VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
VÕ THỊ BÍCH TIỀN
THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN
CÁN BỘ, CÔNG CHỨC TỪ THỰC TIỄN
HUYỆN DẦU TIẾNG, TỈNH BÌNH DƯƠNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG
HÀ NỘI - 2017
VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
VÕ THỊ BÍCH TIỀN
THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN
CÁN BỘ, CÔNG CHỨC TỪ THỰC TIỄN
HUYỆN DẦU TIẾNG, TỈNH BÌNH DƯƠNG
Chuyên ngành: Chính sách công
Mã số: 60 34 04 02
LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
PGS. TS. TRẦN ĐÌNH HẢO
3.3. Một số kiến nghị về thực hiện chính sách phát triển cán bộ, ....... công
chức trên địa bàn tỉnh Bình Dương .................................................................. 69
KẾT LUẬN .................................................................................................... 76
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................... 78
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BD
Bồi dưỡng
CB,CC
Cán bộ, công chức
CB
Cán bộ
CNH, HĐH
Công nghiệp hóa, hiện đại hóa
CC
Công chức
ĐT
Đào tạo
định được nhiệm vụ, nâng cao tri thức để phục vụ sự nghiệp cách mạng, quản
lý Nhà nước và phục vụ nhân dân. Cần phải thể hiện vai trò của mình thông
qua việc làm một cách cụ thể, chu đáo, trung thực và giải quyết nhiệm vụ
chuyên môn một cách khẩn trương, nhanh chóng. Không để xảy ra tình trạng
giải quyết công việc tắc trách, vô tổ chức mà phải làm việc có uy tín, giải
quyết kịp thời, chính xác mọi yêu cầu chính đáng của nhân dân.
Khi được giao nhiệm vụ, cán bộ, công chức luôn chủ động hoàn thành
tốt nhiệm vụ được giao, chống lại sự quan liêu, đùn đẩy trách nhiệm và giữ
vững mối quan hệ với quần chúng, thu hút quần chúng tham gia ngày càng
đông đảo vào công tác quản lý. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh thì người cán bộ,
công chức không chỉ có tài mà còn phải có đức, Người quan niệm rằng người
1
cán bộ, công chức có tài mà không có đức thì như cây không rễ và thường gây
ra những tai hại không nhỏ. Ngược lại nếu chỉ có đức mà không có tài thì
chẳng khác nào ông bụt ngồi ở trong chùa. Bất cứ hoàn cảnh nào người cán
bộ, công chức cũng phải đặt lợi ích của nhân dân, của Đảng và nhà nước lên
trên hết. Với tiêu chí đạo đức đó, người cán bộ, công chức muốn thực hiện
được tốt vai trò của mình thì không được quan liêu, xa rời dân, vì vậy phải
biết lắng nghe ý kiến quần chúng, thành tâm học hỏi quần chúng, biết tổ chức,
biết lãnh đạo, lời nói phải đi đôi với việc làm,…
Tuy nhiên, qua thực tiễn trên địa bàn huyện Dầu Tiếng nói riêng và cả
nước nói chung, cho thấy trong công tác phát triển cán bộ, công chức hiện nay
có một số hạn chế như sau:
Một là, tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống,
bệnh cơ hội, chủ nghĩa cá nhân, thực dụng, quan liêu, tham nhũng, lãng phí…
trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên diễn ra nghiêm trọng, kéo dài
nhưng chưa có biện pháp hữu hiệu để ngăn chặn, xử lý kịp thời. Một số ít cán
2. Tình hình nghiên cứu
Trong những năm qua, các chính sách liên quan đến phát triển cán bộ,
công chức vẫn luôn thu hút được sự quan tâm của nhiều học giả với nhiều bài
viết trên các báo, các tạp chí, nhiều luận văn, đề tài khoa học,... Trong đó, nổi
bật là:
- PGS.TS. Nguyễn Phú Trọng, PGS.TS. Trần Xuân Sơn, đồng chủ
biên (2001), Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ
trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước, Nxb
CTQG, HN.
