BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI

PHẠM THỊ VÂN ANH

BỒI DƢỠNG KỸ NĂNG GIẢI QUYẾT XUNG ĐỘT
CHO CÁC CẶP VỢ CHỒNG TRẺ TẠI KHU ĐÔ THỊ LINH ĐÀM,
QUẬN HOÀNG MAI, HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI

PHẠM THỊ VÂN ANH

BỒI DƢỠNG KỸ NĂNG GIẢI QUYẾT XUNG ĐỘT
CHO CÁC CẶP VỢ CHỒNG TRẺ TẠI KHU ĐÔ THỊ LINH ĐÀM,
QUẬN HOÀNG MAI, HÀ NỘI
Chuyên ngành: Giáo dục và phát triển cộng đồng
Mã số: Thí đểm

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học
PGS. TS. NGUYỄN THỊ TÌNH

HÀ NỘI – 2017


Phạm Thị Vân Anh


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ......................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu ................................................................................... 3
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu .......................................................... 3
4. Giả thuyết khoa học .................................................................................... 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................................. 4
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu ..................................................................... 4
7. Phƣơng pháp nghiên cứu............................................................................ 4
8. Cấu trúc của đề tài ...................................................................................... 6
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BỒI DƢỠNG KỸ NĂNG GIẢI
QUYẾT XUNG ĐỘT CHO CÁC CẶP VỢ CHỒNG TRẺ TẠI CÁC
KHU ĐÔ THỊ .................................................................................................. 7
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề ................................................................. 7
1.1.1. Những nghiên cứu về xung đột và xung đột giữa vợ và chồng ........... 7
1.1.2. Các nghiên cứu về kỹ năng, kỹ năng giải quyết xung đột và bồi
dưỡng kỹ năng giải quyết xung đột giữa vợ và chồng ................................. 11
1.2. Xung đột và Xung đột của vợ chồng trẻ .............................................. 13
1.2.1. Khái niệm .............................................................................................. 13
1.2.2. Biểu hiện và mức độ xung đột của vợ chồng trẻ ................................ 18
1.2.3. Nguyên nhân xung đột của vợ chồng trẻ ............................................ 23
1.3. Kỹ năng giải quyết xung đột của vợ chồng trẻ .................................... 24
1.3.1. Khái niệm về kỹ năng giải quyết xung đột .......................................... 24
1.3.2. Kỹ năng giải quyết xung đột của vợ chồng trẻ ................................... 25
1.4. Bồi dƣỡng kỹ năng giải quyết xung đột cho vợ chồng trẻ .................. 26
1.4.1. Khái niệm .............................................................................................. 26

................................... 51
2.3. Thực trạng bồi dƣỡng kỹ năng giải quyết xung đột cho các cặp vợ
chồng trẻ tại khu đô thị Linh Đàm,

.......... 54

. 54
2.3.2. Thực trạng mục tiêu bồi dưỡng kỹ
55
2.3.3. Thực trạng nội dung bồi dưỡng kỹ năng giải quyết xung đột cho các
cặp vợ chồng trẻ tại khu đô thị Linh Đàm,

56

. 58

59

............................................................................................. 60

............................................................................................. 61
2.3.8. Th

............................................................................................................. 62
2.3.9. Hiệu quả bồi dưỡng kỹ năng giải quyết

......................................................................................................................... 64


2.3.10. Các yếu tố ảnh hưởng đến bồi dương kỹ năng giải quyết xung

năng giải quyết các xung đột của các cặp vợ chồng trẻ ............................... 82
phương tham gia bồi dưỡng kỹ năng giải quyết các xung đột của các cặp vợ
chồng trẻ ......................................................................................................... 84
3.3. Mối quan hệ của các biện pháp............................................................. 86
3.4. Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất
......................................................................................................................... 87
3.4.1. Mục đích khảo nghiệm ........................................................................ 87
3.4.2. Đối tượng khảo nghiệm ....................................................................... 88
3.4.3. Phương pháp khảo nghiệm ................................................................. 88
3.4.4. Kết quả khảo nghiệm ........................................................................... 88
3.5. Phân tích một số trƣờng hợp điển hình ............................................... 96
Tiểu kết chƣơng 3 ........................................................................................ 100
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ............................................................. 101
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................... 104


DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
Bảng 2.1.Thực trạng nhận thức về xung đột của các cặp vợ trồng trẻ tại
.............................................. 41
Bảng 2.2. Đánh giá về mức độ biểu hiện xung đột về

trong đời sống

của các cặp vợ chồng trẻ tại khu đô thị Linh Đàm,
......................................................................................................................... 44
Bảng 2.3. Đánh giá về mức độ biểu hiện xung đột về

trong đời sống

của các cặp vợ chồng trẻ tại khu đô thị Linh Đàm,


quyết xung đột của các cặp vợ chồng trẻ tại khu đô thị Linh Đàm,
Mai, TP.

.............................................................................................. 57

Bảng 2.13. Đánh giá về mức độ sử dụng các phương pháp trong quá trình bồi
dưỡng các kĩ năng giải quyết xung đột cho các cặp vợ chồng trẻ .................. 58
Bảng 2.14. Đánh giá về hình thức bồi dưỡng các kĩ năng giải quyết xung
đột cho các

TP.

............................................................................................................. 59
Bảng 2.15. Đánh giá về hệ thống cơ sở vật chất phục vụ công tác bồi dưỡng kĩ
năn
.......................................................................... 60
Bảng 2.16. Các đơn vị tham gia vào việc bồi dưỡng kĩ năng giải quyết xung
đột cho các
............................................................................................................. 62
Bảng 2.17. Đánh giá về mức độ tham gia các lớp bồi dưỡng kĩ năng giải quyết
xung đột của các cặp vợ chồng trẻ tại k
....................................................................................................... 63
Bảng 2.18. Đánh giá về hiệu quả của công tác bồi dưỡng các kĩ năng giải
quyết xung đột cho các cặp vợ chồng trẻ tại khu đô thị Linh Đàm,
.................................................................................. 64
Bảng 2.19. Những yếu tố ảnh hưởng đến bồi dưỡng các kĩ năng giải quyết
xung đột cho các cặp vợ chồng trẻ tại khu đô thị Linh Đàm, quận Hoàng Mai,
TP Hà Nội........................................................................................................ 65
Bảng 3.1. Bảng tổng hợp ý kiến về tính cần thiết của các biện pháp ............. 88

LHPNVN

: Liên hiệp phụ nữ Việt Nam

MTTQ

: Mặt trận tổ quốc

UBND

: Ủy ban nhân dân

VCT

: Vợ chồng trẻ

XĐ

: Xung đột


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay, các quan niệm về gia đình,
về lối sống, nếp sống của các xã hội cư dân khác nhau ngày càng phong phú.
Sự phổ rộng của thông tin đã và đang tác động mạnh mẽ đến sự biến đổi về
kết cấu, cơ cấu gia đình, về vai trò, chức năng, nhiệm vụ của gia đình; ảnh
hưởng tới sự hình thành nhân cách, lối sống, nếp sống và đạo đức của thế hệ
trẻ. Trong Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 quy định rõ: “Gia đình là tế
bào của xã hội, là cái nôi nuôi dưỡng con người, là môi trường quan trọng

