọng trong
công việc dạy học, đồ dùng dạy học hết sức cần thiết đối với trẻ.
- Hằng tháng tôi thường làm đồ dùng dạy học theo từng chủ điểm phục vụ hầu
hết các giờ hoạt động. Khai thác tận dụng các nguyên vật liệu có sẵn ở địa phương để
làm đồ dùng góp phần tạo ra môi trường giáo dục tốt, kích thích sự phát triển của trẻ.
Ví dụ: Dùng gáo dừa tôi sơn màu viết chữ lên để cho trẻ làm quen với các chữ
cái...
- Từ những hột hạt: như hạt nhãn, đậu xanh, đậu ván, ... để cho trẻ xếp thành các


Page 13


đều nhận biết được, và biện pháp này trẻ rất là mau nhớ kí hiệu chữ cái của mình và cả
của bạn là chữ cái gì.
Ví dụ: Trong giờ cắm cờ cuối ngày cô phát cờ cho trẻ và lần lượt cho trẻ lên
cắm vào ô cờ của mình và mỗi ô cờ của trẻ đều mang một kí hiệu chữ cái.
Ví dụ: Khi cho bạn Bình Minh lên cắm cờ thì cô nói ô cờ của bạn có kí hiệu chữ
gì, trẻ trả lời chữ a... và hỏi trẻ đã cắm đúng chưa và dần dần trẻ sẽ nhớ ô cờ của bạn
và của mình một cách thành thạo.
- Việc lồng ghép các chữ cái vào các môn học cũng rất là quan trọng.
+ Trong hoạt động Làm quen với văn học: viết tên đề tài, tên tác giả.
+ Trong tạo hình: cho trẻ đặt tên bức tranh mà trẻ quan sát và giáo viên ghi chữ
vào bức tranh.
Ví dụ: Cho cháu xem 3-4 bức tranh vẽ về các loại xe máy, xe đạp, xe ô tô, hoặc
các bức tranh về các con vật: sư tử, voi, hổ... hoặc tranh về các loại hoa như: hoa mai,
hoa đào, hoa cúc, và hỏi trẻ: xe đạp, xe máy, ôtô là phương tiện đường gì? hay: sư tử,
voi, hổ là động vật sống ở đâu? hoặc hoa cúc, mai, đào là hoa nở vào mùa nào? ...
- Khi hỏi trẻ và trẻ trả lời: xe đạp, xe máy, ôtô thuộc phương tiện giao thông
đường bộ... và khi lúc trẻ trả lời cô ghi lên bảng và trong quá trình ghi từng chữ thì cô
hỏi trẻ chữ gì và cho trẻ đọc chữ đó... dần dần và những lần học sau khi hỏi trẻ và trẻ
trả lời trong lúc cô ghi trẻ nhận biết và từ đó trẻ đọc nhẩm theo cô những chữ cái mà
TaiLieu.VN

Page 14


trẻ đã biết... Như vậy sẽ giúp trẻ khắc sâu kiến thức về các chữ cái đã học và nâng cao
chất

tham quan trường tiểu học, nhằm tạo môi trường để mở rộng thêm hiểu biết cho trẻ,
Thông qua việc phát âm đúng các tiếng, các từ nếu chỉ cho trẻ làm quen với chữ
bằng cách nhận mặt chữ thì trẻ mới cảm nhận ở mức cảm tính (thông qua các cơ quan
cảm giác, tri giác) mà cần cho trẻ làm quen với các chữ cái ( đặc biệt các chữ cái khó)
là âm đầu của tiếng , từ giúp cho trẻ phát triển khả năng bắt âm một cách dễ dàng hơn.
Tạo môi trường hoạt động vui chơi cho trẻ thông qua học mà chơi chơi mà học
đặc biệt là trò chơi học tập đóng một vai trò quan trọng trong việc giáo dục trí tuệ và
dạy học cho trẻ đối với việc học đọc học viết sử dụng trò chơi học tập là một hình thức
tổ chức dạy học cho trẻ làm quen kĩ năng tập đọc tập viết, cách ngồi cách cầm bút, mở
sách thông qua các trò chơi giúp trẻ tiếp thu, củng cố những tri thức và kĩ năng một
cách nhẹ nhàng.
TaiLieu.VN

Page 16


Ví dụ: Thông qua hình vẽ, đồ dùng cho trẻ điền thêm cái chữ cái còn thiếu
trong từ bằng cách phát âm, gọi tên những đồ dùng, con vật, đồ vật đó… để trẻ nhận
biết những chữ cái vừa học, để trẻ nhận biết vị trí các âm tiếng trong một tiếng hoặc từ
và làm quen với việc tách âm, ghép âm trẻ đã làm quen với trò chơi khi trẻ lên lớp 1
trẻ sẽ thuận lợi hơn trong việc tách ghép âm.
Ngoài ra tạo môi trường hoạt động phong phú và phù hợp với trẻ như chơi xếp
hình, xâu hạt, lắp ráp chơi với đất nặn…giúp cho sự phát triển các kĩ năng sử dụng cho
trẻ tập viết sau này đối với trẻ.
Tạo môi trường cho trẻ bằng cách viết tên ở các đồ dùng, đồ chơi, tên của mình,
tên đồ dùng cá nhân,.. khi vui chơi chuẩn bị giấy bút ở mỗi góc chơi cho trẻ
Ví dụ : Góc phân vai viết tên các mặt hàng, nấu ăn viết thực đơn một số thực
phẩm …để hình thành ở trẻ tính hiếu kỳ đối với ngôn ngữ viết.

