1


VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỐI CAO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIỂM SÁT HÀ NỘI


BÀI TẬP CÁ NHÂN
TƯ PHÁP QUỐC TẾ
Đề 10: Anh chị hãy phân tích vấn đề xung đột pháp
luật về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng theo quy
định của pháp luật Việt Nam và trong các Điều ước
quốc tế.

Họ và tên:
Phan Quốc Nghiệp
Mã số sinh viên: 1353801010057
Lớp:
K1B

Hà Nội, 2016

2


MỞ ĐẦU
Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng là trách nhiệm dân sự
về quan hệ bồi thường thiệt hại mà trước khi xảy ra thiệt hại,
các bên chủ thể là bên gây thiệt hại và bên bị thiệt hại không có
thoả thuận hoặc hợp đồng nào. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại
ngoài hợp đồng trong Tư pháp quốc tế được hiểu là trách nhiệm

đề bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng có yếu tố

III.

nước ngoài.
Quan điểm của Việt Nam về vấn đề bồi thường thiệt

IV.

hại ngoài hợp đồng có yếu tố nước ngoài.
Quan điểm về vấn đề bồi thường thiệt hại ngoài hợp
đồng có yếu tố nước ngoài có trong một số điều ước
quốc tế.

4


NỘI DUNG
I.

Khái niệm về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng
trong Tư pháp quốc tế.
Chế định bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng là một chế

định quan trọng trong hệ thống các chế định của pháp luật dân
sự Việt Nam cũng như các quốc gia khác. Sự khác biệt giữa các
hệ thống pháp luật trên thế giới về vấn đề này đã làm phát sinh
xung đột pháp luật về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.
Pháp luật Việt Nam đã có những quy định để giải quyết vấn đề
này để bảo vệ lợi ích cho các bên liên quan.

quốc tịch khác nhau hoặc nơi cư trú khác nhau (đối với cá nhân)
hoặc có trụ sở ở các nước khác nhau (đối với pháp nhân). Ví dụ:
Công dân Việt Nam lái ô tô gây thiệt hại cho công dân Lào về
sức khoẻ và tài sản.
Thứ hai, hành vi gây ra thiệt hại hoặc hậu quả thực tế của
hành vi gây ra thiệt hại xảy ra ở nước ngoài. Ví dụ: hai công dân
Việt Nam đi lao động hợp tác tại Campuchia gây thiệt hai cho
nhau về tài sản.
II.

Quan điểm của một số quốc gia trên thế giới về
vấn đề bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng có yếu
tố nước ngoài.
Hiện nay, trên thế giới đang tồn tại một số hệ thuộc luật

để giải quyết vấn đề xung đột về bồi thường thiệt hại ngoài hợp
đồng có yếu tố nước ngoài như sau:


Luật nơi xảy ra hành vi vi phạm pháp luật. (Lex loci




delicti commisi)
 Luật nơi xảy xa hành vi gây thiệt hại.
 Luật nơi xảy ra thiệt hại.
Luật cư trú của các bên. (Lex Domicilli)
Luật do các bên lựa chọn.
6

7


Kết hợp cả hai quan điểm nêu trên, pháp luật của một số
nước (Đông âu) quy định áp dụng cả hai loại pháp luật. Đó là
pháp luật của nước nơi xảy ra hành vi gây thiệt hại hoặc pháp
luật của nước nơi phát sinh hậu quả thực tế tuỳ theo hoàn cảnh
cụ thể pháp luật nước nào có lợi hơn khi áp dụng.
III.

Quan điểm của Việt Nam về vấn đề bồi thường
thiệt hại ngoài hợp đồng có yếu tố nước ngoài.
Theo quy định pháp luật Việt Nam, vấn đề giải quyết xung

đột pháp luật về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng được quy
định tại Điều 773 Bộ luật Dân sự 2005 như sau:
“1. Việc bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng được xác định
theo pháp luật của nước nơi xảy ra hành vi gây thiệt hại hoặc
nơi phát sinh hậu quả thực tế của hành vi gây thiệt hại.
2. Việc bồi thường thiệt hại do tàu bay, tàu biển gây ra ở
không phận quốc tế hoặc biển cả được xác định theo pháp luật
của nước mà tàu bay, tàu biển mang quốc tịch, trừ trường hợp
pháp luật về hàng không dân dụng và pháp luật về hàng hải
của Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam có quy định khác.
3. Trong trường hợp hành vi gây thiệt hại xảy ra ở ngoài
lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà người
gây thiệt hại và người bị thiệt hại đều là công dân hoặc pháp
nhân Việt Nam thì áp dụng pháp luật Cộng hòa xã hội chủ nghĩa
Việt Nam”
Như vậy, Việt Nam cũng như hầu hết các quốc gia trên thế

