PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC
CỦA VIỆC “HOẠT ĐỘNG NHÓM”
TRONG DẠY HỌC MÔN TOÁN
PHẦN I: MỞ ĐẦU
I/Lý do chọn đề tài:
1/ Cơ sở lý luận:
Với tư cách là một phương pháp dạy học, đối với quá trình dạy học môn
toán, dạy học hợp tác nhóm nhỏ có ý nghĩa rất quan trọng trong việc lĩnh hội
kiến thức, rèn luyện phẩm chất, thái độ, tác phong làm việc công nghiệp cho
học sinh. Một thực tế tồn tại hiện nay là: sự mạnh dạn trong việc thể hiện ý
tưởng, quan điểm và khả năng phối hợp trong công việc, trong học tập của học
sinh Việt Nam rất hạn chế. Chính vì vậy mà có ý kiến cho rằng: “Hiệu quả làm
việc của người Việt Nam có thể bằng một người dân của các nước phát triển
nhưng ba người Việt Nam không thể bằng ba người dân của các nước đó
được”. Trong khi đó, kỹ năng giao tiếp và hợp tác trong học tập là rất cần thiết
đối với học sinh ở hiện tại và tương lai. Việc “Hoạt động nhóm” giúp học sinh
trao đổi, thảo luận để hình thành và phát triển kỹ năng nghe, đọc câu hỏi , trả
lời, giải thích, tóm tắt . . . kích thích giao tiếp, luyện kỹ năng lập luận, sử dụng
các thuật ngữ toán học một cách logich, biết cách trình bày một vấn đề theo ý
của mình. Qua đó học sinh chiếm lĩnh tri thức một cách tự giác, tích cực chủ
động, tránh tình trạng áp đặt.
Trong dạy học các bộ môn nói chung và môn toán nói riêng vẫn có quan
hệ giao tiếp thầy – trò nhưng nổi lên mối quan hệ giao tiếp: thầy – trò thông
qua sự hợp tác trong “Hoạt động nhóm” học sinh có điều kiện nghiên cứu, thảo
luận, tranh luận trong tập thể (nhóm), ý kiến của mỗi cá nhân được bộc lộ, điều
chỉnh, khẳng định hay bác bỏ, qua đó học sinh tự nâng mình lên một trình độ
mới, bài học vận dụng được vốn hiểu biết và kinh nghiệm của mỗi cá nhân và
của tập thể nhóm. Từ xưa, bên cạnh câu “Không thầy đó mày làm nên” ông
cha ta lại có câu “Học thầy không tầy học bạn”. Điều đó thêm khẳng định ý
nghĩa của việc “Hoạt động nhóm” trong dạy học nói chung và môn Toán nói
riêng..

các lớp, cụ thể như sau:
+ Năm học 2002-2003 các lớp : 7A1, 7A4, 8A3, 8A4
+ Năm học 2003-2004 dạy các lớp: 7A5, 8A1, 8A3, 9A4
+ Năm học 2004-2005 dạy các lớp: 8A3, 8A4, 8A5, 9A3
+ Năm học 2005-2006 dạy các lớp : 8A2, 8A4, 9A1, 9A3
Qua thực tế giảng dạy bộ môn Toán của bản thân, qua dự giờ học tập
mô hình tổ chức hoạt động nhóm của đồng nghiệp ở trường THCS Ân Hữu
cũng như ở các trường bạn. Sau khi trao đổi với đồng nghiệp về “Hoạt động
nhóm” với bộ môn Toán, tôi thấy nổi lên một số vấn đề sau:
-Thứ nhất: còn một bộ phận không nhỏ học sinh của chúng ta chưa quen với
việc “Hoạt động nhóm”. Các em ít chịu thảo luận, ồn ào, không chịu làm việc,
Trang 2
ỷ lại, trông chờ vào các bạn khác. Trong các nhóm chỉ có học sinh khá-giỏi làm
việc, những học sinh trung bình, yếu thường ngồi chơi, làm việc riêng.
-Thứ hai: Học sinh của một lớp rất đông nên giáo viên phải chia lớp thành rất
nhiều nhóm, mỗi nhóm rất đông học sinh, việc tổ chức quản lý nhóm rất khó
khăn. Hơn nữa thời gian của một tiết học rất ngắn mà tổ chức hoạt động nhóm
rất mất thời gian.
-Thứ ba: Việc hoạt động nhóm của học sinh sẽ gặp khó khăn nếu thiếu các
phương tiện thiết bị dạy học.
-Thứ tư: Nếu giáo viên tổ chức hoạt động nhóm không tốt (Chẳng hạn: không
hướng dẫn, phân công nhiệm vụ cụ thể, không định hướng vấn đề, mục tiêu cần
đạt cho học sinh thảo luận, tổng kết nhận xét không tốt) thì việc hoạt nhóm sẽ
không mạng lại kết quả.
Trên đây là những khó khăn mà giáo viên thường hay gặp phải trong
việc triển khai “Hoạt động nhóm” đối với môn Toán nói riêng và các môn khác
nói chung. Trong điều kiện thực tế ở địa phương, những khó khăn này không
phải là không có hướng giải quyết. Trong quá trình dạy học, nếu thầy cô giáo tổ
chức học sinh hoạt động nhóm một cách khéo léo, linh hoạt, có sự chuẩn bị chu
đáo thì hiệu quả do nó mang lại là rất lớn, khi đó việc hoạt động nhóm sẽ rất có

III/ Chia nhóm :
Với đặc điểm trường lớp ở nông thôn hiện nay thì nên chia nhóm theo vị
trí ngồi: Hai bàn lập thành một nhóm. Khi chia nhóm giáo viên cần lưu ý bảo
đảm cân đối về số lượng; đều về trình độ nhận thức giữa các nhóm. Những học
sinh có năng lực tốt phải được phân đều vào các nhóm. Để tránh tình trạng
lười hoạt động, ỷ lại một vài cá nhân năng động, nổi trội, giáo viên buộc các
thành viên trong nhóm phải luân phiên làm đại diện nhóm để báo cáo trình bày
các vấn đề thảo luận. Tuy nhiên mỗi một nhóm phải có một học sinh phụ trách
nhóm (không thay đổi) đẻ giải quyết các mâu thuẫn, phân công công việc, mua
sắm đồ dùng; bảng nhóm . . . (phụ trách nhóm thường là một học sinh khá giỏi,
có uy tín được bạn bè tin tưởng).
IV/ Trình tự chung để tổ chức một hoạt động nhóm (trong một tiết học) có
thể tóm tắt như sau:
1/ Làm việc chung cả lớp:
a. Nêu vấn đề xác định nhiệm vụ nhận thức
Trang 4
b. Tổ chức các nhóm, giao nhiệm vụ cho các nhóm
c. Hướng dẫn cách làm việc theo nhóm
2/ Làm việc theo nhóm:
a. Phân công theo nhóm. Từng cá nhân làm việc độc lập
b. Trao đổi ý kiến, thảo luận trong nhóm.
c. Cử đại diện hoặc phân công trước chịu trách nhiệm trình bày kết quả làm
việc của nhóm.
3/ Thảo luận tổng kết trước toàn lớp:
a. Các nhóm lần lượt báo cáo kết quả
b. Thảo luận chung
c. Các nhóm nêu nhận xét lẫn nhau
d. Giáo viên tổng kết, đặt vấn đề tiếp theo.
Trên đây chỉ là mô hình chung, tuỳ vào tình hình cụ thể từng trường, từng
đối tượng học sinh, đặc điểm bài học, giáo viên có cách xử lý linh hoạt để phát