Lời cảm ơn
Trong quá trình hoàn thành đề tài này, chúng tôi đã nhận đợc sự giúp đỡ tận tình
chu đáo của các ban ngành huyện Thạch Thành đặc biệt, là ban chấp hành huyện uỷ
huyện Thạch Thành ngoài ra có sự giúp đỡ của các bậc lão thành là những nhân chúng
sống đang sinh sống trên địa bàn huyện.
Trong quá trinh thực hiện chúng tôi đợc sự giúp đỡ tận tình, chu đáo của thầy
giáo Th.s Hoàng Xuân Thành phó trởng khoa s - địa. Đã tạo điều kiện thuận lợi để
chúng tôi hoàn thành đề tài này.
Nhân dịp này chúng tôi gủi lời cảm ơn chân thành tới các cấp uỷ Đảng huyện uỷ
huyện Thạch Thành, đặc biệt gủi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất đến Th.s Hoàng
xuân Thành đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ về t liệu, hớng dẫn giúp chúng tôi hoàn thành
đề tài này.
Sơn La ngày 18 tháng 5 năm 2008
Nhóm
1
Vai trò của đảng bộ và nhân dân thạch
thành trong cuộc kháng chiến chống pháp
(1946-1954)
Mở đầu
1. lý do chọn đề tài.
Cuộc kháng chiến chống Pháp (1946-1954) kết thúc thắng lợi, là một
trong những chiến công hiển hách và vĩ đại của dân tộc Viêt Nam bảo vệ độc
lập, tự do, chủ quyền của dân tộc. Thắng lợi đó là một thắng lợi của tinh thần
đoàn kết, sự lãnh đạo tài tình của Đảng cộng sản Việt Nam, đứng đầu là Chủ
tịch Hồ Chí Minh. Thắng lợi này một lần nữa chứng minh truyền thống đấu
tranh bảo vệ tổ quốc của ông cha ta, đó là truyền thống tốt đẹp lu truyền từ thế
hệ này sang thế hệ khác.
Thắng lợi trong cuộc kháng chiến chống Pháp, là một thắng lợi vĩ đại,
một điểm sáng chói lọi không bao giờ tắ của trang lịch sử dân tộc. Để đổi lại
thắng lợi này, dân tộc ta đã chịu nhiều đau thơng mất mát, nhiều ngời đã ngã
suống cống hiến tuổi thanh xuân, lòng nhiệt huyết của mình cho đất nớc,

quốc tế hoá đang diễn ra nhanh chóng, những chứng tích lịch sử đang đứng tr-
ớc nguy cơ bị mai một. Nghiên cứu đề tài này vừa góp phần làm sống lại một
thời kỳ lịch sử hào hùng, vùa nhằm giáo dục thế hệ trẻ, thế hệ tơng lai của đất
nớc về truyền thống đấu tranh bảo vệ tổ quốc kiên cờng bất khuất của ông cha
ta.
Nghiên cứu đề tài này góp phần cung cấp t liệu chính, Đáp ứng nhu cầu
những ai muốn tìm hiểu về lịch sử Thạch Thành. Mặt khác, là tài liệu để giáo
dục nhân dân trong huyện về tình yêu, lòng tự hào đối với quê hơng, từ đó có
trách nhiệm học tập, lao động góp phần xây dựng quê hơng ngày càng giàu
đẹp. Đồng thời, nghiên cứu đề tài này góp phần bổ sung nguồn t liệu cho các
3
trờng phổ thông trong quá trình giảng dạy lịch sử địa phơng. giúp các em hiểu
rõ hơn về lịch sử của huyện nhà giáo dục lòng yêu quê hơng đất nớc cho các
em.
Với những lý do trên chúng tôi mạnh dạn đi vào nghiên cứu đề tài vai
trò của Đảng bộ và nhân dân huyện Thạch Thành trong cuộc kháng chiến
chống Pháp (1946-1954).
2. lịch sử nghiên cứu vấn đề.
Nghiên cứu, tìm hiểu lịc sử địa phơng đang là đề tài lớn thu hút đợc rất
nhiều ngời. Và nghiên cứu tìm hiểu về lịch sử huyện Thạch Thành đã thu hút
đợc nhiều tác giả có tên tuổi, đặc biệt đối với một huyện có truyền thống lich
sử nh Thạch Thành thì vấn đề nghiên cứu về lịch sử của huyện càng đợc đẩ
mạnh.