pháp luật nước ta cũng đã dự liệu tại khoản 2 Điều 773 Bộ
luật Dân sự 2005. Theo đó, hệ thuộc luật quốc tịch của tàu
bay, tàu biển sẽ được áp dụng để giải quyết, trừ trường hợp
pháp luật có quy định khác. Tuy nhiên, một điểm bất cập đặt ra
khiến cho quy định này khó có được tính khả thi đó là nhà làm
luật đã không dự liệu tới các trường hợp như: tàu bay, tàu biển
9


không mang quốc tịch của quốc gia nào thì sẽ được điều chỉnh
như thế nào; các tàu bay, tàu biển có quốc tịch khác nhau va
chạm nhau gây thiệt hại cũng không có cơ sở để điều chỉnh.
Khoản 3 Điều 773 Bộ luật Dân sự 2005 đã áp dụng hệ
thuộc luật quốc tịch của các bên đương sự để giải quyết khi
hành vi gây thiệt hại xảy ra ở ngoài lãnh thổ Việt Nam mà họ lại
có cùng quốc tịch Việt Nam. Quy định này giúp cơ quan có thẩm
quyền giải quyết có cơ sở pháp lý rõ ràng để áp dụng. Đồng
thời, do luật quốc tịch gần gũi với các bên đương sự hơn cả nên
việc áp dụng hệ thuộc này là phù hợp và có thể đảm bảo quyền
và lợi ích của các bên đương sự. Hướng dẫn quy định này,
khoản 2 Điều 17 Nghị định 138/2006 ngày 15/11/2006
quy định chi tiết thi hành các quy định của Bộ luật dân sự về
quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài đã quy định như sau: “2.
Trong trường hợp áp dụng pháp luật Cộng hoà xã hội chủ nghĩa
Việt Nam về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng thì tuân theo
các quy định tại Chương XXI Phần thứ ba của Bộ luật dân sự và
các văn bản pháp luật khác có liên quan”.
Như vậy, trong việc điều chỉnh trách nhiệm bồi thường
thiệt hại ngoài hợp đồng, Luật Tư pháp quốc tế Việt Nam áp
dụng pháp luật nơi xảy ra hành vi vi phạm pháp luật với việc

Luật nơi xảy ra hành vi vi phạm pháp luật. (Lex loci




delicti commisi).
Luật cư trú của các bên. (Lex Domicilli).
Luật do các bên lựa chọn.

Tuy vẫn sử dụng hệ luật nơi xảy ra hành vi vi phạm pháp
luật. (Lex loci delicti commisi) nhưng cách nhìn nhận thế nào là
nơi xảy ra hành vi vi phạm pháp luật lại khác so với trước.
Chúng ta không thừa nhận nó là nơi xảy ra hành vi gây thiệt hại
và chỉ thừa nhận đó là nơi xảy ra thiệt hại thực tế. Nó đặc biệt
giúp ích trong công tác xác định thiệt hại thực tế của cơ quan

11


Tòa án để bồi thường sao cho tương xứng với những thiệt hại đã
xảy ra.
Hơn nữa việc ghi nhận đến sự thỏa thuận của các bên
trong việc lựa chọn pháp luật của quốc gia nào sẽ được áp dụng
để giải quyết tranh chấp đã thể hiện được một đặc trưng của
quan hệ dân sự đó là việc tự do thỏa thuận của đương sự.
Việc quy định như vậy không chỉ khắc phục được một số
bất cập nêu trên mà còn phù hợp với xu hướng pháp triển
chung của thế giới và giúp ích rất lớn trong việc giải quyết
những vụ việc về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng có yếu tố
nước ngoài trong tư pháp quốc tế.

gây hại) khác quốc tịch, áp dụng hệ thuộc luật nơi xảy ra
hành vi vi phạm pháp luật.
Hiện nay, Việt Nam đã kí kết Hiệp định tương trợ Tư pháp

với khoảng 15 nước. Các Hiệp định cơ bản đều có điều khoản
quy định về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng có
yếu tố nước ngoài. Cụ thể Hiệp định với Liên Xô (cũ) tại Điều 33,
với Tiệp Khắc tại Điều 33, với Hunggari tại Điều 30, với Bungari
tại Điều 31, với Ba Lan tại Điều 38, với Lào tại Điều 23, với Liên
Bang Nga tại điều 37, với ucraina tại Điều 33, với Mông Cổ tại
Điều 41và với Bêlarút tại Điều 39. Còn lại ba Hiệp định là Hiệp
định với Cuba, Hiệp định với Trung Quốc và Hiệp định với Cộng
Hoà Pháp không có điều khoản quy định về vấn đề này.
Nội dung của điều khoản quy định về trách nhiệm bồi
thường thiệt hại ngoài hợp đồng có yếu tố nước ngoài trong các
Hiệp định kể trên tương đối thống nhất. Ví dụ, Điều 37 Hiệp định
tương trợ tư pháp với Liên Bang Nga năm 1998 quy định:
“Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng (do
hành vi vi phạm pháp luật) được xác định theo pháp luật của
Bên ký kết nơi xảy ra hoàn cảnh làm căn cứ để yêu cầu bồi
thường thiệt hại.
Nếu nguyên đơn và bị đơn đều là công dân của một Bên ký
kết hoặc đều được thành lập hoặc có trụ sở ở một Bên ký kết,
thì áp dụng pháp của Bên kí kết đó ”.