*Biện pháp 5: Tạo điều kiện giúp trẻ mạnh dạn tự tin để trẻ nắm vững 29 chữ cái và


Page 18


*Biện pháp 6: Tổ chức cho trẻ làm quen 29 chữ cái học đọc học viết qua các trì chơi,
đồ dùng đồ vật và các góc chơi…:
Chuẩn bị nhiều đồ dùng, đồ chơi đầy đủ phong phú ở các góc chơi
Tổ chức các hoạt động trải nghiệm hàng ngày cho trẻ làm quen với việc đọc viết,
đọc câu thơ, câu chuyện, viết tên các đồ vật, tên câu chuyện, câu thơ…
Tổ chức môi trường chữ viết phong phú giúp trẻ dần dần nhận thức về chữ viết,
về sự liên quan giữa những gì được viết và những chữ gì trẻ đọc được, luôn thay đổi
nội dung hình thức cho trẻ xem và đọc cho trẻ nghe các loại sách khác nhau như thơ,
tranh có viết chữ to…
Các đồ dùng chơi qua các góc chơi phải viết bằng chữ to.
Cho trẻ làm quen với các từ, tiếng , câu có ý nghĩa đặt biệt đối với cá nhân trẻ.
Trẻ ngồi viết đúng tư thế, cầm bút bằng tay phải qua các góc chơi
Thông qua các trò chơi “Đồng hồ kì diệu ”“ Tìm đúng nhà”“Thi xem ai nhanh “
Xếp đúng thứ tự” “Tìm bạn” “Tìm chữ cái qua tranh” “ Tai ai tinh” ai tinh mắt “Tìm
đúng chỗ “ Đồ Mi Nô” chọn chữ cái cho tranh, xếp chữ bằng hột hạt, điền chữ cái còn
thiếu trong từ ”, vẽ nét… Qua những trò chơi đó giúp cho trẻ rất nhiều trong quá trình
chơi trẻ sẽ nắm vững mặt chữ, đọc viết và giúp viết được các chữ trẻ sẽ ghi nhớ sâu
hơn.
*Biện pháp 7: Kích thích học đọc, học viết hàng ngày cho trẻ:
TaiLieu.VN

Page 19


Tôi luôn tập cho trẻ học nói, tập trả lời câu hỏi, tập cầm bút tô viết chữ khuyến
khích trẻ sử dụng tái tạo lại 29 chữ cái đọc viết hàng ngày của trẻ, hỏi trẻ những câu

Trẻ đọc viết biết cách ngồi cầm bút mở sách đạt 31/32 = 96%
Trẻ nhận biết các mặt chữ (in hoa, in thường, viết thường, viết hoa đạt 30/32 =
93%)
Trẻ phân biệt các chữ gần giống nhau như: p, q, b, d, đ, m, n…nay đã đạt 30/32
= 93%
Trẻ hứng thú nhận dạng tìm kiếm các chữ cái ở mọi lúc mọi nơi như qua sách
báo, tranh ảnh, sách tranh, đồ dùng đò chơi.
2. Những bài học kinh nghiệm
Qua quá trình thực hiện, bản thân tôi đã rút ra được những bài học kinh nghiệm
sau.

TaiLieu.VN

Page 21


Mỗi người giáo viên cần phải dựa vào các nguyên tắc dạy học để tổ chức các
hoạt động đảm bảo tính vừa sức, tính phát triển, tính hệ thống liên tục và chú ý cá biệt
đối với trẻ nhằm hình thành ở trẻ; khả năng quan sát ghi nhớ và vận động kích thích trẻ
nỗ lực khám phá. Tổ chức hoạt động dễ quá sẽ không kích thích khả năng học tập ham
khám phá của trẻ. Thông qua việc tạo điều kiện cho trẻ tiếp xúc với môi trường xung
quanh hiểu biết về trường tiểu học để trẻ có tâm lý tốt sau này, ở lớp mẫu giáo lớn phải
hình thành trẻ các thói quen mở vở, lật vở đọc sách, tô, viết chữ…
Giáo viên dùng lời nói độc lập sẽ không có hiệu quả vì không phù hợp đặc điểm
nhận thức của trẻ ở độ tuổi này.
Là một giáo viên phải thực sự đam mê, thường xuyên quan tâm tạo mọi điều
kiện thuận lợi nhất cho trẻ học đọc, học viết ở mọi lúc mọi nơi.
Giáo viên phải quan tâm đúng mức thường xuyên theo dõi động viên khuyến
khích để nhằm tạo điều kiện, cảm xúc để trẻ phấn khởi trong khi học đọc, học viết.
Muốn trẻ nắm vững 29 chữ cái học đọc, học viết tốt phải đầu tư ở các góc, đồ

Nhà trường cần huy động các nguồn lực xã hội hóa để trang bị nhiều hơn nữa
tranh ảnh, truyện tranh có viết chữ to.
Cung cấp thêm tài liệu và điều kiện hỗ trợ học tập nghiên cứu để về hoạt động
làm quen chữ viết.
Tạo điều kiện cho cán bộ giáo viên tập huấn thao giảng rút kinh nghiệm để nâng
cao hiệu quả hơn nữa trong hoạt động.

TaiLieu.VN

Page 24


Qua một thời gian nghiên cứu và tìm tòi, cuối cùng tôi đã tìm ra một số biện
pháp gúp trẻ 5 tuổi nắm vững 29 chữ cái và học đọc, học viết để trẻ tự tin bước vào lớp
1. Trong thời gian nghiên cứu và tìm tòi để viết bài sáng kiến kinh nghiệm, không
tránh khỏi những sai sót, rất mong được sự đóng góp ý kiến của Ban giám hiệu Nhà
trường, của các cấp quản lí giáo dục và các bạn đồng nghiệp để bài viết của tôi được
hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn.

TaiLieu.VN

Page 25