Nhng bin php bi dưng cm th văn hc cho HS lp 5
MỤC LỤC
NỘI DUNG TRANG
A - ĐẶT VẤN ĐỀ
I. Lí do và mc đích chn đề tài
II. Đối tượng nghiên cứu
III. Phuơng php nghiên cứu
IV. Phạm vi nghiên cứu
2
2
2
2
B - GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Cơ sở lý luận của vấn đề
II. Thực trạng của vấn đề
III. Cc gii php thực hin
IV. Kết qu đạt được
2
3
3
14
C - KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
I. KẾT LUẬN
II. KIẾN NGHỊ
15
16-17
Nguyn Hp Châu Tiu hc Đng Cương Huyn Yên
Lc
Nhng bin php bi dưng cm th văn hc cho HS lp 5
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I. Lí do và mục đích chọn đề tài.

B- GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Cơ sở lý luận của vấn đề:
- Đặc điểm của trẻ ở tiểu hc là nhanh nh, chóng quên. Vic pht
hin cc bin php ngh thuật, ng php và từ vựng trong luyn từ và
Nguyn Hp Châu Tiu hc Đng Cương Huyn Yên
Lc
Nhng bin php bi dưng cm th văn hc cho HS lp 5
câu không được bền vng nên cc em không hiểu được nội dung ý
nghĩa của ngh thuật làm tô đẹp gi trị của tc phẩm.
- Trí nh của hc sinh chưa bền vng chỉ dừng lại ở pht triển tư
duy c thể còn tư duy trừu tượng, khi qut còn chưa pht triển nên
khi gặp nhng bài cm th văn hc ở dạng tìm hiểu nội dung, ý nghĩa
hc sinh chưa biết khai thc nội dung để cm nhận được vẻ đẹp tinh tế
và sâu sắc qua cc tu từ ngh thuật mà tc gi gửi gắm vào.
- Mặt khc, dạng bài cm th văn hc này ít gặp ở trong chương
trình sch gio khoa.
II. Thực trạng của vấn đề:
- Hc sinh khi gặp dạng bài cm th văn hc thì rất b ng và khó
gii quyết, không có kỹ năng phân tích tổng hợp nội dung theo yêu
cầu của bài.
- Kết qu kho st chất lượng c thể của lp 5D vi số hc sinh là
30 em vào thng 9 năm 2013.
Nắm kiến thức cơ bn
Vận dng kiến thức làm bài
Đạt Chưa đạt Đạt Chưa đạt
SL % SL % SL % SL %
15 50 15 50 5 16,6 25 83,4
III. Các giải pháp thực hiện:
Để hình thành và xây dựng tốt cc bin php bi dưng hc sinh Tiểu hc
cm th văn hc, điều đầu tiên phi giúp hc sinh hiểu thế nào là cm th văn

Cc bin php ngh thuật thường gặp trong cc bài văn, bài thơ ở bậc
Tiểu hc là:
- So snh
- Nhân hóa
- Đip từ
- Đo ng
Để cm th tốt cc tc phẩm văn hc thông qua vic khai thc cc bin
php ngh thuật trong cc bài văn, bài thơ. Hc sinh cần thực hin tốt cc yêu
cầu sau đây:
- Hiểu được thế nào là bin php ngh thuật: So snh, nhân hóa, đip từ
và đo ng , (thông qua phân môn Luyện từ và câu.)
- Xc định đúng nhng bin php ngh thuật trong bài văn, bài thơ.
- Xc định đúng nhng từ, cm từ, hình nh (ngữ liệu) thể hin bin php
ngh thuật đó.
- Cm nhận được gi trị ngh thuật làm tăng gi trị nội dung, ý nghĩa của
bài văn, bài thơ.
1.1 Tìm hiu một số bin pháp tu từ gần gũi tiêu biu thường gặp trong
chương trình bậc Tiu hc.
a. So sánh:
+ So sánh là gì?
Nguyn Hp Châu Tiu hc Đng Cương Huyn Yên
Lc
Nhng bin php bi dưng cm th văn hc cho HS lp 5
So snh là vic đối chiếu hai hay nhiều sự vật, sự vic cùng có một nét
giống nhau nào đó, nhằm diễn t một cch đầy đủ cc hình nh, đặc điểm của sự
vật, hin tượng
+ Các dạng bài so sánh:
1. Sự vật vi sự vật:
(Hai bàn tay em như hoa đầu cành)
2. Sự vật vi người:

con người Vit Nam. Đặc bit là gắn liền vi nhng kỉ nim của thời thơ ấu mỗi
người. Qua đó cho ta thấy hình nh quê hương trong tâm trí của người Vit nam
luôn gần gũi, gắn bó sâu nặng và không bao giờ quên được.
* Vì vậy khi so snh, cần biết lựa chn nhng sự vật, hình nh quen
thuộc, gần gũi, sẽ có tc dng gợi hình nh để cho lời nói hay câu văn thêm sinh
động hơn.
b. Nhân hóa:
+ Nhân hoá là gì?
- Nhân hóa là bin php gn cho đ vật nhng tình cm, đặc điểm, tính
chất của con người nhằm làm cho đối tượng miêu t trở nên gần gũi và sinh
động.
+ Các dạng bài nhân hoá
• Dùng từ gi người để gi sự vật:
(Ông mặt trời, cô gió…)
• Dùng từ t người để t sự vật:
(Ông sấm tức giận, Chị tre chải tóc…)
• Nói vi sự vật như nói vi người:
(Xuống đây nào mưa ơi!)
Ví d: Cho đoạn thơ:
“Rừng mơ ôm lấy núi
Sương trắng đng thành hoa
Gió chiều đông gờn gợn
Hương bay gần bay xa’’.
(Rừng mơ- Trần Lê Văn.)
Hãy nêu nhng cm nhận của em về vẽ đẹp của rừng mơ Hương Sơn
được gợi t trong đoạn thơ trên.
+ Hc sinh xc định được:
- Ngh thuật được sử dng: Ngh thuật nhân hóa
- Hình nh nhân hóa: Rừng mơ ôm lấy núi.
- Từ ng nhân ho: từ ôm

D. Đảo ngữ.
+ Đảo ngữ là gì?
- Đo ng là hình thức đo trật tự thông thường của cm chủ - vị trong
câu. Nhằm mc đích nhấn mạnh hoạt động, tính chất, trạng thi của đối tượng
trình bày.
Ví d: Câu đo ng : Đẹp vô cùng // tổ quốc Việt Nam!
VN CN
+ Hc sinh xc định đúng bộ phận chủ - vị của câu đo ng. Thông qua
đó để hiểu được gi trị về nội dung, ý nghĩa của câu.
Khẳng định vẻ đẹp bất tận của tổ quốc Vit Nam ta.
Nguyn Hp Châu Tiu hc Đng Cương Huyn Yên
Lc
Nhng bin php bi dưng cm th văn hc cho HS lp 5
Vì vậy, đo ng có tc dng làm nổi bật ý và giúp cho vic diển đạt có gi
trị biểu cm.
1.2 Một số bài tập vận dụng phát trin cảm thụ văn hc cho hc sinh
Bài tập1: Trong bài thơ Cô giáo lớp em (TV2/1)nhà thơ Nguyễn Xuân
Sanh có viết:
“Cô dạy em tập viết
Gió đưa thong hương nhài.
Nắng ghé vào cửa lp
Xem chúng em hc bài.”
Em hãy cho biết: Khổ thơ trên tc gi đã sử dng bin php ngh thuật gì
nổi bật? Bin php ngh thuật đó giúp em thấy được điều gì đẹp đẽ ở cc bạn
hc sinh.
Hưng dẫn hc sinh đc, tìm hiểu và nêu được:
+ Bin php ngh thuật tiêu biểu của
đan thơ trên là gì?
+ Cc từ ng nào thể hin ngh thuật ?
+ Tc dng của bin php ngh thuật

ngắt dòng và điệp ngữ Mai sau )

