1
1. Tên đề tài: “MỘT SỐ BÀI TẬP PHÁT TRIỂN SỨC NHANH CHO
HỌC SINH LỚP 9”.

2. Đặt vấn đề:
Thể dục thể thao ra đời cùng với sự xuất hiện và phát triển của xã hội
loài người . Những đặc điểm của nền sản xuất và những quan hệ xã hội thời
sơ cổ đã quyết định sự kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục thể chất với ngay quá
trình lao động và các hình thức giáo dục khác. Cùng với quá trình lao động
sản xuất, TDTT đã góp phần biến cải vượn người thành người cổ đại và từ cổ
đại thành con người hiện đại ngày nay. Đối với tiến trình tồn tại và phát triển
của xã hội TDTT đã trở thành một trong những phương tiện quan trọng để
tồn tại xã hội và phát triển xã hội .
Phát triển sức mạnh cho học sinh trung học cơ sở là tạo nền tảng ban
đầu cũng là cơ sở để phát triển và hoàn thiện thể chất bởi ở lứa tuổi này đang
trong quá trình diễn biến phát triển mạnh mẽ về thể hình, dần hoàn thiện các
chức năng, phát triển các tố chất thể lực nhằm nâng cao năng lực học tập và
làm việc. Cũng trong giai đoạn này các em bước đầu tiếp xúc với các môn thi
đấu thể thao trong các kỳ hội khoẻ phù đổng các cấp.
Đã từ lâu con người coi thể dục thể thao là một bộ phận của nền văn
hoá nhằm hoàn thiện con người. Với quan điểm vận động là sức khoẻ, là sự
sống. Các nhà triết học cổ đại cho rằng “Trong sáng về mặt đạo đức, phong
phú về mặt tinh thần, hoàn thiện về mặt thể chất” (Platon) do thể dục thể thao
mang lại. “Không có gì huỷ hoại sức khoẻ bằng thiếu sự vận động” (Arixton).
Chính vì vậy muốn có một thân thể cường tráng, muốn học tập lao động tốt
thì phải tập thể dục thể thao.
Nhận thức được vai trò to lớn và tầm quan trọng của thể dục thể thao
đối với việc trồng người, đối với dân tộc Việt Nam sau cách mạng tháng 8
năm 1945 thành công. Trong lúc chính quyền còn non trẻ, còn đứng trước vô
vàn khó khăn. Đất nước vừa phải chống, giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm.
Bác Hồ đã ra lời kêu gọi toàn dân tập thể dục.

Điền kinh là một môn thể thao bao gồm các nội dung đi bộ, chạy, nhảy,
ném đẩy và nhiều môn phối hợp. Chạy ngắn là nội dung điển hình của sự phát
triển về tốc độ, có cường độ và biên độ cực lớn hội tụ đầy đủ các yếu tố
Nhanh- Mạnh – Bền trong thể thao. Đồng thời còn có tác động tốt tới các cơ
quan chức năng của cơ thể, thông qua nội dung chạy ngắn để rèn luyện ý chí
vươn lên, sự nỗ lực của bản thân cho học sinh trong học tập, lao động.
Sức nhanh là tổ hợp các thuộc tính chức năng của con người, có quy
định chủ yếu và trực tiếp đặc tính tốc độ động tác cũng như thời gian phản
ứng vận động.
Tốc độ là khả năng thực hiện động tác trong thời gian ngắn nhất, yếu tố
quyết định của tốc độ là kinh hoạt của quá trình thần kinh và tốc độ co cơ
được chia làm 4 yếu tố.
- Xuất hiện hưng phấn trong cơ quan cảm thụ.
- Dẫn truyền vào hệ thần kinh trung ương.
- Truyền tín hiệu từ hệ thần kinh trung ương tới cơ.
- Hưng phấn cơ vào hoạt động tích cực.
Trong thể dục thể thao, điền kinh là một môn có lịch sử lâu đời nhất,
được ưa chuộng và phổ biến rộng rải trên toàn thế giới với nội dung phong
phú và đa dạng, chiếm vị trí quan trọng trong chương trình thi đấu Olimpic
quốc tế và trong đời sống văn hoá nhân loại. Vì thế các nhà thể thao mệnh
danh môn bóng đá là thể thao “Vua” còn điền kinh là môn thể thao“Nữ
hoàng”. Từ lâu điền kinh được phát triển rộng rải trên thế giới và được phát
triển không ngừng, luôn vươn tới đỉnh cao giới hạn thể chất con người.
Ở nước ta điền kinh thu hút đông đảo học sinh tham gia tập luyện. Với
nội dung phong phú, dể tập luyện đối với tất cả mọi lứa tuổi. Chính vì vậy
điền kinh được phổ biến trong các trường phổ thông và được coi là môn học
chính nhằm phát triển các tố chất thể lực chung, năng lực làm việc trong lao
động và học tập. Bên cạnh đó nhà trường còn là nơi góp phần phát hiện bồi
dưỡng nhân tài thể dục thể thao cho đất nước.