- PGS.TS. Nguyễn Minh Phương, Ths. Trần Thị Hạnh, Hoàn thiện quy
phạm pháp luật về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức trên Tạp
chí Tổ chức nhà nước số 10 năm 2014 đã chỉ ra một số bất cập và hướng hoàn
thiện đối với các văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh hoạt động đào tạo,
bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức.
4
- Văn Tất Thu (2012), “Yêu cầu nâng cao chất lượng trình độ, năng lực
đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý nhà nước trong sự nghiệp CNH, HĐH đất
nước.
- Đề tài khoa học của GS.TS. Bùi Văn Nhơn - Học viện Hành chính
Quốc gia làm chủ nhiệm với nội dung: "Các giải pháp nhằm xây dựng đội ngũ
công chức hành chính nhà nước ở nước ta trong giai đoạn hiện nay" (2005) đã
đề xuất các giải pháp xây dựng đội ngũ CB,CC hành chính chuyên nghiệp để
thực thi nhiệm vụ một cách tốt nhất.
- TS. Thang Văn Phúc, TS. Nguyễn Minh Phương (Đồng chủ biên):
“Cơ sở lý luận và thực tiễn xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức” đã phân tích
vai trò, đặc điểm của đội ngũ cán bộ, công chức; quan điểm của Đảng về xây
dựng đội ngũ cán bộ, công chức; yêu cầu của nhà nước pháp quyền xã hội chủ
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích nêu trên, Đề tài có 03 nhiệm vụ sau đây:
- Thứ nhất: Làm rõ những vấn đề lý luận về thực hiện chính sách phát
triển cán bộ, công chức.
- Thứ hai: Thực trạng thực hiện chính sách phát triển cán bộ, công chức
từ thực tiễn huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương. Những ưu điểm, hạn chế và
nguyên nhân của hạn chế trong thực hiện chính sách phát triển cán bộ, công
chức hiện nay ở huyện Dầu Tiếng là gì?
- Thứ ba: Đề xuất một số phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao hiệu
quả thực hiện chính sách phát triển cán bộ, công chức ở tỉnh Bình Dương.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu về thực hiện chính sách phát triển cán
bộ, công chức từ thực tiễn huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương dưới góc độ
khoa học chính sách công.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
6
Phạm vi không gian: Tại địa bàn huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương.
Phạm vi thời gian: Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng thực hiện
chính sách phát triển cán bộ, công chức ở huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương
từ năm 2010 đến năm 2015.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận
Luận văn được nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận của Chủ nghĩa
Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối, chủ trương của Đảng, chính
sách, pháp luật của Nhà nước về xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức. Luận
văn sử dụng các phương pháp chính sách công để nghiên cứu quy trình từ
khoa học cho các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể trong quá trình xác định vấn
đề và thực thi chính sách phát triển cán bộ, công chức một cách hiệu quả, góp
phần hoàn thiện việc thực hiện chính sách phát triển kinh tế - xã hội ở địa
phương.
Luận văn nêu ra được những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của hạn
chế từ đó đưa ra những giải pháp phù hợp với thực tiễn ở tỉnh Bình Dương.
7. Kết cấu của luận văn
Luận văn được kết cấu thành 3 chương, không kể phần mở đầu, kết
luận, phụ lục và tài liệu tham khảo. Cụ thể như sau:
- Chương 1: Những vấn đề lý luận thực hiện chính sách phát triển cán
bộ, công chức ở nước ta.
- Chương 2: Thực trạng thực hiện chính sách phát triển cán bộ, công
chức từ thực tiễn huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương
- Chương 3: Phương hướng, giải pháp và một số kiến nghị nhằm nâng
cao hiệu quả thực hiện chính sách phát triển cán bộ, công chức tỉnh Bình
Dương.
8
Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH
PHÁT TRIỂN CÁN BỘ, CÔNG CHỨC Ở NƯỚC TA
1.1. Một số nội dung về chính sách phát triển cán bộ, công chức
1.1.1. Khái niệm cán bộ, công chức
Theo quy định tại Khoản 1 Điều 4 của Luật cán bộ, công chức thì Cán
bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ,
chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà
nước, tổ chức chính trị- xã hội ở trung ương, ở cấp tỉnh, ở cấp huyện, trong
biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Theo quy định này thì tiêu
sách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị
sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự
nghiệp công lập theo quy định của pháp luật.
