ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
NGUYỄN QUANG HUY
SỰ PHỐI HỢP GIỮA CÁC CƠ QUAN TRONG
THI HÀNH ÁN DÂN SỰ THEO PHÁP LUẬT
VIỆT NAM HIỆN NAY
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
HÀ NỘI - 2017
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
NGUYỄN QUANG HUY
SỰ PHỐI HỢP GIỮA CÁC CƠ QUAN TRONG
THI HÀNH ÁN DÂN SỰ THEO PHÁP LUẬT
VIỆT NAM HIỆN NAY
Chuyên ngành: Luật Dân sự và tố tụng dân sự
Mã số: 60 38 01 03
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN THỊ THU HÀ
HÀ NỘI - 2017
1.1.
KHÁI NIỆM VÀ Ý NGHĨA CỦA SỰ PHỐI HỢP GIỮA CÁC
7
CƠ QUAN TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ
1.1.1. Khái niệm và đặc điểm của thi hành án dân sự
7
1.1.2. Khái niệm và đặc điểm sự phối hợp giữa các cơ quan trong thi
13
hành án dân sự
1.1.3. Ý nghĩa của sự phối hợp giữa các cơ quan trong thi hành án
17
dân sự
1.2.
CƠ SỞ CỦA VIỆC QUY ĐỊNH VỀ SỰ PHỐI HỢP GIỮA
19
CÁC CƠ QUAN TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ
1.2.1. Xuất phát từ nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà
1.4.
PHƢƠNG THỨC THỰC HIỆN SỰ PHỐI HỢP GIỮA CÁC
27
CƠ QUAN TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ
1.5.
ĐIỀU KIỆN ĐẢM BẢO SỰ PHỐI HỢP GIỮA CÁC CƠ
29
QUAN TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ
1.5.1. Các quy định của pháp luật về sự phối hợp giữa các cơ quan
29
trong thi hành án dân sự
1.5.2. Trình độ, năng lực chuyên môn, kiến thức xã hội, kỹ năng giao
30
tiếp và tác phong làm việc của chấp hành viên
1.5.3
Nhận thức của các cấp chính quyền và cơ quan hữu quan về
32
TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ
2.1.
QUY ĐỊNH VỀ TRÁCH NHIỆM PHỐI HỢP GIỮA CÁC CƠ
43
QUAN TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ
2.1.1. Quy định về trách nhiệm phối hợp giữa cơ quan thi hành án
43
dân sự và cơ quan ra bản án, quyết định dân sự
2.1.2. Quy định về trách nhiệm phối hợp giữa cơ quan thi hành án
46
dân sự và ủy ban nhân dân cấp xã
2.1.3. Quy định về trách nhiệm phối hợp giữa cơ quan thi hành án
51
dân sự và cơ quan công an
2.1.4. Quy định về trách nhiệm phối hợp giữa cơ quan thi hành án
56
dân sự và cơ quan chuyên môn
2.1.5. Quy định về trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan thi hành án
hành án dân sự
CHƢƠNG 3: THỰC TIỄN THỰC HIỆN VÀ NHỮNG
82
GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ PHỐI HỢP
GIỮA CÁC CƠ QUANTRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ
3.1.
THỰC TIỄN THỰC HIỆN SỰ PHỐI HỢP GIỮA CÁC CƠ
82
QUAN TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ
3.1.1. Những kết quả đã đạt đƣợc
82
3.1.2. Những hạn chế, bất cập
90
3.1.3. Nguyên nhân của hạn chế, bất cập
102
3.2.
GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC
BLTTHS
: Bộ luật Tố tụng hình sự
CHV
: Chấp hành viên
KBNN
: Kho bạc Nhà nƣớc
LTHADS
: Luật Thi hành án dân sự
NHNN
: Ngân hàng Nhà nƣớc
PLTHADS
: Pháp lệnh Thi hành án dân sự
TAND
: Tòa án nhân dân
TANDTC
LỜI NÓI ĐẦU
1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
Hiến pháp nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 đã ghi nhận:
"Bản án, quyết định của Toà án nhân dân có hiệu lực pháp luật phải được cơ quan,
tổ chức, cá nhân tôn trọng; cơ quan, tổ chức, cá nhân hữu quan phải nghiêm chỉnh
chấp hành" [48, Điều 106]. Trật tự xã hội chỉ có thể đƣợc duy trì, quyền tƣ pháp
của Nhà nƣớc chỉ đƣợc thực hiện trọn vẹn, công lý đƣợc bảo vệ, công bằng xã hội
đƣợc đảm bảo khi phán quyết của cơ quan xét xử đƣợc thực thi nhanh chóng, đầy
đủ, chính xác trên thực tế. Một trong các cơ quan thực hiện nhiệm vụ đó là cơ quan
Thi hành án dân sự (THADS).
THADS có vai trò quan trọng trong hoạt động tƣ pháp nói chung và quá trình
giải quyết vụ án nói riêng, hoạt động THA là công đoạn làm cho bản án, quyết định
dân sự của Toà án, quyết định của cơ quan, tổ chức khác đƣợc nghiêm chỉnh chấp
hành. Kết quả của công tác THADS tác động trực tiếp đến việc bảo đảm tính
nghiêm minh của pháp luật, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân
và Nhà nƣớc, góp phần giữ vững ổn định chính trị - xã hội, tăng cƣờng hiệu lực,
hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nƣớc. Đặc biệt, trong bối cảnh nƣớc ta đang xây
dựng Nhà nƣớc Việt Nam pháp quyền Xã hội chủ nghĩa thì vai trò của hoạt động
THADS càng cần đƣợc chú trọng để việc quản lý xã hội bằng pháp luật thực sự có
hiệu quả.
Nâng cao hiệu quả hoạt động THADS là yêu cầu không mới nhƣng luôn nóng
trong suốt tiến trình lịch sử của hoạt động này, thực tiễn đã chứng minh hiệu quả
của hoạt động THADS chịu sự tác động tổng hòa của nhiều yếu tố; bên cạnh sự tác
động của tình hình kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ, tại từng địa phƣơng, hay tính
hoàn thiện của pháp luật THADS thì việc thực hiện quan hệ phối hợp giữa các cơ
quan trong THADS cũng là một yếu tố có tầm ảnh hƣởng lớn.
Pháp luật Việt Nam hiện hành đã quy định về trách nhiệm phối hợp của các cơ
quan có liên quan tạo ra hành lang pháp lý cần thiết để hoạt động THADS diễn ra
hiệu quả công tác THA tại một số mảng hoạt động nhƣ: Các biện pháp bảo đảm
THA, các biện pháp cƣỡng chế THA, xác minh điều kiện THA, vấn đề xã hội hóa
THADS, hoạt động của Thừa phát lại .v.v.. Liên quan đến quan hệ phối hợp giữa
2
các cơ quan trong THADS, có thể kể đến các đề tài sau:
Đề tài “Mối quan hệ giữa các cơ quan trong THADS” - Luận văn Thạc sĩ Luật
học, tác giả Lê Thị Hồng Hạnh, Trƣờng Đại học Luật Hà Nội. Đề tài trên đã thực
hiện từ năm 2008, thực tiễn THA và yêu cầu về việc thực hiện quan hệ phối hợp
giữa các cơ quan trong THADS đã có sự thay đổi nhất định, kết quả nghiên cứu cần
đƣợc bổ sung cho phù hợp với công tác THADS trong thời gian tới.
Đề tài “Nguyên tắc trách nhiệm phối hợp của cơ quan, tổ chức, cá nhân với cơ
quan THADS, CHV” - Luận văn Thạc sĩ Luật học, tác giả Lê Hồng Suy, Trƣờng Đại
học Luật Hà Nội, 2013. Trọng tâm nghiên cứu của đề tài là quan hệ phối hợp nhìn
nhận dƣới góc độ trách nhiệm từ phía các cơ quan, tổ chức hay cá nhân có liên quan
đối với hoạt động của cơ quan THADS, CHV. Trong khi đó, thực tiễn việc thực
hiện quan hệ phối hợp trong THADS đòi hỏi phải có cái nhìn đa chiều, nghĩa là cần
nhìn nhận và đánh giá trách nhiệm của các cơ quan hữu quan và cả trách nhiệm của
cơ quan THADS trong việc thực hiện sự phối hợp.
