SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TP.HCM

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

GIÁO ÁN GIẢNG DẠY
BÀI: TRUYỆN KIỀU - NGUYỄN DU
Người soạn: Ngô Thị Hồng Ngọc

Khoa: Ngữ Văn

A- MỤC TIÊU BÀI HỌC
1. Về kiến thức:
- Ghi nhớ một số nét tiêu biểu về tác giả Nguyễn Du.
- Hiểu được ảnh hưởng của hoàn cảnh xã hội và các nhân tố thuộc cuộc đời riêng đối với sự
nghiệp sáng tác của Nguyễn Du.
- Nắm vững những điểm chính trong sự nghiệp sáng tác và những đặc trưng cơ bản về nội dung
và nghệ thuật của thơ văn ông.
2. Về kỹ năng:
- Nhận diện được một tác gia văn học lớn.
3. Về thái độ:
- Biết trân trọng và tự hào về một Danh nhân văn hóa và một di sản văn học vô giá của dân tộc.
B- CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1. Giáo viên:
- Soạn giáo án
- Tư liệu: sách giáo viên, tài liệu tham khảo, các hình ảnh, tư liệu liên quan đến bài giảng.
2. Học sinh:
- Đọc bài, soạn bài theo phần Hướng dẫn học bài.
C- PHƯƠNG PHÁP, PHƯƠNG TIỆN, DỤNG CỤ DẠY HỌC



mắc, boăn khoăn và đáp ứng yêu cầu muốn biết, muốn tìm hiểu của các em về tác giả Nguyễn
Du, chúng ta sẽ lần lượt tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp văn học của đại thi hào Nguyễn Du.


Hoạt động của giáo viên và học sinh
1. Tìm hiểu cuộc đời Nguyễn Du
GV: Gọi HS đọc phần I SGK / 92,93
HS: đọc tiểu dẫn
GV: cho HS thảo luận nhóm
* Hoạt động nhóm
- GV giới thiệu vấn đề: Đối với con người nói
chung và những nhà văn, nhà thơ nói riêng,
những sự kiện có dấu ấn sâu đậm trong cuộc
đời sẽ tác động rất lớn và góp phần hình thành
nên tài năng của họ. Đối với Nguyễn Du thì
sao? Những yếu tố nào đã ảnh hưởng đến thiên
tài Nguyễn Du?
- Xác định nhiệm vụ : cả lớp sẽ cùng thảo luận
và trả lời câu hỏi; ‘Những yếu tố nào đã ảnh
hưởng đến thiên tài Nguyễn Du?” (gợi ý: bản
thân , những vùng đất đã đi qua cuộc đời ông,
gia đình và thời đại)
Tổ 1 tìm hiểu về yếu tố bản thân và nhận xét
Tồ 2 tìm hiểu về yếu tố những vùng đất đã đi
qua cuộc đời ông và nhận xét
Tổ 3 tìm hiểu về yếu tố gia đình và nhận xét
Tổ 4 tìm hiểu về yếu tố thời đại và nhận xét
Thảo luận trong vòng 7 phút
- Thành lập nhóm: mỗi tổ là một nhóm
- Chuẩn bị chỗ làm việc nhóm

- Hai lần được cử làm chánh sứ sang Trung
Quốc
+ Lần 1: 1813
+ Lần 2: 1820, chưa kịp đi thì ông đã mất
(18/9/1920)
=> Để lại những dấu ấn sâu đậm trong thơ văn
ông. Góp phần nâng tầm khái quát của những
tư tưởng về xã hội và thân phận con người
trong sáng tác của ông
 Tiếp nhận truyền thống văn hóa của nhiều
vùng đất khác nhau
3 Gia đình
- Gia đình quan lại đại quý tộc (Cha là Nguyễn
Nghiễm, từng làm Tể tướng trong triều đình Lê
- Trịnh, anh là Nguyễn Khản, từng làm quan
tới chức Tham tụng)
- Có truyền thống yêu chuộng văn học, sành


Mở rộng: Trong dân gian còn lưu truyền câu ca văn thơ Nôm, thích hát xướng
=> Thừa hưởng nền giáo dục chu đáo và
về dòng họ Tiên Điền:
truyền thống thi thư văn học
- Cùng với những biến động của lịch sử, gia
“Bao giờ Ngàn Hống hết cây.
đình Nguyễn Du cũng bị sa sút
Sông Rum hết nước, họ này hết quan”
+ Mồ côi cha lúc 10 tuổi, mồ côi mẹ luc 13
tuổi > sống cùng người anh cùng cha khác mẹ
+ Lê - Trịnh sụp đổ > “mười năm gió bụi”

