Header Page 1 of 126.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

BÁO CÁO TÓM TẮT
ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
CẤP ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG CHƯƠNG
TRÌNH MÔN HỌC LÃNH ĐẠO HỌC
(LEADERSHIP) PHỤC VỤ DẠY HỌC
TĂNG CƯỜNG TIẾNG ANH TẠI
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
Mã số: Đ 2013-03-55-BS

Chủ nhiệm đề tài: PGS.TS. Lê Quang Sơn

ĐÀ NẴNG, 11/2014
1
Footer Page 1 of 126.


Header Page 2 of 126.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

BÁO CÁO TÓM TẮT
ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
CẤP ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

- Chủ nhiệm: PGS.TS. Lê Quang Sơn
- Cơ quan chủ trì: Đại học Đà Nẵng
- Thời gian thực hiện: 3/2014– 11/2014
2. Mục tiêu
Nghiên cứu xây dựng chương trình môn học Leadership phục
vụ dạy học tăng cường tiếng Anh tại Đại học Đà Nẵng.
3. Tính mới và sáng tạo
Về mặt lý luận, kết quả nghiên cứu của đề tài cho phép hệ
thống hóa các thành tựu nghiên cứu chính trong lĩnh vực khoa học
lãnh đạo. Đề tài cũng cụ thể hóa các nghiên cứu lý luận trong lĩnh
vực phát triển chương trình đào tạo trong trường hợp cụ thể là thiết
kế chương trình môn học Leadership bằng tiếng Anh phục vụ dạy
học tăng cường ngoại ngữ. Tất cả những điều này có ý nghĩa quan
trọng trong việc tạo dựng mô hình phát triển các chương trình đào
tạo theo định hướng quốc tế hóa và hội nhập thế giới.

3
Footer Page 3 of 126.


Header Page 4 of 126.

Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu của đề tài cho phép xác
định mục tiêu, nội dung chương trình môn học, thiết kế được giáo
trình môn học Leadership, tạo cơ sở cho việc thực hiện các chương
trình đào tạo, bồi dưỡng nhân lực đa dạng theo hướng tăng cường
tiếng Anh.
4. Kết quả nghiên cứu
Đề tài đã hệ thống hóa các nghiên cứu lý thuyết về phát triển
chương trình giáo dục; xác định nội dung đào tạo và thiết kế được

quốc tế hóa của ngành GD&ĐT nói chung và ĐHĐN nói riêng.
Chương trình môn học Leadership bằng tiếng Anh cũng có thể
ứng dụng trong đào tạo các ngành học tự nhiên, kỹ thuật, công nghệ,
xã hội nhân văn ở các trường đại học ở Việt Nam sử dụng tiếng Anh
trong giảng dạy, qua đó góp phần phát triển kinh tế xã hội khu vực
miền Trung và cả nước.
Đà Nẵng, ngày 23 tháng 11 năm 2014
CƠ QUAN CHỦ TRÌ

CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI

PGS.TS. Lê Quang Sơn

5
Footer Page 5 of 126.


Header Page 6 of 126.

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING
THE UNIVERSITY OF DANANG
INFORMATION ON RESEARCH RESULTS
1. General information
- Project title: LEADERSHIP TRAINING MODULE
DEVELOPMENT
FOR
ENGLISH
INTENSIVE
LEARNING PURPOSES IN THE UNIVERSITY OF
DANANG

programs in the direction of English intensive learning.
4. Research results
The research has systematized the existing theories on
leadership curriculum development; identify the training objectives
and content, develop textbook of Leadership module for English
intensive learning purposes.
5. Products
- A complete report of the research
- A curriculum design of the Leadership module
- A textbook of the module in English
- 01 scientific paper: Characteristics of Conflict Resolution
Competence of High School Leaders in Central Vietnam, The 7 th
International Conference on Educational Reform 2014 (ICER 2014),
Hue, Vietnam, March 2014.
6. Effects, transfer alternatives of research results and
applicability
A training curriculum in Leadership (in English) for students
and master students of The University of Danang (UDN) is
developed, carried, which enhances training quality of UDN to meet
the requirements of basic and all-sided renovation Vietnam higher
education.
The training curriculum of UDN, especially training
curriculums of Embedded Systems (ES), Psychology
Educational Management is supplemented and completed.