Đề tài “Mối quan hệ phối hợp giữa cơ quan THADS với các cơ quan, tổ chức
hữu quan trong THADS ở tỉnh Thanh Hóa” – Luận văn Thạc sĩ Luật học, tác giả Vi
Trọng Thụ, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, 2015. Luận văn viết về mối
quan hệ phối hợp giữa các cơ quan trong THADS, tuy vậy phạm vi nghiên cứu của
luận văn bị bó hẹp trong thực tiễn thực hiện mối quan hệ phối hợp tại địa bàn một
địa phƣơng. Mặt khác, nội dung mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan trong
THADS đƣợc tác giả trình bày khá sơ lƣợc, chƣa làm rõ đƣợc lý do và bản chất của
từng mối quan hệ, kết quả nghiên cứu của luận văn cần đƣợc bổ sung thêm.
Ngoài ra, sự phối hợp giữa các cơ quan trong THADS còn là một phần nội
liên quan đến việc thực hiện quan hệ phối hợp giữa các cơ quan trong THADS;
- Đề cập tới những khó khăn, vƣớng mắc trong thực tiễn thực hiện quan hệ
phối hợp giữa các cơ quan trong THADS, chỉ ra những nguyên nhân của những khó
khăn, vƣớng mắc này;
- Kiến nghị hƣớng sửa đổi, hoàn thiện pháp luật về THADS, đƣa ra những giải
pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động phối hợp giữa các cơ quan trong THADS
thời gian tới.
4. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài là những vấn đề lý luận cơ bản; những quy
4
định của pháp luật THADS và thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật về sự
phối hợp trong THADS.
Phạm vi nghiên cứu: Sự phối hợp giữa các cơ quan trong THADS là một vấn
đề nghiên cứu tƣơng đối lớn, có phạm vi nghiên cứu rộng nên có thể đƣợc nghiên
cứu dƣới nhiều phƣơng diện khác nhau và với nhiều nội dung khác nhau. Trong
phạm vi nghiên cứu của luận văn, tác giả tập trung nghiên cứu vào những nội dung
cơ bản nhƣ sau:
- Nghiên cứu quan hệ phối hợp giữa cơ quan trực tiếp tổ chức THADS gồm cơ
quan THADS cấp tỉnh (Cục THADS) và cơ quan THADS cấp huyện (Chi cục
THADS) với các cơ quan có liên quan đến việc thực hiện nhiệm vụ của cơ quan
THADS. Mối quan hệ phối hợp giữa cơ quan THADS với các tổ chức có liên quan,
giữa cơ quan quản lý THADS (Bộ Tƣ pháp, Tổng cục THADS) với các cơ quan
cùng cấp quản lý lĩnh vực khác, giữa các cơ quan THADS trong quân đội và giữa
Thừa phát lại với cơ quan có liên quan đƣợc nghiên cứu trong một công trình khác.
Các “cơ quan” trong phạm vi nghiên cứu của luận văn là các cơ quan Nhà
nƣớc hoặc đơn vị chuyên môn thuộc cơ quan Nhà nƣớc.
- Nghiên cứu những quy định của pháp luật Việt Nam liên quan đến quan hệ
gian tới.
- Luận văn có thể đƣợc sử dụng nhƣ một tài liệu tham khảo cho các công trình
nghiên cứu tiếp theo về các vấn đề có liên quan.
7. CƠ CẤU CỦA LUẬN VĂN
Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, luận
văn có kết cấu 3 chƣơng, gồm:
- Chƣơng 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về sự phối hợp giữa các cơ quan
trong THADS.
- Chƣơng 2: Quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về sự phối hợp giữa
các cơ quan trong THADS.
- Chƣơng 3: Thực tiễn thực hiện và những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả
phối hợp giữa các cơ quan trong THADS.
