VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
K

LÊ THỊ HỒNG HẠNH

THƯƠNG MẠI HÓA SẢN PHẨM KHOA HỌC VÀ
CÔNG NGHỆ TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

Ngành: Quản trị kinh doanh
Mã số:

60 34 01 02

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

HÀ NỘI – 2017


Công trình được hoàn thành tại:
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS Đinh Công Tuấn

Phản biện 1: PGS. TS Ngô Xuân Bình

Phản biện 2: PGS.TS Trần Thị Minh Châu


nghệ, Luật Sở hữu trí tuệ, văn bản chính sách về phát triển thị trường
KH&CN… cũng đã tạo ra các hành lang pháp lý phù hợp để thúc đẩy
mối liên kết giữa trường đại học- doanh nghiệp trong thương mại hóa
sản phẩm nghiên cứu, tài sản trí tuệ, trong thời gian qua các mô hình
liên kết giữa trường đại học và doanh nghiệp trong thương mại hóa sản
phẩm nghiên cứu đã có những thành công nhất định.

1


Trường đại học Bách khoa Hà Nội là một trong những
trường kỹ thuật hàng đầu của cả nước, nơi được đầu tư nhiều cho
hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ. Theo thống
kê, trong 5 năm gần đây Trường Đại học Bách khoa Hà Nội đã được
cấp chứng nhận 37 bằng sáng chế. Số lượng công trình nghiên cứu
được chuyển giao cho các doanh nghiệp ngày càng tăng lên. Đểthúc
đẩychuyển giao các kết quả nghiên cứu vào thực tế, Trườngđã tăng
cường các nghiên cứu có tính ứng dụng cao. Đặc biệt, đã thành lập
Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển công nghệ Bách Khoa Hà Nội
(BK-Holdings) với một hệ thống liên kết với 7 - 8 doanh nghiệp
nhằm huy động vốn phục vụ cho quá trình ươm tạo và thương mại
hóa các sản phẩm khoa học công nghệ để chuyển giao kết quả nghiên
cứu ra cộng đồng”.
Vậy việc liên kết giữa trường đại học với doanh nghiệp trong
thương mại hóa kết quả nghiên cứu như thế nào và hiệu quả đạt được
ra làm sao, sẽ được tác giả đề cập nghiên cứu thảo luận trong phạm vi
của luận văn “Thương mại hóa sản phẩm khoa học và công nghệ
tại trường Đại học Bách Khoa Hà Nội ”, nhằm cung cấp luận cứ
khoa học, đánh giá hiện trạng thương mại hóa kết quả nghiên cứu
ứng dụng tại Trường đại học Bách khoa Hà Nội, trên cơ sở đó đề

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở làm rõ các lý luận chung về chính sách cũng như
cơ chế thúc đẩy việc thương mại hóa các sản phẩm khoa học công

3


nghệ tại Đại học Bách khoa Hà Nội . Từ đó, đưa ra các đềxuất giải
pháp thúc đẩy, nâng cao hiệu quả thương mại hóa sản phẩm KH&CN
tạitrường Đại học Bách Khoa Hà Nội.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Nghiên cứu cơ sở lý luận và kinh nghiệm quốc tế , thực tế
trong nước về thương mại hóa các sản phẩm nghiên cứu KH&CN
trong các trường Đại học
Nghiên cứu, đánh giá thực thương mại hóa các sản phẩm
KH&CN tại trường Đại học Bách Khoa Hà Nội .
Đề xuất giải pháp thúc đẩy, nâng cao hiệu quả thương mại hóa
sản phẩm KH&CN tạitrường Đại học Bách Khoa Hà Nội.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của đề tài là: Các kinh
nghiệm về chính sách, cơ chế thúc đẩy thương mại hóa sản phẩm
khoa học công nghệ cả ở quốc tế và trong nước.
Phạm vi nghiên cứu: Thương mại hóa sản phẩm KH&CN tại trường
Đại Học Bách khoa Hà Nội từ năm 2010-2015.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu
Các tài liệu trong và ngoài nước về thực tiễn, chính sách pháp
luật trong cơ chế quản lý, hỗ trợ phát triển hoạt động thương mại hóa
sản phẩm khoa học và công nghệ. Nghiên cứu tài liệu về thực tiễn,

Chương 2: Nghiên cứu, đánh giá thực trạngthương mại hóa
các sản phẩm KH&CN tại trường Đại học Bách Khoa Hà Nội .

