Một số biện pháp cho trẻ Mẫu giáo 5 - 6 tuổi học tốt môn giáo dục âm nhạc
MỘT SỐ BIỆN PHÁP
CHO TRẺ MẪU GIÁO 5 – 6 TUỔI HỌC TỐT MÔN GIÁO DỤC ÂM NHẠC
PHẦN I: MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Giáo dục âm nhạc trong trường mầm non là hoạt động mang tính nghệ
thuật được trẻ Mầm non rất yêu thích, đây là loại hình được xem như phương tiện
để thực hiện các hoạt động giáo dục trẻ một cách hiệu quả ở trường mầm non.
Âm nhạc là phương tiện giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh, qua hoạt động
âm nhạc giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, quan hệ giao tiếp, trao đổi tình cảm…Đối
với trẻ, âm nhạc là thế giới kì diệu đầy cảm xúc, trẻ có thể tiếp nhận âm nhạc
ngay từ khi còn nằm trong nôi, nên việc cho trẻ được tiếp xúc với âm nhạc là
một nhu cầu không thể thiếu được. Thông qua hoạt động này trẻ được giáo dục
tình cảm đạo đức và thẩm mĩm giúp trẻ phát triển năng khiếu góp phần phát triển
trí tuệ và thể chất. Nội dung của âm nhạc được xây dựng bằng các dạng hoạt
động âm nhạc ; ca hát - vận động theo nhạc – Nghe hát – Trò chơi âm nhạc. Đ ối
với trẻ ở lứa tuổi mầm non Âm nhạc là môn học giúp trẻ phát triển toàn diện nhất
và thông qua Âm nhạc trẻ sẽ linh họat, mạnh dạn, thông minh qua việc sáng tạo
các động tác minh họa kết hợp khi hát và rèn luyện cho trẻ, khi vận động theo
nhạc sẽ thúc đấy sự vận động cơ thể, sự nhanh nhẹn khéo léo, bền bỉ và dẻo dai
qua các động tác. Giáo dục Âm nhạc là hoạt động nghệ thuật có tác dụng giáo
dục thẩm mỹ ngoài ra nó còn giúp trẻ phát triển trí tuệ, giúp cho trẻ tình yêu quê
hương, yêu đất nước, yêu những người thân và qua các tác phẩm âm nhạc trẻ còn
biết kính trọng và vâng lời người lớn ngoài ra trẻ còn biết yêu quí thế giới xung
quanh trẻ.
Với tầm quan trọng của việc tổ chức giáo dục âm nhạc cho trẻ mẫu giáo
là giáo viên mầm non , tôi luôn trăn trở và tìm các biện pháp nào để tổ chức cho
trẻ MG tiếp cận âm nhạc một cách có hiệu quả nhất. Vì vậy tôi đã mạnh dạn lựa
Người thực hiện: Nguyễn Thị Huyền
giới kỳ quan đầy cảm xúc. Tâm hồn trẻ ngây thơ trong sáng, luôn luôn vui vẻ cho
Người thực hiện: Nguyễn Thị Huyền
2
Một số biện pháp cho trẻ Mẫu giáo 5 - 6 tuổi học tốt môn giáo dục âm nhạc
nên tiếp xúc với âm nhạc là nhu cầu không thể thiếu đối với trẻ. Bởi chính ở đây
âm nhạc được coi như một phương tiện giáo dục hoàn thiện nhân cách cho trẻ.
Trong chương trình giáo dục mầm non, bộ môn giáo dục âm nhạc là một bộ môn
nghệ thuật hết sức gần gũi với trẻ, là hoạt động được trẻ yêu thích, là nguồn hứng
thú mạnh mẽ để trẻ cảm thụ nghệ thuật và nó còn là phương tiện thiết thực cho
các hoạt động giáo dục khác. Có thể coi âm nhạc là một bộ phận không thể tách
rời với công tác chăm sóc giáo dục trẻ.