em đang phát triển để đi đến hoàn thiện, nhưng quá trình phát triển đó chưa
toàn diện, dể mất cân đối. Việc giảng dạy điền kinh ở các trường trung học cơ
sở trong điều kiện cơ sở vật chất thiếu thốn, kỹ thuật chưa đầy đủ, phương
tiện tập luyện chưa có. Vấn đề đặt ra cho chúng ta là nghiên cứu lựa chọn và
vận dụng một nhóm bài tập để xắp xếp nội dung học tập nào cho phù hợp với
khả năng của các em và điều kiện thực tế nhằm phát triển tốt chất sức mạnh
tốc độ giúp các em việc nâng cao thành tích nhảy cao trong chương trình
giảng dạy. Môn nhảy cao nằm trong 4 môn phối hợp (chạy 60m, ném bóng,
nhảy cao, chạy 500m nữ, chạy 800m nam) thi đấu của học sinh trung học cơ
sở. Ngoài việc nâng cao còn đưa tổng số điểm 4 môn phối hợp lên, trong đó
tố chất sức mạnh tốc độ có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả nâng cao thành
tích môn nhảy cao.
Việc áp dụng một số bài tập nhằm nâng cao sức mạnh tốc độ là điều
kiện cần thiết phát triển con người toàn diện, trực tiếp góp phần nâng cao hiệu
quả học tập. Nhảy cao là một môn điền kinh mà chúng tôi nghiên cứu để phần


4
nào nâng cao thành tích cho các em để có thể sánh vai cùng với các trường
trong khu vực thành phố.
Thực tế giảng dạy môn Thể dục ở các trường THCS vấn đề dụng cụ,
sân bãi còn đơn giản nhưng để có được thành tích trong tập luyện và thi đấu
đòi hỏi quá trình giảng dạy giáo viên phải hướng dẫn học sinh tuân thủ
nghiêm túc các nguyên tắc quy định, giúp các em nắm bắt và thực hiện kỹ
thuật động tác một cách chính xác, thuần thục.
Các em học sinh cần đạt mức cần thiết về trình độ chuẩn bị thể lực
toàn diện (Sức nhanh, sức mạnh, sức bền; mềm dẻo, khéo léo) để có đủ sức
khoẻ học tập, lao động và tham gia các hoạt động xã hội quan trọng bên cạnh
đó còn cần phải phát hiện bồi dưỡng một số học sinh có năng khiếu ở môn TT
nào đó vào các đội tuyển TT.

không có động lực để kích thích các em hoạt động một cách tích cực có hiệu
quả. Đặc biệt đối với môn nhảy cao, điểm để kích thích các em hoạt động tích


