BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI

ĐẶNG HOÀNG CHUNG

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHOÁ
“TIẾN HÀNH THÍ NGHIỆM VỀ CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ VỚI
DỤNG CỤ TỰ CHẾ TẠO TỪ VỎ LON VÀ CHAI NHỰA” THEO
HƢỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC VÀ PHÁT TRIỂN NĂNG
LỰC SÁNG TẠO CỦA HỌC SINH LỚP 11

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI

ĐẶNG HOÀNG CHUNG

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHOÁ
“TIẾN HÀNH THÍ NGHIỆM VỀ CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ VỚI
DỤNG CỤ TỰ CHẾ TẠO TỪ VỎ LON VÀ CHAI NHỰA” THEO
HƢỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC VÀ PHÁT TRIỂN NĂNG
LỰC SÁNG TẠO CỦA HỌC SINH LỚP 11

Chuyên ngành: Lí luận và phƣơng pháp dạy học bộ môn Vật lí
Mã số

: 60.14.01.11

MỞ ĐẦU..................................................................................................... 1
1. Lí do chọn đề tài ...................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu ................................................................................ 2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ............................................................ 3
4. Giả thuyết khoa học ................................................................................. 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................... 3
6. Phương pháp nghiên cứu .......................................................................... 3
7. Đóng góp của luận văn ............................................................................. 4
8. Cấu trúc luận văn ..................................................................................... 4
CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ VIỆC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG
NGOẠI KHÓA Ở TRƢỜNG PHỔ THÔNG ............................................ 5
1.1. Vai trò của hoạt động ngoại khóa trong hệ thống hình thức dạy
học ở nhà trƣờng phổ thông ........................................................... 5
1.1.1. Hoạt động ngoại khóa trong nhà trường phổ thông ............................. 5
1.1.2. Vai trò của hoạt động ngoại khóa trong nhà trường phổ thông ........... 5
1.2. Hoạt động ngoại khóa vật lí trong nhà trƣờng phổ thông. ............... 5
1.2.1. Vị trí vai trò của hoạt động ngoại khóa trong hệ thống các hình
thức tổ chức dạy học vật lí ở trường phổ thông. ........................................... 6
1.2.2. Các đặc điểm của ngoại khóa vật lí .................................................... 6
1.2.3. Nội dung ngoại khóa vật lí ................................................................. 7
1.2.4. Các hình thức ngoại khóa vật lí .......................................................... 8
1.2.5. Các nguyên tắc tổ chức nhóm ngoại khóa ........................................... 9
1.2.6. Phương pháp dạy học hoạt động ngoại khóa vật lí .............................. 10
1.2.7. Quy trình tổ chức hoạt động ngoại khoá ............................................. 11
1.3. Tính tích cực và năng lực sáng tạo của học sinh trong học tập ........ 13
1.3.1. Tính tích cực của học sinh trong học tập ............................................ 13
1.3.1.1. Khái niệm tính tích cực của học sinh trong học tập .......................... 13
1.3.1.2. Những biểu hiện tính tích cực trong học tập của học sinh ................ 14




VỀ CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ” NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC VÀ
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SÁNG TẠO CỦA HỌC SINH LỚP 11 ...... 24
2.1. Đặc điểm cấu trúc nội dung phần “Cảm ứng điện từ”– Vật lí 11 .... 24
2.2. Mục tiêu dạy học phần “Cảm ứng điện từ” – Vật lí 11 .................... 24
2.2.1. Mục tiêu về kiến thức ......................................................................... 24
2.2.2. Mục tiêu về kĩ năng ............................................................................ 24
2.2.3. Mục tiêu về phát triển tư duy .............................................................. 25
2.2.4. Mục tiêu về thái độ ............................................................................. 25
2.3. Điều tra tình hình dạy học phần “Cảm ứng điện từ” lớp 11
ở trƣờng THPT Dƣơng Xá, huyện Gia Lâm, Hà Nội. ....................... 26
2.3.1. Mục đích điều tra ............................................................................... 26
2.3.2. Phương pháp điều tra .......................................................................... 26
2.3.3. Đối tượng điều tra .............................................................................. 26
2.3.4. Kết quả điều tra .................................................................................. 27
2.3.4.1. Về học sinh...................................................................................... 27
2.3.4.2. Thực trạng sử dụng thí nghiệm trong dạy học.................................. 28
2.3.4.3. Tình hình tổ chức hoạt động ngoại khóa .......................................... 28
2.4. Kế hoạch tổ chức hoạt động ngoại khóa phần “Chế tạo các dụng
cụ thí nghiệm đơn giản từ vỏ lon và chai nhựa để tiến hành một số
thí nghiệm về cảm ứng điện từ” cho học sinh lớp 11 ......................... 28
2.4.1. Mục tiêu của hoạt động ngoại khóa .................................................... 28
2.4.1.1. Mục tiêu về kiến thức ...................................................................... 28
2.4.1.2. Mục tiêu về kỹ năng ........................................................................ 29
2.4.1.3. Mục tiêu về phát triển tư duy ........................................................... 29
2.4.1.4. Mục tiêu về tình cảm thái độ ........................................................... 29
2.4.2. Nội dung của hoạt động ngoại khóa.................................................... 29
2.4.2.1. Thiết kế, chế tạo các dụng cụ thí nghiệm từ vỏ lon và chai nhựa để
tiến hành một số thí nghiệm về phần “Cảm ứng điện từ” ............................. 30
2.4.2.2. Các nhiệm vụ giao cho học sinh ...................................................... 52