tra do bộ VHTT&DL, phối hợp với tổng cục Thống kê, với sự hỗ trợ của
UNICEF cho, số vụ ly hôn đang tăng nhanh. Nếu năm 2000 chỉ có 51,361 vụ
ly hôn thì năm 2005 đã tăng lên 65,929 vụ, đến năm 2010, con số này lên tới
126.325 vụ.. Người vợ đứng đơn ly hôn hiện gấp 2 lần so với người chồng
đứng đơn. Người tốt nghiệp đại học, cao đẳng có tỷ lệ ly hôn từ 1,7 - 2%, thấp
hơn tỷ lệ 4 - 6% của người không có bằng cấp. Số năm sống trung bình trước
khi ly hôn của các cặp vợ chồng 18-60 tuổi là 9,4 năm; còn riêng ở các khu
vực nội thành, các thành phố lớn, chỉ 8 năm. Có 4 nguyên nhân thường xảy ra
nhiều là: xung đột gia đình (chiếm 27,7%); ngoại tình (25,9%); kinh tế (13%);
bạo lực gia đình (6,7%). Như vậy, xung đột của các cặp vợ chồng là một
trong những nguyên nhân chính dẫn đến li hôn. Vậy nguồn gốc của các xung
đột trong gia đình như thế nào? Những nhân tố nào tác động đến li hôn trong
gia đình? Các cặp vợ chồng giải quyết xung đột như thế nào? Đặc biệt là các
cặp vợ chồng trẻ, chỉ khi giải quyết được các xung đột thì hôn nhân mới được
bền vững, gia đình mới hòa thuận, con cái mới được chăm sóc đầy đủ.
Trước đây, đã có một số tác giả nghiên cứu về những vấn đề xung đột
và xung đột trong gia đình cũng như những xung đột tâm lý của các cặp vợ
chồng. Tuy nhiên chưa tác giả và công trình nào nghiên cứu sâu về kỹ năng
giải quyết xung đột của các cặp vợ chồng trẻ cũng như việc bồi dưỡng kỹ

2


năng giải quyết xung đột cho các cặp vợ chồng trẻ sống tại các khu đô thị ở
các thành phố lớn như Hà Nội. Xuất phát từ những lý do trên, tôi quyết định
lựa chọn đề tài nghiên cứu của mình là “Bồi dưỡng kỹ năng giải quyết xung
đột cho các cặp vợ chồng trẻ tại khu đô thị Linh Đàm, quận Hoàng Mai,
Hà Nội” làm luận văn thạc sĩ.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn về kỹ năng giải quyết xung đột

5.3. Đề xuất các biện pháp bồi dưỡng kỹ năng giải quyết xung đột cho
các cặp vợ chồng trẻ tại khu đô thị Linh Đàm; từ đó khảo nghiệm tính cần
thiết, tính khả thi của các biện pháp.
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung:
Đề tài tập trung nghiên cứu biện pháp bồi dưỡng kỹ năng giải quyết
xung đột trong các lĩnh vực kinh tế, ứng xử, giao tiếp, chăm sóc và giáo dục
con cái,... cho các cặp vợ chồng trẻ.
- Về khách thể khảo sát:
Đề tài tiến hành dựa trên khảo sát 40 cán bộ của các tổ chức, đoàn thể,
chính quyền địa phương và 210 cặp vợ chồng trẻ.
- Về địa bàn:
Đề tài triển khai nghiên cứu trên địa bàn khu đô thị Linh Đàm, quận
Hoàng Mai, thành phố Hà Nội.
- Thời gian nghiên cứu:
Thời gian nghiên cứu trong 2 năm 2016 – 2017.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Tổng quan các tài liệu lý luận, hệ thống hoá các khái niệm, các lý
thuyết có liên quan đến biện pháp, xung đột, kỹ năng, kỹ năng giải quyết xung
đột, vợ chồng trẻ, bồi dưỡng kỹ năng giải quyết xung đột cho vợ chồng trẻ, …

4


để xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài Biện pháp bồi dưỡng kỹ năng giải quyết
xung đột cho các cặp vợ chồng trẻ tại các khu đô thị.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi
Xây dựng hệ thống câu hỏi để điều tra cộng đồng dân cư, các cặp vợ