5
cực là nâng cao dần mức xà nhưng do điều kiện trang thiết bị dụng cụ không
đảm bảo nên chỉ cho các em nhảy ở mức xà thấp đảm bảo độ an toàn trong
quá trình kiểm tra chỉ chấm điểm kỹ thuật.
* Đặc điểm tâm sinh lý, giải phẩu cho học sinh lứa tuổi 14 - 15:
Ở lứa tuổi này các em có một đặc điểm nổi bật là chuẩn bị bước vào
thời kỳ dậy thì gây nên những thay đổi đột ngột trong hoạt động sống của cơ
thể, cơ sở của sự thay đổi đó là quá trình phát triển phức tạp các hệ thống cơ
quan trong cơ thể biểu hiện.
+ Về giải phẩu sinh lý :
Các em ở lứa tuổi 14 - 15 cơ thể phát triển nhanh nhưng vẫn chưa hoàn
thiện như người lớn, đây là thời kỳ dài người lần thứ 2 với sự tăng nhanh về
chiều cao, tứ chi dài ra, nội quan phát triển mạnh cụ thể.
- Hệ xương: Bộ xương của các em lớn lên một cách đột ngột cả về
chiều dài lẫn bề dày. Tuy nhiên sự phát triển đó không đều, hệ sụn ở các khớp
đang đòi hỏi điều kiện tốt nhất để phát triển và tồn tại, các xương cột sống,
xương tứ chi phát triển nhanh trong khi xương lồng ngực lại phát triển chậm
do vậy lồng ngực hẹp so với chiều cao, đàn tính xương giảm, độ giản của
xương tăng do hàm lượng canxi, phốt pho, magiê trong xương tăng.
- Hệ cơ : Hệ cơ cũng tăng nhanh nhưng chậm hơn so với hệ xương. Khối
lượng và đàn tính của cơ tăng lên, chủ yếu là cơ dài và cơ nhỏ. Do sự mất cân đối
hệ cơ và xương nên các em ở lứa tuổi này khả năng phối hợp vận động bị giảm
sút.
Thời kì này sức mạnh của cơ bắp tăng lên nhưng chưa kèm theo sự phát
triển sức bền. Sự không trùng hợp này thường trở thành nguyên nhân căng
thẳng cơ bắp quá mức khi tập luyện với lượng vận động lớn, dễ dẫn đến mệt

năng tư duy trừu tượng và lập luận phát triển mạnh. Bên cạnh đó sự thay đổi
đột ngột và không đồng đều của các bộ phận, cơ quan trong cơ thể là nguyên
nhân làm cho các em dễ có cảm xúc mệt mỏi hoạt động phản xạ ức chế
không ổn định. Có lúc quy trình hưng phấn mạnh hơn ức chế khiến cho các
em không tự chủ được, thiếu sự kiềm chế, hung hăng, mất thăng bằng. Trong
hoạt động vận động thường có những động tác thừa, lóng ngóng, vụng về, khả
năng phối hợp kém.
Do vậy nếu chúng ta nắm bắt được tâm lý của tuổi dậy thì thì chúng ta
có thể khắc phục được những biểu hiện tiêu cực và có thể khơi dậy những yếu
tố tích cực trong hoạt động thể chất và tâm hồn của các em, giúp các em giải
quyết những mâu thuẫn trong cuộc sống.
Cũng ở lứa tuổi này trí nhớ của các em có nhiều biến đổi căn bản, năng
lực ghi nhớ có chủ định tăng lên rõ rệt, hiệu quả ghi nhớ nâng cao. Ngoài ra
sự thay đổi trong các mối quan hệ dần dần hình thành tính cách của các em.
Quan hệ với người lớn các em đã được tin cậy hơn, có khuynh hướng học tập
người lớn về vốn hiểu biết và cách cư xử với bạn bè, thích hoạt động và sống
tập thể, chú trọng danh dự và tự hào về tập thể, tính độc lập phát triển nhanh.
Tuy vậy các em cũng có thể bị môi trường bên trong tác động, đôi khi
dẫn đến những xúc động quá mạnh như : Vui quá trớn ... và đa số các trường
hợp ở tuổi thiếu niên thường đánh giá cao hơn những phẩm chất của mình.
Từ những cơ sở tâm lý nêu trên nên trong quá trình giảng dạy các bài
tập thể chất cần phải hình thành động tác thật chính xác bởi các em tiếp thu kỹ
thuật rất nhanh. Giờ lên lớp cần phải luôn chú ý theo dõi sao cho các em
không thực hiện vượt mức lượng vận động đã định. Nội dung giảng dạy cần
phải phong phú để duy trì sự hưng phấn của các em, khơi dậy tinh thần tập thể
qua các cuộc thi đấu.
Trên đây là phần sơ lược tất cả các đặc điểm tâm sinh lý, giải phẩu của
các em lứa tuổi 14 - 15 có liên quan đến các vấn đề nghiên cứu, là cơ sở quan
trọng để chúng tôi lựa chọn một số bài tập cơ bản nhằm phát triển sức mạnh
tốc độ nhằm nâng cao hiệu quả giậm nhảy trong môn nhảy cao.