6
CHƢƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ SỰ
PHỐI HỢP GIỮA CÁC CƠ QUAN TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ
1.1. KHÁI NIỆM VÀ Ý NGHĨA CỦA SỰ PHỐI HỢP GIỮA CÁC CƠ
QUAN TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ
1.1.1. Khái niệm và đặc điểm của thi hành án dân sự
Thuật ngữ “Thi hành án dân sự” từ lâu đã trở thành đề tài tranh luận sôi nổi
trên diễn đàn khoa học pháp lý. Theo Từ điển Tiếng Việt thì “Thi hành” đƣợc hiểu
là: "Làm cho thành có hiệu lực điều đã được chính thức quyết định" [31, tr. 903];
“án” ở đây là bản án, quyết định, hay văn bản pháp lý thể hiện phán quyết của Tòa
án hoặc cơ quan có thẩm quyền giải quyết vụ việc. Phán quyết của những cơ quan
này có thể có hoặc không mang tính quyền lực Nhà nƣớc nhƣng đều yêu cầu các
chủ thể của pháp luật phải tuân thủ đầy đủ. Tuy nhiên, không phải lúc nào phán
quyết của cơ quan giải quyết vụ việc cũng đƣợc bên có nghĩa vụ nghiêm chỉnh chấp
hành vi vi phạm pháp luật gây ra, các bên đƣơng sự có quyền thỏa thuận THA.
Ở Việt Nam hiện nay, dƣới góc độ khoa học pháp lý vẫn còn có nhiều quan
điểm khác nhau về khái niệm THADS. Ý kiến thứ nhất cho rằng THADS là một
hoạt động của tố tụng dân sự [57, tr. 11]. Ý kiến thứ hai cho rằng THADS là một
dạng của hoạt động hành chính. Ý kiến thứ ba cho rằng THA là một dạng hoạt động
hành chính - tƣ pháp vì THADS là hoạt động mang tính điều hành và chấp hành
quyết định của Tòa án - cơ quan tƣ pháp [58, tr. 10].
Đối với quan điểm thứ nhất cho rằng THADS là một hoạt động của tố tụng
dân sự, quan điểm này chỉ ra rằng THADS là giai đoạn cuối của quá trình tố tụng,
kế tiếp sau quá trình xét xử của Tòa án và thuần túy mang tính tƣ pháp. Quá trình tổ
chức thi hành bản án, quyết định gắn chặt với vai trò của Tòa án thể hiện ở việc Tòa
án có trách nhiệm đảm bảo bản án, quyết định có tính khả thi khi thi hành, giải thích
những điểm tuyên chƣa rõ, khắc phục những sai sót, xem xét lại bản án khi có kiến
nghị của cơ quan THADS.
Quan điểm thứ hai cho rằng THADS là một dạng hoạt động hành chính, theo
quan điểm này quá trình tố tụng đã kết thúc từ khi Tòa án nhân danh Nhà nƣớc ra
phán quyết cuối cùng giải quyết vụ việc, Tòa án đã xác định rõ quyền lợi và nghĩa
8
vụ của các bên còn THA là giai đoạn hoàn toàn khác. Quan điểm này cho rằng THA
không còn là giai đoạn tố tụng bởi THA có mục đích khác với mục đích của tố tụng,
tố tụng là quá trình đi tìm sự thật của vụ việc đã diễn ra trên thực tế, giải quyết vụ
việc thông qua các quy định của pháp luật, còn THA là quá trình thực thi những
điều đã đƣợc phân xử trong bản án, quyết định. Những học giả theo quan điểm này
cho rằng THADS là một dạng của hoạt động hành chính bởi THADS là hoạt động
mang tính điều hành và chấp hành mà điều hành và chấp hành là đặc trƣng của hoạt
động hành chính. Mặt khác, THADS ở nƣớc ta lại không do Tòa án - một cơ quan
tƣ pháp tổ chức thực hiện.
cơ quan THADS nếu phát hiện sai sót của cơ quan ra bản án, quyết định dân sự
trong việc áp dụng pháp luật có thể kiến nghị những cơ quan này kịp thời sửa chữa,
bổ sung từ đó có căn cứ cho việc giải quyết THA tiếp theo.
- Chủ thể tổ chức thực hiện hoạt động THADS là cơ quan, tổ chức THADS mà
cụ thể là các Chấp hành viên hoặc các Thừa phát lại.
