BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI
---------------------------------------

LÊ HỒNG CHIẾN

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG DẠY VÀ HỌC
MÔN KHÍ CỤ ĐIỆN TẠI TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ
CÔNG NGHIỆP THANH HÓA

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM KỸ THUẬT
Chuyên ngành: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC

Hà Nội - 2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI
---------------------------------------

LÊ HỒNG CHIẾN

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG DẠY VÀ HỌC
MÔN KHÍ CỤ ĐIỆN TẠI TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ
CÔNG NGHIỆP THANH HÓA

Chuyên ngành: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM KỸ THUẬT
Chuyên sâu: QUẢN LÝ GIÁO DỤC KỸ THUẬT VÀ NGHỀ NGHIỆP
NGƢỜI HƢỚNG DẪN

MỞ ĐẦU...........................................................................................................

6

1. Lý do chọn đề tài ...........................................................................................

6

2. Mục đích nghiên cứu .....................................................................................

7

3. Đối tượng nghiên cứu....................................................................................

7

4. Nhiệm vụ nghiên cứu ....................................................................................

7

5. Phạm vi nghiên cứu........................................................................................

7

6. Giả thuyết khoa học.......................................................................................

8

7. Phương pháp nghiên cứu...............................................................................


12

1.2.2. Quá trình dạy học....................................................................................

13

1.2.3. Chất lượng dạy và học[3] (chất lượng đào tạo)......................................

15

1.3. Các thành tố để nâng cao chất lƣợng dạy và học...................................

18

1.3.1. Mục tiêu...................................................................................................

19

1.3.2. Nội dung, chương trình và kế hoạch dạy học.........................................

19

1.3.3. Phương pháp dạy học và hình thức tổ chức dạy học..............................

20

1.3.4. Đầu tư, khai thác sử dụng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học.....................

26


32

Chƣơng 2: THỰC TRẠNG VỀ CHẤT LƢỢNG DẠY VÀ HỌC MÔN

33

HỌC KHÍ CỤ ĐIỆN TẠI TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CÔNG
NGHIỆP THANH HÓA


2.1. Khái quát về Trƣờng CĐNCN Thanh Hóa............................................

33

2.1.1. Quá trình thành lập và phát triển ..........................................................

33

2.1.2. Cơ cấu tổ chức bộ máy của trường................................................... .....

34

2.1.3. Ngành nghề, hình thức và quy mô đào tạo..............................................

36

2.2. Định hƣớng công tác đào tạo nghề Điện công nghệp .............................

38


2.4. Đánh giá chung về chất lƣợng dạy và học môn Khí cụ điện.................

59

KẾT LUẬN CHƢƠNG II

61

Chƣơng 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG DẠY

62

VÀ HỌC MÔN HỌC KHÍ CỤ ĐIỆN TẠI TRƢỜNG CAO ĐẲNG
NGHỀ CÔNG NGHIỆP THANH HÓA
3.1. Nguyên tắc xây dựng các giải pháp.........................................................

62

3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa............................................................

62

3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn..........................................................

63

3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi.............................................................

63


3.3.1. Mục đích khảo nghiệm............................................................................

87

3.3.2. Nội dung khảo nghiệm............................................................................

87

3.3.3. Kết quả khảo nghiệm..............................................................................

87

3.3.4. Đánh giá kết quả khảo nghiệm...............................................................

90

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

91

1. Kết luận .........................................................................................................

91

2. Kiến nghị .......................................................................................................

91

TÀI LIỆU THAM KHẢO...............................................................................



109


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan, những gì mà tôi viết trong luận văn này là do sự tìm hiểu và
nghiên cứu của bản thân. Mọi kết quả nghiên cứu cũng như ý tưởng của các tác giả
khác nếu có đều được trích dẫn nguồn gốc cụ thể.
Luận văn này cho tới nay chưa được bảo vệ tại bất kỳ một hội đồng bảo vệ luận
văn thạc sĩ nào và chưa được công bố trên bất kỳ một phương tiện thông tin nào.
Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về những gì mà tôi đã cam đoan ở trên đây.
Hà Nội, ngày 29 tháng 04 năm 2016.
Học viên

Lê Hồng Chiến

1


LỜI CẢM ƠN
Tác giả luận văn xin chân thành cảm ơn Viện Sư phạm kỹ thuật, Viện đào tạo
sau Đại học – Trường Đại học Bách khoa Hà Nội đã tạo điều kiện để tác giả hoàn
thành luận văn nay.
Đặc biệt, với lòng biết ơn sâu sắc, tác giả xin chân thành cảm ơn thầy giáo
PGS.TS. Trần Việt Dũng, người trực tiếp hướng dẫn tác giả làm luận văn này.
Xin cảm ơn Ban giám hiệu và các đồng nghiệp Trường Cao đẳng nghề Công
nghiệp Thanh Hóa đã tạo mọi điều kiện, giúp đỡ, công tác, động viên, chia sẽ để tác giả
hoàn thành luận văn tốt nghiệp.
Do trình độ của bản thân còn hạn chế, luận văn không tránh khỏi những thiếu
sót. Tác giả mong nhận được những ý kiến đóng góp, bổ sung của hội đồng chấm luận


