đại học quốc gia hà nội
Khoa luật
---***---

NGUYN LIấN PHNG

T TNG H CH MINH
V DN CH V VIC VN DNG VO
CễNG CUC I MI NC TA

luận văn thạc sỹ luật học

Hà Nội - 2009
Lời cam đoan
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu
của riêng tôi. Nội dung, kết quả trình bày trong luận văn


là khách quan, trung thực và ch-a từng đ-ợc ai công bố
trong bất kỳ tác phẩm nào khác.

Hà Nội, ngày 25 tháng 12 năm 2009
Tác giả

Nguyn Liờn Phng

Lời cảm ơn


Tôi xin chân thành cảm ơn Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội và
các thầy, cô giáo đã trực tiếp giảng dạy, h-ớng dẫn tôi trong suốt quá trình

Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước và đã tạo nên Hồ Chí Minh - nhà lãnh
đạo chính trị kiệt xuất của thế kỷ XX, một nhà tư tưởng - triết học mang đậm
tính dân tộc và hiện đại. Người đã tiếp thu tinh hoa văn hoá của dân tộc, của
nhân loại để làm giàu cho tư tưởng cách mạng và văn hoá của Người. Đó là
những quan điểm, quan niệm về nhà nước, về dân chủ, về pháp luật và sự vận
dụng sáng tạo hệ tư tưởng Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam.
Tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm của sự tổng hoà và phát triển biện
chứng. Là sự tổng hoà tư tưởng văn hoá truyền thống của dân tộc, phát triển
biện chứng tư tưởng văn hoá của phương Đông và phương Tây với Chủ nghĩa
Mác - Lênin làm nền tảng cùng với thực tiễn của dân tộc, của thời đại qua sự
tự duy sáng tạo, có biện chứng, có nhân cách, có phẩm chất cách mạng Việt
Nam cao đẹp tạo nên.
Trải qua hơn nửa thế kỷ, tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm tất yếu của
cách mạng Việt Nam, là ngọn cờ thắng lợi của dân tộc Việt Nam trong cuộc
đấu tranh vì độc lập tự do, vì giải phóng dân tộc và chủ nghĩa xã hội (CNXH).
Thấm nhuần tư tưởng của Người, Đại hội IX của Đảng đã khẳng định “lấy chủ
nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam
cho hành động, là bước phát triển quan trọng trong nhận thức và tư duy lý luận
của Đảng ta”. Để thực hiện một cách triệt để và cụ thể, Nghị quyết Đại hội
IX, ngày 27-3-2003, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ra Chỉ thị số 23/CT-TW
“Về đẩy mạnh nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh trong
giai đoạn mới”.


Những văn kiện trên đã cho chúng ta thấy, đây là một bước tiến mới
trong nhận thức của Đảng về tư tưởng Hồ Chí Minh. Qua đó, cũng cho chúng
ta thấy rõ, đây là quyết định của Đảng có tính định hướng quan trọng cho các
nghiên cứu khoa học tiếp tục đi sâu và tìm hiểu về tư tưởng của Hồ Chí Minh.
tư tưởng Hồ Chí Minh đã là một bộ phận chính của chuyên ngành “Hồ Chí
Minh học” thuộc ngành Khoa học Chính trị Việt Nam. Trong những năm qua,

ở những thời kỳ nhất định tất yếu xuất hiện các vấn đề kinh tế, văn hoá, xã hội
cần được giải quyết một cách khoa học. Để mở rộng sự hiểu biết về dân chủ
và mở rộng dân chủ tới mức tối đa đối với mọi tầng lớp nhân dân, đồng thời
kiên quyết đấu tranh chống lại mọi hành vi đi ngược lại những chuẩn mực dân
chủ, vi phạm những giá trị dân chủ chân chính của nhân dân. Vì thế, việc
nghiên cứu “Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ và việc vận dụng vào công
cuộc đổi mới ở nước ta” đang là một vấn đề cấp thiết.
Xuất phát từ những định hướng trên của Đảng và những yêu cầu của
thực tiễn, tác giả đã đặt ra vấn đề nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về dân
chủ và việc thực hiện dân chủ của ở nước ta trong công cuộc đổi mới. Nghiên
cứu giúp nâng cao đạo đức cách mạng, năng lực chuyên môn, thực hiện tốt các
nhiệm vụ của Đảng và Nhà nước. Chính vì thế, tác giả chọn đề tài nghiên cứu
khoa học “Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ và việc vận dụng vào công cuộc
đổi mới ở nước ta” để bảo vệ luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Luật học của mình.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Hơn hai mươi năm đất nước đi lên trong công cuộc đổi mới và hội nhập
thế giới là một khoảng thời gian dài cho phép chúng ta nghiên cứu, nhìn nhận
về “Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ và việc vận dụng vào công cuộc đổi
mới ở nước ta” một cách khách quan. Nhận định về giá trị tư tưởng Hồ Chí
Minh, văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng có đánh giá:
“Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về