PHỤ LỤC 1 ................................................................................................ 80
PHỤ LỤC 2 ................................................................................................ 82
PHỤ LỤC 3 ................................................................................................ 84


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
1. ĐH

: Đại học

2. GV

: Giáo viên

3. HS

: Học sinh

4. NXB

: Nhà xuất bản

5. BCH

: Ban chấp hành

6. PPDH

: Phương pháp dạy học


Vật lí học là môn khoa học thực nghiệm nên ngoài các hoạt động lí thuyết
thì khâu quan trọng trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học vật lí là phải
tăng cường các hoạt động thực nghiệm của học sinh. Trong thời gian học nội
khóa, học sinh chủ yếu được làm bài tập trên giấy. Vì vậy, việc đưa thí nghiệm
vào hoạt động ngoại khóa để học sinh tiếp cận với con đường nghiên cứu khoa
học và nắm rõ bản chất các kiến thức vật lí là cần thiết và có ý nghĩa quan
trọng.

1


Chúng tôi thấy rằng kiến thức phần “Cảm ứng điện từ”có rất nhiều ứng
dụng trong đời sống và kĩ thuật. Tuy nhiên, các thiết bị thí nghiệm ở phần này
nặng về tính thực hành, phát triển kĩ năng và chưa chú trọng phát triển khả
năng sáng tạo cho học sinh. Đối với việc chế tạo các dụng cụ thí nghiệm đơn
giản, hai vật liệu là vỏ lon và chai nhựa có nhiều tính chất ưu việt, học sinh có
thể tự chế tạo và làm thí nghiệm ở nhà.
Đã có một số luận văn nghiên cứu về tổ chức hoạt động ngoại khóa như:
- Nghiên cứu việc tổ chức hoạt động ngoại khóa phần Nhiệt học lớp 10
theo hướng phát huy tính tích cực và phát triển năng lực sáng tạo của học sinh,
Vũ Đắc Toàn (2009), Luận văn Thạc sĩ khoa học giáo dục, trường Đại học Sư
phạm Hà Nội, Hà Nội.
- Tổ chức hoạt động ngoại khóa “Chế tạo các dụng cụ thí nghiệm đơn giản
để tiến hành một số thí nghiệm về cơ học vật rắn” theo hướng phát huy tính
tích cực và phát triển năng lực sáng tạo của học sinh lớp 10, Vương Xuân
Trung (2014), Luận văn Thạc sĩ khoa học giáo dục, trường Đại học Sư phạm
Hà Nội, Hà Nội.
Đã có một số tài liệu nghiên cứu về sử dụng vỏ lon chai nhựa trong việc
chế tạo dụng cụ thí nghiệm như:
- Thí nghiệm Vật lí với dụng cụ tự làm từ chai nhựa và vỏ lon (Cơ học

ở trường THPT.
- Điều tra, khảo sát một số kiến thức của học sinh về phần “Cảm ứng điện
từ” để thấy được những sai lầm của học sinh và có hướng khắc phục.
- Thiết kế một số bộ thí nghiệm đơn giản từ vỏ lon, chai nhựa về phần
“Cảm ứng điện từ” trong chương trình Vật lí 11 THPT.
- Thiết kế tiến trình tổ chức hoạt động ngoại khóa về chế tạo một số bộ thí
nghiệm đơn giản từ vỏ lon, chai nhựa phần “Cảm ứng điện từ” trong chương
trình Vật lí 11 THPT.
- Tổ chức thực nghiệm sư phạm hoạt động ngoại khóa về chế tạo một số bộ
thí nghiệm đơn giản từ vỏ lon, chai nhựa phần “Cảm ứng điện từ”, từ đó thấy
được vai trò của hoạt động ngoại khóa trong việc phát huy tính tích cực và
phát triển năng lực sáng tạo của học sinh.
6. Phƣơng pháp nghiên cứu.