nó thì cơ chế điều hoà số lượng sợi cơ có ý nghĩa cơ bản, điều đó có nghĩa lực
kích thích nhỏ (trọng lượng nhỏ) thì chỉ số ít sợi cơ hoạt động tích cực trong
trường hợp lực do cơ phát huy đạt giá trị tối đa, cơ thể xảy ra một cách điều
hoà thứ ba đồng bộ hoá hoạt động của các sợi cơ ở những người không tập
luyện không quá 2% xung đột đồng bộ với nhau. Cùng với sự phát triển của
trình độ tập luyện, khả năng đồng bộ tăng lên rất nhiều.
Từ cơ sở trên cho ta thấy việc lựa chọn những bài tập nhằm giáo dục sức
mạnh tốc độ là vô cùng quan trọng.
Qua nghiên cứu chúng tôi đã tìm ra những bài tập vận dụng nhằm phát
triển sức mạnh tốc độ.
- Bật cao bằng hai chân lên cao về trước.
- Ném hoặc đẩy bằng hai tay với tạ bóng nhồi.
- Động tác gập duỗi nhanh của tay, chân, thân mình có thêm trọng
lượng nhẹ.
- Các bài tập với phụ tải.
- Các bài tập bổ trợ chuyên môn: Chạy ngắn, nhảy ném, đẩy, như xuất
phát thấp, đạp sau, nhảy dây, ném đẩy bằng hai tay.
- Tổ lặp lại thường xuyên ở những bài tập cơ bản của những môn này
bài toán thời điểm giậm nhảy, động tác ném đẩy.
Những bài tập vận dụng theo phương pháp lặp lại mang ý nghĩa như:


8
- Cường độ cao.
- Khối lượng thấp.
- Quãng nghỉ ngắn.
- Thời gian thực nghiệm ngắn.
Đối với từng thành phần sức mạnh tốc độ đánh giá theo hướng dưới
đây:
+ Phát triển sức mạnh ném đẩy :

chiếm 50% trở lên.
Kết quả phương pháp phỏng vấn

Để giúp chúng tôi lựa chọn được những bài tập phát triển
tốc độ chúng tôi đã dựa trên nghiên cứu về đặc điểm tâm sinh
lí lứa tuổi 14-15, tài liệu chuyên môn, tiến hành phỏng vấn và


9
hỏi ý kiến 20 giáo viên dạy TDTT có thâm niên công tác tại
các trường THCS của huyện
Số lượng hỏi 20
Nội dung bài tập áp dụng
TT
Trả lời
%
1
2
3
4
5

Bài tập chạy tốc độ cao thực hiện 5 lần , nghỉ giữa
các lần 5’
Bài tập đứng lên ngồi xuống cõng người
Bài tập đạp sau nhanh thực hiện 5 lần , nghỉ giữa
các lần 3-4’
Bài tập chạy biến tốc 50m nhanh 50m chậm
Bài tập bật nhảy trên cát tại chỗ 20 lần x 3 tổ , nghỉ
giữa các tổ 4’

tổ 12’
13 Bài tập nhảy đổi chân ở độ cao 20-30cm , 15 lần x
3 tổ , nghỉ giữa các tổ 4’
14 Bài tập chạy xuất phát cao 40m thực hiện 3 lần x 3
tổ, nghỉ giữa các lần 5’ , giữa các tổ 15’

20

100

1
2

5
10

5
6

25
30

20

100

4

20


1
5

Bài tập chạy với người chạy nhanh hơn 50m , thực
hiện 3-4 lần nghỉ giữa các lần 5’

18

90

16

Bài tập chạy lặp lại cảm giác tốc độ 5 x 80m nghỉ
giữa 3-4’
Bài tập nhảy lò cò 20m thực hiện 5 lần , nghỉ giữa
3-4’
Bài tập chạy đạp sau tại chỗ tay vịn hàng rào với
tần suất tối đa 8-10’ x 4- 5 lần , nghỉ giữa 5’
Bài tập chạy lặp lại cảm giác tốc độ 5 x 120m nghỉ
giữa 5-6’
Bài tập bật nhảy qua rào (8-10 rào) x 4 – 6 lần ,
nghỉ giữa 3’ .