những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và
phát triển sáng tạo của chủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể của nước
ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp…”
Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ nói chung và về vấn đề dân chủ trong
việc xây dựng nhà nước và pháp luật, xây dựng chế độ kinh tế, nền văn hoá
mới… là một vấn đề có giá trị khoa học đã được rất nhiều giới lý luận nghiên
cứu. Đã có rất nhiều cuốn sách, bài nghiên cứu đề cập đến tư tưởng Hồ Chí

gốc tư tưởng Hồ Chí Minh; quan niệm về dân chủ, về xây dựng một nhà nước
có hiệu lực pháp lý, trong sáng, vững mạnh, hoạt động có hiệu quả và mối liên
hệ giữa dân chủ và pháp luật trong tư tưởng Hồ Chí Minh. Đồng thời, đề tài
nghiên cứu cũng sẽ cho thấy đánh giá về những thành tựu, những hạn chế của
việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công cuộc đổi mới đất nước đã
được đặt trong một bối cảnh nhất định, thời kỳ có nhiều biến đổi nhanh chóng
và phức tạp trước những thách thức và cơ hội của đất nước.
3.2. Nhiệm vụ:
Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, luận văn có nhiệm vụ:
- Tập trung nghiên cứu một số vấn đề lý luận chung về dân chủ, các
quan điểm truyền thống và hiện đại. Trên cơ sở đó, tác giả trình bày quan
điểm, tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ trong việc xây dựng trong việc xây
dựng, tổ chức bộ máy nhà nước, trong lĩnh vực lập pháp, hoạt động động của
các cơ quan hành pháp và tư pháp, mối liên hệ giữa dân chủ và pháp luật.
- Làm rõ một số nội dung chủ yếu trong tư tưởng Hồ Chí Minh về dân
chủ: xây dựng nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân; phát huy quyền
làm chủ của nhân dân trên các lĩnh vực.
- Đề cập đến một số thành tựu và hạn chế của công cuộc đổi mới đất
nước trong hơn 20 năm qua và việc Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo Nhà
nước và nhân dân, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ trong quá trình
thực hiện đổi mới đất nước. Qua đó, đưa ra ra một số phương hướng, giải pháp


có thể áp dụng thực tế trên cơ sở tiếp thu những luận điểm sáng tạo của Hồ
Chí Minh về dân chủ.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ một vấn đề rộng lớn, bao trùm nhiều
lĩnh vực: kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội... Trong đề tài này tác giả không
tham vọng nghiên cứu toàn bộ nội dung dân chủ trong tư tưởng Hồ Chí Minh
trên mọi lĩnh vực kể trên. Tác giả chỉ đề cập một số nét cơ bản trong tư tưởng

để giữ lấy những cái cơ bản, cái cốt lõi, cái tất yếu và những xu hướng phát
triển của vấn đề được nghiên cứu. Để nghiên cứu đề tài “Tư tưởng Hồ Chí
Minh về dân chủ và việc vận dụng vào công cuộc đổi mới ở nước ta” đạt độ
chuẩn xác cao, khách quan khi đánh giá, tôi đề ra một số nhiệm vụ cụ thể của
nghiên cứu như sau:
- Khảo sát, phân tích thực trạng việc vận dụng vào công cuộc đổi mới ở
nước ta từ năm 1986 đến nay chủ yếu trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn
hoá – xã hội.
- So sánh từng giai đoạn lịch sử, từng nhóm chủ đề để rút ra những nét
đặc trưng của dân chủ, tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ và việc vận dụng
vào công cuộc đổi mới ở nước ta.
- Tổng kết kinh nghiệm của các nhà nghiên cứu, nhà lý luận về tư tưởng
Hồ Chí Minh để khái quát toàn bộ vấn đề được nghiên cứu. Đối chiếu, kiểm
tra những đánh giá của mình để tìm ra những đánh giá chung nhất nhằm định
hướng việc học tập, nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh sau này.
6. Ý nghĩa và những đóng góp về khoa học của luận văn
Nghiên cứu “Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ và việc vận dụng vào
công cuộc đổi mới ở nước ta” là thực hiện một cách cụ thể Nghị quyết Đại hội
IX của Đảng về đẩy mạnh nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục tư tưởng Hồ Chí
Minh trong giai đoạn hiện nay.