5


Chương 3: Đề xuất giải pháp thúc đẩy, nâng cao hiệu quả
thương mại hóa sản phẩm KH&CN tạitrường Đại học Bách Khoa Hà
Nội.
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THƯƠNG MẠI HÓA
CÁC SẢN PHẨM KH&CN TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC

1.1. Thương mại hóa sản phẩm khoa học và công nghệ
1.1.1. Khái niệm và vai trò của thương mại hóa sản phẩm
KH&CN
a.Khái niệm.
Thương mại hoá sản phẩm là việc tung sản phẩm vào thị
trường và doanh nghiệp sẽ phải xác định thị trường triển khai, cách
thức triển khai, các bộ phận tác nghiệp liên quan như bán hàng,
quảng cáo, kế toán, chăm sóc khách hàng, hoặc giao nhận. Tóm lại,
phát triển sản phẩm mới không phải là một công việc độc lập, nó liên
quan tới chiến lược, chính sách, cơ sở hạ tầng, nguồn lực của doanh
nghiệp.Phát triển sản phẩm mới cần gắn liền, hỗ trợ tính thống nhất
với toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp.Cần xem xét và đánh giá
nhiều mặt của ý tưởng và sản phẩm, trong đó phương diện nhu cầu
của thị trường cần được tôn trọng và luôn nhắm tới. Vì việc sáng tạo
và đổi mới thiếu phương pháp, không có mục đích chính xác sẽ chỉ
gây tổn thất.



Việc lựa chọn kết quả nghiên cứu nào để thương mại hóa
chính là vấn đề then chốt đầu tiên để đảm bảo cho bài toán thương
mại hóa thành công.
1.2.2.Quy trình thương mại hóa sản phẩm khoa học và công nghệ.
Nghiên cứu -> Nhờ chuyên gia tư vấn -> Định giá giá trị của công
nghệ mới -> Bảo vệ công nghệ -> Marketing -> Luwacj chọn việc
kinh doanh -> Thương mại hóa -> Thu, phân bổ và tái đầu tư lợi
nhuận.
1.3. Kinh nghiệm thúc đẩy thương mại hóa sản phẩm
KH&CN trong một số trường đại học
1.3.1. Bài học thương mại hóa nghiên cứu của Đại
học Stanford
Một điểm đặc biệt ở Đại học Stanford là chênh lệnh mức thu
nhập. Cùng là giáo sư ở cùng bộ môn, một vị có thu nhập tới 2 triệu
USD/năm, còn vị kia chỉ có 200 nghìn USD/năm. Lý do là vị giáo sư
hai triệu đô kia thành công trong thương mại hóa các công trình
nghiên cứu của ông ấy, và vị ấy có vài ba công ty ngoài thung lũng
Silicon.
Phong trào nghiên cứu khoa học và thương mại hóa công
nghệ trong sinh viên, nghiên cứu sinh của Stanford cũng diễn ra rất
mạnh mẽ.Đây cũng là văn hóa lâu đời và đặc trưng của Stanford.Nó
được hình thành có lẽ từ câu chuyện thành công của Sun
Microsystems, Yahoo, Google tại Đại học này. Bên cạnh đó, chính
sách tốt trong quản lý; hay các thị trấn xung quanh Stanford như
Menlo Park, Palo Alto đều có cư xá, biệt thự tuyệt đẹp của các siêu

8



tác ba “bên” (trường – viện – doanh nghiệp
Hoạt động R&D quy mô nhỏ cũng đã trở nên phổ biến tại các
trường ĐẠI HỌC, viện nghiên cứu (Trường đại học Bách khoa Hà
Nội, Trường đại học Công nghệ - đại học Quốc gia Hà Nội, Viện
KH&CN Việt Nam...)
Một số trường đại học đã tạo được vườn ươm cho phép khuyến khích
các hoạt động sáng tạo, tăng cường chuyển giao công nghệ trong
trường đại học.
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
Trong nội dung chương I đã làm rõ một số cơ sở lý luận về
các khái niệm, vai trò, điều kiện và quy trình thương mại hóa sản
phẩm khoa học và công nghệ. Ngoài những lợi ích trực tiếp về mặt
kinh tế từ hoạt động thương mại hóa kết quả nghiên cứu, một số
doanh nghiệp thành công sau đó đem lại lợi ích khó có thể đong đếm
được. Nó không chỉ tạo ra công ăn việc làm cho nhiều người trong
doanh nghiệp mà quan trọng hơn là còn tạo ra những sản phẩm, dịch
vụ tốt, đem lại lợi ích cho người tiêu dùng, cho xã hội.
Nâng cao hiệu quả thương mại hóa sản phẩm khoa học và công
nghệ tại các trường Đại học nói chung và Đại học Bách khoa nói
riêng, đòi hỏi các cấp, các ngành và cá nhân các trường phải tìm tòi,
sáng tạo đổi mới để đưa ra hướng đi đúng đắn và phù hợp cho mình.
Để minh chứng cho nội dung đã nêu ở chương I, ở chương II
người viết sẽ tìm hiểu, phân tích và đánh giá thực trạng việc thương

10


mại hóa sản phẩm khoa học và công nghệ tại trường Đại học Bách
Khoa Hà Nội.
Chương 2