KHKT

Khoa học kỹ thuật

QTDH

Quá trình dạy học

PP

Phương pháp

PT

Phương tiện

TC

Tổ chức

ĐT

Đào tạo

CĐ

Cao đẳng

ĐH

Bảng 2.4: Nội dung chương trình đào tạo nghề điện công nghiệp
Bảng 2.5: Nội dung tổng quát và phân phối thời gian
Bảng 2.6: Mức độ khó của môn học
Bảng 2.7: Mức độ quan trọng của môn học
Bảng 2.8: Mức độ vận dụng kiến thức vào thực tiễn
Bảng 2.9: Mức độ phù hợp của nội dung môn học với thực tiễn
Bảng 2.10: Mức độ sử dụng phương pháp day học
Bảng 2.11: Mức độ sử dụng phương tiện dạy học
Bảng 2.12: Mức độ hứng thú của môn học với SV
Bảng 2.13: Mức độ nội dung kiến thức lĩnh tụ được qua bài giảng
Bảng 2.14: Thái độ tham gia vào việc xây dựng bài giảng với môn học của SV
Bảng 3.1: Đánh giá sự cần thiết của các giải pháp
Bảng 3.2: Đánh giá tính khả thi của các giải pháp

4


DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ
Hình 2.1: Sơ đồ cơ cấu tổ chức Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Thanh Hóa
Hình 2.2: Nội dung kiến thức môn học qua sự trình bày của giáo viên
Hình 2.3: Tầm quan trọng của môn Khí cụ điện
Hình 2.4: Khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn
Hình 2.5: Mức độ phù hợp của nội dung môn học với thực tiễn
Hình 2.6: Mức độ sử dụng phương pháp dạy học
Hình 2.7: Mức độ sử dụng phương tiện dạy học
Hình 2.8: Mức độ hứng thú của môn học với SV

5




1.1. Tổng quan về chất lƣợng dạy và học
Dạy và học là một hoạt động không thể thiếu trong quá trình đào tạo ở các
trường Cao đẳng, Đại học. Đây là hoạt động tiên quyết cho việc nâng cao hiệu quả,
chất lượng đào tạo của nhà trường. Chính vì thế, việc tổ chức dạy và học luôn trở thành
vấn đề cấp thiết thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học giáo dục trong và ngoài
nước.
1.1.1.Ở nước ngoài
Xu thế mới của giáo dục trong thế kỷ 21 được thể hiện rõ nét và sinh động trong
tài liệu: ''Học tập - một kho báu tiềm ẩn'' [20] và hội nghị quốc tế về giáo dục trong thế
kỷ 21: ''Tầm nhìn và hành động'' [21]. Hai tài liệu chỉ rõ một xu thế lớn của thời đại đặc
trưng cho vài thập kỷ đầu của thế kỷ 21: Sự toàn cầu hóa, công nghệ cao, đặc biệt công
nghệ thông tin, kinh tế trí thức, xã hội thông tin, xã hội học tập... Những xu thế mới
này đặt ra những vận hội và thách thức mới cho nền giáo dục quốc tế.
Trên thế giới, rất nhiều nước đã nghiên cứu vấn đề chất lượng giáo dục, chất
lượng dạy và học, đã đưa các chuẩn mực chất lượng, các tiêu chí để đánh giá chất
lượng giáo dục đào tạo, điển hình như ở các nước hàng đầu: Anh, Hoa Kỳ, Hà Lan,
Cộng hòa Liên bang Đức, Tây Ban Nha, Pháp...
Hội đồng chất lượng Anh Quốc (Brown, 1997) đã khẳng định: Các cơ sở giáo
dục Đại học chịu trách nhiệm xác định và đảm bảo các chuẩn mực bằng cấp của mình,
các cơ quan kiểm nhận có trách nhiệm trợ giúp các cơ sở này đạt được các chuẩn mực
đã đề ra.