Theo quy định này thì tiêu chí để xác định công chức gắn với cơ chế
tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh. Những người đủ các
tiêu chí chung của cán bộ, công chức mà được tuyển dụng vào làm việc trong
các cơ quan, đơn vị của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội và bộ máy
lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thông qua quy chế tuyển
dụng (thi tuyển, xét tuyển), bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh thì được
xác định là công chức. Công chức là những người được tuyển dụng lâu dài,
hoạt động của họ gắn với quyền lực công (hoặc quyền hạn hành chính nhất
định) được cơ quan có thẩm quyền trao cho và chịu trách nhiệm trước cơ
quan, tổ chức có thẩm quyền về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được
giao. Việc quy định công chức trong phạm vi như vậy xuất phát từ mối quan
hệ liên thông giữa các cơ quan của Đảng, Nhà nước và tổ chức chính trị xã
hội trong hệ thống chính trị. Đây là điểm đặc thù của Việt Nam rất khác so
10
với một số nước trên thế giới nhưng lại hoàn toàn phù hợp với điều kiện cụ
thể và thể chế chính trị ở Việt Nam.
Bên cạnh đó, việc quy định công chức có trong bộ máy lãnh đạo, quản
lý của các đơn vị sự nghiệp công lập là phù hợp với Hiến pháp của Việt Nam,
thể hiện và khẳng định được trách nhiệm của Nhà nước trong việc tổ chức
cung cấp các dịch vụ công thiết yếu và cơ bản cho người dân, bảo đảm sự
phát triển cân đối giữa các vùng, lãnh thổ có mức sống chênh lệch, thực hiện
mục tiêu dân chủ và công bằng xã hội. Hiện nay, khi vai trò của Nhà nước
đang được nhấn mạnh trong điều kiện kinh tế thị trường, nhằm khắc phục ảnh
hưởng của suy thoái kinh tế tác động đến sự ổn định đời sống xã hội thì việc
chế độ làm việc.
1.1.2. Khái niệm chính sách phát triển cán bộ, công chức
Cùng với pháp luật, chính sách đã và đang trở thành công cụ hữu hiệu
để Nhà nước tác động, điều chỉnh các mặt của đời sống xã hội theo những
định hướng đã đặt ra.
“Chính sách” là một thuật ngữ được sử dụng phổ biến trong các tài liệu
và trên các phương tiện truyền thông, tuy nhiên cho đến nay vẫn khó có thể
đưa ra một định nghĩa duy nhất. Theo cách hiểu thông thường, chính sách là
chương trình hành động do các nhà lãnh đạo, quản lý đưa ra để giải quyết một
vấn đề nào đó thuộc phạm vi thẩm quyền của mình. Chính sách là khái niệm
thường được đề cập trong khoa học hành chính, nhưng thực sự nó còn là
phạm trù của khoa học chính trị.
Tùy theo cách tiếp cận khác nhau, có thể có các định nghĩa khác nhau
về chính sách:
- Theo từ điển tiếng Anh, chính sách (policy) là một đường lối hành
động được thông qua và theo đuổi bởi chính quyền, đảng phái, nhà cai trị,
12
chính khách…. Theo sự giải thích này thì chính sách không phải là một quyết
định mà nó là một đường lối hay phương hướng hành động.
- Hugh Hecslo (1972) định nghĩa một chính sách có thể được xem như
là một đường lối hành động hoặc không hành động thay vì những quyết định
hoặc các hành động cụ thể.
- David Easton (1953) cho rằng chính sách là chuỗi các quyết định và
các hành động phân phối các giá trị. Theo Smith (1976), khái niệm chính sách
bao hàm sự lựa chọn có thủ định hành động hoặc không hành động, thay vì
những tác động của những lực lượng có quan hệ với nhau.
Cấu trúc của chính sách gồm 3 bộ phận: Một là: Những đường hướng
sách kinh tế và chính sách nói chung của mỗi nước.
