BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH

NGUYỄN THỊ THANH HOA

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT
ĐỊNH LỰA CHỌN PHẦN MỀM KẾ TOÁN
CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ
TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

TP.HỒ CHÍ MINH - NĂM 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH

NGUYỄN THỊ THANH HOA

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT
ĐỊNH LỰA CHỌN PHẦN MỀM KẾ TOÁN CỦA
CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Chuyên ngành: Kế toán
Mã ngành: 60340301
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. TRẦN ANH HOA

TP.HỒ CHÍ MINH - NĂM 2017


Câu hỏi nghiên cứu: ................................................................................................................ 2

4.

Phạm vi và đối tượng nghiên cứu: ......................................................................................... 2

5.

Phương pháp nghiên cứu: ....................................................................................................... 2

6.

Đóng góp của đề tài ................................................................................................................ 3

7.

Kết cấu của đề tài ................................................................................................................... 4

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU ......................................................... 5
1.1.

Các nghiên cứu nước ngoài ..................................................................................................... 5

1.2.

Các nghiên cứu trong nước ..................................................................................................... 7

1.3.

Khe hổng nghiên cứu: ........................................................................................................... 15

2.2.1.

Thuyết hành vi dự định (Theory of planned behaviour -TPB).................................. 24

2.2.2.

Lý thuyết hợp nhất chấp nhận và sử dụng công nghệ (UTAUT) .............................. 25


Kết luận chương 2 ............................................................................................................................. 28

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .................................................. 29
3.1.

Thiết kế nghiên cứu ............................................................................................................... 29
3.1.1.

Quy trình nghiên cứu................................................................................................. 29

3.1.2.

Phương pháp nghiên cứu ........................................................................................... 30

3.2.1.

Mô hình nghiên cứu đề xuất ...................................................................................... 30

3.2.2.

Thang đo nháp ........................................................................................................... 31


Nghiên cứu sơ bộ (định tính) ................................................................................................ 41

3.4.

Mô hình nghiên cứu chính thức ............................................................................................ 41

3.5.

Nghiên cứu chính thức (định lượng) ..................................................................................... 44
3.5.1.

Thiết kế bảng câu hỏi khảo sát .................................................................................. 44

3.5.2.

Mẫu và phương pháp chọn mẫu ................................................................................ 45

3.5.3.

Công cụ thu thập và phân tích dữ liệu ....................................................................... 46

3.5.3.1.

Phân tích mô tả .................................................................................................. 46

3.5.3.2.

Kiểm định và đánh giá thang đo........................................................................ 46


4.2.2.

Kết quả kiểm định và đánh giá thang đo ................................................................... 57

4.2.2.1.

Kết quả kiểm định độ tin cậy Cronbach Alpha ................................................. 57


4.2.2.2.
4.2.3.

Kết quả phân tích hồi quy bội ................................................................................... 64

4.2.3.1.

Phân tích tương quan......................................................................................... 64

4.2.3.2.

Kết quả phân tích hồi quy bội ........................................................................... 65

4.2.3.3.

Kiểm định giả thuyết nghiên cứu ...................................................................... 67

4.2.3.4.

Dò tìm các vi phạm giả định của mô hình......................................................... 69



DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Từ viết tắt

Từ gốc

ANOVA

Analysis of Variance

BCTC

Báo cáo tài chính

CNTT

Công nghệ thông tin

DN

Doanh nghiệp

EFA

Exploratory Factor Analysis

ERP

Enterprise Resource Planning


Bảng 3.4: Thang đo chi phí sử dụng phần mềm ...................................................... 38
Bảng 3.5: Thang đo điều kiện hỗ trợ ....................................................................... 38
Bảng 3.6: Thang đo ảnh hưởng xã hội..................................................................... 39
Bảng 3.7: Thang đo quyết định lựa chọn PMKT .................................................... 40
Bảng 4.1: Tổng hợp ý kiến chuyên gia .................................................................... 51
Bảng 4.2: Mức độ tác động của các nhân tố đến quyết định lựa chọn PMKT ........ 52
Bảng 4.3: Thống kê thông tin mẫu khảo sát ............................................................ 54
Bảng 4.4: Thống kê mô tả thang đo......................................................................... 56
Bảng 4.5: Bảng kết quả kiểm định thang đo............................................................ 58
Bảng 4.6: Bảng kết quả kiểm định thang đo biến yêu cầu của người sử dụng sau khi
loại bỏ biến YC1 ...................................................................................................... 59
Bảng 4.7: Kết quả kiểm định KMO and Bartlett's Test của biến độc lập................ 60
Bảng 4.8: Tổng phương sai trích của biến độc lập .................................................. 60
Bảng 4.9: Ma trận nhân tố xoay .............................................................................. 61
Bảng 4.10: Kết quả kiểm định KMO and Bartlett's Test của biến phụ thuộc ......... 63
Bảng 4.11: Tổng phương sai trích biến phụ thuộc .................................................. 63
Bảng 4.12: Kết quả phân tích nhân tố biến phụ thuộc ............................................. 64
Bảng 4.13: Ma trận hệ số tương quan Pearson ........................................................ 64
Bảng 4.14: Kiểm định sự phù hợp cho mô hình hồi quy......................................... 65
Bảng 4.15: Kết quả kiểm định ANOVA .................................................................. 66
Bảng 4.16: Kết quả phân tích hồi quy bội ............................................................... 66
Bảng 4.17: Phân tích sự khác biệt theo các thuộc tính ............................................ 71


DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ
Hình 4.1: Đồ thị phân tán Scatterplot ...................................................................... 69
Hình 4.2: Đồ thị Histogram và Q-Q Plot................................................................. 70
Sơ đồ 2.1: Mô hình TPB .......................................................................................... 24
Sơ đồ 2.2: Mô hình UTAUT .................................................................................... 25
Sơ đồ 2.3: Mô hình UTAUT2 .................................................................................. 26

ảnh hưởng các nhân tố đến việc lựa chọn PMKT để định hướng cho các DN trở
nên cấp thiết, đặc biệt là các DN vừa và nhỏ bởi vì DN vừa và nhỏ chiếm tỷ lệ lớn
trong tổng số DN ở Việt Nam và đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế nước
ta. TP.HCM là nơi tập trung phần lớn các DN đang hoạt động ở nước ta do đó tác
giả lựa chọn TP.HCM để tiến hành nghiên cứu. Từ những lý do trên, tác giả chọn


2

nghiên cứu đề tài “Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn phần mềm
kế toán của các DN vừa và nhỏ tại TP.HCM”.
2. Mục tiêu nghiên cứu:
Mục tiêu tổng quát: Nhận diện và đo lường mức độ tác động của các nhân
tố đến quyết định lựa chọn PMKT của các DN vừa và nhỏ tại TP.HCM.
Mục tiêu cụ thể:
 Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn PMKT của các DN
vừa và nhỏ tại TP.HCM.
 Đo lường mức độ tác động của các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định lựa
chọn PMKT của các DN vừa và nhỏ tại TP.HCM.
3. Câu hỏi nghiên cứu:
 Câu hỏi thứ 1: Các nhân tố nào ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn PMKT của
các DN vừa và nhỏ tại TP.HCM?
 Câu hỏi thứ 2: Mức độ tác động của các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định lựa
chọn PMKT của các DN vừa và nhỏ tại TP.HCM như thế nào?
4. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu:
 Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trên địa bàn TP.HCM và
khảo sát trong khoảng thời gian từ tháng 07/2016 đến tháng 10/2016.
 Đối tượng nghiên cứu: các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn
PMKT của các DN vừa và nhỏ tại TP.HCM.
 Đối tượng khảo sát: Các DN vừa và nhỏ tại TP.HCM có ý định sử dụng

các vi phạm giả định của mô hình.
 Kiểm định sự khác biệt.
6. Đóng góp của đề tài
 Về mặt khoa học: Đề tài làm rõ hơn về các nhân tố ảnh hưởng và mức độ tác
động của các nhân tố đến quyết định lựa chọn PMKT của DN vừa và nhỏ. Đề
tài có thể làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tương lai có liên quan
đến việc lựa chọn PMKT.
 Về mặt thực tiễn: Đề tài sẽ giúp ích cho các nhà quản lý của các DN vừa và
nhỏ nghiên cứu tham khảo khi quyết định lựa chọn PMKT để ứng dụng vào
công tác kế toán. Bên cạnh đó, nghiên cứu này cũng sẽ giúp các NCC phần