9


Như vậy, việc đảm bảo, nâng cao chất lượng có tác dụng thúc đẩy, nâng cao các
chuẩn mực chất lượng, tạo một quy trình chính thức cho việc đánh giá và nâng cao chất
lượng.
1.1.2. Ở trong nước

30/5/2014) và rất nhiều trường khác nữa.
Chất lượng dạy và học nghề cũng đang là chủ đề được dư luận và nhiều tác giả
quan tâm như:
''Nâng cao chất lượng đào tạo thông qua việc hoàn thiện năng lực nghề nghiệp
cho Sinh viên''[17].
''Quản lý chất lượng đào tạo'' [4].
''Một số giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng đào tạo của các trường Đại học
hiện nay'' [10].
Đảm bảo chất lượng giáo dục ĐH, dạy nghề là toàn bộ các chủ trương, chính
sách, mục tiêu, cơ chế quản lý, các hoạt động, điều kiện nguồn lực, cùng những biện
pháp để duy trì, nâng cao chất lượng giáo dục nhằm đáp ứng mục tiêu đề ra. Bộ Giáo
dục và Đào tạo đã tổ chức nhiều cuộc hội thảo và ra quyết định số 38/2004/QĐ –
BGD&ĐT về việc ban hành ''Quy định tạm thời về kiểm định chất lượng Đại học'' [15],
ban hành kế hoạch hành động của ngành giáo dục số: 2653/QĐ – BGD&ĐT ngày 25
tháng 7 năm 2014 về việc triển khai chương trình hành động của chính phủ thực hiện
nghị quyết 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu
cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội
chủ nghĩa và hội nhập quốc tế [16].
Tóm lại, qua tất cả các văn bản và công trình nghiên cứu của các tác giả trong
và ngoài nước có thể thấy rằng: Những vấn đề về phương pháp luận và phương pháp
nghiên cứu về nâng cao chất lượng dạy và học cơ bản đã được giải quyết. Những thành

11


tựu nghiên cứu của các tác giả về những vấn đề trên đã góp phần rất lớn cho quá trình
dạy và học đạt hiệu quả tích cực trong các cơ sở đào tạo. Tuy nhiên, để nâng cao chất
lượng, hiệu quả hoạt động dạy và học, chúng ta cần tăng cường hơn nữa các giải pháp
cụ thể và khả thi, phù hợp với thực tế dạy và học của các cơ sở đào tạo ở nước ta trong
giai đoạn hiện nay. Đây cũng chính là vấn đề mà đề tài hướng đến nhằm giải quyết

đồng đều và độ tin cậy với chi phí thấp và phù hợp với thị trường''. Chất lượng đạt
được cần thiết phải có sự tham gia của toàn thể nhân viên. Nhưng lãnh đạo chịu trách
nhiệm về 90% các vấn đề về chất lượng.
Trên đây là một số định nghĩa tiêu biểu về chất lượng. Mỗi định nghĩa được nêu
ra dựa trên những cách tiếp cận khác nhau về vấn đề chất lượng và do đó mỗi một quan
niêm đều có mặt mạnh và mặt yếu riêng. Mặc dù vậy tổ chức quốc tế về tiêu chuẩn hóa
ISO đưa ra định nghĩa trong ISO 8402 (1994): ''Chất lượng là một tập hợp các đặc tính
của một thực thể tạo cho thực thể đó khả năng làm thỏa mãn nhu cầu đã xác định hoặc
tiềm ẩn'' là một định nghĩa khá hợp lý, hoàn chỉnh và thông dụng nhất hiện nay. Nó
phát huy những mặt tích cực và khắc phục được những hạn chế của các khái niệm
trước đó, ở đây chất lượng được xem xét một cách toàn diện và rộng rãi hơn.
1.2.2. Quá trình dạy học
1.2.2.1. Khái niệm về quá trình dạy học
Trước hết ta cần làm rõ khái niệm: ''Dạy học''. Dạy học là gì?
Tác giả Lê Khánh Bằng cho rằng: Dạy học là toàn bộ các thao tác có mục đích
nhằm chuyển các giá trị tinh thần, các hiểu biết, các giá trị văn hóa mà nhân loại đã đạt
được vào bên trong một con người [1].
Với cách hiểu này ta thấy rằng việc dạy học hạn chế mặt sáng tạo của người học
vì nó chỉ nhằm tái hiện những cái đã có, nhất là trong thời đại ngày nay, thời đại mà xã

13


hội chúng ta đang hướng đến một xã hội tri thức; một xã hội mà tri thức của con người
được số hóa với tốc độ cực lớn làm tri thức trở thành tài sản chung; thời đại mà tri thức
không chỉ tích hợp lưu trữ để tái hiện mà nó đòi hỏi phải nâng lên thành tri thức mới có
chất lượng cao hơn.
Do đó có thể đưa ra một khái niệm mới về dạy học: ''Dạy học là một quá trình
gồm toàn bộ các thao tác có tổ chức và có định hướng giúp người học từng bước có
năng lực tư duy và năng lực hành động với mục đích chiếm lĩnh các giá trị tinh thần,