Chúng tôi sử dụng phương pháp thống kê toán học cơ bản, chương
trình SPSS để xử lý các tài liệu nghiên cứu nhằm rút ra những nhận xét, kết
luận có giá trị khách quan.
8. Cấu trúc của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham
khảo, phụ lục, đ
Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về bồi dưỡng kỹ năng giải quyết xung đột cho
các cặp vợ chồng trẻ tại các khu đô thị.
Chƣơng 2. Thực trạng bồi dưỡng kỹ năng giải quyết xung đột cho các
cặp vợ chồng trẻ tại khu đô thị Linh Đàm quận Hoàng Mai, Hà Nội.
Chƣơng 3. Biện pháp bồi dưỡng kỹ năng giải quyết xung đột cho các
cặp vợ chồng trẻ tại khu đô thị Linh Đàm quận Hoàng Mai, Hà Nội.

6


Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ
BỒI DƢỠNG KỸ NĂNG GIẢI QUYẾT XUNG ĐỘT
CHO CÁC CẶP VỢ CHỒNG TRẺ TẠI CÁC KHU ĐÔ THỊ
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Những nghiên cứu về xung đột và xung đột giữa vợ và chồng
- Ở nước ngoài
XĐ là hiện tượng tất yếu nảy sinh trong quá trình hình thành và phát triển
tâm lý của mỗi cá nhân và của toàn xã hội, đồng thời nó mang lại ảnh hưởng trực
tiếp tới xã hội (nhóm, tập thể) nói chung và mỗi cá nhân nói riêng. Để ổn định và
phát triển thì những XĐ này phải được giải quyết nếu không sẽ dẫn đến sự mất
cân bằng và những ảnh hưởng tiêu cực đến bầu không khí tâm lý tập thể cũng
như trạng thái tâm lý cá nhân, thậm chí dẫn đến sự tan rã nhóm.
Mác (1818 – 1883) và Ph.Ăng – ghen (1820 – 1899). trong những

không thỏa mãn và hài lòng, bên cạnh đó tác giả còn nhấn mạnh – những
người không được chuẩn bị tinh thần, không được giáo dục về cách khắc
phục, giải quyết những bất đồng và XĐ trong hôn nhân sẽ dẫn đến nguy cơ
hôn nhân đổ vỡ càng cao. Theo Knuds S. Larsen và Lê Văn Hảo, hai tác giả
lại xem sự khác nhau trong quan niệm về trách nhiệm và quyền lợi là nguyên
nhân dẫn đến XĐ [24].
Theo hướng tiếp cận những yếu tố bên ngoài là nguyên nhân gây ra XĐ
có các tác giả như: Maurice Porot cho rằng sự thiếu thốn vật chất là nguyên
nhân dẫn đến XĐ và sự phân ly trong gia đình, ngoài ra sự nhầm lẫn giữa vai
trò làm bố, làm mẹ cũng dẫn đến những XĐ. Kết quả nghiên cứu của tác giả
cho thấy, để đảm bảo cho cuộc sống hôn nhân hạnh phúc thì người vợ/ chồng
cần nhận thức và thực hiện đúng vai trò của mình. Bên cạnh đó cần đảm bảo
tốt đời sống kinh tế, vật chất của gia đình [28]. Knuds S. Larsen và Lê Văn

8


Hảo nhấn mạnh đến những yếu tố như hành vi sử dụng rượu hay chất ma túy
dễ dẫn đến XĐ giữa vợ và chồng [24].
Khi nghiên cứu về XĐ vợ chồng, hai tác giả B.Henring và H.Wessel
loại trừ yếu tố tình dục ra ngoài 4 mâu thuẫn chính: mâu thuẫn vì con cái;
mâu thuẫn vì khả năng tiếp nhận; mâu thuẫn vì trình độ không đồng đều; mâu
thuẫn vì tình yêu, hứng thú không phù hợp [32].
Một số tác giả nghiên cứu về cách thức giải quyết và can thiệp XĐ giữa
vợ và chồng như: D.Dich – May – e và D. Cac – Xơn (1989) đề cập đến
những trục trặc trong quan hệ vợ chồng. Hai ông cho rằng có ba cách giải
quyết xung đột chủ yếu là: đối đầu; tránh né; giải quyết tích cực [32].
Harriet Goldhor Lerner (1997) cho rằng, để giải quyết tốt những XĐ
giữa vợ và chồng cần chú ý đến hai vấn đề. Thứ nhất: giữ được sự trong sáng
trong khi xảy ra XĐ. Muốn giữ được sự trong sáng cần phải trả lời những câu