Từ những khái niệm trên ta thấy rằng bản chất của chính sách là công
cụ để Nhà nước thực hiện các hoạt động liên quan đến công dân và can thiệp
vào mọi hành vi xã hội trong quá trình phát triển.
Như vậy, chính sách phát triển cán bộ, công chức là tập hợp các quyết
định có liên quan của nhà nước nhằm lựa chọn các mục tiêu cụ thể với giải
pháp và công cụ thực hiện giải quyết các vấn đề cán bộ, công chức theo mục
tiêu đã xác định. Chính sách phát triển cán bộ, công chức bao gồm nhiều bộ
phận cấu thành như: chính sách bầu cử cán bộ; chính sách tuyển dụng, bố trí,
sử dụng công chức; chính sách thu hút sinh viên; chính sách đào tạo, bồi
dưỡng; chính sách khen thưởng – kỷ luật; chính sách đánh giá, phân loại;
chính sách tiền lương; chính sách đãi ngộ… có tác động trực tiếp đến việc sử
dụng, quản lý cán bộ, công chức, tạo lập môi trường làm việc và chế độ đãi
ngộ đối với cán bộ, công chức, hướng đến mục tiêu phát triển đội ngũ cán bộ,
công chức trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại, thật sự vì Nhân
dân.
14
1.2. Nội dung chính sách phát triển cán bộ, công chức
1.2.1. Xác định vấn đề chính sách
Xác định vấn đề chính sách là giai đoạn khởi đầu trong quy trình xây
dựng chính sách công. Những vấn đề đó thường là những mâu thuẫn trong xã
hội, những khó khăn, vướng mắc trong quá trình phát triển hoặc là nhu cầu
phát triển ở mức độ cao hơn. Vì vậy vấn đề của chính sách luôn luôn gắn liền
với sự phát triển của xã hội. Theo PGS.TS Đỗ Phú Hải: “Việc xác định vấn đề
chính sách được bắt đầu bằng cảm nhận vấn đề so với cấu trúc vấn đề, đó là
cảm nhận về các trở ngại, khó khăn, vướng mắc trong xã hội cần được giải
quyết bằng chính sách hoặc các bất hợp lý gây mâu thuẫn, mất cân bằng, mất
cơ bản sau:
- Công tác tuyển dụng, bố trí sử dụng cán bộ, công chức chưa thực sự
có chất lượng, còn nặng về gia đình, dòng tộc, chủ nghĩa địa phương cho nên
đầu vào của cán bộ, công chức còn thấp.
- Công tác quy hoạch phát triển cán bộ, công chức chưa được coi trọng,
còn làm theo hình thức, chiếu lệ, chất lượng quy hoạch chưa cao, một số
trường hợp quy hoạch chưa có tính khả thi.
- Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức còn nhiều bất cập, một
số nơi cử cán bộ, công chức đi đào tạo chưa phù hợp với công việc đang đảm
nhiệm, đào tạo chồng chéo.
- Nguồn kinh phí phân bổ cho các cơ sở đào tạo chưa đáp ứng được yêu
cầu thực tế, chỉ tiêu phân bổ đào tạo, bồi dưỡng về lý luận chính trị, chuyên
môn cho cán bộ, công chức còn ít.
- Công tác đánh giá chất lượng, hiệu quả công tác của cán bộ, công
chức chưa có chiều sâu, còn làm theo hình thức.
Chính từ những nguyên nhân trên dẫn đến trình độ, năng lực của cán
bộ, công chức còn nhiều hạn chế, chậm phát triển.
Việc xác định đúng vấn đề chính sách phát triển cán bộ, công chức
16
đóng góp một vai trò quan trọng trong quá trình xây dựng, ban hành, thực thi,
đánh giá, hoàn thiện chính sách, những yếu tố đó ảnh hưởng rất lớn quyết
định sự thành công hay thất bại của một chính sách.