dạy học. Người GV với hoạt động dạy của mình, với những PP, PT, TC tác động đến
động cơ của người học để thúc đẩy người học học tập. Sự tác động lẫn nhau giữa GV
và HS sẽ tạo nên kết quả dạy – học. Vậy, muốn nâng cao chất lượng dạy học, thì cần
phải có sự cải tiến đồng bộ các nhân tố liên quan, nâng cao chất lượng của toàn bộ hệ
thống.
Như vậy có thể tổng kết về quá trình dạy học như sau: ''Quá trình dạy học là
một hệ thống hoàn chỉnh, trong đó tất cả các nhân tố cơ bản tác động qua lại lẫn nhau
theo những quy luật nhất định nhằm đạt được nhiệm vụ dạy học''.
1.2.3. Chất lượng dạy và học[3] (chất lượng đào tạo)
Chất lượng đào tạo luôn là vấn đề quan trọng nhất của tất cả các nhà trường.
Việc phấn đấu nâng cao chất lượng đào tạo bao giờ cũng được xem là nhiệm vụ quan
trọng nhất của tất cả các cơ sở đào tạo nói chung và các cơ sở đào tạo nghề nói riêng.
Trong giáo dục đào tạo nói chung và đào tạo nghề nói riêng, chất lượng đào tạo là một
khái niệm khó định nghĩa, khó xác định, khó đo lường. Dưới đây là một số quan điểm
khác nhau về chất lượng đào tạo.
1.2.3.1. Chất lượng được đánh giá bằng ''Đầu vào''

15


Một số nước phương tây có quan điểm cho rằng ''chất lượng một trường phụ
thuộc vào chất lượng hay số lượng đầu vào của trường đó''. Quan điểm này được gọi là
''quan điểm nguồn lực'' có nghĩa là:
Nguồn lực = chất lượng
Theo quan điểm này, một trường tuyển được sinh viên giỏi, có đội ngũ cán bộ
giảng dạy uy tín, có nguồn tài chính cần thiết để trang bị các phòng thí nghiệm, giảng
đường, các thiết bị tốt nhất được xem là trường có chất lượng cao.
Quan điểm này đã bỏ qua sự tác động của quá trình đào tạo diễn ra rất đa dạng
và liên tục trong một thời gian dài trong trường. Sẽ khó giải thích trường hợp một
trường đã có nguồn lực ''đầu vào'' dồi dào nhưng lại có những hoạt động đào tạo hạn

từng trường trong quá trình thẩm định, công nhận chất lượng đào tạo của trường. Điều
này có nghĩa là trường nào có đội ngũ giảng viên có học vị, hàm học, có uy tín khoa
học lớn thì được xem là trường có chất lượng cao.
Hạn chế của quan điểm này là ở chỗ, cho dù năng lực học thuật có thể đánh giá
một cách khách quan, thì cũng khó có thể đánh giá những cuộc cạnh tranh của các
trường để nhận tài trợ cho các công trình nghiên cứu trong môi trường không thuần học
thuật. Ngoài ra, liệu có thể đánh giá được năng lực chất xám của đội ngũ giảng dạy và
nghiên cứu khi có xu hướng chuyên ngành hóa ngày càng sâu, phương pháp luận ngày
càng đa dạng.
1.2.3.5. Chất lượng được đánh giá bằng ''Văn hóa tổ chức riêng''
Quan điểm này dựa trên nguyên tắc các trường phải tạo ra được ''Văn hóa tổ
chức riêng'' hỗ trợ cho quá trình liên tục cải tiến chất lượng. Vì vậy, một trường được
đánh giá là có chất lượng khi nó có ''Văn hóa tổ chức riêng'' với nét đặc trưng quan
trọng là không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo. Quan điểm này bao hàm cả các giả

17


thiết về bản chất của chất lượng và bản chất của tổ chức. Quan điểm này được mượn từ
công nghiệp và thương mại nên khó có thể áp dụng trong lĩnh vực giáo dục đào tạo.
1.2.3.6. Chất lượng được đánh giá bằng ''Kiểm toán''
Quan điểm này về chất lượng trong ĐT được xem ở quá trình bên trong của một
trường và nguồn thông tin cung cấp cho việc ra quyết định. Nếu ''Kiểm toán'' tài chính
xem xét các tổ chức có duy trì chế độ sổ sách tài chính hợp lý hay không thì ''kiểm
toán'' chất lượng quan tâm xem các trường có thu thập đủ thông tin cấn thiết hay
không, quá trình thực hiện các quyết định về chất lượng có hợp lý và hiệu quả không.
Quan điểm này cho rằng, nếu một cá nhân có đủ thông tin cần thiết thì có thể có được
các quyết định chính xác, và chất lượng giáo dục được đánh giá qua quá trình thực
hiện, còn ''Đầu vào'' và ''Đầu ra'' chỉ là yếu tố phụ.
Tóm lại, ngày nay vẫn còn những cách hiểu khác nhau về khái niêm chất lượng