and

7
Footer Page 7 of 126.



Tên

Nội dung

Trang

1

Bảng 2.1 Kết quả khảo sát mức độ nắm vững các
nội dung về leadership

18

2

Bảng 2.2 Nội dung chương trình môn học

21

3

Hình 1.1

Các giai đoạn phát triển chương trình đào
tạo

16

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

PHẦN MỞ ĐẦU
1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc lần thứ XI xác
định: "Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo
hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập
quốc tế"1. Chiến lược phát triển giáo dục quốc gia 2011-2020 cũng
nhấn mạnh quan điểm chỉ đạo “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo
dục theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa, hội
nhập quốc tế” và yêu cầu “Mở rộng giao lưu hợp tác với các nền
giáo dục trên thế giới, nhất là với các nền giáo dục tiên tiến hiện
đại”2. Trong bối cảnh này việc nghiên cứu thiết kế các chương trình
đào tạo theo hướng cập nhật trình độ quốc tế là một vấn đề thực sự
cấp thiết.
Việc thiết kế một chương trình đào tạo/giáo dục phụ thuộc vào
đối tượng người học của chương trình giáo dục đó và bối cảnh nơi
quá trình giáo dục/đào tạo diễn ra. Đại học Đà Nẵng với tầm nhìn
2020 đạt trình độ khu vực và quốc tế không thể không phát triển các
chương trình đào tạo theo hướng tiếp cận trình độ đào tạo quốc tế
với việc sử dụng phổ biến tiếng Anh trong dạy học. Nhu cầu xây
dựng các chương trình môn học theo hướng tăng cường tiếng Anh
cho sinh viên là thực sự cấp bách.
Lãnh đạo/Quản lý học (Leadership) là một khoa học có tính
ứng dụng cao và phổ biến. Trên thế giới môn học này được đưa vào
tận chương trình giáo dục phổ thông. Đối với đào tạo trình độ cử
nhân khoa học môn học Leadership có mặt trong chương trình đào
1

Tài liệu hỏi - đáp Nghị quyết Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
khóa XI, Ban Tuyên giáo trung ương, Nxb CTQG-ST, 2013.
2

- Cán bộ quản lý các trường Tiểu học, Trung học cơ sở, Trung
học phổ thông và các trường chuyên nghiệp trên địa bàn thành phố
Đà Nẵng
- Học viên ngành Quản lý giáo dục, sinh viên Đại học Đà Nẵng
3.4. Phạm vi nghiên cứu

11
Footer Page 11 of 126.


Header Page 12 of 126.

Chương trình môn học Leadership xây dựng theo hướng đại
cương, nội dung môn học được thể hiện bằng tiếng Anh. Nội dung
chương trình thuộc khối kiến thức đại cương, hướng đến phục vụ đa
số sinh viên Đại học Đà Nẵng. Hiện môn học này đang được giảng
dạy tại các lớp Chương trình tiên tiến thuộc ĐH Bách khoa – ĐHĐN
(ES), ngành Tâm lý học và QLGD thuộc ĐHSP-ĐHĐN.
Quá trình khảo sát được thực hiện trong giai đoạn 2012-2014 ở
các trường thành viên của Đại học Đà Nẵng.
Các nội dung thiết kế được khảo nghiệm bằng phương pháp
chuyên gia.
4. CÁC NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
4.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về phát triển chương trình giáo
dục/đào tạo
4.2. Xây dựng chương trình môn học Leadership theo hướng
tăng cường tiếng Anh cho sinh viên Đại học Đà Nẵng
5. CÁCH TIẾP CẬN, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
5.1. Cách tiếp cận
Cách tiếp cận được sử dụng trong xây dựng chương trình môn

chương trình đào tạo ngành Embeded Systems (ES), ngành Tâm lý
học và ngành Quản lý giáo dục – dạy bằng tiếng Anh được bổ sung
và hoàn thiện.
8. PHƯƠNG THỨC CHUYỂN GIAO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
VÀ ĐỊA CHỈ ỨNG DỤNG
Các sản phẩm được ứng dụng trong tổ chức đào tạo cử nhân và
thạc sĩ ngành Tâm lý học, ngành Quản lý giáo dục tại Trường Đại
học sư phạm – ĐHĐN, một số ngành kỹ thuật thuộc chương trình
tiên tiến của ĐHBK-ĐHĐN. Hiện môn học này đang được giảng dạy
tại các lớp Chương trình tiên tiến thuộc ĐH Bách khoa – ĐHĐN
(ES), ngành Tâm lý học và QLGD thuộc ĐHSP-ĐHĐN.