3


- Nghiên cứu lí luận: Nghiên cứu các tài liệu về giáo dục học, logic học,
phương pháp nghiên cứu khoa học, phương pháp dạy học Vật lí, lí luận dạy
học Vật lí… Đặc biệt là nghiên cứu cơ sở lí luận về hoạt động ngoại khóa ở
trường phổ thông; thiết kế, chế tạo và sử dụng các dụng cụ thí nghiệm đơn
giản trong dạy học Vật lí ở trường phổ thông; tính tích cực và năng lực sáng
tạo của học sinh.
- Nghiên cứu thử nghiệm: Chế tạo một số bộ thí nghiệm đơn giản sử dụng
vỏ lon và chai nhựa về phần “Cảm ứng điện từ”.
- Nghiên cứu thực tiễn: Điều tra, khảo sát tình hình dạy học ngoại khóa về
thí nghiệm phần “Cảm ứng điện từ” ở trường THPT Dương Xá, huyện Gia
Lâm, Hà Nội.
- Thực nghiệm sư phạm.
7. Đóng góp của luạn văn

học tự nhiên
- Củng cố và hoàn thiện hơn các kĩ năng cơ bản, phát triển các năng lực
chủ yếu như: năng lực làm việc nhóm, năng lực tự học, năng lực giao tiếp ứng
xử, năng lực thích ứng, năng lực tổ chức quản lí, năng lực hợp tác và cạnh
tranh lành mạnh.
- Bôi dưỡng nhân sinh quan, thế giới quan khoa học để học sinh có nhận
thức đúng đắn trước các vấn đề của cuộc sống, hiểu biết cảm thụ và đánh giá
cái đẹp.
1.1.2. Vai trò của hoạt động ngoại khóa trong nhà trường phổ thông
Hoạt động ngoại khóa là một trong các hình thức tổ chức đào tạo trong nhà
trường hiện nay. Nó đóng vai trò quan trọng trong quá trình đào tạo và giáo
dục học sinh. Hoạt động ngoại khóa là sự nổi hoạt động dạy trên lớp, là con
đường gắn lí thuyết với thực tiễn, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức và
hành động. hoạt động ngoại khóa là điều kiện thuận lợi để học sinh phát huy
vai trò chủ thể của mình trong hoạt động, nâng cao tính tích cực của hoạt
động, qua đó rèn luyện những nét nhân cách của con người phát triển toàn
diện.
1.2. Hoạt động ngoại khóa vật lí trong nhà trƣờng phổ thông.

5


1.2.1. Vị trí vai trò của hoạt động ngoại khóa trong hệ thống các hình thức
tổ chức dạy học vật lí ở trường phổ thông.
Hoạt động ngoại khóa là một trong những hình thức dạy học trong nhà
trường phổ thông hiện nay. Ngoại khóa vật lí nói riêng và hoạt động ngoại
khóa nói chung có vai trò vô cùng quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng
giáo dục trên tất cả các mặt, cụ thể là:
- Về giáo dục nhận thức: hoạt động ngaoij khóa giúp học sinh củng cố, dào
sâu , mở rộng những tri thức dã học trên lớp, ngoài ra giúp học sinh vận dụng