4

mềm xác định được các nhân tố mà DN quan tâm khi lựa chọn PMKT từ đó
có những giải pháp để đáp ứng nhu cầu của DN.
7. Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục kèm theo thì nội
dung chính của luận văn nghiên cứu gồm có 5 chương:
Chương 1: Tổng quan nghiên cứu
Chương 2: Cơ sở lý thuyết
Chương 3: Phương pháp nghiên cứu
Chương 4: Kết quả nghiên cứu và bàn luận
Chương 5: Kết luận và kiến nghị


5

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
1.1.



6

thiệu một số yếu tố quan trọng như: nhu cầu hiện tại và tương lai của người sử dụng,
loại hình kinh doanh, quy mô, các tính năng và thuộc tính của PMKT, cơ sở hạ tầng
CNTT và môi trường, và độ tin cậy của NCC nên được xem xét trước khi sử dụng
phần mềm. Tuy nhiên mô hình này chỉ áp dụng thích hợp với các tổ chức mua mới
phần mềm hoặc chuyển từ thủ công sang sử dụng PMKT. Đối với tổ chức đã có
PMKT mà không đáp ứng nhu cầu hiện tại và tương lai của họ về thông tin và báo
cáo tài chính và phi tài chính, hoặc không phù hợp với các mục tiêu và chiến lược
thì mô hình đề xuất sẽ chỉ áp dụng trong trường hợp tổ chức đó quyết định chấm
dứt PMKT hiện có của họ và thay thế nó hoàn toàn bằng một phần mềm mới. Mô
hình đề xuất không xem xét việc thay thế sửa chữa hoặc nâng cấp PMKT hiện có để
tái sử dụng nó.
Nghiên cứu thứ ba, nghiên cứu “Accounting Software Selection And User
Satisfaction Relevant Factors for Decision Makers” của Elikai et al (2007). Nhóm
tác giả nghiên cứu về các yếu tố và các tính năng phần mềm quan trọng nhất cho
người dùng liên quan đến lựa chọn phần mềm, sự hài lòng, sự duy trì và sự thay đổi.
Bảng câu hỏi chi tiết được gửi đi và được theo dõi với các cuộc phỏng vấn điện
thoại. Tổng cộng có 57 cá nhân tham gia. Trong nghiên cứu này tác giả đã tìm ra
một số điểm nổi bật đó là chức năng yếu tố quan trọng trong việc lựa chọn PMKT
kế đến là chi phí và khả năng tương thích. Trong số các chức năng, tính linh hoạt
(tùy biến) được đánh giá là tính năng quan trọng nhất. Chi phí bao gồm: chi phí
mua ban đầu và chi phí hoạt động hàng năm là quan trọng hơn so với chi phí cài đặt
và chi phí đào tạo. Đối với khả năng tương thích thì khả năng tương thích với hệ
điều hành được đánh giá là có ý nghĩa hơn khả năng tương thích với phần cứng
hoặc phần mềm khác. Đáng ngạc nhiên, nghiên cứu cho thấy người sử dụng đánh
giá sự hỗ trợ của NCC có tầm quan trọng khá thấp.
Nghiên cứu thứ tư, nghiên cứu “Evaluating and selecting software packages:

nhân tố tác động đến việc sử dụng PMKT của DN vừa và nhỏ trên địa bàn quận Tân
Phú cho thấy có 2 nhóm nhân tố chính tác động: nhóm nhân tố tác động từ bên
trong và nhóm nhân tố tác động từ bên ngoài. Nhóm nhân tố từ bên trong bao gồm:
trình độ của người sử dụng PMKT, trang thiết bị máy móc, sự quan tâm của ban
lãnh đạo, công tác tổ chức quản lý. Nhóm nhân tố bên ngoài bao gồm: dịch vụ sau
bán hàng và khung pháp lý. Nhóm nhân tố tác động từ bên trong có mức độ tác
động cao hơn so với nhóm nhân tố tác động từ bên ngoài và mức độ tác động của
các nhân tố giảm dần theo thứ tự liệt kê ở trên. Tác giả đưa ra hai nhóm tiêu chí lựa
chọn PMKT cho các DN vừa và nhỏ đó là phần mềm phải phù hợp với yêu cầu của