7

35

5

25

độ cao
4

Trò chơi vận động thi
đấu các nội dung ở cự li
20-25m

5

Bài tập chạy tốc độ cao
2x(15+25+25+15m)

6

Bài tập chạy xuất phát
cao 40m

7

Bài tập chạy với người
chạy nhanh hơn 50m

Số lần lặp Quãng
lại
nghỉ
Mục đích yêu cầu
5 lần
5’
nhanh nhưng không
giật cục


nhanh nhưng không
giật cục
Yêu cầu tham gia chơi
tích cực thả lỏng các
bộ phận không tham
gia hoạt động
Chạy với tốc độ tối đa
khi nghe tín hiệu xuất
phát -> phản ứng ngay
lập tức và chạy với tốc
độ tối đa
Chạy với tốc độ tối đa


11
5.2 Giải quyết nhiệm vụ 2:
Đề xuất một số bài tập phát triển sức mạnh tốc độ nhằm nâng cao hiệu
quả giậm nhảy trong môn nhảy cao cho học sinh lứa tuổi 14 - 15 trường trung
học cơ sở
Sau khi lựa chọn và xác định hệ thống bài tập dựa trên thực trạng về cơ
sở vật chất (sân bãi, dụng cụ) cũng như hoạt động TDTT của trường trường
THCS , cùng với sự giúp đỡ, đóng góp ý kiến của các thầy cô, huấn luyện
viên về các bài tập nêu trên chiếm tỷ lệ khá cao để sử dụng vào việc giáo dục
sức mạnh tốc độ nhằm nâng cao hiệu quả giậm nhảy để nâng cao thành tích
trong môn nhảy cao và từ thực tiễn các thầy cô đã nhận xét đánh giá qua
phiếu phỏng vấn, chúng tôi thấy các bài tập ấy phù hợp với đặc điểm tâm sinh
lý lứa tuổi và trong giáo dục tố chất sức mạnh tốc độ cho các em sử dụng các
bài tập này là hợp lý. Mong rằng các thầy cô khi giảng dạy lưu ý sử dụng các
bài tập này để huấn luyện viên giảng dạy cho các em đạt kết quả tốt.

8/3
8/4
8/1
8/2
8/3 8/4
Đạt 1.Chạy60m(s) 10.5 10.0 10.5 10.0 11.2 11.0 11.5 11.3
2. Bật xa(cm) 205 200
205 200 170 175 170 175
3. Nhảy cao
10
9
8
8
5
4
5
5
Khá 1.Chạy60m(s) 9.5
9.7
9.6
9.5
10.8 10.5 10.5 10.4


12
2. Bật xa(cm) 215 210
210 220 185 180 180 182
3. Nhảy cao
14
15

b. Về giáo viên :
Bản thân tôi sau khi nghiên cứu, áp dụng đề tài. Tôi thấy đa số các tiết
dạy của mình đều đạt được mục tiêu đề ra, học sinh hứng thú học tập, tích cực
làm mẫu, nhận xét thích được thầy bạn khen. Khi tiết dạy kết thúc giáo viên
thấy nhẹ nhàng nhưng vẫn đạt hiệu quả cao.
7/ Kết luận:
Sau một thời gian nghiên cứu nghiên cứu tài liệu chuyên môn và thực
tiễn chúng tôi đi đến kết luận sau để nâng cao thành tích cho đội nam điền
kinh trường THCS, cần lựa chọn các bài tập :
- Bài tập chạy tốc độ cao 30m
- Bài tập chạy nâng cao đùi tại chỗ 5 lần có tín hiệu chạy nhanh1015 mét
- Bài tập chạy 20-60m tốc độ cao
- Trò chơi vận động thi đấu các nội dung ở cự li 20-25m
- Bài tập chạy tốc độ cao 2x(15+25+25+15m)
- Bài tập chạy xuất phát cao 40m
- Bài tập chạy với người chạy nhanh hơn 50m
Dựa vào những số liệu cụ thể trên và bằng vốn kinh nghiệm qua những
năm giảng dạy môn thể dục, bản thân tôi cùng với các đồng nghiệp đi đến một
số kết luận như sau:
- Các bài tập bổ trợ phải được gắn liến với nội dung trò chơi để kích
thích tinh thần học tập của học sinh.
- Phương pháp dạy học tích cực có mối quan hệ hữu cơ với mục tiêu
nội dung và cách đánh giá cả một quá trình về cấu trúc và nội dung, đổi mới
về nhận thức của mỗi giáo viên, cần coi đây là một việc cần làm, và cũng đặc
ra cho mình một sự quyêt tâm làm bằng được.
- Phải coi việc đổi mới phương pháp dạy học là nhiệm vụ chính của
mình để cố gắng vươn lên tìm tòi sáng tạo, tìm đọc tư liệu tham gia các lần
thao giảng, dự giờ xây dựng tiết dạy để trao đổi kinh nghiệm với nhau, nhằm
học hỏi chức tổ chức lớp học, nắm phương pháp dạy học mới.