Việc THADS ảnh hƣởng trực tiếp đến tài sản, quyền nhân thân của các đƣơng
sự và những ngƣời có liên quan nên để đảm bảo việc THA đạt hiệu quả, bảo vệ
quyền và lợi ích hợp pháp của các đƣơng sự và những ngƣời có liên quan thì việc
THADS phải do cơ quan nhà nƣớc chuyên trách thực hiện - cơ quan THADS. Tuy
nhiên, để việc THADS đƣợc nhanh chóng, đạt hiệu quả cao cũng nhƣ huy động các
nguồn lực trong xã hội thì một số công việc THADS đƣợc chuyển giao cho các cá
nhân, tổ chức tƣ nhân thực hiện – đó chính là các Thừa phát lại.
- Đối tượng của THADS là các bản án, quyết định dân sự của Tòa án, quyết
định của Trọng tài thương mại và Hội đồng xử lí vụ việc cạnh tranh, cụ thể:
+ Bản án, quyết định dân sự, hôn nhân gia đình, kinh doanh thƣơng mại, lao
động;
+ Hình phạt tiền, tịch thu tài sản, truy thu tiền, tài sản thu lợi bất chính, xử lý
vật chứng, tài sản, án phí và quyết định dân sự trong bản án, quyết định hình sự;
+ Phần tài sản trong bản án, quyết định hành chính của Toà án;
+ Bản án, quyết định dân sự của Toà án nƣớc ngoài, quyết định của Trọng tài
nƣớc ngoài đã đƣợc Toà án Việt Nam công nhận và cho thi hành tại Việt Nam;
+ Quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh có liên quan đến tài sản của bên phải
THA của Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh;
10
+ Quyết định của Trọng tài thƣơng mại;
+ Quyết định Tòa án giải quyết phá sản.
Tuy nhiên, các bản án, quyết định dân sự nói trên để đƣợc đƣa ra thi hành theo
Viện kiểm sát, Tòa án, Trọng tài thƣơng mại, Hội đồng xử lí vụ việc cạnh tranh,
đƣơng sự, ngƣời đại diện của đƣơng sự, cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan đến
THA… Do đó, để hoạt động THADS đƣợc diễn ra một cách minh bạch, khách quan
thì hoạt động THADS phải thực hiện theo đúng các nguyên tắc và trình tự, thủ tục
mà pháp luật quy định.
- THADS là hoạt động kết hợp và sử dụng linh hoạt nhiều biện pháp khi tổ
chức thi hành.
Mặc dù CHV khi thực hiện nhiệm vụ nhân danh và sử dụng quyền lực Nhà
nƣớc buộc các cơ quan, tổ chức hay cá nhân phải nghiêm chỉnh thi hành nội dung
phán quyết của cơ quan, tổ chức giải quyết vụ việc nhƣng quá trình tổ chức THA
đòi hỏi phải vận dụng linh hoạt các biện pháp giáo dục - thuyết phục, cƣỡng chế.
CHV phải luôn coi giáo dục – thuyết phục đƣơng sự tự nguyện THA là biện pháp
ƣu tiên hàng đầu, việc tổ chức cƣỡng chế là giải pháp cuối cùng và nếu vận dụng
tùy tiện dễ gây ra phản ứng chống đối mạnh từ phía đƣơng sự, tạo dƣ luận xã hội
tiêu cực.
- THADS là hoạt động mang tính thực tiễn, vô cùng phức tạp, chịu sự chi phối
của điều kiện kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn và tại từng địa phương khác
nhau.
Hoạt động THADS liên quan đến trách nhiệm của nhiều cơ quan, tổ chức, cá
nhân, liên quan đến nhiều mặt của đời sống xã hội và ảnh hƣởng tới lợi ích của
nhiều thành phần xã hội. Đặc trƣng này của hoạt động THADS dẫn đến yêu cầu đó
là các CHV và cán bộ làm công tác THADS phải có kiến thức xã hội sâu rộng, nắm
bắt đƣợc đặc điểm xã hội từng vùng miền, địa phƣơng cụ thể để vận dụng vào công
tác, hoàn thành nhiệm vụ đƣợc giao. Cũng xuất phát từ đặc điểm này mà yêu cầu về
sự phối hợp giữa cơ quan THADS và các cơ quan có liên quan là một yêu cầu mang
tính khách quan, tất yếu.