8

người sử dụng và phần mềm phải có khả năng đáp ứng phần lớn các tính năng như:
linh hoạt, xử lý chính xác số liệu, bảo mật thông tin và an toàn dữ liệu. Tuy nhiên,
các tiêu chí được tác giả đề xuất chủ yếu để giúp các DN nhỏ và vừa mới thành lập
có ý định tổ chức công tác kế toán trong điều kiện tin học hóa; cũng như các DN
vừa và nhỏ đang hoạt động nhưng muốn chuyển từ thủ công hoặc sử dụng dịch vụ
kế toán sang hệ thống kế toán trên máy vi tính trong việc lựa chọn PMKT phù hợp.
Tác giả không xem xét các tiêu chí ở các DN muốn sửa chữa hoặc nâng cấp PMKT
hiện tại.
Nghiên cứu thứ hai, nghiên cứu “Định hướng lựa chọn phần mềm kế toán
phù hợp cho các DN nhỏ và vừa tại Việt Nam” của Võ Văn Nhị và cộng sự (2014).
Nghiên cứu xác định tiêu chí quan trọng để các DN vừa và nhỏ lựa chọn PMKT
thông qua việc đo lường mức độ thỏa mãn của các DN vừa và nhỏ trong ứng dụng
PMKT. Nghiên cứu được thực hiện dựa trên mô hình chất lượng dịch vụ
SERVQUAL. Kết quả nghiên cứu có hai nhân tố chính tác động đến mức độ thỏa
mãn của DN vừa và nhỏ khi sử dụng PMKT bao gồm: khả năng hỗ trợ DN của
NCC PMKT và tính khả dụng của PMKT. Tiêu chí chất lượng liên quan đến bản
thân PMKT không tác động mạnh đến mức độ thỏa mãn của DN vừa và nhỏ ứng

tố sự chuyên nghiệp của công ty phần mềm có sự tác động yếu nhất trong mô hình.
Nghiên cứu thứ năm, nghiên cứu “Ảnh hưởng của chi phí sử dụng phần mềm
kế toán đến quyết định sử dụng phần mềm kế toán ở những DN nhỏ và vừa trên địa
bàn thành phố Hồ Chí Minh” của Phạm Thị Tuyết Hường (2016). Tác giả nghiên
cứu thực trạng và tác động của các thành phần chi phí sử dụng PMKT trong các giai
đoạn lựa chọn PMKT (giai đoạn nghiên cứu sơ bộ, giai đoạn phân tích yêu cầu, giai
đoạn đánh giá, lựa chọn NCC PMKT, giai đoạn triển khai sử dụng PMKT, giai
đoạn bảo trì và nâng cấp hệ thống). Việc sử dụng PMKT tại các DN vừa và nhỏ
chịu tác động của nhiều yếu tố, ngoài hai yếu tố (chất lượng PMKT và NCC
PMKT) theo nghiên cứu của Võ Văn Nhị và cộng sự (2014) thì nghiên cứu này bổ
sung thêm một nhân tố đó là chi phí sử dụng PMKT.


10

Bảng 1.1: Tổ ng hơ ̣p các công trình nghiên cứu liên quan

Tên tác
STT

giả, năm

Tên công trình

nghiên

nghiên cứu

Nội dung nghiên cứu



Ahmad A The
&

Determinates Phân tích và đánh giá Nhu cầu hiện tại và tương Các yếu tố đề xuất đều nên được

Abu- Of

Selecting các yếu tố chính của lai của người sử dụng, loại xem xét khi lựa chọn sử dụng

Musa

Accounting

(2005)

Software:
Proposed Model

một tổ chức cần xem hình kinh doanh, quy mô, PMKT
A xét trong quyết định tính năng và thuộc tính của
của mình để chọn PMKT, cơ sở hạ tầng
PMKT phù hợp.

CNTT và môi trường, độ
tin cậy của NCC


11



S. Evaluating

Jadhav

& selecting

Rajendra
M.