mà học sinh có được, thông qua sự tích cực, sáng tạo của học sinh trong quá
trình tham gia hoạt động và sự đánh giá này phải công khai, kết quả của học
sinh phải được khích lệ kịp thời.
- Nội dung và hình thức tổ chứ hoạt động ngoại khóa phải đa dạng, mềm
dẻo, hấp dẫn để lôi cuốn được nhiều học sinh tham gia.
1.2.3. Nội dung ngoại khóa vật lí
Nội dung ngoại khóa phải bổ sung kiến thức cho nội khóa,củng cố, đào
sâu, mở rộng hợp lí các kiến thức trong chương vật lí, bổ sung những kiến
thức mà học sinh còn thiếu hụt hay mắc sai lầm khi học nội khóa. Nội dung
ngoại khóa mà học sinh ở phổ thông có thể gồm một số công việc chính như
sau:
- Học sinh đào sâu nghiên cứu những kiến thức lí thuyết về vật lí và kĩ
thuật.
- Học sinh nghiên cứu các lĩnh vực riêng biệt của vật lí học ứng dụng như
kĩ thuật kĩ thuật vô tuyến, kĩ thuật chụp ảnh.
- Học sinh nghiên cứu thiết kế, chế tạo dụng cụ làm thí nghiệm vật lí,
nghiên cứu những ứng dụng kĩ thuật của vật lí.
- Việc lựa chọn nội dung nào để tổ chức hoạt động ngoại khóa vật lí, giáo
viên phải dựa vào các yếu tố, đó là: vai trò của hoạt động ngoại khóa vật lí,
xuất phát từ đặc điểm nội dung kiếm thức vật lí có tính trừu tượng, có nhiều
ứng dụng trong thực tiễn nhưng học nội khóa chưa đáp ứng được nhu do đó
điều kiện thời gian, phương tiện dạy học, nội dung ngoại khóa phải hấp dẫn để
thu hút được đông đảo học sinh tự nguyện tham gia. Nếu kết hợp các nội dung

7


để tổ chức ngoại khóa sẽ làm các hoạt động phong phú hơn và nhiều học sinh
tham gia hơn.
Trong đề tài này, chúng tôi tổ chức hoạt động ngoại khóa với nội dung

Tùy vào nội dung kiến thức làm ngoại khóa, cơ sở vật chất của từng
trường, thời gian tổ chức ngoại khóa mà giáo viên lựa chọn hình thức ngoại
khóa cho phù hợp.
Với nội dung tổ chức hoạt động ngoại khóa "Tiến hành thí nghiệm về cảm
ứng điện từ với dụng cụ tự chế tạo từ vỏ lon và chai nhựa", chúng tôi lựa chọn
hình thức hoạt động ngoại khóa ở nhà với các lí do sau:
- Các thí nghiệm thuộc phần “Cảm ứng điện từ” đòi hỏi học sinh phải có
thời gian để suy nghĩ phương án chế tạo, chuẩn bị vật liệu và chế tạo dụng cụ
thí nghiệm. Thời gian trên lớp không đủ để học sinh làm những công việc trên.
- Ở nhà, học sinh có thời gian suy nghĩ các ý tưởng mới, tự tìm tòi các
nguồn tài liệu như thư viện, internet, tham khảo ý kiến của phụ huynh… nhằm
phát huy tính tích cực và sáng tạo.
1.2.5 Các nguyên tắc tổ chức nhóm ngoại khóa
- Nhóm ngoại khóa không nên quá đông (nên từ 03 -> 12 học sinh)
- Đảm bảo nguyên tắc tôn trọng sở thích và tự nguyện của học sinh khi
tham gia ngoại khóa. Học sinh phải được lựa chọn đê tài mình thích để nghiên
cứu, tìm hiểu. Điều đó đảm bảo học sinh yeu thích công việc của mình và phát
huy được tài năng của họ.
- Cần thiết phải phát hiện và xây dựng được hoạt động hạt nhân của nhóm.
Đó là học sinh phải thức sự thích thú và nhiệt tình với công việc của nhóm,
đồng thời có khả năng tập hợp, đoàn kết các thành viên của nhóm, đồng thời
có khả năng tập hợp, đoàn kết các thành viên của nhóm ngoại khóa tồn tại và
hoạt động có hiệu quả nhất.
- Đảm bảo tính hấp dẫn và vừa sức của công việc giao cho các nhóm. Nó
đóng vao trò quan trọng trong việc duy trì hứng thú của nhóm. Nội dung phải
mới so với học nội khóa, phải phơi dậy trí tò mò, ham hiểu biết của học sinh.
- Phải đảm bảo tính nghiêm túc, nhẹ nhàng, nhưng không tùy tiện. Nhóm
ngoại khóa cần có kế hoạch làm việc cụ thể, tránh tình trạng “ đầu voi đuôi
chuột”, kiên quyết không để kế hoạch bị phá sản chừng nào không bị yếu tố


của chúng ta đầu tiên chúng tôi sử dụng định hướng tìm tòi, nếu học sinh
không thực hiện nhiệm vụ thì giáo viên chuyển sang định hướng khái quát

