A. Phần mở đầu
I. lời nói đầu
Trong những năm gần đây Bộ giáo dục tiến hành thay đổi sách giáo khoa
cho các cấp học, đây là một chủ trơng đúng đắn trong xu thế hội nhập mạnh mẽ
của đất nớc. Sách giáo khoa mới đã thể hiện đợc tính u việt của nó nh trình bày
đẹp, hình minh hoạ cụ thể và sinh động, kiến thức cập nhật phù hợp với thời
đại...Bên cạnh đó cũng còn một số sai xót cần phải chỉnh sửa để lần sau tái bản đ-
ợc tốt hơn. Trong đề tài nhỏ này tôi xin trình bày một số bài toán trong sách giáo
khoa và trong sách bài tập (vật lý 10 nâng cao ) có đáp số hoặc lời giải do tôi phát
hiện ra trong quá trình giảng dạy học sinh lớp 10 chơng trình nâng cao.
II. Thực trạng của vấn đề nghiên cứu
1. Thực trạng
Từ trớc tới nay sách giáo khoa và sách bài tập là các tài liệu chuẩn cho
giáo viên và học sinh, tuy nhiên trong quá trình giảng dạy tôi thấy có một số bài
tập trong sách giáo khoa cũng nh trong sách bài tập có đáp số sai hoặc lời giải sai,
thậm chí sách hớng dẫn cho giáo viên cũng giải sai. Điều này gây khó khăn không
nhỏ cho giáo viên trong quá trình giảng dạy cũng nh học sinh trong quá trình tiếp
thu kiến thức.
2. Kết quả, hiệu quả của thực trạng trên.
Từ thực trạng trên, để công việc giảng dạy của giáo viên cũng nh quá trình
tiếp thu kiến thức của học sinh đạt hiệu quả tốt hơn, tôi mạnh dạn nêu ra những sai
xót, qua đó xây dựng lời giải phù hợp với những đề bài đã cho. Trong mỗi bài tập
đa ra tôi chỉ đáp án sai trong SGK, lời giải sai trong sách giáo viên hoặc trong sách
bài tập và xây dựng lời giải đúng.
1
B. PhÇn néi dung
1. Bµi tËp sè 3(Trang 128 dßng 1, 2, 3 tõ díi lªn) Bµi 28- Quy t¾c hỵp lùc song
song. §iỊu kiƯn c©n b»ng cđa mét vËt r¾n díi t¸c dơng cđa ba lùc song song :
-
§Ị bµi
: Mét ngêi g¸nh hai thóng, mét thóng g¹o nỈng 300N, mét

F d
1 2
F d
2 1
= 1,5 (1)
MỈt kh¸c, theo bµi ra ta cã: d
1
+ d
2
= 1,5 m (2)
Tõ ( 1) vµ (2) ta cã hƯ
1,5
1,5







=
=
d
2
d
1
d + d
1 2
=>



∆
.
mv 60.7,74
F = - = - = -845N
t 0,55
Lời giải cho đáp số đúng:
VËn tèc cđa ngêi khi ch¹m níc:

2.10.3 7,74= =v= 2gh
m/s
Xung lỵng cđa hỵp lùc ( lùc c¶n cđa níc vµ träng lùc) b»ng ®é biÕn thiªn ®éng l-
ỵng cđa ngêi:
F. ∆t = ∆P = 0 - mv = - mv
Suy ra:

60.7,74
0,55
= − =
∆
mv
F = -
t
-845 N.
Mµ:
r r r
C
F = P + F

( gi¶ thiÕt lùc c¶n kh«ng thay ®ỉi c¶ vỊ híng vµ ®é lín)

r
v
α
Lời giải sai trong SBT: ( câu b )
a)Xe chØ chÞu t¸c dơng cđa träng lùc
r
P
vµ ph¶n lùc
r
N
híng vu«ng gãc víi
mỈt ®êng. Chän hƯ trơc to¹ ®é xOy nh h×nh vÏ 2.
Theo ph¬ng ngang, tỉng ®éng lỵng cđa hƯ xe - ®¹n ®ỵc b¶o toµn v× kh«ng
cã ngo¹i lùc t¸c dơng.
Chän chiỊu d¬ng lµ chiỊu chun ®éng ban ®Çu cđa xe, ta viÕt ®ỵc:
MV - mv cosα = (M + m) u
u =
α
M.V-m.v.cos
M + m
VËn tèc u cđa xe ( cã ®¹n n»m ë trong) sau va ch¹m cã ph¬ng ngang vµ cã chiỊu
t thc dÊu cđa hiƯu MV - mvcosα.
b) Gi¶ thiÕt thêi gian va ch¹m lµ ∆t. Theo ph¬ng y, ®éng lỵng cđa hƯ xe -
®¹n sÏ biÕn thiªn v× cã ngo¹i lùc t¸c dơng. Ta cã ®¼ng thøc vỊ xung lỵng
cđa lùc : F. ∆t = ∆P
Tõ ®ã : (N - P ) ∆t = - mvsinα
Suy ra: N - P = - mvsinα/∆t < 0
KÕt qu¶ trªn cho biÕt N < P vµ tỉng hỵp lùc F cã híng th¼ng ®øng xng d-
íi. Cã thĨ xÐt thªm: nÕu b¾n viªn ®¹n theo ph¬ng n»m ngang vµo xe, tøc
sinα = 0 th× ta l¹i cã N = P.

2
và bỏ qua khối lợng của lò xo.
ẹaựp soỏ sai: ( Trang 138 SBTVL10 )
Khi chiều dàilò xo 5cm: W
t
= 0,625J.
Khi chiều dài lò xo 10cm: W
t
= 0,15J.
Khi chiều dài lò xo 20 cm: W
t
= 0 J
Khi chiều dài lò xo 30cm: W
t
= - 0,05J.
Lụứi giaỷi cho ủaựp soỏ ủuựng:
Gọi O là vị trí cân bằng, O
'
là vị trí lò xo có độ dài tự nhiên.
Chọn mốc tính thế năng ( gồm hấp dẫn và đàn hồi) tại vị trí cân bằng O.
Khi vật ở vị trí cân bằng O lò xo giản ra một đoạn
x
0
=
mg
k
=
0,1.10
10
= 0,1m = 10cm.

), tức vật có li độ
x = 0cm : W
t
= 0 J
Khi vật đợc giữ sao cho chiều dài bằng 30cm ( ở vị trí B đối xứng với O
'
qua vị
trí cân bằng

), tức vật có li độ x = 10cm: W
t
=
1
2
.10. 0,10
2
= 0,05 J
-Nhận xét:
Bài toán này, tuy trong sách bài tập không có lời giải, mà chỉ có đáp
số, nhng theo kết quả khi lò xo có độ dài 20cm thì vật ở vị trí cân bằng và có thế
5
B
A
O
'
l
0
x
m
O