Giáo dục âm nhạc hình thành cho trẻ lòng yêu thiên nhiên, tổ quốc, tình
yêu thương con người, và phát triển ở trẻ những thói quen nề nếp tốt trong sinh
hoạt . Tính tổ chức kỷ luật, tự chủ, mạnh dạn trước mọi người. Giáo dục âm nhạc
còn là phương tiện nâng cao khả năng trí tuệ, phát triển thể chất, giúp trẻ phát
triển trí tưởng tượng, củng cố kiến thức trẻ qua học tập, vui chơi.
Đặc biệt để nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ có hiệu quả,
giúp trẻ năng động sáng tạo trong mọi hoạt động , giáo viên phải biết lựa chọn
bài hát, bản nhạc phù hợp, hấp dẫn, tự tạo nhiều đồ chơi, đồ dùng dạy học cho
trẻ phù hợp.
2. Thực trạng : Sau nhiều năm công tác tại trường, là giáo viên mầm
non tôi nhận ra rằng việc truyền thụ âm nhạc cho trẻ đối với vùng đồng bào dân
tộc để áp dụng vào thực tế môn GD âm nhạc là một điều hết sức cần thiết vì trẻ
MG vùng nông thôn chưa qua chương trình học lớp mầm, Chồi việc tiếp thu và
cảm nhận về âm nhạc còn hạn chế
a. Thuận lợi – khó khăn :
* Thuận lợi :
nhạc cụ, nhà trường chưa có phòng chức năng riêng để phát triển âm nhạc cho trẻ
có năng khiếu.
- Nhận thức của phụ huynh học sinh còn chưa đồng đều, còn cho rằng
việc cho trẻ đến trường chỉ là chơi chứ học vẫn chỉ là thứ yếu.
- Số trẻ trong lớp vẫn chưa đồng đều về chất lượng, số ít cháu còn nhút
nhát khi lên biểu diễn văn nghệ cùng cô và các bạn.
Người thực hiện: Nguyễn Thị Huyền
4
Một số biện pháp cho trẻ Mẫu giáo 5 - 6 tuổi học tốt môn giáo dục âm nhạc
b.Thành công - hạn chế :
* Thành công:
+ Sáng kiến kinh nghiệm được áp dụng vào hoạt động âm nhạc của trẻ
tại trường, trong các giờ học trẻ hứng thú tham gia hoạt động, qua các tiết mục
hát múa, trò chơi âm nhạc, vận động tự do...trẻ đã có sự sáng tạo, giờ học thoải
mái, không gò bó, trẻ thực hiện đạt yêu cầu.
* Hạn chế:
+ Cơ sở vật chất về môi trường hoạt động cho môn âm nhạc còn hạn
chế, trẻ còn nhút nhát rụt rè khi đến trường nên mức độ đạt chưa được như ý
muốn.
c. Mặt mạnh - mặt yếu :
* Mặt mạnh
- Khi thực hiện đề tài, để hoạt động âm nhạc được hấp dẫn, lôi cuốn đòi
hỏi giáo viên phải luôn học tập, nâng cao kiến thức, vì vậy mà chuyên môn của
giáo viên ngày càng được nâng cao.
- Giáo viên nắm vững phương pháp, có thêm nhiều kinh nghiêm để tổ
chức tốt hoạt động.
- Trẻ mạnh dạn, tự tin, sáng tạo hơn trong các hoạt động.
léo, bền bỉ và dẻo dai của cơ thể.
Nếu giáo viên tổ chức Hoạt động Âm nhạc thường xuyên và đi đúng
phương pháp, có sự linh hoạt và sáng tạo, biết lựa chọn những bài hát, tác phẩm
phù hợp với chủ đề và đặc điểm phát triển của trẻ, ngoài ra cũng phải có sự chuẩn
bị chu đáo về đồ dung, dụng cụ âm nhạc phục vụ cho hoạt động của trẻ thì sẽ
phát huy được khả năng âm nhạc của trẻ, cũng như phát triển cho trẻ một cách
toàn diện về thể chất và tinh thần.