(Gợi ý 2 : Xem xét việc lặp lại từ xanh
trong dòng thơ cuối)
+ Từ ng được lặp lại là: Mai sau,
xanh
+ Vi sự thay đổi cch ngắt nhịp, ngắt
dòng và hình thức đip ng (Mai sau,/
Mai sau,/ Mai sau./) đã góp phần gợi
cm xúc về thời gian như mở ra vô tận,
tạo cho ý thơ âm vang bay bổng và
đem đến cho người đc nhng liên
tưởng phong phú.
+ Vi cch nhắc lại từ xanh, nhằm
khẳng định một màu xanh vĩnh cửu của
tre Vit Nam. Qua đó nói lên sức sống
bất dit của con người Vit Nam, đề
cao truyền thống cao đẹp của dân tộc
Vit Nam.
Bài tập 3 : Trong bài thơ Cây dừa ( SGK-TV2/1) nhà thơ Trần Đăng Khoa
có đoạn.
«
Cây dừa xanh tỏa nhiều tàu
Dang tay đón gió, gật đầu gi trăng.
Thân dừa bạc phếch thng năm,
Qu dừa – đàn lợn con nằm trên cao.
Đêm hè hoa nở cùng sao
Tàu dừa – chiếc lược chi vào mây xanh.
»
Theo em, phép nhân hóa và phép so snh được thể hin qua nhng từ ng

* Qua cch so snh này làm cho cnh
vật trong thơ trở nên sinh động, có
đường nét, hình khối và có sức gợi t,
gợi cm cao, gắn bó gần gũi làng quê
Vit Nam, vi con người Vit Nam.
Bài tập 4. Trong bài thơ Tiếng hát mùa gặt (SGK-TV5/1) nhà thơ Nguyễn
Duy có viết :
“Gió nâng tiếng ht chói chang
Long lanh lưi hi liếm ngang chân trời. ”
Tc gi đã sử dng bin php ngh thuật gì nổi bật trong hai câu thơ trên ?
Bin php ngh thuật đó đã giúp em cm nhận được nội dung, ý nghĩa gì
đẹp đẽ ?
Yêu cầu hc sinh nêu được:
+ Bin php ngh thuật tiêu biểu của
đan thơ trên là gì?
+ Cc từ ng nào thể hin ngh thuật ?
+Nêu tc dng của bin php ngh
thuật
( Gợi ý : Gợi tả cảnh gì ? Cảnh vật đó
như thế nào ?
+ Bin php ngh thuật được sử dng
trong hai câu thơ trên là: phép nhân
hóa.
+ Được thể hin qua cc từ thường chỉ
đặc điểm của người như: nâng, liếm.
+ Gợi t cnh mùa gặt ở nông thôn
Vit Nam thật tươi vui và no nức
(Gió nâng tiếng hát chói chang); cnh
đng rộng mênh mông, đang hứa hẹn
một cuộc sống ấm no và hạnh phúc

+ Rễ : bm sâu vào lòng đất.
+ Rễ dừa bám sâu vào lòng đất
(như) dân làng bám chặt quê hương.
- Nêu được nhng điều đẹp đẽ về người dân miền Nam trong khng chiến chống
Mỹ( qua hình nh cây dừa)
+ Câu Dừa vẫn đứng hiên ngang cao
vút có ý ca ngợi nhng phẩm chất gì
của con người miền Nam trong khng
chiến chống Mỹ?
+ Câu Lá vẫn xanh rất mực dịu dàng
Ca ngợi nhng phẩm chất gì của con
người miền Nam trong khng chiến
chống Mỹ ?
+ Câu Lá vẫn xanh rất mực dịu dàng
Ca ngợi phẩm chất gì của con người
miền Nam trong khng chiến chống
Mỹ ?
+ Câu Rễ dừa bám sâu vào lòng đất -
Như dân làng bám chặt quê hương. Ý
nói phẩm chất gì của con người miền
+ Câu Dừa vẫn đứng hiên ngang cao
vút có ý ca ngợi phẩm chất kiên cường,
anh dũng, hiên ngang, tự hào trong
chiến đấu.
+ Câu Lá vẫn xanh rất mực dịu dàng
Ca ngợi phẩm chất trong sng, thủy
chung, dịu dàng, đẹp đẽ trong cuộc
sống.
+ Câu Lá vẫn xanh rất mực dịu dàng
Ca ngợi phẩm chất trong sng, thủy