Cho tới nay, đã có nhiều công trình, tác phẩp lớn nghiên cứu về lịch sử
của huyện. Xong phần lớn các công trình này chỉ đề cập đến một phần, một
khía cạnh nhỏ của vấn đề. Nh tác phẩm D địa chí Thạch Thành Nxb
thông tin Hà Nội [2004] chỉ đề cập sơ lợc đến vấn đề này, chứ cha đi sâu vào
nghiên cứu vấn đề này. Hay tác phẩm Thạch Thành một chặng đờng cách
mạng[1996] chỉ đề cập về tinh thần cách mạng của Thach Thành giai đoạn
1945-1975, chứ cha đi sâu vào nghiên cứu giai đoạn chống Pháp một cách cụ

giảng dạy học sinh ở các trờng phổ thông. Từ đó giáo dục tinh thần lao động,
học tập phấn đấu xây dựng Thạch Thành thành huyện giàu mạnh
4. Nguồn t liệu và phơng pháp nghiên cứu.
4.1. Nguồn t liệu
Tài liệu tham khảo chủ yếu là những tác phẩm viết về lịch sử Thạch
Thành, Thanh Hoá trong những giai đoạn, chặng đờng cách mạng. Kết hợp đi
5
thực tế trong nhân dân thu thập tài liệu đặc biệt đối với những nhân chứng
sống.
4.2. Phơng pháp nghiên cứu.
Trong quá trình nghiên cứu đề tài này chúng tôi đã sử dụng các phơng
pháp đó là: Phơng pháp lịch sử, phơng pháp lô gíc, ngoài ra còn sử dụng các
phơng pháp phân tích, tổng hợp, phán đoán.
5. Bố cục đề tài.
Ngoài phần mở đầu và kết luận đề tài gồm 3 chơng:
Chơng 1 . Vài nét khái quát về vùng đất, con ngời Thạch Thành
1.1. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên
1.2. Kinh tế
1.3. Con ngời và truyền thống
Chơng 2. Vai trò của Đảng bộ và nhân dân Thạch Thành trong cuộc kháng
chiến chống Pháp.
2.1. Thạch Thành trong phong trào đấu tranh giành chính quyền trớc
1946.
2.1.1. Bớc phát triển mới của phong trào cách mạng từ khi chủ nghĩa
Mác-Lênin vào Việt Nam (1927-1939).
2.1.2. Thành lập chiến khu Ngọc trạo phong trào tiếp tục phát triển
(1940-1942).
2.1.3. Khôi phục và phát triển phong trào tiến tới khởi nghĩa giành
chính quyền (1943-1945).
2.2. Vai trò Đảng bộ và nhân dân Thạch Thành trong cuộc kháng

nhiu ợt hn kộo di.
Bão lt thng xut hin vo cỏc tháng 9 v thỏng 10 cú nm xảy ra mun
hn. Thch Thnh cú sông Bi chy qua, on chy qua huyn di 40km.
Sụng chy quanh co, un khỳc mnh, lòng sâu cú dũng chy hp v dc cho
nờn ầu nguồn nc tiờu nhanh cũn h ngun nc tiờu chm, nu khụng
ma nc sụng thng úng lng khụng chy. Vỡ vy, c ma to u ngun
l cú l dễ xảy ra lt h ngun.
8
Địa hình Thạch Thành có đặc trưng là hình lòng máng lớn và xen kÏ
các thung lòng hẹp, ở độ cao 300m so với mặt nước biển và thấp dần từ
tây bắc xuống đông nam. Nhìn toàn cục Thạch Thành có hai dạng địa hình
đó là: một là, d¶i núi đá vôi Tam Điệp kéo dài từ xã Ngọc Trạo đến xã
Thạch Lâm theo hướng bắc- đông bắc. Hai là, vùng ven sông bưởi và
vùng đồi thấp chiếm 39,9% tổng diện tích toàn huyện.
Thạch Thành có diện tích rừng núi chiếm 2/3 tổng diện tích tự nhiên, có
5000ha rừng vừa là vùng đệm nằm trong rừng quốc gia Cúc Phương, nên rừng
Thạch Thành giàu và phong phú không kém các vùng nhiệt đới khác.
Cấu trúc địa tầng ở Thạch Thành cũng đa dạng ẩn chứa nhiều loại khoáng
sản như quặng sắt ở xã Thành Vân, Thành Tâm, Thạch Cẩm, Thạch Tượng.
Vàng ở xã Thành Tâm, Thành Vân, Thạch Quảng. Than bùn có ở xã Thành
Tâm, Thành Thọ.
Từ những đặc điểm trên Thạch Thành là một huyện miền núi có vị trí
chiến lược quan trọng.
1.2.Kinh tế.