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Phạm Ngọc Anh (2003), Bước đầu tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về
kinh tế, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
2. Lương Gia Ban (2003), Dân chủ và việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ
sở, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
3. Ban Dân vận Trung ương (1995), Tư tưởng dân vận của Chủ tịch Hồ
Chí Minh, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
4. Bộ tư pháp, Viện nghiên cứu khoa học pháp lý, Chương trình khoa học

18. Đảng cộng sản Việt Nam (1997), Văn kiện Hội nghị lần thứ ba BCH
Trung ương khoá VIII, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
19. Đảng Cộng sản Việt Nam (2004), Văn kiện Hội nghị lần thứ 9 Ban
Chấp hành Trung ương khóa IX, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
20. Farrukh Iqbal, Jong-Il You (2002), Dân chủ, kinh tế thị trường – Từ góc
nhìn Châu Á, Nxb Thế giới, Hà Nội.
21. Vũ Minh Giang (1992), Thiết chế làng xã cổ truyền và quá trình dân
chủ hoá hiện nay ở nước ta, Tạp chí Thông tin lý luận 9 – 1992.
22. Hoàng Văn Hảo (1995), Tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước kiểu mới,
sự hình thành và phát triển, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
23. Vũ Đình Hoè (2005), Pháp quyền nhân nghĩa Hồ Chí Minh, Nxb Trẻ,
Hà Nội.
24. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2004), Giáo trình trung cấp
chính trị, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội.
25. Học viện Báo chí và Tuyên truyền (2009), Đảng Cộng sản Việt Nam
lãnh đạo công cuộc đổi mới, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
26. Hồ Chí Minh, (2008), Biên niên tiểu sử, Nxb Thông tin lý luận, Hà Nội.
27. Hồ Chí Minh, Tập 1 (2000), Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.


28. Hồ Chí Minh, Tập 2 (2000), Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
29. Hồ Chí Minh, Tập 3 (2000), Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
30. Hồ Chí Minh, Tập 4 (2000), Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
31. Hồ Chí Minh, Tập 5 (2000), Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
32. Hồ Chí Minh, Tập 6 (2000), Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
33. Hồ Chí Minh, Tập 7 (2000), Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
34. Hồ Chí Minh, Tập 8 (2000), Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
35. Hồ Chí Minh, Tập 9 (2000), Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
36. Hồ Chí Minh, Tập 10 (2000), Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà
Nội.

vấn đề lý luận và thực tiễn, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
53. Nguyễn Tiến Phồn (2001), Dân chủ và tập trung dân chủ - Lý luận và
thực tiễn, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội.
54. Lưu Văn Quảng (2009), Hệ thống bầu cử ở Anh, Mỹ và Pháp – Lý
thuyết và hiện thực, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
55. Lê Minh Quân (2003), Xây dựng nhà nước pháp quyền đáp ứng yêu cầu
phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện
nay, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội
56. Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh (2005), Hiến pháp qua các thời
kỳ.
57. Hoàng Thị Kim Quế (2005), Một số đặc sắc trong tư tưởng Hồ Chí
Minh về pháp luật, Tạp chí Dân chủ và pháp luật số 5/2005.
58. Hoàng Thị Kim Quế (2006), Đạo đức, pháp luật, dân chủ và tự do, Tạp
chí Nhà nước và pháp luật số 9/2006.
59. Nguyễn Duy Quý (2003), Độc lập dân tộc và Chủ nghĩa xã hội, Nxb
Chính trị quốc gia, Hà Nội.
60. Nguyễn Minh Tuấn (2006), Dân chủ ở xã từ góc độ pháp lý, Nxb Công
an nhân dân, Hà Nội.


61. Phạm Ngọc Quang, Nguyễn Viết Thông (2000), Góp phần tìm hiểu sự
phát triển tư duy lãnh đạo của Đảng ta trong công cuộc đổi mới trên
các lĩnh vực chủ yếu, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
62. Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn quốc gia – Viện nhà nước và
pháp luật (1994), Một số văn bản pháp luật Việt Nam thế kỷ XV – thế kỷ
XVIII, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, tr.226 – 243.
63. Viện Nhà nước và Pháp luật (2009), Xây dựng nhà nước pháp quyền xã
hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn hiện nay – Một số vấn đề lý
luận và thực tiễn, Nxb Từ điển bách khoa, Hà Nội.
64. Đào Trí Úc (2000), Di sản tư tưởng của Chủ tịch Hồ chí Minh về nhà