+ Nưc dòng sông đầy - tấm lòng
người mẹ
- Hc sinh nêu được :
+ Hai dòng thơ đầu ý gợi t gì ?
(Gợi ý : Vì sao được ví như dòng sữa
mẹ)
+ Hai dòng tiếp theo ý nói gì ?
(Gợi ý : Tấm lòng người mẹ luôn đầy
ăm ắp những gì ?)
+ Hai dòng thơ đầu: Ý nói dòng sông
quê hương đưa nưc về làm cho ruộng
lúa, vườn cây thêm xanh tươi, đầy sức
sống. Vì vậy, nó được ví như dòng sa
mẹ nuôi dưng cc con khôn ln.
+ Hai dòng tiếp theo: Nưc dòng sông
đầy ăm ắp như tấm lòng người mẹ tràn
đầy tình thương yêu, luôn sẵn sàng
chia sẻ (trang tri đêm ngày) cho
nhng đứa con, cho c mi người.
* Cm nhận được :
Dòng sông quê hương luôn mang một vẻ đẹp hiền hòa và đầy ắp nhng kỉ
Nguyn Hp Châu Tiu hc Đng Cương Huyn Yên
Lc
Nhng bin php bi dưng cm th văn hc cho HS lp 5
nim của mỗi con người.
Nhng vẻ đẹp đầy ăm ắp tình người, làm cho chúng ta càng thêm yêu quý và
gắn bó vi dòng sông quê hương.
Ví dụ 3 : Trong bài Nghe thầy đc thơ (sch TV4/1) nhà thơ Trần Đăng
Khoa có viết :
«

thơ bé.
Tiếng tàu dừa trở mình dưi nh
trăng khuya
- Cm nhận được :
+ Vi nhng lời thơ của thầy đc, cnh vật xung quanh muôn màu, muôn âm sắc
tươi sng đã hin ra trong tâm trí của cậu hc trò.
+ Cuộc sống được gợi lên, gợi ra có sự kết nối gia qu khứ vi hin tại.
Nguyn Hp Châu Tiu hc Đng Cương Huyn Yên
Lc
Nhng bin php bi dưng cm th văn hc cho HS lp 5
Ví dụ 4 : Trong bài thơ Bóc lịch (SGK- TV2/1), nhà thơ Bế Kiến Quốc có
đoạn viết :
«
Ngày hôm qua ở lại
Trong vở hng của con
Con hc hành chăm chỉ
Là ngày qua vẫn còn…
»
Theo em, qua đoạn thơ trên nhà thơ muốn nói vi cc em điều gì ?
- Hc sinh xc định được :
- Em hiểu thế nào là trang vở hng ?
- Ci đng lại trên trang vở hng là
nhng gì ?
- Hiểu như thế nào về hai dòng thơ
Con hc tập chăm chỉ
Là ngày mai vẫn còn…
(Gợi ý: Kết quả của học tập chăm chỉ
là cái gì ?Là ngày mai vẫn còn nghĩa
là thế nào ?)
+ Trang vở hng là trang vở đẹp đẽ