Thống kê trong giai đoạn gần đây, số bài báo đăng trên các
tạp chí khoa học trong nước là 300 bài/năm, trên các tạp chí quốc tế
uy tín khoảng 100 bài/năm, báo cáo tại các hội nghị khoa học trong
nước và quốc tế khoảng 300-400 báo cáo/năm. Chỉ tính riêng số bài
báo đăng trên các tạp chỉ nằm trong danh mục ISI, trong 3 năm học
từ 2010-2011 đến 2012-2013 (từ tháng 7.2010 đến 6.2013) số công
bố của cán bộ trường ĐH Bách khoa Hà nội (chỉ tính số cán bộ hiện
đang làm việc tại trường) là 180 bài, theo xu hướng gia tăng hàng
năm (số bài công bố trong năm 2010 là 39 bài, trong năm 2013 là 81
bài).
2.2.2. Các thành quả Khoa học - Công nghệ :
Với tiềm lực khoa học và công nghệ hiện có, Trường ĐH
Bách khoa Hà Nội đã đạt được nhiều kết quả trong nghiên cứu khoa
học (NCKH) và chuyển giao công nghệ (CGCN). Các số liệu thống
kê cho thấy sự tăng trưởng đều đặn trên mọi mặt: số nhiệm vụ được
giao, tổng số kinh phí, kết quả chuyển giao công nghệ, công bố kết
quả trên các tạp chí khoa học trong và ngoài nước, công tác bảo
hộ,…Đặc biệt trong những năm gần đây, gắn với tiến trình đổi mới
và các giải pháp về quản lý, Trường đã đạt được những chuyển biến
lớn cả về quy mô và chất lượng.

12


2.2.3 Chuyển giao công nghệ
Nhiều kết quả nghiên cứu đã được đưa vào ứng dụng và
chuyển giao vào thực tiễn.Trong giai đoạn 2010-2015, doanh số
trong chuyển giao công nghệ và sản xuât kinh doanh của Trường đạt
gần 450 tỷ đồng.Trước đây các hoạt động chuyển giao công nghệ
được thực hiện thông qua các viện và trung tâm nghiên cứu. Thực

và công nghệ tại trường Đại học Bách Khoa Hà Nội.
Thứ nhất, về yếu tố các cán bộ nghiên cứu, cần có tinh thần kinh
thương của các cán bộ này.
Thứ hai, đối với các tổ chức KH&CN, sự tác động đến hoạt động
thương mại hóa phụ thuộc vào chức năng, nhiệm vụ, lĩnh vực nghiên
cứu của tổ chức KH&CN đó.
Thứ ba, về yếu tố các doanh nghiệp và thị trường công nghệ trong
nước, gần 90% các doanh nghiệp trong nước là doanh nghiệp ở quy
mô vừa và nhỏ (có vốn dưới 10 tỷ đồng)
Thứ tư, yếu tố các định chế trung gian cũng góp phần tác động đến
hoạt động thương mại hóa kết quả R&D.
Thứ năm, một yếu tố quan trọng khác tác động đến thương mại hóa
kết quả R&D là cơ chế, chính sách của Nhà nước, hay nói cách khác
chính là vai trò của Nhà nước trong hoạt động này.
2.4. Đánh giá thực trạng thương mại hóa sản phẩm khoa học và
công nghệ tại trường
2.4.2. Một số thành công đã đạt được

14


Trường Đại học Bách khoa Hà Nội được xem là trường đi
đầu trong việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu, sáng chế.
Trường đã ký kết nhiều hợp đồng chuyển giao công nghệ với
nhiều tập đoàn, công ty lớn trong nước cũng như thế giới như Tập
đoàn SUN MicroSystems, Công ty cổ phần bóng đèn phích nước
Rạng Đông.Trong giai đoạn 2010 – 2015, doanh số trong chuyển
giao công nghệ và sản xuất kinh doanh của trường đạt gần 450 tỷ
đồng.
2.4.2 Một số tồn tại và và nguyên nhân

khai tại Trường Đại học Bách khoa Hà Nội. Tuy nhiên vẫn còn
những tồn tại cần được giải quyết một cách triệt để nhằm thúc đẩy
thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

16


Chương 3
ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY, NÂNG CAO HIỆU QUẢ
THƯƠNG MẠI HÓA SẢN PHẨM KH&CN TẠI TRƯỜNG
ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