Tuy nhiên, trên thực tế, giáo viên đã thực sự đầu tư vào hoạt động hay
chỉ thực hiện theo hình thức đối phó, đã chủ động sáng tạo và linh hoạt trong quá
trình tổ chức hay vẫn duy trì những phương pháp cũ, đã động viên, khuyến khích,
kích thích tính chủ động và sáng tạo của trẻ, lấy trẻ làm trung tâm hay vẫn truyền
Người thực hiện: Nguyễn Thị Huyền
6
Một số biện pháp cho trẻ Mẫu giáo 5 - 6 tuổi học tốt môn giáo dục âm nhạc
thụ kiến thức theo lối bị động, nhồi nhét đó là những vấn đề, những thắc mắc mà
thực trạng đặt ra để giải quyết.
3. Giải pháp - Biện pháp:
a. Mục tiêu của giải pháp - biện pháp :
- Để giúp trẻ tham gia vào các hoạt động nói chung và hoạt động “nghệ
thuật” (hoạt động âm nhạc) nói riêng, trước hết cần rèn luyện nề nếp cho trẻ ngay
từ ban đầu vì khi trẻ có nề nếp tốt cùng với sự hướng dẫn khoa học của cô giúp
trẻ say mê với giờ học, luôn thể hiện cảm xúc, trí tưởng tượng cho hoạt động
nghệ thuật. Trẻ phát huy hết được tính tích cực, chủ động, sáng tạo khi hoạt động,
khơi dậy năng khiếu âm nhạc cho trẻ.
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp:
Biện pháp 1: Làm đồ dùng đồ chơi và sử dụng đồ dùng, đồ chơi vào
hoạt động âm nhạc.
+ Cô dạy trẻ đọc lời bài hát theo từng câu sau đó hát vào nhạc.
+ Dạy trẻ hát theo cô từng câu vài ba lần rồi ghép vào cả bài hát.
+ Dạy trẻ hát theo cô liên tục từng câu, từng đoạn của bài hát.
+ Trẻ hát theo cô cả bài hát nhiều lần rồi thuộc dần dần.
Cô giáo cần căn cứ vào bài hát dễ hay khó, dài hay ngắn, mức độ đã
biết của trẻ để chọn cách dạy phù hợp. Khi trẻ đã thuộc, cô tiếp tục dạy trẻ hát thể
hiện tình cảm, sắc thái của bài hát. Cho trẻ tập các hình thức biểu diễn: Hát đồng
ca, song ca, hát có lĩnh xướng, hát to nhỏ, hát nhanh chậm, hát kết hợp với nhảy
múa hoặc gõ đệm theo nhịp điệu âm nhạc.
VD: Chủ đề: “Thế giới động vật” tôi lựa chọn những bài hát về các con
vật trẻ yêu thích và gần gũi với trẻ để hát đồng ca như: Bài hát: Chú voi con, chú
mèo con Con chuồn chuồn, bài hát Con vịt bầu …
VD: Chủ đề: “Thề giới thực vật” cho trẻ hát những bài hát đối đáp,
song ca kết hợp múa tạo sự mạnh dạn cho trẻ như bài hát: “Qủa”, “ Lý con khỉ”...
Vì vậy, tôi thường xuyên tổ chức những hội thi năng khiếu: “Tập làm
ca sĩ”, “Tập làm diễn viên” với nội dung phong phú như thi kỹ năng ca hát, hát
theo từng câu bài hát…
Người thực hiện: Nguyễn Thị Huyền
8
Một số biện pháp cho trẻ Mẫu giáo 5 - 6 tuổi học tốt môn giáo dục âm nhạc
Để đạt được kết quả các giờ học âm nhạc một cách tốt nhất tôi tạo điều
kiện để trẻ tri giác toàn vẹn và nhận biết tính chất chung của tác phẩm sau đó
phân biệt một cách đơn giản phương tiện âm nhạc (Tốc độ , cường độ , âm sắc)
qua giờ đón trẻ , giờ đi dạo , giờ chơi , giờ nghỉ , giờ trả trẻ..tôi tổ chức cho trẻ
nghe với nội dung phù hợp kết hợp với hiểu biết của trẻ nhằm củng cố, tích luỹ
các ấn tượng âm nhạc và dễ dàng ghi nhớ tác phẩm.