kiến thức về ng php như: từ vựng và cc kiến thức về cc bin php tu từ…)
+ Giúp hc sinh pht hin ra được cc bin php ngh thuật được tc gi
được sử dng trong tc phẩm và cc ng liu thể hin bin php ngh thuật. Qua
đó giúp cc em cm nhận nội dung, ý nghĩa của ngh thuật làm tô đẹp gi trị của
tc phẩm.
+ Trong ging dạy phân môn tập đc, gio viên cần thực hin tốt vic đc
diễn cm và luyn đc diễn cm cho hc sinh.
Bi dưng cm th văn hc cho hc sinh giỏi Tiếng Vit theo bin php
Cảm thụ văn hc thông qua tìm hiu nội dung, ý nghĩa. Thực chất chính là
hình thức tìm hiểu nội dung khi dạy tập đc. Song trong vic tìm hiểu nội dung,
ý nghĩa của tc phẩm. Chúng ta không chỉ dừng lại ở mức ti hin nhng kiến
thức có trong tc phẩm mà dựa trên nhng vấn đề mà hc sinh đã pht hin được
như : (cc bin php ngh thuật, cc ng liu thể hin bin php ngh thuật…)
để định hưng cho hc sinh cm nhận được gi trị ngh thuật của tc phẩm.
Chính ci đó mi là cm th văn hc.
Vì vậy trong ging dạy phân môn tập đc người gio viên cần lưu ý một
số điểm sau:
+ Để hc sinh có được kỹ năng cm th văn hc tốt. Ngay từ khi cc em
được hc tập đc thì người gio viên phi cho cc em nghe được nhng lời đc
hay. Để có được điều đó thì gio viên phi thực hin tốt phần đc mẫu của mình.
Trong hoạt động luyn đc cần cho cc em làm quen và rèn luyn kỹ năng đc
diễn cm. Vì thông qua đc giúp cho cc em hiểu về nội dung tc phẩm.
+ Trong hoạt động tìm hiểu nội dung bài đc. Phi dẫn dắt hc sinh tìm
hiểu tốt nội dung bài đc. Đặc bit trong h thống câu hỏi, cần có nhng câu hỏi
mang tính mở dành cho đối tượng hc sinh giỏi. Để cc em pht huy năng lực
hiểu và cm th văn của mình.
+ Trong vic gii nghĩa từ, ngoài nhng từ mi trong SGK cung cấp. Gio
viên cần mạnh dạn chn nhng từ chìa khóa (từ chứa đựng gi trị nội dung và
ngh thuật) để ging gii cho hc sinh.
Qua thực tế công tc bi dưng hc sinh gỏi môn Tiếng Vit khối 5 và

tập đc để tham kho và p dng cho vic bi dưng hc sinh giỏi.
II. KIẾN NGHỊ:
1.Đối với cấp quản lý:
+ Tiếp tc tổ chức thường xuyên cc buổi sinh hoạt chuyên đề để chúng tôi
có cơ hội giao lưu và hc hỏi thêm cc phương php cũng như kinh nghim
của cc bạn đng nghip.
+ Quan tâm đến bộ môn Tiếng Vit nhiều hơn na và đầu tư cc thiết bị
phc v cho vic ging dạy.
2. Đối với cấp trường:
+ Tạo điều kin để chúng tôi có thời gian bi dưng cho tất c cc lp.
+ Động viên kịp thời để tạo động lực hứng thú cho gio viên và hc sinh để kết
qu dạy và hc cao hơn.
Nguyn Hp Châu Tiu hc Đng Cương Huyn Yên
Lc
Nhng bin php bi dưng cm th văn hc cho HS lp 5
Vi kinh nghim của bn thân trong một số năm ph trch công tc bi
dưng hc sinh giỏi. Bn thân tôi mạnh dạn xây dựng sng kiến này. Mặc dù
đây chỉ là hai trong nhiều gii php để bi dưng cho hc sinh giỏi cm th văn
hc. Song nó đã đem lại hiu qu cao cho cc em được bi dưng Tiếng Vit
của đơn vị đi dự thi cc cấp. Nhưng trong khi trình bày không thể trnh khỏi
nhng thiếu sót. Do vây bn thân tôi rất mong sự góp ý chân thành của hội đng
khoa hc và quý đng nghip để tôi sm hoàn thin hơn sng kiến này.
Tôi xin trân trng cm ơn
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG
ĐƠN VỊ
Đồng Cương, ngày 19 tháng 5 năm 2014
Tôi xin cam đoan đây là sng kiến kinh
nghim của mình viết, không sao chép nội
dung của người khc.
Người thực hiện

Lc
Nhng bin php bi dưng cm th văn hc cho HS lp 5
BÁO CÁO KẾT QUẢ
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
CẤP CƠ SỞ

Tên sáng kiến kinh nghiệm: Nhng bin php bi dưng cm th
văn hc cho hc sinh tiểu hc.
Môn/ Nhóm môn : Tiếng vit
Tổ bộ môn : 4 + 5
Mã : 07
Người thực hiện : Nguyễn Hợp Châu
Điện thoại : 01698857616
Email : [email protected]
Thng 5 năm 2014

Nguyn Hp Châu Tiu hc Đng Cương Huyn Yên
Lc
Nhng bin php bi dưng cm th văn hc cho HS lp 5
Nguyn Hp Châu Tiu hc Đng Cương Huyn Yên
Lc