13
Footer Page 13 of 126.


Header Page 14 of 126.

PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN CHƯƠNG
TRÌNH ĐÀO TẠO/GIÁO DỤC
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực của đề
tài
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
Các nghiên cứu về phát triển chương trình giáo dục (hay
chương trình đào tạo) thể hiện xu thế đổi mới giáo dục ở tất cả các
quốc gia trên thế giới. Những nghiên cứu này mang tính cấp thiết
trong giai đoạn hiện nay để ứng phó với sự b ng nổ tri thức, khoa
học và công nghệ, sự phát triển của kinh tế – xã hội và nhu cầu hoàn
thiện tri thức của cá nhân người học ở mọi cấp, bậc học khác nhau.

Hiện nay ở Việt nam, các vấn đề về Lãnh đạo học/Quản lý học
hay Quản trị học được bàn đến trong các chương trình đào tạo cán bộ
quản lý và được phân tích trong các giáo trình Khoa học quản lý hay
Tâm lý học quản lý. Có thể kể đến một số công trình tiêu biểu như:
Vũ Dũng, Đỗ Long, Nguyễn Đức Minh, Ngô Công Hoàn, Mai Hữu
Khuê, Đỗ Văn Phúc.
Tuy nhiên một nghiên cứu chuyên biệt nhằm xây dựng chương
trình môn học leadership với tư cách một module trong chương trình
đào tạo các ngành học khác nhau chưa được thực hiện. Đây cũng là
lý do để thực hiện nghiên cứu thiết kế chương trình môn học
Leadership.
1.2. Khái niệm chương trình đào tạo
1.2.1. Sự phát triển của khái niệm chương trình đào tạo/giáo dục
Cho đến nay vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau trong việc định
nghĩa về chương trình đào tạo/giáo dục. Tuy nhiên, khuynh hướng
chung là không chỉ bó hẹp trong hai thành phần là nội dung và mục
tiêu dạy học. Chương trình đề cập tới những yếu tố khác của quá
trình dạy - học4.
Theo K.Frey, chương trình đào tạo/giáo dục được định nghĩa
như sau: “Chương trình giáo dục là sự trình bày, diễn tả có hệ thống
việc dạy - học được dự kiến trong một khoảng thời gian xác định mà
sản phẩm của sự trình bày đó là một hệ thống xác định các thành tố
khác nhau nhằm chuẩn bị, thực hiện và đánh giá một cách tối ưu việc

4

R. Diamon, sđd.

15
Footer Page 15 of 126.

5

Tim Wentling, Planning for effective training a guide to curriculum development, pretested and revised with
the assistance of Kah Khee Lai ... [et al.], Published 1993 by Food and Agriculture Organization of the United
Nations in Rome.

16
Footer Page 16 of 126.


Header Page 17 of 126.

môn học, ngành, nghề, trình độ đào tạo của giáo dục đại học; bảo
đảm liên thông với các chương trình giáo dục khác”6.
1.3. Các tiếp cận phát triển chương trình đào tạo
1.3.1. Tiếp cận hàn lâm (Academic Approach) hay tiếp cận nội dung
(Content Approach)
Cách tiếp cận hàn lâm/nội dung đặt mục tiêu là truyền thụ kiến
thức cho người học.
1.3.2. Tiếp cận mục tiêu (Objective Approach) hay cách tiếp cận
hành vi (Behavior Approach)
Chương trình đào tạo trong tiếp cận này được thiết kế xuất phát
từ mục tiêu đào tạo. Mục tiêu đào tạo ở đây cũng là mục tiêu đầu ra
của quy trình đào tạo thể hiện qua những thay đổi về hành vi người
học từ lúc vào trường tới lúc ra trường và tham gia vào thị trường lao
động. Chương trình thể hiện cả quá trình đào tạo (mục tiêu, nội
dung, phương pháp, quy trình, đánh giá) và chú trọng kết quả đầu ra
(mục tiêu) của quá trình đào tạo. Mục tiêu được xác định rõ ràng, cụ
thể, có thể định lượng được để là cơ sở đánh giá.
1.3.3. Cách tiếp cận phát triển (Developmental Approach)