* Biện pháp 3 : Dạy trẻ kĩ năng vận động theo nhạc
nhóm trẻ luyện tập thành thạo hình thức riêng của nhóm, sau đó mới ghép hòa
tấu. Nếu trẻ thực hiện không đều thì cô cho trẻ tập gõ theo nhịp đếm, tập từng câu
hát rồi gõ theo cả bài hát.
Múa và gõ đệm theo nhạc là hai hình thức vận động ngẫu hứng mang
tính sáng tạo. Vì vậy, giáo viên cần khuyến khích thúc đẩy sự vận động tự nhiên
của trẻ qua việc thực hiện theo các tác phẩm âm nhạc phù hợp.
Để khắc sâu cảm xúc với tác phẩm âm nhạc tôi thường xuyên thay đổi
cách biểu diễn và ở mọi lúc mọi nơi thường xuyên trò chuyện với trẻ về tác phẩm
: Tính chất giai điệu , tiết tấu lời ca và dùng biện pháp so sánh giúp trẻ nhớ lại bài
hát và nhận ra những nét đặc trưng của bài cô đã hát ,bên cạnh dạy ở lớp tôi
thường gợi ý cho trẻ hát , múa ở nhà bằng cách trao đổi với phụ huynh để cùng
khuyến khích, động viên, hướng dẫn trẻ biểu diễn một số bài hát , bài múa mà trẻ
đã được biểu diễn ở lớp.
* Biện pháp 4 : Tổ chức “Trò chơi âm nhạc”
- Trò chơi âm nhạc là trò chơi được tiến hành bằng các yếu tố âm nhạc.
Vì vậy ngoài các quy định chung của trò chơi, cô cần lưu ý cho trẻ thực hiện hình
thức chơi có tác dụng phát triển năng khiếu. Cô hướng dẫn trẻ luật chơi và làm
mẫu thật rõ ràng để nhận biêt cách chơi.
- Trò chơi âm nhạc thực hiện trong giờ hoạt động chung, tạo cho
chương trình hoạt động nghệ thuật của trẻ sinh động, vì vậy cô cần xem kĩ tính
chất trò chơi để hướng dẫn trẻ chơi hứng thú, có tác dụng giáo dục âm nhạc.
- Chính vì vậy bản thân đã tìm tòi một số trò chơi nhằm làm tăng thêm
sự phong phú âm nhạc cho trẻ.
Trò chơi “Nghe giai điệu đoán tên bài hát” :
Người thực hiện: Nguyễn Thị Huyền
10
Một số biện pháp cho trẻ Mẫu giáo 5 - 6 tuổi học tốt môn giáo dục âm nhạc
Một số biện pháp cho trẻ Mẫu giáo 5 - 6 tuổi học tốt môn giáo dục âm nhạc
Trò chơi này giúp trẻ củng cố kiến thức về tên bài hát và củng cố lại
giai điệu bài hát đã học, đồng thời tạo cho trẻ sự tập trung chú ý lắng nghe và
nhanh nhẹn, linh hoạt, trả lời rõ ràng, chính xác tên bài hát.
Trò chơi “Nhìn hình đoán tên”
Trò chơi giúp trẻ được ôn luyện các bài hát, tạo cho trẻ mạnh dạn lên
biểu diễn và mong muốn được khám phá những bí mật bên trong những ô cửa
- Cách chơi : Chia trẻ làm 2 đội, 2 đội trưởng lên oẳn tù tì để tìm ra đội
nào chơi trước. Có từ 4-6 ô cửa được đánh dấu theo thứ tự từ 1 đến 6, đội nào
chơi trước sẽ chọn bất kỳ một ô cửa, nếu ô cửa được mở ra, bên trong ô cửa có đồ
dùng đồ chơi gì thì đội đó phải hát một bài nói về hình ảnh đó.