Nhƣ vậy, Thi hành án dân sự là hoạt động hành chính tư pháp mà trong đó cơ
quan, tổ chức THA đưa ra thi hành và đảm bảo hiệu lực thực tế của bản án, quyết
định dân sự theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định nhằm bảo vệ và khôi phục
quan trong THADS hƣớng tới chính là bản án, quyết định dân sự sau khi ban hành
phải đƣợc thực thi trên thực tế.
13
Tuy nhiên, quan điểm thứ nhất có những điểm chƣa hợp lý: Thứ nhất, thực tế
công tác THADS đã chỉ ra rằng sự chủ động trong việc thực hiện sự phối hợp trƣớc
tiên thuộc về cơ quan THADS, nhƣng cũng có nhiều nội dung phối hợp mà sự chủ
động thuộc về các cơ quan, tổ chức hữu quan, chẳng hạn trong phối hợp chuyển
giao bản án, quyết định thì sự chủ động thuộc về cơ quan ra bản án, quyết định; sự
chủ động trong công tác giao nhận vật chứng thuộc về cơ quan công an. Thứ hai,
cần phải thấy rằng trong sự phối hợp giữa các cơ quan trong THADS hiện nay thì
mối quan hệ phối hợp ở đây là mối quan hệ đa chiều, tức là trách nhiệm phối hợp
không chỉ đơn thuần từ phía các cơ quan, tổ chức hữu quan mà còn có cả trách
nhiệm của cả cơ quan THADS. Thứ ba, đối tƣợng của hoạt động THADS hiện nay
gồm các bản án, quyết định của Tòa án, quyết định của Trọng tài thƣơng mại và Hội
đồng xử lý vụ việc cạnh tranh. Do vậy, nếu cho rằng sự phối hợp giữa các cơ quan
trong THADS chỉ để “bảo đảm cho bản án, quyết định của Tòa án được thi hành”
là chƣa hoàn toàn chính xác.
Đối với quan điểm thứ hai, tác giả của luận văn đồng tình với nhận định mối
quan hệ phối hợp giữa các cơ quan trong THADS là việc thực hiện chức năng
nhiệm vụ của các cơ quan có liên quan đến hoạt động THADS. Tuy vậy, cũng
giống nhƣ quan điểm thứ nhất, quan điểm thứ hai cũng có điểm hạn chế đó là việc
làm “hẹp” đi phạm vi thẩm quyền của cơ quan THADS khi cho rằng hoạt động
THA nhằm thực hiện có hiệu quả “bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của
Tòa án” trong khi đó ngay từ PLTHADS năm 2004 tại Điều 2 đã quy định những
bản án, quyết định dân sự đƣợc cơ quan THADS tổ chức thi hành còn có quyết định
của Trọng tài thƣơng mại Việt Nam.
Quan điểm thứ ba rất phù hợp với đề tài mà tác giả đã lựa chọn là “Nguyên tắc
hành.
Về phía cơ quan THADS, khi thực hiện sự phối hợp CHV cần có cái nhìn đa
chiều về vị trí, vai trò của các cơ quan tham gia phối hợp, cơ quan THADS là bên
có yêu cầu phối hợp cần có sự chủ động liên hệ làm việc, xây dựng kế hoạch làm
việc cụ thể trƣớc khi đề nghị các cơ quan có liên quan tham gia.
Hiệu quả của sự phối hợp phụ thuộc vào việc các cơ quan thực hiện trách
nhiệm của mình đến đâu, chẳng hạn: cơ quan Công an không cử lực lƣợng tham gia
bảo vệ cƣỡng chế, buổi cƣỡng chế gặp sự chống đối quyết liệt từ gia đình đƣơng sự
15
dẫn đến việc cƣỡng chế không thành công.
- Tùy từng hoạt động THADS mà mức độ, phạm vi phối hợp và số lượng các
cơ quan tham gia là khác nhau.