Nền kinh tế của Thạch Thành trong thời kì 1946-1954, là nền nông
nghiệp, với cây lương thực hoa màu là chủ đạo, đời sống của nhân dân còn
gặp rất nhiều khó khăn. Nền kinh tế chăn nuôi theo hộ gia đình cũng có phát
triển, tuy nhiên chủ yếu là tự cấp, tự túc mỗi gia đình cũng chỉ nuôi một số
lượng rất ít.
Trong thời kì này, nhân dân Thạch Thành còn tiến hành khai thác tài

và người Mường sống chan hòa, gắn bó với nhau, không có dấu vết gì về sự
kỳ thị dân tộc. Nhân dân các dân tộc Thạch Thành đã trở thành một cộng
đồng đoàn kết keo sơn, thống nhất.
Nhân dân các dân tộc Thạch Thành vốn có truyền thống yêu nước
chống ngoại xâm. Các thế hệ người Thạch Thành đã kế tiếp nhau cùng cả
10
nước chống kẻ thù chung, bảo vệ non s«ng gấm vóc của tổ tiên Lạc Việt để
lại. Người Thạch Thành đã trực tiếp thăm gia và ủng hộ nghĩa quân của Bà
Triệu, Dương Đình Nghệ, Lê Lợi, Nguyễn Huệ…nằm ở địa đầu của miền
Trung nước ta, Thạch Thành là một trong những vùng hậu cứ của các cuộc
kháng chiến chống quân Nguyên, quân Minh vµ quân Thanh.
Cuối thế kỉ thứ XIX, phong trào Cần Vương bùng nổ chống giặc Pháp
xâm lược, nơi đây cũng là hậu phương của cuộc khởi nghĩa Ba Đình, Hùng
Lĩnh. Vùng chiến khu Ngọc Trạo mà đa số là người Mường đã từng in dấu
chân oai hùng của nghĩa quân Tống Duy Tân.
Truyền thống yêu nước đó càng thêm đậm nét và sâu sắc từ khi nhân
dân các dân tộc Thạch Thành được ánh sáng của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư
tưởng Hồ Chí Minh chiếu rọi th«ng qua lớp chiến sĩ cộng sản tiền bối đầu
những năm 30. Chủ nghĩa yêu nước gắn liền với chủ nghĩa xã hội đã trở
thành một sức mạnh vật chất góp phần tạo nên mọi thành tựu và chiến công
của nhân dân Thạch Thành trong suốt hơn 60 năm qua.
Kiên trinh và tin tưởng dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam,
kiên trì con đường xã hội chủ nghĩa đã trở thành truyền thèng cách mạng của
nhân dân các dân tộc Thạch Thành.
11
Chơng 2.vai trò của đảng bộ và nhân dân thạch
thành trong cuộc kháng chiến chống pháp(1946-
1954)
2.1.Thạch Thành trong phong trào đấu tranh giành chính quyền
trớc năm 1946

Trịnh Quang Huy làm bí th. Cũng từ đó t tởng cách mạng giải phóng dân tộc của đồng
chí Nguyễn Aí Quốc đợc truyền bá rộng rãi vào trong các tầng lớp nhân dân. Đây là b-
ớc chuyển biến mới đầu tiên về nhận thức, thúc đẩy phong trào đấu tranh cách mạng
trong huyện Thạch Thành dới sự lãnh đạo và chỉ đạo của tỉnh bộ Thanh Hoá.
Do sự lựa chọn và tiếp thu tích cực t tởng cách mạng giải phóng dân tộc của đồng
chí Nguyễn Aí Quốc và sự ra đời của các tổ chức tiền thân của Đảng, phong trào đấu
tranh của các tầng lớp nhân dân Thạch Thành dần dần đợc nâng lên một chất lợng mới.
Cuộc đấu tranh của nhân dân Thạch Thành đã xuất hiện sớm và phát triển mạnh ở các
thôn Cẩm Bào, Cổ Tế, Xuân áng, Ngọc Trạo Mục đích của các cuộc đấu tranh nhằm
chống lại địa chủ Pháp và đia chủ Việt cớp đoạt ruộng đất, chống phu phen tạp dịch.
Đầu năm 1930,một số tiểu tố của nông hội đỏ, đã ra đời ở một số xã trong huyện.
Đây là một tổ chức gần gũi của giai cấp nông dân nhằm tập hợp đoàn kết lực lợng nông
dân trong mặt trận chống đế quốc và phong kiến dới sự lãnh đạo của Đảng. Sự ra đời
của các tổ chức nông hội đỏ cùng với sự xuất hiện của lá cờ đỏ búa liềm đầu tiên bay
trên vùng trời căn cứ Tống Duy Tân càng khích lệ nhân dân các dân tộc Thạch Thành h-
ớng tới mục tiêu giải phóng dân tộc do đồng chí Nguyễn Aí Quốc đã vạch ra.