Ví dụ: Mở ô cửa số 3 có con mèo thì hát một bài hát nói về con mèo
như: “Ai cũng yêu chú mèo” hay “Thương con mèo”...
Nếu mở ô cửa nào mà hát được bài hát có nội dung đúng với hình ảnh
trong ô cửa đó thì đội đó được tặng một đồng tiền vàng. Tiếp tục đội kia chọn ô
cửa. Nếu đội nào chọn ô cửa mà không hát được bài hát có nội dung như hình
ảnh trong ô cửa thì quyền hát thuộc về đội bạn.
Trò chơi “Ghi nhớ dấu chân”
Trò chơi phát triển tai nghe, trẻ phản ứng nhanh với các loại tiết tấu
khác nhau và ghi nhớ có chủ định.
- Cách chơi: Cô có từ 5-6 vòng tròn, số trẻ mỗi lần tham gia chơi tương
ứng với số vòng, cô dùng phấn màu vẽ hình bàn chân của trẻ vào đó và đánh số
theo thứ tự. Sau đó cho trẻ đi theo tiếng gõ nhịp nhàng xung quanh vòng tròn, khi
tiết tấu gõ thay đổi, trẻ phải chạy vào vòng có dấu chân của mình. Nếu trẻ nào
chạy vào vòng mà ướm dấu chân của mình không vừa với dấu chân đã vẽ trong
vòng là bị phạt nhảy lò cò quanh lớp một vòng.
* Biện pháp 5: Phối hợp với phụ huynh.
Người thực hiện: Nguyễn Thị Huyền
tượng giỏi, khá, trung bình, yếu để tập luyện ở mọi lúc, mọi nơi.
+ Với những trẻ yếu tôi thường hướng dẫn và gợi ý cho trẻ hát, múa
những lời ca, những động tác từ đơn giản đến phức tạp.
Người thực hiện: Nguyễn Thị Huyền
13
Một số biện pháp cho trẻ Mẫu giáo 5 - 6 tuổi học tốt môn giáo dục âm nhạc
+ Với những trẻ nhút nhát, tôi thường phối hợp với gia đình động viên
trẻ về nhà biểu diễn những bài hát, bài múa mà trẻ yêu thích để tặng ông bà, cha
mẹ.
+ Với những trẻ khá, giỏi tôi gợi ý, yêu cầu cao hơn để trẻ phát huy khả
năng múa,vận động sáng tạo những động tác phù hợp với nội dung bài hát, bài
múa.
c. Điều kiện thực hiện các biện pháp.
- Giáo viên cần nắm vững phương pháp, hình thức tổ chức của hoạt
động giáo dục âm nhạc và một số hoạt động khác, yêu nghề, yêu trẻ, tự tìm tòi,
sáng tạo, học hỏi qua đồng nghiệp, tài liệu, và truy cập internet để có những biện
pháp hay.
- Giáo viên phải biết tham mưu với nhà trường tạo điều kiện về cơ sở
vật chất, trang thiết bị phục vụ cho hoạt động giáo dục âm nhạc, có kỹ năng giao
tiếp tốt, biết vận dụng kiến thức chuyên môn của mình để giải thích cho phụ
huynh hiểu được tầm quan trọng của hoạt động âm nhạc, từ đó có được sự ủng hộ
của phụ huynh, chú ý đến những trẻ có năng khiếu âm nhạc để bồi dưỡng.
d. Mối quan hệ giữa các biện pháp, giải pháp :
- Các biện pháp nêu ra tuy khác nhau về mặt nội dung và phương pháp
tuy nhiên đều có mối quan hệ mật thiết, khăn khít, hỗ trợ cho nhau nhằm nâng
cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ.
e. Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu.
