Tạ Võ Thái Hoà lớp văn 2006A
Câu 1:
a) Phân tích giá trị biểu đạt các từ ngữ cùng trường;
• Trường nghĩa biểu vật:
- Trường nghĩa vật : áo, đỏ, phố, cây, xanh, hồng, lửa, cháy, mắt, tro.
- Trường nghĩa người : em, áo, đi, đông, ánh, em, hồng, theo, mắt, anh,
đứng, em, biết.
Tác giả đã sử dụng biện pháp ẩn dụ : nói đến ngườicon gái đẹp đang
đi dạo trên phố nhưng tác giả đã ẩn dụ là “áo đỏ”. Và “áo đỏ” đã nhân
hoá thành con người sống động giữa phố phường. và có lẻ tác giả
chưa biết được tên của người con gái nên đành gọi là “áo đỏ”
*Trường nghĩa liên tưởng:
- Trường nghĩa áo: đỏ, em, đi, phố, đông.
- Trường nghĩa người: áo, em, đi, đông, ánh, theo, hồng, em, đi, mắy,
anh, đứng, em, biết.
Ở đoan thơ trên tác giả đã ít sử dụng từ ngữ liên tưởng, nhưng khi nói
đến “ó đỏ” mà xung là “em”, lại còn “đi giữa phố đông” thì ta biết ngay là
tác giả đang nói dến “con người”, đó là ngườicon gái đẹp. bởi vậy, mới có
lửa cháy “tong mắt” và tác giả đã “thành tro”.
+ Nói về “Áo đỏ”
+ Say mê trước vẻ đẹp của người con gái
b) Xác định các nghĩa khác nhau của từ cháy và cho biết nghĩa nào
được dùng trong đoạn văn? chỉ rõ các phương thức chuyển nghĩa
của các nghĩa chuyển của từ cháy.
*Các nghĩa khác nhau của từ “cháy” và nghĩa được sử dụng trong bài
thơ:
- Các nghĩa khác nhau của từ “cháy” :
+ Cháy :1) chịu tác động của lửa và tự tiêu huỷ
2) bốc cao thành ngọn
3) có cảm giác như nong ran lên do bị kích thích mạnh.
4) bị đen sạm đi do chịu ự tác động mạnh của sức nóng.

- Cháy giáo án: ẩn dụ
Câu 2:
a) Giải thích thanh ngữ có trong câu thơ:
Thành ngữ có trong câu là “tay đã nhúng chàm”. Nghĩa đen của câu là;
tay đã lỡ nhúng vào nước chàm mà thành vết nhơ không rửa sạch được, bởi
vì chàm là loại cây bụi thuộc họ đậu, lá cho một chất màu lam sẫm (giũa
màu tím và màu lam), dùng để nhuộm, in,vẽ. Nghĩa bóng là đã làm bậy
không ăn kịp, không thể che đậy được nữa. dụng ý của câu này là đã dính
líu vào việc xấu.
b) Cho biết nghĩa biểu vật của từ “chàm” trong ngữ cảnh trên:
Từ “ chàm” dược dùng trong câu thơ mà đi kèm với thành ngữ “tay đã
nhúng chàm” ở ngữ cảnh này thì cũng có nghĩa là nhúng tay vào việc
xấu. Thúc Sinh đang nói cha của mình là chàng với Thuý Kiều đã chung
sống với nhau đã hơn nửa năm trời rồi – đã gian díu với, mà Kiều lại là
gái lầu xanh ( cha Thúc Sinh nói: “dạy cho má phấn lại về lầu xanh”).
“chàm” ở đây ý muốn nói đến cuộc tình vụng trộm của hai người, Thúc
Sinh đã lỡ trót yêu Thuý Kiều
c) tìm cặp từ trái nghĩa và chỉ rõ cơ sở chung của chúng?
Cặp từ trái nghĩa: Dại- khôn
 Cơ sở chung của cặp từ này là đều nói đến trí tuệ của con người, khả
năng suy xét, xử sự của con người.
Từ vựng Ngữ nghĩa
2
Tạ Võ Thái Hoà lớp văn 2006A
d) Lập dãy đồng nghĩa của từ dại, chobiết nétnghĩa chung và nét nghĩa
khác biệt của các từ trong dãy đồng nghĩa đó.
- dãy đồng nghĩa của từ “dạy” :dại, khờ, ngốc, dốt, ngu…..
- nét nghĩa chung :nói về trí tuệ kém phát triển, khả năng suy xét, xử sự
kém của con người.
- nét nghĩa khác biệt:

hành động giơ lên và làm động tác rất nhanh, mạnh, dứt khoát.
 Thánh Giống cưỡi ngựa sắt, tung roi sắt, xông thẳng vào quân thù.
Từ vựng Ngữ nghĩa
3
Tạ Võ Thái Hoà lớp văn 2006A
b)-Sử dụng từ không hợp với cảnh. “Vì thanh niên nói chung” và
“bóng đá nói riêng” là không phù hợp với nhau. ta còn có thể sử dụng từ
“yếu tố” thay cho “nhân tố” , và “niềm say mê” thành “niềm đam mê”, để
phù hợp hơn với ngữ cảnh của câu.
 Trong thể thao nói chung và bóng đá nói riêng, niềm đam mê là yếu
tố quan trọng dẫn tới thành công.
c) Ở câu này đã sử dụng từ không phù hợp vì “hoạt động” là nói đến
những việc làm có quan hệ với nhau chặt chẽ nhằm những mục đích
nhất định trong đời sống xã hội. “ông” chỉ có một nên ta có thể thay
bằng từ “hoạt động” thì nghĩa câu sẽ cụ thể hơn. Ta còn thay từ “cảm
xúc” bằng một từ khác vì “cảm xúc” còn chung chung không làm
cho câu rõ nghĩa- cảm động, xúc động.
 Những việc làm từ thiện của ông khiến chúng tôi rất cảm động.
Câu 4: viết đoạn văn:
Trời đổ mưa. Những cơn gió lặng lẽ lùa vào mái tranh nghèo,làm cho cái
lạnh càng thấm vào da thịt. Gió mang theo những chiếc lá vàng không biết
từ đâu, và cũng không biết sẽ cuốn về đâu. Mưa ào ạt, mưa như trút nước,
mưa vô tình xoá mờ kỉ niệm xưa. Mưa rồi cũng sẽ tạnh, và em cũng sẽ trôi
xa theo cơn mưa!
- Trường biểu vật: trời, đổ mưa, cơn gió, lùa vào, mái tranh nghèo, cái
lạnh, thấm vào, da thịt, mang theo, chiếc lá vàng, cuốn về đâu,mưa ào
ạt, mưa như trút nước, xoá mờ kỉ niệm xưa, tạnh, trôi xa.
- Trường liên tưởng: cơn mưa biểu hiện một nỗi buồn da diết. Qua mức
độ cơn mưa- mưa ào ạt, mưa như là những giọt nước mắt rơi cho cuộc
tình dang dỡ.