10


chương trình hoá. Tuy nhiên, do hoạt động ngoại khoá khong bị bó hẹp về thời
gian nên sau khi gợi ý giáo viên cần để cho học sinh có thời gian suy nghĩ dài
một chút.
Trong đề tài này, chúng tôi lựa chọn kiểu định hướng khái quát chương
trình hóa. Chúng tôi giao nhiệm vụ cho học sinh dưới dạng những nhiệm vụ
gồm những câu hỏi định hướng giúp học sinh thực hiện nhiệm vụ. Nếu trong
quá trình làm học sinh gặp khó khăn, giáo viên sẽ hướng dẫn học sinh theo các
mức độ từ tổng thể đến các bộ phận riêng biệt, từ tìm tòi đến tái tạo để học
sinh phát huy tối đa khả năng của mình.
1.2.7. Quy trình tổ chức hoạt động ngoại khoá
Hiện nay chưa có nhiều tài liệu nói rõ quy trình cụ thể tổ chức hoạt động
ngoại khoá. Qua tìm hiểu, nghiên cứu và tổng hopwj các tài liệu chúng tôi
thấy, quy trình tổ chức hoạt động ngoại khoá vật lí có thể tuân theo các bước
sau:
Bước 1: Lựa chọn chủ đề ngoại khoá
Dựa vào vai trò của hoạt động ngoại khoá, căn cứ nội dung chương trình và
tình hình thực tế dạy học nội khoá của bộ môn, xuất phát từ nhu cầu nhận thức
của học sinh, đặc điểm của học sinh và điều kiện thực tế của nhà trường để lựa
chọn và xác định chủ đề của hoạt động ngoại khoá cần tổ chức, việc lựa chọn
này cần phải rõ ràng để có tác dụng định hướng tâm lí và kích thích sự tích
cực, sự sẵn sàng của học sinh ngay từ đầu.
Bước 2: Lập kế hoạch ngoại khoá
Khi lập kế hoạch cho hoạt động ngoại khoá cần xây dựng những nội dung
sau:

những đợt ngoại khóa sau đạt hiệu quả hơn.
Bước 4: Tổ chức cho học sinh báo cáo kết quả, rút kinh nghiệm, khen
thƣởng cho các nhóm và cá nhân có kết quả nghiên cứu đạt kết quả cao
Việc đánh giá hiệu quả của hoạt động ngoại khóa phải dựa vào cả quá trình
diễn ra các hoạt động, giáo viên đánh giá hiệu quả thông qua tính tích cực, sự
hứng thú, sự thu hút được nhiều học sinh tham gia và căn cứ những nội dung
kiến thức, kỹ năng, tình cảm thái độ mà học sinh có được. Ngoài ra, sản phẩm
mà học sinh làm được cũng là căn cứ quan trọng để đánh giá hiệu quả hoạt

12


động. Vì vậy cần tổ chức cho học sinh báo cáo, giới thiệu sản phẩm đó làm
được trong thời gian tham gia hoạt động ngoại khóa, ngoài ra đây cũng là việc
làm nhằm khích lệ, động viên học sinh tích cực hơn trong những hoạt động
sau này.
Trên đây là quy trình lập kế hoạch tổ chức HĐNK về chế tạo dụng cụ thí
nghiệm và tiến hành các thí nghiệm trên các dụng cụ đó. Tuy nhiên, tùy thuộc
vào yêu cầu giáo dục và điều kiện hoàn cảnh của từng trường, từng lớp mà có
thể vận dụng một cách mềm dẻo các bước để hoạt động đạt hiệu quả cao nhất.
1.3. Tính tích cực và năng lực sáng tạo của học sinh trong học tập
Để có cơ sở đánh giá hiệu quả của hoạt động ngoại khóa trong việc phát
huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh. Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chúng
tôi thấy sự tích cực và sáng tạo trong học tập của học sinh được biết hiển như
sau.
1.3.1. Tính tích cực của học sinh trong học tập
1.3.1.1. Khái niệm tính tích cực của học sinh trong học tập
Tích cực học tập là một hiện tượng sư phạm biểu hiện ở sự cố gắng cao về
nhiều mặt trong học tập. Học tập là một trường hợp riêng của nhận thức “một
nhận thức đó được làm cho dễ dàng đi và được thực hiện dưới sự chỉ đạo của