- Khảo sát chất lượng đầu năm và cuối năm có sự chuyển biến đáng kể :
Nội dung
Đầu năm
- Trẻ hứng thú, tích cực trong hoạt động âm
Cuối năm
70%
100%
- Trẻ hát đúng lời, đúng nhạc bài hát.
70%
90%
- Trẻ biết vận động sáng tạo đúng lời bài hát :
70%
100%
75%
95%
nhạc, trẻ tham gia chơi tự tin, mạnh dạn.
Vì vậy muốn cho trẻ 5 - 6 tuổi học tốt môn Giáo dục âm nhạc mỗi giáo
viên cần: Giáo viên phải nắm vững kiến thức, kĩ năng cơ bản của GDÂN. Xây
dựng kế hoạch tổ chức, thực hiện các nội dung : dạy hát, dạy vận động, tổ chức
trò chơi… phù hợp với độ tuổi nhóm lớp, cần có sự đầu tư về thời gian để sưu
tầm, làm đĩa nhạc phục vụ cho công tác giảng dạy. Kết hợp chặt chẽ với phụ
huynh học sinh để có sự giúp đỡ theo yêu cầu của giáo viên, tạo điều kiện thuận
lợi cho việc tổ chức thực hiện. Giáo viên không ngừng học hỏi, tham khảo tài
liệu, tham quan học tập, sáng tạo trong phương pháp giảng dạy.
2. Kiến nghị
Để thực hiện tốt hoạt động Giáo dục âm nhạc cho trẻ Mầm non thông
qua việc thực hiện các biện pháp trên đã phần nào đạt được một số kết quả như
đã nêu. Bản thân xin có một số đề xuất sau :
Người thực hiện: Nguyễn Thị Huyền
16
Một số biện pháp cho trẻ Mẫu giáo 5 - 6 tuổi học tốt môn giáo dục âm nhạc
* Đối với giáo viên
- Bản thân giáo viên tự tham quan học tập ở các đơn vị bạn để trao đổi,
học hỏi kinh nghiệm.
- Sưu tầm, tìm kiếm những dụng cụ âm nhạc, băng nhạc, đĩa nhạc phục
vụ trong công tác giảng dạy.
- Tham gia các lớp bồi dưỡng, chuyên đề về kỹ năng ca hát, giáo dục
âm nhạc.
* Đối với Nhà trường.:
- Cần tăng cường hơn nữa các lớp tập huấn, tổ chức cho giáo viên tham
quan học tập ở các đơn vị bạn..
- Bổ sung thêm một số đồ dùng, dụng cụ âm nhạc để giáo viên tổ chức
hoạt động đạt hiệu quả hơn.
Tài liệu tham khảo
Người thực hiện: Nguyễn Thị Huyền
18
Một số biện pháp cho trẻ Mẫu giáo 5 - 6 tuổi học tốt môn giáo dục âm nhạc
1. Sách hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục âm nhạc mẫu giáo.
Tác giả : Hoàng Văn Yến. Vụ giáo dục mầm non – Nhà xuất bản âm nhạc
2. Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên mầm non Chu kì II
(2004 – 2007).
3. Tham khảo internet, sách,báo...
4. Hướng dẫn tổ chức thực hiện chương trình giáo dục mầm non (5 – 6
tuổi).
5. Tâm lý học trẻ em lứa tuổi mầm non. Tác giả : Nguyễn Ánh Tuyết.
Mục lục
Người thực hiện: Nguyễn Thị Huyền
19
Một số biện pháp cho trẻ Mẫu giáo 5 - 6 tuổi học tốt môn giáo dục âm nhạc
I.Phần mở đầu :....................................................................................1
1.Lý do chọn đề tài...............................................................................1
2.Mục tiêu,nhiệm vụ của đề tài............................................................1
3.Đối tượng nghiên cứu........................................................................1
4.Giới hạn ,phạm vi nghiên cứu............................................................2
5.Phương pháp nghiên cứu....................................................................2