I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Đối với trẻ nhỏ, dồ chơi là một nhu cầu thiết yếu, không thể thiếu được trong cuộc
sống. Nó cần cho trẻ như thức ăn, nước uống.
Ngày nay, trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa, kinh tế phát triển, đồ chơi
cho trẻ cũng rất phong phú, hiện đại. Trong số đó, có những loại đồ chơi bổ ích,
nhưng cũng không ít đồ chơi còn mang tính bạo lực, phi giáo dục, độc hại đối với
trẻ em. Những loại đồ chơi phù hợp để phát triển trí tuệ cho trẻ mang tính giáo dục
càng được bổ sung phong phú đa dạng bao nhiêu thì kích thích được tính tò mò
ham hiểu biết cùng khám phá của trẻ bấy nhiêu. Đồ dùng, đồ chơi phải phù hợp
với quy luật phát triển trí tuệ của trẻ ở đúng độ tuổi mới có tác động góp phần hình
thành và phát triển trí tuệ ở trẻ.
Trẻ mầm non luôn có nhu cầu với đồ chơi mới. Để thỏa mãn được nhu cầu đó của
trẻ đòi hỏi giáo viên mầm non phải luôn sáng tạo ra nhiều đồ dùng, đồ chơi phù
hợp với nội dung bài dạy, phù hợp với tình huống giáo dục trong các hoạt động.
Hoạt động vui chơi là môt trong những hoạt động chủ đạo, song hoạt động học tập
được thể hiện qua các giờ hoạt động chưng có chủ đích đó là hoạt động cưng cấp
chủ yếu có hệ thống kiến thức cần trang bị cho trẻ.
Với đối tượng trẻ mầm non tư duy của trẻ là tư duy trực quan bằng hình tượng, nên
việc sử dụng đồ dùng, đồ chơi trong giảng dạy và vui chơi là rất quan trọng. Đặc
biệt, trẻ ở độ tuổi này rất thích tự tìm tòi, khám phá những điều mới lạ trong cuộc
sống, qua thao tác với đồ chơi, trẻ sẽ tích lũy thêm kinh nghiệm và hiểu biết nhiều
hơn. Nếu trong một tiết học, cô không sử dụng đồ dùng trực quan thì sẽ không thu
hút được sự chú ý của trẻ và trẻ chóng chán, khiến chất lượng dạy và học không
cao. Đồ dùng trực quan là một minh họa sinh động để giúp trẻ chú ý và tiếp thu
một cách nhanh chóng nội dung vấn đề cô cần truyền đạt. Đồ chơi tự tạo là dụng
cụ học tập đơn giản dễ dàng phục vụ hoạt động chơi mà học của trẻ, cách thức chơi
với đồ chơi và những đồ chơi mà trẻ thích phải thay đổi theo sự phát triển của trẻ.
Càng có nhiều cách để trẻ chơi với một đồ chơi thì trẻ càng học được nhiều.
Đối với môn “ Làm quen với toán” , đây là môn học đòi hỏi độ chính xác cao
người giáo viên cần phải đầu tư thời gian, công sức một cách công phu, khoa học
để chuẩn bị đồ dùng đồ chơi mầm non cho tiết mới mong tiết học đạt được hiệu
mà việc cho trẻ làm quen với biểu tượng toán sơ đẳng là
nhu cầu cần thiết. Nhưng thực chất chương trình toán học trong trường mầm non
hiện nay chỉ cho phép dạy trẻ làm quen với một số khái niện về toán đơn giản,
chưa dạy trẻ học toán. Nếu nhu dạy trẻ học toán sớm sẽ ảnh hưởng đến sự phát
triển của trể. Vì vậy nảy sinh vấn đề là làm thế nào để dạy trẻ những khái niếm về
toán học mang tính chất trìu tượng nhưng lại phải phù hợp với khả năng nhận thức
của trẻ mẫu giáo. Song khó khăn lớn nhất của trẻ mẫu giáo là làm quenvới một số
khải niệm toán học đó là khả năng lĩnh hội tri thức của trẻ còn non nớt, do thực tế
đó mà không thể cho trẻ làm quen với khái niệm về tổ hợp, phép đếm, số lượng,
hình dạng, kích thước, định hướng không gian bằng các định nghĩa chính xác mà
phải dựa trên tâm lý của trẻ và khái niệm toán học sơ đẳng, để có phương pháp
giảng dạy cụ thể, phù hợp với đặc điểm nhận thức của trẻ biến những khái niệm
toán học trìu tượng thành những biểu tượng quen thuộc mà trẻ có thể lĩnh hội được
một cách ấn tượng và sâu sắc nhất, hình thành những kiến thức ban đau về toán
học sơ đẳng cho trẻ.