- Tận dụng tất cả thời gian rảnh rỗi để thực hiện công việc của mình
- Thường xuyên trao đổi,tranh luận với bạn bè để tìm phương án giải quyết
vấn đề,không nản chí khi gặp khó khăn
- Hoàn thành công việc sớm hơn kế hoạch
1.3.2. Năng lực sáng tạo của hoc sinh trong học tập
1.3.2.1. Khái niệm năng lực sáng tạo
Năng lực sáng tạo là khả năng tạo ra những giá trị mớ về vật chất,tinh
thần,tìm ra kiến thức mới, giải pháp mới,công cụ mới,vận dụng thành công
những hiểu biết đã có vào hoàn cảnh mới.Sản phẩm của sự sáng tạo không thể
suy ra từ cái đã biết bằng cách suy luận logic hay bắt chướng làm theo
1.3.2.2. Biểu hiện của năng lực sang tạo của học sinh trong học tập
Trong học tập, năng lực sáng tạo của học sinh được biểu hiện qua các hành
động cụ thể như sau:

14


- Từ những kinh nghiệm thực tế,từ kiế n thức đã có,học sinh nêu được giả
thuyết.Trong chế tạo dụng cụ thí nghiệm thì học sinh đưa ra các phương án
thiết kế, chế tạo dụng cụ và cùng một thí nghiệm đưa ra nhiều phương án thí
nghiệm khác nhau. Đề xuất được những sáng kiến kĩ thuật để thí nghiệm chính
xác hơn, dụng cụ chắc chắn và đẹp hơn.
- Học sinh đưa ra các dự đoán hệ quả của giả thuyết. Cụ thể là học sinh đưa
ra dự đoán kết quả thí nghiệm, dự đoán được phương án nào có độ chính xác
cao nhất, phương án nào có sai số cao nhất và giải thích.
- Đề xuất được những phương án dùng những dụng cụ thí nghiệm đó chế
tạo để làm thí nghiệm kiểm tra các dự đoán trên và kiểm nghiệm lại kiến thức.
- Vận dụng kiến thức lí thuyết vào thực tế một cách linh hoạt như giải thích
một số hiện tượng vật lí và một số ứng dụng có liên quan.
1.4. Thiết kế, chế tạo và sử dụng các dụng cụ thí nghiệm đơn giản trong

chế tạo và sử dụng các dụng cụ thí nghiệm đơn giản có tác dụng trên nhiều
mặt, góp phần nâng cao chất lượng nắm vững kiến thức, phát triển năng lực
hoạt động trí tuệ - thực tiễn độc lập và sáng tạo của học sinh.
- Do được tự tay chế tạo và sử dụng các dụng cụ thí nghiệm để tiến hành
các thí nghiệm, giải thích hoặc tiên đoán các kết quả thí nghiệm, đòi hỏi học
sinh phải huy động các kiến thức Vật lí đã học, vì vậy các em nắm kiến thức
chính xác, sâu sắc và bền vững hơn. Kiến thức không chỉ được củng cố mà
còn được mở rộng, đào sâu và hệ thống hóa.
- Mặc dù có các thiết bị thí nghiệm chế tạo sẵn được cung cấp cho phòng thí
nghiệm nhà trường, nhưng các thiết bị này đôi khi lại có một số nhược điểm
như: sự hiện đại của nó che lấp mất bản chất Vật lí của hiện tượng xảy ra,
hoặc với sự hiện đại của nó, học sinh cần thực hiện những thao tác rất đơn
giản, không đòi hỏi kĩ năng thực nghiệm và sự sáng tạo để cải tiến dụng cụ,
hơn nữa các thiết bị được cung cấp sẵn trong phòng thí nghiệm thường rất xa
lạ đối với cuộc sống trong khi dụng cụ thí nghiệm đơn giản tự thiết kế và chế
tạo lại khắc phục được những nhược điểm đó.
- Lịch sử phát triển của Vật lí đã cho thấy: những phát minh cơ bản thường
gắn với các dụng cụ thí nghiệm rất đơn giản. Việc chế tạo các dụng cụ thí

16


nghiệm đơn giản sẽ bồi dưỡng cho học sinh các phương pháp nhận thức Vật lí,
đặc biệt là phương pháp thực nghiệm.
- Nhiệm vụ thiết kế, chế tạo các dụng cụ thí nghiệm đơn giản và tiến hành
các thí nghiệm với chúng là tăng hứng thú học tập, kích thích tính tích cực và
sự sáng tạo của học sinh.
1.4.3. Các khả năng sử dụng các dụng cụ thí nghiệm đơn giản trong dạy
học Vật lí ở trường phổ thông
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Hưng, các dụng cụ thí nghiệm đơn giản có thể