biệt là sự bất an cho những đứa trẻ. Sự XĐ gia đình triền miên để lại những
hệ quả là sự phát triển lệch lạch của những thành viên trong gia đình, điều mà
không phải ai cũng ý thức được [4].
Trong luận án Tiến sĩ của mình, tác giả Cao Huyền Nga (2001) đã chỉ
ra những nguyên nhân dẫn đến XĐ giữa vợ và chồng đó là: ngoại tình, đời
sống kinh tế khó khăn, thiếu kĩ năng giao tiếp ứng xử, thiếu tôn trọng, thiếu
tin tưởng vào nhau, sự khác biệt giữa hai vợ chồng [32].
Tác giả Trần Thị Minh Đức (2012) trong cuốn “Giáo trình tham vấn tâm
lý” cũng đã hướng dẫn một cách chi tiết về các kỹ năng tham vấn như kỹ năng
lắng nghe, kỹ năng thấu cảm, kỹ năng đặt câu hỏi, kỹ năng phản hồi…đây là
những kỹ năng không chỉ dành cho tham vấn mà nó còn là những kỹ năng để
mỗi người ứng dụng vào cuộc sống, trong đó có đời sống hôn nhân. Nghiên cứu
của tác giả là những gợi ý giúp chúng tôi xây dựng cơ sở lý luận về các biện
pháp phòng ngừa và cách thức ứng xử tích cực trong XĐ vợ chồng [7]

10


C

1.1.2. Các nghiên cứu về kỹ năng, kỹ năng giải quyết xung đột và bồi
dưỡng kỹ năng giải quyết xung đột giữa vợ và chồng.
Vấn đề kỹ năng đã được các nhà tâm lý học, giáo dục học nghiên cứu
ở các mức độ khái quát như V.A. Crutexki, P.V. Petropxki, P.Ia Ganperin.
Ngoài ra, vấn đề này còn được đề cập đến trong các đầu sách của nhiều tác
giả. Ví dụ: “Giáo dục học” của T.A. Ilina (1978), “Làm thế nào để phát huy
tính tích cực học tập của học sinh” của L.F. Kharlomop (1979), “Tâm lý học
lứa tuổi” của Lê Văn Hồng, Lê Ngọc Lan, Nguyễn Văn Thàng [13], “Tâm lý
học đại cương” của Nguyễn Quang Uẩn, Trần Quốc Thành [23],…
Nghiên cứu kỹ năng ở mức độ cụ thể hơn đã có nhiều công trình nghiên

niệm: “Kỹ năng là khả năng thực hiện có hiệu quả một hành động trí tuệ hay
hành động chân tay nhất định bằng cách vận dụng những tri thức, những kinh
nghiệm đã có của cá nhân”, Kỹ năng đòi hỏi con người phải có tri thức về
hành động và những kinh nghiệm cần thiết, nhưng bản thân tri thức và kinh
nghiệm không phải kỹ năng, con người phải vận dụng vốn tri thức và kinh
nghiệm đó vào hoạt động thực tiễn và có kết quả.
Theo Nguyễn Văn Đản [10], kỹ năng thuộc phạm trù kết quả hành
động. Người nắm được kỹ năng hành động là người:
- Nắm được mục đích hành động.
- Nắm được kiến thức về hành động.
- Biết lựa chọn các thao tác hướng tới mục đích hành động.
- Biết sắp xếp trình tự các thao tác (quy trình hành động).
- Biết thực hiện thành công các thao tác theo quy trình đó.

12