Trong thực tế, tôi nhận thấy được rằng trẻ nhỏ rất thích được chơi với những đồ
chơi mới lạ. Trong khi đó, những đồ chơi hiện có trong lớp lại mang tính phổ biến,
hạn chế về số lượng và ít được thay đổi. Vì vậy trẻ sẽ không dễ nhàm chán và
không hứng thú.
Bên cạnh đó, trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày của mỗi gia đình, thường có rất
nhiều sản phẩm bị loại bỏ sau khi sử dụng, chẵng hạn như vỏ chai dầu gội, sữa
tắm, lon bia, vỏ hộp sữa, bìa lịch cũ, đĩa CD bị trầy cũ… đó là nguồn vật liệu rất
phong phú và đa dạng, có thể tận dụng làm những việc hữu ích. Nếu chúng ta có ý
thức thu gom, chọn lọc từ nguồn phế thải đó và có ý tưởng làm các đồ dùng, đồ
chơi thì có thể biến những chiếc hộp, bìa to nhỏ thanh ô tô, tàu hỏa, nhà cửa, bàn
ghế… Từ những lon bia chúng ta có thể tạo thành chú sâu nhỏ học toán đưa vào
các giờ dạy của trẻ ở trường mầm non. Làm như vậy chúng ta sẽ tiết kiệm được
tiền mua sắm vật liệu, tạo ra nhiều đồ chơi mang tính sáng tạo phong phú cho lớp
của mình. Kết thúc cuộc chơi bảng của bạn nào có nhiều bông hoa nhất thì
bạn đó sẽ được rung chuông vàng.
e) Kết quả:
* Sâu con học toán:
a) Nguyên liệu:
- Vỏ lon bia, vỏ hộp sữa, cốc nhựa cũ, bóng nhựa, xốp màu, gai dính, dây
điện, thẻ chữ cái, thẻ số…
- b) Cách làm:
- Lấy quả bóng nhựa làm đầu của sâu, cắt xốp màu làm mắt mũi miệng, chân
của sâu.
- Lấy dây điện làm râu của sâu.
- Lấy các vỏ lon bia, vỏ hộp sữa, bóng nhựa, làm thân của con sâu.
- Làm gai dính giữa các thân của con sâu và trên thân sâu để gắn thẻ số và thẻ
chữ cái khi cần thiết.
c) Cách sử dụng:
- Được sử dụng trong giờ làm quen với toán.
- Trong giờ làm quen với toán:
o Trẻ sắp xếp các số trên thân con sâu từ 1 đến 10
o Xác định được số liền trước, số liền sau của các số trong dãy số tự nhiên
=> Khi các số được gắn trên thân con sâu, trẻ dễ dáng xác định hơn là khi
cô chỉ gắn một dãy số tự nhiên lên bảng từ 1 – 10.
d) Kết quả:
* Đồ dùng học toán: (tạo từ những hình học cơ bản: Hình tròn, hình chữ nhật)
- Lấy một hình tròn nhỏ làm đầu bướm.
- Gắn các bộ phận lại với nhau và thêm các chi tiết phụ như: mắt, mũi, râu,
hoa văn trên cánh bướm.
- Ví dụ: Làm con gà.
- Lấy một hình tròn to gấp đôi lại để làm thân gà.
- Lấy ½ hình tròn gấp đôi lại để làm đuôi gà.
Lấy một hình tròn nhỏ làm đầu gà.
- Lấy ½ hình tròn nhỏ gấp đôi lại làm cổ gà.
- Ghép các bộ phận của con gà lại với nhau bằng cách dập gim để tạo thành
chú gà hoàn chỉnh.
• Tương tự như thế ta có thể tạo ra nhiều con vật khác nhau.
c) Cách sử dụng:
- Với loại rối này ta có thể sử dụng để học toán cao, thấp. (con hươu cao hơn,
con chim thấp hơn), học các số lượng (Dạy trẻ đếm các con vật).
- Sử dụng để bày vào các sa bàn dạy làm quen văn học, làm quen với MTXQ.
- Sử dụng để chơi ở góc học tập của trẻ đặc biệt là trẻ mẫu giáo lớn có thể sử
dụng các hình hình học các hình hình học cơ bản làm những con vật làm trẻ
thích.
* Vòng quay kì diệu:
a) Vật liệu:
- Sắt
- Tôn
- Giấy đề can
- Giấy bóng kính.
- Các thẻ chữ, số hình chữ nhật.
- Dùng các thanh gỗ bào nhẵn và phooc đóng thành một tấm bảng, phía trên
bảng đóng một đường rãnh ngang có độ dốc khoảng 5-10o để khi thả, viên bi
sẽ lăn từ từ rồi rơi xuống các rãnh dọc bất kì. Từ đường rãnh phía trên nối
thông với các đường rãnh dọc gắn với các hộp ở phía dưới. Nền trong bảng
có thể dán hình ảnh các con vật ngộ nghĩnh hoặc các loại hoa khác nhau để
đồ dùng sinh động, hấp dẫn.