xuyên
Từ các phương pháp nêu trong đề tài này có ưu điểm không ép buộc
nên các em tập luyện một cách tự giác, tích cực, có ý thức kỷ luật cao hơn.
Đồng thời còn giúp cho mối quan hệ giữa thầy chò trở nên gần gũi hơn, học
trò tôn trọng thầy cô hơn. Việc tổ chức đội hình có khoa học sẽ mang lại hiệu
quả cao trong các giờ học giảm tối đa chấn thương thường xảy xa trong giờ
học.
Quá trình dạy học môn thể dục trong giáo dục thể chất đòi hỏi người
dạy phải có lòng yêu nghề. Chỉ có yêu nghề mới phát huy tốt các năng lực của
mình. Từ các năng lực đó sẽ đem lại hiệu quả cao trong giáo dục thể chất. Đó
là nâng cao sức khỏe cho người học, bồi dưỡng những phẩm chất tốt đẹp.
Áp dụng tốt các bài học này giúp người dạy và người học mang lại hiệu
quả cao phù hợp với xu thế đổi mới nội dung và phương pháp dạy học hiện
nay.


14
Với tinh thần đó tôi luôn có ý thức không ngừng học hỏi, áp dụng sáng
kiến kinh nghiệm vào quá trình dạy học. Trong đó “MỘT SỐ BÀI TẬP PHÁT
TRIỂN SỨC NHANH CHO HỌC SINH LỚP 9” trong thời gian qua tôi thấy
tâm đắc nhất nên tôi đã đem áp dụng và mang lại kết quả khả quan.
Trên đây là một kinh nghiệm nhỏ của tôi về “MỘT SỐ BÀI TẬP
PHÁT TRIỂN SỨC NHANH CHO HỌC SINH LỚP 9” ngoài những vấn
đề trên chúng ta cần tạo trong lớp một tâm lý tốt thi đua, quyết tâm trong giờ
học để phương pháp này có hiệu quả khi áp dụng phương pháp đòi hỏi người
giáo viên phải thường xuyên thay đổi về hình thức thi đua phù hợp với nội
dung giờ dạy, tạo điều kiện cho tất cả học sinh được tập luyện và thi đua bằng
cách sử dụng nhiều hình thức thi đua giữa các tổ đánh giá việc thi đua của học
sinh phải công bằng và khách quan. Có như vậy mới góp phần giáo dục rèn
luyện và nâng cao được sức khoẻ cho học sinh, góp phần thực hiện mục tiêu

TT

01
02
03
04

05

06

07
08

Tên sách
Lý luận và phương
pháp TDTT
Toán học thống kê
Một số văn kiện nghị
quyết
của
ngành
TDTT đối với giáo
dục và đào tạo
Bác Hồ với TDTT

Tác giả

Nhà XB


Lê Văn Xem
Tâm lý học TDTT
Mai Văn Muôn
Nguyễn Thanh Nữ
PTS.Lưu Quang Hiệp
Sinh lý học TDTT
Phạm Thị Uyên

1990 - 1995
TDTT

1995

TDTT

1996

TDTT

1994

TDTT

1992

TDTT

1995



Cơ sở lý luận
Cơ sở thực tiễn
Nội dung nghiên cứu
Kết qủa nghiên cứu
Kết luận
Đề nghị
Tài liệu tham khảo
Mục lục
Người thực hiện
Lê Văn Hùng


17