quá trình thiết kế chương trình đào tạo. Sản phẩm của quá trình này
là một bản kế hoạch mô tả chương trình đào tạo với đầy đủ mục tiêu,
nội dung, phương pháp, các phương tiện hỗ trợ đào tạo và cách đánh
giá kết quả học tập của học viên.
1.4.2. Các nội dung của phát triển CTĐT
Bước đầu tiên trong quá trình phát triển chương trình đào tạo là
phân tích tình hình.
Phân
tích
tình
hình
Đánh
giá

Thực
thi
chương
trình

Thiết kế
chương
trình

Xác
định
mục
tiêu

Xây
dựng

“Đánh giá chương trình giáo dục là một quá trình thu thập các cứ
liệu để có thể quyết định, chấp thuận, sửa đổi hay loại bỏ chương
trình giáo dục đó” (A.C. Ornstein, F.P. Hunkins, 1998)9. Đánh giá
chương trình giáo dục nhằm phát hiện xem chương trình giáo dục
được thiết kế, phát triển và thực hiện đó có tạo ra hay có thể tạo ra
những sản phẩm mong muốn hay không? Đánh giá giúp xác định
điểm mạnh, điểm yếu của chương trình giáo dục trước khi đem ra
thực hiện, hoặc để xác định hiệu quả của nó khi đã thực hiện qua một
thời gian nhất định.
CHƯƠNG 2. XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH MÔN HỌC
LEADERSHIP THEO HƯỚNG TĂNG CƯỜNG TIẾNG ANH
2.1. Phân tích nhu cầu
Trong nghiên cứu này, phần phân tích nhu cầu được thực hiện
theo quy trình sau:
Bước 1: nghiên cứu chương trình môn học Leadeship và các
môn học tương đồng để xác định các nội dung khảo sát;
Bước 2: khảo sát nhu cầu người học;
Bước 3: xác định các nội dung của chương trình.
Khảo sát nhu cầu từ phía người học được thực hiện trên 278
người là các học viên và sinh viên theo học các khóa đào tạo/bồi
dưỡng về lãnh đạo và quản lý.
Kết quả khảo sát được xử lý bằng cách quy điểm theo thang
điểm kể trên (từ 0 điểm cho lựa chọn mức 0 đến 4 điểm cho lựa chọn
mức 4) và tính điểm trung bình (mean) cho từng nội dung khảo sát.
9

Ornstein, A. C. & Hunkins, F. P. (1998), Curriculum: Foundations, principles, and issues, Boston: Allyn and
Bacon.

19

2

Các nguyên tắc lãnh đạo và quản lý

3.1

9

3

Các yếu tố cấu trúc của hoạt động quản lý

2.1

1

4

Các mô hình lãnh đạo và quản lý

2.2

2

5

Các phương pháp lãnh đạo và quản lý

2.7


lao động

2.5

4

10 Xác định mục tiêu quản lý

2.2

2

11 Xây dựng các tiêu chí hoàn thành công việc

2.6

5

12 Xây dựng kế hoạch hoạt động

3.6

12

13 Xây dựng cơ cấu tổ chức, bộ máy quản lý

3.1

9


4

18 Giám sát, kiểm tra tiến độ thực hiện công việc

3.2

10

19 Giám sát, đánh giá người lao động

3.2

10

20 Xây dựng các mối quan hệ công việc

3.4

11

21 Lắng nghe người khác

3.1

9

22 Nhận biết cảm xúc, thái độ thông qua cử chỉ,

2.8


4

28 Thay đổi phong cách lãnh đạo/quản lý cho ph
hợp

2.1

1

29 Lãnh đạo sự thay đổi

2.1

1

30 Quản lý thời gian

2.9

8

31 Xây dựng tập thể theo hướng tổ chức biết học

2.2

2

32 Thực hiện các cuộc họp

2.9


2.2. Xác định mục đích và mục tiêu đào tạo
Chương trình đề xuất ở đây chú trọng đến sự phát triển hiểu
biết và năng lực, đến nhu cầu, lợi ích, định hướng giá trị ở người học
21
Footer Page 21 of 126.