3.1. Định hướng phát triển, mục tiêu
3.1.1. Định hướng ưu tiên
Tiếp tục xây dựng và triển khai một số cơ chế đổi mới công
tác quản lý các hoạt động KH&CN theo hướng đơn giản hóa quy
trình thủ tục hành chính; thúc đẩy quá trình thực hiện cơ chế khoán
đến sản phẩm KH&CN cuối cùng; xây dựng môi trường học thuật
thuận lợi cho sự phát triển và cống hiến của tất cả các nhà khoa học.
Tập trung đầu tư, xây dựng cơ chế hoạt động, thành lập các
phòng thí nghiệm trọng điểm; phát triển thêm các nhóm nghiên cứu
mạnh cấp ĐHQGHN. Phát triển hợp tác với các doanh nghiệp trong
nước và quốc tế thành lập các phòng thí nghiệm (hoặc trung tâm
nghiên cứu) phối hợp.
Tích hợp chặt chẽ và hỗ trợ tích cực nâng cao chất lượng đào
tạo, đặc biệt đối với việc phát triển các ngành, chuyên ngành tài năng,
chất lượng cao và đạt chuẩn quốc tế.
Phát triển hệ thống thông tin khoa học phục vụ yêu cầu đào
tạo và nghiên cứu sáng tạo trình độ cao của cán bộ và sinh viên từ các
nguồn CSDL ISI/Scopus, CSDL của các nhà xuất bản, thư viện các


18


các tổ chức chủ trì để ứng dụng, chuyển giao cho doanh nghiệp; quy
định phân chia lợi ích thu được từ việc thương mại hóa các kết quả
nghiên cứu giữa Nhà nước - tổ chức chủ trì - tác giả - người triển
khai ứng dụng, thương mại hóa.
3.3.3. Giải pháp về truyền thông, nâng cao nhận thức về
doanh nghiệp KH và CN, thị trường khoa học công nghệ
Ða dạng hóa các phương thức truyền thông khác: đối thoại
chính sách, biên tập và xuất bản sổ tay hỏi đáp về doanh nghiệp KH
và CN; phổ biến chính sách về doanh nghiệp KH và CN, đổi mới
công nghệ thông qua các phương tiện truyền thông đại chúng, các
chương trình, cuộc thi tìm hiểu sản phẩm sáng tạo. . .
3.3.4. Giải pháp về nâng cao năng lực của chủ thể chính sách
Không ngừng nâng cao năng lực của chủ thể chính sách cả về
trình độ chuyên môn cũng như kinh nghiệm, năng lực hoạch định
chính sách, đạo đức công vụ đối với các cán bộ, tập thể có chức năng
nhiệm vụ hoạch định chính sách PTTTKHCN
3.3.5. Giải pháp về tài chính
Nhằm quản lý và tổ chức thực thi chính sách PTTTKHCN một
cách hiệu quả và đạt hiệu suất cao, đòi hỏi Đảng và Nhà nước, cơ
quan có thẩm quyền ban hành chính sách không ngừng đẩy mạnh
tăng cường mọi nguồn lực cho chính sách. Trong đó quan trong nhất
là nhân lực và nguồn lực vật chất:

19



Các trường đại học, viện nghiên cứu cũng có thể khai thác tài sản trí
tuệ bằng cách chuyển giao các kết quả nghiên cứu, sản phẩm
KH&CN của mình phục vụ nhu cầu thực tế của địa phương hoặc hợp
tác với địa phương theo hình thức thực hiện các nhiệm vụ KH&CN
dưới sự “đặt hàng” của địa phương và sự hỗ trợ từ nhà nước tạo
thành mô hình liên kết 3 chiều nhà nghiên cứu- nhà nước- doanh
nghiệp, địa phương.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng từ phía trường song vẫn còn nhiều
hạn chế cần khắc phục trong thời gian tới, tìm ra hướng đi mới cho
công tác thương mại hóa sản phẩm KH&CN.
Trong phần nội dung của chương này, người viết tập trung đi
sâu vào đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của việc
thương mại hóa sản phẩm KH&CN.

21


KẾT LUẬN
Trong thời gian gần đây, vấn đề hợp tác, liên kết giữa trường
đại học với doanh nghiệp đã được quan tâm nghiên cứu ở Việt
Nam.Tuy nhiên, phần lớn các nghiên cứu này mới chỉ dừng lại ở việc
tìm ra các giải pháp đơn lẻ để thúc đẩy phát triển các mối quan hệ
này mà chưa đi sâu vào nghiên cứu xây dựng hệ thống các giải pháp
mang tính chất tổng thể.Phần đa các giải pháp được đưa ra hướng đến
thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực lĩnh vực phát triển nguồn nhân lực
nhiều hơn là thương mại hóa sản phẩm KH&CN.Việc hợp tác nghiên
cứu và thương mại hóa công nghệ sẽ đem lại lợi ích cho cả 2 bên.
Đối với trường đại học thông qua sự hợp tác này sẽ mang lại nguồn
thu đáng kể cho nhà trường, thông qua đó chất lượng nghiên cứu sẽ
được nâng cao. Đối với doanh nghiệp, thông qua sự hợp tác này sẽ