1.2.2. Mục tiêu và giải pháp chính sách phát triển cán bộ, công chức
Nhằm thúc đẩy, khuyến khích, động viên cán bộ, công chức tự giác,
hăng say, nỗ lực làm việc, thực hiện tốt chức trách nhiệm vụ được giao; phát
huy tối đa năng lực sở trường, tạo động lực làm việc tích cực cho cán bộ,
công chức; từng bước chuẩn hoá, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và
sách công là một chuỗi các giai đoạn kế tiếp nhau có liên quan với nhau từ khi
lựa chọn được vấn đề chính sách đến khi kết quả của chính sách được đánh
giá bao gồm các bước: Khởi sự chính sách; Xây dựng chính sách; Thực hiện
chính sách; Đánh giá chính sách. Trong đó, thực hiện chính sách chính là
khâu biến chính sách thành hiện thực.
Theo PGS.TS Văn Tất Thu:“ Tổ chức thực hiện chính sách là một
khâu hợp thành chu trình chính sách là toàn bộ quá trình chuyển hóa ý chí của
chủ thể chính sách thành hiện thực”.
Thực hiện chính sách phát triển cán bộ, công chức chính là quá trình
hiện thực hóa ý chí của Đảng cầm quyền, của Nhà nước dưới những hình thức
nhất định, thông qua hệ thống các công cụ xác định nhằm ngăn chặn, đẩy lùi
hành vi tham nhũng, tiến tới xây dựng bộ máy Nhà nước trong sạch, vững
mạnh, liêm chính, quản lý có hiệu lực, và hiệu quả, nhằm phục vụ tốt nhất cho
sự phát triển kinh tế- xã hội của đất nước.
Tầm quan trọng của việc thực hiện chính sách phát triển cán bộ, công
chức thể hiện ở các khía cạnh sau đây:
Một là: Thực hiện chính sách phát triển cán bộ, công chức là quá trình
hiện thực hóa chính sách phát triển cán bộ, công chức, tạo lập, phát triển nhân
lực công, tăng cường trình độ, năng lực của cán bộ, công chức; nâng cao hiệu
quả làm việc của cán bộ, công chức; tạo ra những tài năng thật sự trong đội
18
ngũ cán bộ, công chức; làm cho các nguồn lực tiềm năng của cán bộ, công
chức trở thành hiện hữu, có ích, góp phần xây dựng bộ máy quản lý nhà nước
trong sạch, vững mạnh, hiệu lực, hiệu quả và minh bạch.
Hai là: Thực hiện chính sách phát triển cán bộ, công chức góp phần
nâng cao năng lực chất lượng cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu cải cách nền
hành chính nhà nước, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức trong sạch, có
Bốn là: Tính khoa học và hợp lý
Tính khoa học, hợp lý trong thực hiện chính sách phát triển cán bộ,
công chức, đòi hỏi phải có sự tính toán khoa học về các phương pháp, cách
thức thực hiện chính sách này; các cách huy động và tổ chức các nguồn lực đi
kèm; việc thực hiện chính sách này cũng cần phải dựa trên các điều kiện kinh
tế- xã hội, hoàn cảnh thực tiễn của từng thời kỳ, từng yêu cầu, nhiệm vụ chính
trị- kinh tế- xã hội cũng như các đặc điểm của từng vùng, địa phương, qua đó
có các giải pháp kinh tế- xã hội hiệu quả.
Năm là: Tính liên tục, bền vững
Thực hiện chính sách phát triển cán bộ, công chức phải là một tiến trình
diễn ra liên tục, có tình bền vững. Có như vậy, chính sách này mới phát huy
hiệu quả trong thực tế một cách tốt nhất.
1.3.2 Nội dung các bước thực hiện chính sách phát triển cán bộ,
công chức
Bước 1. Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách phát triển
cán bộ, công chức
Kế hoạch thực hiện chính sách là cơ sở, là công cụ quan trọng triển
khai đưa chính sách vào thực tiễn cuộc sống. Trong xây dựng kế hoạch thực
hiện chính sách phải xác định được chính xác, cụ thể các nội dung, nhiệm vụ
trong kế hoạch tổ chức điều hành. Trong xây dựng kế hoạch thực hiện chính
sách phải xác định được chính xác, cụ thể các nội dung, nhiệm vụ trong kế
20