Header Page 22 of 126.

hơn là truyền thụ nội dung kiến thức đã được xác định trước hay tạo
nên sự thay đổi hành vi nào đó ở người học. Đồng thời, dựa trên các
kết quả khảo sát, đề tài lựa chọn mục đích và mục tiêu giáo dục/đào
tạo như sau:
Mục đích chung của môn học Leadership, theo đó, được xác
định là phát triển ở người học các phẩm chất và năng lực đặc trưng
của người lãnh đạo, thể hiện ở khả năng thực hiện các hành vi lãnh
đạo đặc trưng.
Về nhận thức: nhận thức được các phẩm chất và tiềm năng bản
thân với tư cách nhà lãnh đạo; hiểu biết các khái niệm cơ bản về hoạt
động lãnh đạo, động cơ hành vi, quản lý sự thay đổi, xây dựng nhóm
làm việc, phát triển các mối quan hệ trong môi trường làm việc.
Về thái độ: hình thành được thái độ tích cực đối với sự lãnh
đạo/quản lý; chủ động tiếp nhận vai trò lãnh đạo trong nhóm và
trong hoạt động lao động hàng ngày; tự tin trong thực hiện các hoạt
động gắn với vai trò lãnh đạo; hình thành thái độ chủ động trong tự
học và tự đào tạo/bồi dưỡng các nội dung về leadership.
Về hành vi: người học có thể thực hiện được các loại hành vi
đặc thù của vai trò lãnh đạo như ra tổ chức các cuộc họp/thảo luận,
ra quyết định, tạo động lực, điều hành nhóm, quản lý sự thay đổi và

1

TL

học chính

1

Thuyết trình
Thảo
nhóm

(definition, principles,
factors, process, etc.)
2

Leadership and Human
Behavior: (Hierarchy of
Needs, Hygiene and
Motivation Factors, Theory

1

1

Leading and Leadership
(goal setting, supervision,
inspiring, learning, powering

Thuyết trình

(planning with the Shewhart
Cycle, problem solving)

5

Communication and
Leadership (active listening,

nhóm
1

1

feedback, speaking,
nonverbal behaviors)
6

Motivation and Leadership

Thuyết trình
Thảo luận
nhóm

1

1

Thuyết trình

10

principles)
8

Leadership Styles

1

1

Growing A Team
(teamwork; forming,
storming, norming,
performing; team

1

1

leadership,)
10

Time Management

Change (acceptance, leading

1

1

Learning Organization (The

Profile)
13

Thuyết trình
Thảo luận
nhóm
Bài
tập

Thảo
nhóm

the change)
12

luận

nhóm

(planning, big picture)
11

luận

Thuyết trình
Thảo
nhóm

(authoritarian, participative,
delegative, forces)

luận

Thực hành
15

After Action Review (steps,

1

guidelines, and strategies for
conducting an AAR)

1

Thuyết trình
Thảo
nhóm

luận

*LT: lý thuyết; TH: thực hành; TL: thảo luận
2.4. Thẩm định chương trình đào tạo đề xuất
Trong nghiên cứu này, CTĐT được đánh giá thông qua phản
hồi từ phía sinh viên tham dự khóa học và các cán bộ quản lý đào
tạo. Các phản hồi ban đầu cho thấy kết quả tích cực11.
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
KẾT LUẬN
Trên cơ sở quan niệm “Chương trình là một quá trình và giáo
dục là sự phát triển", giáo dục là quá trình học tập suốt đời (không
chỉ đơn thuần vì một mục đích cuối cùng cụ thể nào) và phải góp