13


Các Hiệp định tương trợ tư pháp với Mông Cổ (Điều 41) với
Bungari (Điều 31) với Ba Lan (Điều 38), với Bêlarút (Điều 39)

Nội dung công ước đề cập đến việc chọn luật áp dụng giải
quyết trách nhiệm bồi thường thiệt hại do các phương tiện
giao thông gây ra, theo đó luật áp dụng là luật nơi xảy ra
tai nạn, hoặc luật nơi đăng ký phương tiện giao thông.
Như vậy, qua nghiên cứu cách giải quyết vấn đề bồi thiệt
thiệt hại ngoài hợp đồng theo pháp luật một số nước, pháp luật
Việt Nam cũng như các điều ước quốc tế song phương và đa
phương, chúng ta nhận thấy, nguyên tắc áp dụng chủ yếu để
giải quyết vấn đề này là Luật nơi xảy ra hành vi gây thiệt hại
(Lex loci delicti Commissi). Việc áp dụng luật nơi xảy ra hành vi
gây thiệt hại để giải quyết các vấn đề liên quan đến trách
nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng có những ý nghĩa
nhất định :
Thứ nhất, nguyên tắc lex loci delicti Commissi thể hiện
tính khách quan, trong trường hợp bên gây thiệt hại và bên bị
thiệt hại không cùng quốc tịch hoặc nơi cư trú thì áp dụng
nguyên tắc này là phù hợp.
Thứ hai, việc xác định nơi xảy ra thiệt hại thuận lợi dễ
dàng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc giải quyết của toà án. Toà
án có thể dễ dàng hơn trong việc điều tra, thu thập chứng cứ,
xác minh về thiệt hại…đồng thời cũng đảm bảo được lợi ích của
bên bị thiệt hại.
Thứ ba, nhìn chung thì nơi xảy ra thiệt hại là nơi có mối
quan hệ gần gũi nhất đối với loại tranh chấp trong lĩnh vực bồi
thường thiệt hại ngoài hợp đồng, xét về tính chất loại vụ việc thì
áp dụng luật nơi xảy ra thiệt hại là quy phạm thể hiện đúng bản
chất của quan hệ. Do vậy ưu điểm nổi bật của nguyên tắc này
15





tiện vận tải như tai nạn máy bay, va quyệt tàu biển ở vùng
không phận hoặc hải phận quốc tế. Trong những trường hợp
này, không thể xác định được nơi xảy ra thiệt hại cho nên không
áp dụng luật nơi xảy ra thiệt hại mà áp dụng luật nơi đăng ký
tàu bay, tàu biển (luật quốc tịch của máy bay, tàu biển) để giải
quyết các vấn đề về trách nhiệm bồi thường thiệt hại.

17


KẾT LUẬN
Trên đây, là bài viết của tôi khi viết về vấn đề xung đột
pháp luật về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng theo quy định
của pháp luật Việt Nam và trong các Điều ước quốc tế. Qua đó,
có thể giúp các bạn hiểu được một cách cơ bản về vấn đề giải
quyết xung đột pháp luật về bồi thường thiệt hại ngoài hợp
đồng có yếu tố nước ngoài có trong pháp luật của một số nước
trên thế giới cũng như có trong pháp luật cảu Việt Nam và một
số điều ước quốc tế có liên quan.
Do thời gian làm việc cũng như trình độ chuyên môn còn
hạn chế nên bài viết của tôi không thể tránh hỏi các sai sót. Vật
nên rất mong thầy cô và các bạn góp ý bổ sung để bài viết của
tôi được hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn !

18



dong-duoc-phap-luat-quy-dinh-nhu-the-nao-.aspx
10. https://luatminhkhue.vn/kien-thuc-luat-dan-su/tim-hieucac-quy-dinh-phap-luat-ve-boi-thuong-thiet-hai.aspx
11. https://luatminhgia.com.vn/kien-thuc-dan-su/boi-thuongthiet-hai-ngoai-hop-dong-co-yeu-to-nuoc-ngoai-.aspx
12. http://thongtinphapluatdansu.edu.vn/2010/04/07/4721-4/
13. http://text.123doc.org/document/2046846-giai-quyet-xungdot-phap-luat-ve-boi-thuong-thiet-hai-ngoai-hop-dong-coyeu-to-nuoc-ngoai-theo-phap.htm
14. http://123doc.org/document/2046846-giai-quyet-xung-dotphap-luat-ve-boi-thuong-thiet-hai-ngoai-hop-dong-co-yeuto-nuoc-ngoai-theo-phap.htm
15. http://luatsurieng.vn/bo-luat-dan-su--khai-quat/boi-thuongthiet-hai-ngoai-hop-dong--hop-dong-co-yeu-to-nuocngoai-.html
16. http://www.dhluathn.com/2014/06/giai-quyet-xung-otphap-luat-ve-boi.html
MỤC LỤC
19


20