Sonar

(2009)

and Tổng hợp và phân Đặc điểm chất lượng của đặc điểm chất lượng của phần
software loại các tiêu chí đánh phần

packages: A review

mềm, NCC

phần mềm, NCC phần mềm, yêu cầu

giá phần mềm và lựa mềm, chi phí và lợi ích, phần cứng và phần mềm, chi phí
chọn phần mềm.

phần cứng và phần mềm, ý và lợi ích của gói phần mềm
kiến, đặc điểm đầu ra.

thường được sử dụng trong


hàng và khung pháp lý)

chính xác số liệu, bảo mật thông
tin và an toàn dữ liệu.
6

Võ

Văn Định

hướng

lựa Xác định tiêu chí Khả năng hỗ trợ DN của Có hai nhân tố chính tác động

Nhị

và chọn phần mềm kế quan trọng để các DN NCC, tín tin cậy của NCC, đến mức độ thỏa mãn của DN

cộng

sự toán phù hợp cho vừa và nhỏ lựa chọn tính khả dụng của PMKT, vừa và nhỏ khi sử dụng PMKT

(2014)

các DN nhỏ và vừa PMKT thông qua việc khả
tại Việt Nam

năng



ngành hình hoạt động, các liên quan đến quá trình sử sử dụng PMKT.

giao thông vận tải

tiêu chí sử dụng để dụng, những vấn đề cần
lựa chọn PMKT, thực quan tâm trong công tác
trạng sử dụng PMKT triển khai và kỹ thuật, khả
hiện nay và một số năng hỗ trợ thích hợp cho
hạn chế thường gặp các cải tiến trong tương lai
của PMKT.

8

Huỳnh Thị Các nhân tố ảnh Nghiên cứu các nhân Yêu cầu của người sử 6 nhân tố đều có tác động đến
Hương

hưởng

đến

quyết tố ảnh đến quyết định dụng, tính năng phần mềm, quyết định lựa chọn PMKT,

(2015)

định lựa chọn phần lựa chọn PMKT của trình độ chuyên môn của nhân tố tính năng của PMKT là
mềm kế toán của các DN nhỏ và vừa tại nhân viên công ty phần có ảnh hưởng mạnh nhất, nhân
các DN nhỏ và vừa TP.HCM

mềm, sự chuyên nghiệp tố sự chuyên nghiệp của công ty

những DN nhỏ và lựa chọn PMKT.

và nâng cấp.

vừa trên địa bàn
TP.HCM
Nguồn: Tổng hợp của tác giả


15

1.3.

Khe hổng nghiên cứu:
Từ việc tổng hợp và phân tích các công trình nghiên cứu trên đã phầ n nào

mang la ̣i cái nhìn tổ ng quan về các nghiên cứu liên quan đế n các nhân tố tác động
đến việc lựa chọn PMKT ở trong và ngoài nước.
Các nghiên cứu về các nhân tố tác động đến việc lựa chọn PMKT của các DN
ở nước ngoài tương đối đầy đủ hơn khi xem xét đến nhiều nhân tố như nhu cầu của
người sử dụng, quy mô, tính năng của phần mềm, cơ sở hạ tầng CNTT và môi
trường, chi phí sử dụng phần mềm, độ tin cậy của NCC, ý kiến đánh giá… Tuy
nhiên, do sự khác biệt về các quy định của pháp luật, sự phát triển của nền kinh tế
cũng như khác biệt về quy mô của DN vừa và nhỏ có thể dẫn đến sự khác biệt khi
các DN vừa và nhỏ ở Việt Nam đánh giá và lựa chọn PMKT.
Các nghiên cứu về việc lựa chọn, sử dụng PMKT cho các DN vừa và nhỏ ở
Việt Nam hiện nay cũng đã được thực hiện khá nhiều. Tuy nhiên các nghiên cứu
trước đây chủ yếu mới chỉ nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng liên quan đến các
nhóm tiêu chí chung như chất lượng phần mềm, chất lượng dịch vụ và chi phí sử
dụng phần mềm và sự hỗ trợ của NCC phần mềm. Tác giả nhận thấy các nghiên cứu