- Dán số vào mặt trước cửa các hộp phía dưới.
c) Cách sử dụng:
- Giáo viên có thể sử dụng cho trẻ ôn luyện trong các giờ làm quen với toán,
làm quen với chữ viết, khám phá khoa học.
Ví dụ: Cho trẻ lăn viên bi vào trong đường rãnh phía trên, viên bi rơi vào ô
cửa nào, trẻ mở ô cửa đó và lấy đồ vật, chữ cái, chữ số ra, gọi tên.
d) Kết quả:
* Bộ đồ dùng: “Ai thông minh hơn”:
a) Vật liệu: Gỗ, khung nhôm, sốp mầu, giấy mầu, keo dán, kéo, lô tô thẻ số,
hình học, 2 viên bi, giấy đề can,...
b) Cách làm:
Dùng kìm, kéo cắt, uốn khung nhôm và gắn, nối tạo thành ô bàn chơi, nền ô
bàn chơi được trang trí bằng mầu sắc hài hoà. Dùng kéo cắt sốp màu tạo
thành những ngôi nhà có cửa ra vào. Trên mỗi ngôi nhà được trang trí bằng
lô tô thẻ số.
c) Cách sử dụng:
Khi cho trẻ chơi trong giờ hoạt động góc giáo viên cho trẻ được tham gia chơi ở
góc toán.Cho trẻ tìm các số thứ tự, ghép số theo yêu cầu, bày các con vật,...
d) Kết quả:
* Cây tre trăm đốt:
a) Nguyên liệu:
- Vỏ hộp sữa su su, ống mút, lá tre nhựa, que tre dài 0,5 - 1m.
- Kéo, giấy đề can.
b) Cách làm:
- Lấy hộp sữa su su cắt đôi làm các đốt tre và khoan 1 lỗ nhỏ cách miệng hộp 1 cm.
- Lấy lá tre cắm vào ống mút và cắm tiếp vào các đốt tre.
- Dùng giấy đề can cắt chữ cái, chữ số, chấm tròn dán lên các đốt tre.
- Lắp ghép các đốt tre vào với nhau thành cây tre.
c) Cách sử dụng:
Tập hợp số đếm (Ôn chữ số và số lượng)
- Mỗi đội ghép một số thành 1 cây tre có toàn số (số lượng) giống nhau. Thêm bớt,
tạo nhóm có số lượng theo yêu cầu hoặc tương ứng với thẻ số.
- Dạy trẻ sắp theo quy tắc: 1 2 3 - 1 2 3, trẻ nhìn mẫu và ghép.
- Ôn dài ngắn, cao thấp (3 độ tuổi mẫu giáo bé, mẫu giáo nhỡ, mẫu giáo lớn).
d) Kết quả:
* Bộ đồ dùng đàn gà:
thông, dán giấy đề can, trên đường có nhiều người và phương tiện như ô tô, xe
máy, xe đạp được cắt, gọt từ những mút sốp, đề can các mầu dùng keo gắn chúng
lại với nhau theo bản thiết kế.
c) Cách sử dụng:
Mô hình này củng cố cho trẻ kiến thức toán: Trẻ đếm số ô tô, xe đạp, xe máy đi
trên đường, số bóng đèn cao áp, các cây xanh, cây cảnh trên đường,...
d) Kết quả:
III – KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ:
a) Kết luận:
Những mẫu trên đã được phổ biến thực hiện, ứng dụng cho các tiết dạy, hoạt
động vui chơi, các góc chơi và dùng trang trí lớp. Tận dụng được nguyên vật liệu
thừa, dễ tìm có sẵn, không tốn nhiều tiền của, hiệu quả đạt được khá cao.
Giáo viên phải nắm vững phương pháp bộ môn để đưa đồ dùng vào giờ dạy vào
các hoạt động một cách hợp lý.
Tích cực tham khảo tài liệu trong và ngoài chương trình, học hỏi đồng nghiệp để
nâng cao trình độ, hình thức và phương pháp giảng dạy phù hợp.
Bản thân giáo viên phải chịu khó, kiên trì, có khả năng tạo hình tốt để tạo ra sản
phẩm đẹp, phù hợp với độ tuổi trẻ.
Cần có sự kết hợp với phụ huynh một cách khéo léo, lôi cuốn phụ huynh để phụ
huynh cùng đóng góp các vật liệu đã qua sử dụng.
b) Kiến nghị:
- Vì những kết luận trên, tôi kiến nghị đưa những đồ dùng đồ chơi môn toán vào
trong giảng dạy.
- Tổ chức bồi dường thường xuyên cho các giáo viên Mầm non về chuyên đề toán
để giúp giáo viên nắm bắt, tiếp cận những vấn đề đổi mới.