Ví dụ: Trong hoạt động xác minh điều kiện THA thì cơ quan THADS cần sự
phối hợp của UBND cấp xã hoặc cơ quan chuyên môn; Trong hoạt động cƣỡng chế
THA thì cần sự tham gia phối hợp của nhiều cơ quan từ UBND cấp xã, cơ quan
Công an, cơ quan chuyên môn quản lý về đất đai, xây dựng …
Số lƣợng các cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia vào hoạt động THADS ít hay
nhiều phụ thuộc vào mức độ phức tạp của việc THA do vậy khi đƣợc phân công
nhiệm vụ tổ chức thi hành vụ việc CHV cần có sự nghiên cứu kỹ lƣỡng hồ sơ và
yêu cầu của việc THA để xây dựng kế hoạch phối hợp thực hiện, phối hợp với cơ
quan nào và nội dung phối hợp là gì do CHV chủ động quyết định.
- Sự phối hợp giữa các cơ quan trong THADS không bị giới hạn trong thời
gian cơ quan THADS giải quyết một vụ việc cụ thể.
Xuất phát từ bản chất của sự phối hợp giữa các cơ quan trong THADS đó là
việc thực hiện trách nhiệm của các cơ quan đối với công tác THADS, trách nhiệm
phối hợp có thể nảy sinh trƣớc khi cơ quan THADS thụ lý giải quyết vụ việc hoặc
sau khi việc THA đã kết thúc, ví dụ: Cơ quan Cảnh sát điều tra và cơ quan THADS
phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các
quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp” [48, Điều 2]. Phân công quyền lực nhà nƣớc
không phải là sự thỏa hiệp hay chia rẽ quyền lực mà mục đích của nó là tránh việc
tập trung quyền lực vào một chủ thể dẫn đến chuyên quyền, độc đoán. Mỗi hệ thống
cơ quan đƣợc giao một nhánh quyền lực, thực hiện quản lý chuyên sâu một lĩnh vực
nhƣng sự độc lập trong hoạt động của các cơ quan chỉ có tính chất tƣơng đối bởi
giữa các lĩnh vực, các mảng hoạt động vẫn có sự giao thoa nhất định. Hơn nữa, mặc
dù có sự phân công nhƣng mục đích cuối cùng của việc phân công quyền lực là
thực hiện có hiệu quả quyền lực nhà nƣớc để quản lý nhà nƣớc và xã hội. Do vậy
yêu cầu đặt ra là các cơ quan phải liên kết, phối hợp để cùng thực hiện nhiệm vụ
chung. Sự phối hợp giữa các cơ quan diễn ra đa dạng trên nhiều lĩnh vực khác nhau
của đời sống xã hội trong đó bao gồm cả công tác THADS, chính vì vậy thực hiện
sự phối hợp nhịp nhàng giữa các cơ quan trong THADS cũng góp phần nâng cao
hiệu quả tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nƣớc.
17
- Thực hiện trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan trong THADS là điều kiện
đảm bảo việc THADS được thực hiện một cách liên tục.
Theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện nay thì cơ quan THADS đƣợc độc
lập trong tổ chức và hoạt động thi hành bản án, quyết định dân sự. Các CHV đƣợc
chủ động trong việc THA. Sau khi đƣợc phân công nhiệm vụ, CHV tổ chức THA
theo những trình tự, thủ tục luật định nối tiếp nhau về mặt thời gian. Tuy nhiên,
trong quá trình THADS chỉ cần một cơ quan không thực hiện trách nhiệm phối hợp
hoặc chậm thực hiện trách nhiệm phối hợp đều đƣa đến hệ quả là sự ngắt quãng của
quá trình tổ chức THA, kéo dài thời gian, thậm chí đình trệ không thể THA đƣợc.
Vì vậy, sẽ không sai khi nói rằng nếu không nhận đƣợc sự phối hợp, hỗ trợ từ phía
các cơ quan hữu quan thì hoạt động của cơ quan THADS từ chỗ độc lập sẽ trở thành
phụ thuộc còn sự chủ động của CHV sẽ biến thành sự bị động.