- Thanh Hiên thi tập: gồm 78 bài viết chủ yếu
GV: “Các em hãy kể tên những tác phẩm bằng trong những năm tháng trước khi ra làm quan
chữ Hán, chữ Nôm cũa Nguyễn Du và nêu thời nhà Nguyễn
- Nam trung tạp ngâm: có 40 bài viết trong thời
điểm sáng tác của từng tác phẩm”
gian làm quan ở Huế và Quảng Bình, những
địa phương ở phía Nam Hà Tĩnh
HS làm việc cá nhân và trả lời
- Bắc hành tạp lục: gồm 131 bài thơ sáng tác
trong chuyến đi sứ Trung Quốc
GV nhận xét, bổ sung, diễn giảng thêm về nội
=> Thể hiện tư tưởng, tình cảm, nhân cách của
dung của từng tác phẩm,dẫn một số câu thơ
ông
hay
b) Sáng tác bằng chữ Nôm: tiêu biểu có
- Truyện Kiều => kiệt tác độc nhất vô nhị của
GV: Ở lớp 9, các em đã được tìm hiểu khái
văn học trung đại Việt Nam
quái về tác phẩm Truyện Kiều, cũng như đi


vào tìm hiểu cụ thể một số đoạn trích, các em
hãy trình bày những hiểu biết của mình về
Truyện Kiều, đọc những câu thơ mà các em
yêu thích nhất?
HS: làm việc cá nhân và trả lời

- Văn tế thập loại chúng sinh=> thể hiện một
phương diện quan trọng của chủ nghĩa nhân




Miêu tả chân thực số phận đau khổ của
con người, đặc biệt là người phụ nữ.

Thanh Tâm Tài Nhân, Nguyễn Du đã tạo nên

một "Khúc ca mới đứt ruột" (Đoạn trường tân + Giá trị nhân đạo:
thanh), nhấn vào nỗi đau bạc mệnh và gửi gắm



những xúc cảm về nhân sinh của nhà thơ trước
"những điều trông thấy".
+ Nghệ thuật : Lược bỏ các tình tiết mưu
mẹo (thường thấy ở tiểu thuyết Trung Quốc),
bằng thể thơ lục bát truyền thống, với một
ngôn ngữ trau chuốt tinh vi, chính xác đến

Thương cảm trước số phận bi kịch của
con người



Lên án, tố cáo những thế lực xấu xa



Khẳng định, đề cao tài năng, nhân

con người nhỏ bé, bất hạnh, người phụ nữ
HS làm việc cá nhân và trả lời
(người ăn mày, người mù hát rong, những ca
nhi, kĩ nữ,…)
GV nhận xét, bổ sung
- Những khái quát về cuộc đời, về thân phận
con người mang tính triết lý cao và thấm đẫm
cảm xúc: Triết lí với nỗi đau về thân phận bất
hạnh của phụ nữ trong xã hội cũ “Đau đớn thay
phận đàn bà - Lời rằng bạc mệnh cũng là lời
chung”
- Khái quát bản chất tàn bạo của xã hội phong
kiến, bộc lộ sự phẫn nộ đối với những kẻ đã
hãm hại Khuất Nguyên.
=> Ý nghĩa xã hội sâu sắc của thơ ca Nguyễn
Du gắn chặt với tình đời, tình người bao la của
nhà thơ.
- Là người đầu tiên trong văn học trung đại đã
nêu lên một cách tập trung vấn đề về thân phận
những người phụ nữ có sắc đẹp và tài năng văn
chương nghệ thuật => Ông đã đề cập đến một
GV: diễn giảng thêm về ý này qua hai tác
vấn đề rất mới, nhưng cũng rất quan trọng của
phẩm Long thành cầm giả ca và Độc Tiểu
chủ nghĩa nhân đạo trong văn học: xã hội cần
Thanh ký
phải trân trọng những giá trị tinh thần, do đó
cần phải trân trọng chủ thể sáng tạo ra những
giá trị tinh thần đó.
- Đề cao hạnh phúc của con người tự nhiên,

- Hãy dựa vào những tư liệu và những nhận định trong SGK để trả lới cho câu hỏi: “Tại sao
Nguyễn Du được coi là thiên tài văn học ?” (nêu những luận điểm)

E- DẶN DÒ, CHUẨN BỊ BÀI MỚI
- Học bài cũ
- Chuẩn bị, soạn bài, tìm hiểu về các đoạn trích trong Truyện Kiều