Thang 7 năm 1930, một sự kiện có ý nghĩa bớc ngoặt vô cùng to lớn đối với phong
trào cách mạng Thanh Hoá là việc thành lập Tỉnh Đảng bộ cộng sản. Sau khi thành lập,
Tỉnh Đảng bộ Thanh Hoá chủ trơng phát triển mạnh các cơ sở đảng trong tỉnh tiến tới
thành lập các chi bộ đảng ở cơ sở. Đồng thời không ngừng xây dựng và phát triển các tổ
chức công hội ,nông hội đỏ, la hai tổ chức chính trị của công nhân và nông dân tác dụng
tập hợp đông đảo các tầng lớp quần chúng ra đấu tranh.
13
Tháng 2 năm 1931, do đợc sự chỉ đạo trực tiếp của cơ sở nông hội và công hội đỏ,
công nhân, phu thời vụ và nông dân thuộc đồn điền Ngọc Trạo đã đấu tranh quyết liệt
với bọn chủ Pháp. Không chỉ riêng công nhân và phu thời vụ đấu tranh mà nông dân
các làng lân cận quanh các đồn điền nhân dịp này cũng phối hợp đa yêu sách đòi đền
bù tài sản trị giá 40 tạ gạo. Cuộc đấu tranh còn âm ỉ kéo dài trong những năm sau.
Tháng 4 năm 1934, đợc sự chỉ đạo của ban chấp hành Đảng bộ tỉnh Thanh Hoá,chi
bộ ghép Đảng cộng sản Vĩnh-Thạch đợc thành lập gồm 6 đảng viên. Đây là mốc đánh

chủ trơng của Đảng đa ra lúc này phù hợp với nguyện vọng bức thiết của các tầng lớp
nhân dân, do đo đã dấy lên một phong trào cách mạng sôi nổi của quần chúng khắp các
vùng của Thạch Thành. Các hội tơng tế, hội ái hữu thu hút đông đảo nhân dân trong
toàn huyện đấu tranh chống thu thuế, ăn chặn của dân. Nổi bật là các cuộc đấu tranh
của nhân dân làng Cẩm Bào chống bọn hào mục, cuộc đấu tranh của nhân dân làng
Đông Môn đánh đuổi tên đội Thiên gian ác, nhân dân làng Mỹ Xuyên đấu tranh chống
thu thuế, tiếp đó là phong trào đấu tranh của nhân dân làng Ngọc Trạo, Cổ Tế, Vân Du,
Phố Cát , chống bọn hào lý và địa chủ chiếm ruộng đất của dân, đòi chia lại công
điền.
Những cuộc đấu tranh liên tiếp của nông dân trong suốt thời kỳ (1936-1939), dới
sự lãnh đạo của các cơ sở đảng đã giành đợc nhiều thắng lợi quan trọng.
Cuối năm 1938, đợc sự chỉ đạo của tỉnh uỷ hoà vào phong trào chung của toàn
tỉnh, lực lợng thanh niên dân chủ trở thành nòng cốt cùng với tầng lớp nhân dân Thạch
Thành đã tích cực tham gia đấu tranh đòi ân xá cho tù chính trị ở nhà tù Thanh Hoá.
Nhân dân nhiều thôn, xóm đã vận động quyên góp tiền bạc thuốc men tìm cách gửi vào
nhà lao Thanh Hoá, để ủng hộ các chiến sỹ đang bị đế quốc giam giữ.
Từ đầu 1939, bọn thực dân Pháp ở Đông Dơng đã thẳng tay đàn áp cách mạng
trong cả nớc. Để bảo toàn và giữ gìn lực lợng dới sự lãnh đạo của Đảng, phong trào đấu
tranh cách mạng của nhân dân Thạch Thành phải chuyển hớng hoạt động trong tình
hình mới.
Nh vậy, trải qua thời kỳ vận động động đấu tranh đòi dân sinh dân chủ từ 1936-
1939 với các hình thức công khai, bán công khai và bất hợp pháp, đựơc sự chỉ đạo của
15
Đảng, phong trào cách mạng ở Thạch Thành đã có những bớc phát triển quan trọng. Đó
là bớc tập dợt cần thiết để chuẩn bị những điều kiện cần thiết đáp ứng yêu cầu ngày
càng cao trong giai đoạn tới.
2.1.2. Thành lập chiến khu Ngọc Trạo, phong trào tiếp tục phát triển
(1940-1942).
Khi chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, đế quốc pháp và chính quyền tay sai ở
thuộc địa đã điên cuồng tấn công vào các tổ chức Đảng và phong tráo cách mạng của