Trêng THPT Lý B«n --Gi¸o ¸n 11 n©ng cao --- Gi¸o viªn : Ngun v¨n ThÕ
Ch¬ng 5: hi®rocacbon no
Bài 25 : ANKAN
I. MỤC TIÊU :
1. Kiến thức :
* Hs biết
- Sự hình thành liên kết và cấu trúc không gian của ankan
- Gọi tên các ankan với mạch chính không quá 10 nguyên tử C
* Hs hiểu :
- Tính chất vật lý , tính chất hoá học , phương pháp điều chế và ứng dụng của ankan .
- Vì sao các ankan khá trơ về mặt hoá học , do đó hiểu vì sao phản ứng đặc trưng của ankan là phản
ứng thế .
-Vì sao các hiđrôcacbon no lại được dùng làm nhiên liệu từ đó thấy được tầm quan trọng và ứng dụng
của hiđrocacbon .
2. Kỹ năng :
- Lập dãy đđ , viết các đồng phân .
- Viết CTPT , công thức cấu tạo và phương trình phản ứng của các ankan
3. Trọng tâm :
- Biết sự hình thành liên kết và cấu trúc không gian của ankan .
- Biết gọi tên cac ankan với mạch chính không quá 10 cacbon .
- Hiểu tính chất vật lý , tính chất hóa học của ankan .
- Biết phương pháp điều chế và ứng dụng của ankan
II. PHƯƠNG PHÁP :
Hoạt động nhóm – đàm thoại
III. CHUẨN BỊ :
- Bảng tên gọi 10 ankan không phân nhánh đầu tiên trong dãy đồng đẵng các ankan .
- Mô hình phân tử propan ; n-butan và isobutan
- Etxăng , mỡ bôi trơn động cơ , nước cất , cốc thuỷ tinh
- Bộ dụng cụ điều chế CH
4


- Ankan là những hiđrôcacbon no, mạch hở, trong phân tử chỉ có liên kết đơn.
Hoạt động 3 :
2. Đồng phân
- Từ C
4
H
10
trở đi có đồng phân mạch cacbon
- Viết công thức cấu tạo của chất hữu cơ có công thức phân tử C
4
H
10
và C
5
H
12

của nguyên tử C
HS nhận xét rút ra kết luận
C
4
H
10
có 2 đồng phân cấu tạo :
CH
3
CH
2
CH
2

Ankan không phân nhánh
H H CH
3
CH
3
H
    
H – C
I
– C
II
– C
III
–C
IV
– C
I

– H
    
H H H CH
3
H
Ankan phân nhánh
- Bậc của nguyên tử C ở phân tử ankan bằng số nguyên tử C liên kết trực tiếp với nó
- Ankan không phân nhánh chỉ chứa C bậc I , II
- Ankan phân nhán trong phân tử chứa C bậc III , IV.
- Học sinh nghiên cứu sgk rút ra đặc điểm cấu trúc của ankan .
3. Cấu trúc :
Hoạt động 4 :

14
: Hexan
C
2
H
6
: Etan C
7
H
16
: Heptan
C
3
H
8
: Propan C
8
H
18
: Octan
C
4
H
10
: Butan C
9
H
20
: Nonan
C

→ Rút ra cách gọi tên ankan có nhánh ?
b/ Ankan có nhánh :
- Chọn mạch C dài nhất làm mạch chính.
- Đánh số thứ tự sao cho vò trí nhánh nhỏ nhất.
-Đọc tên theo mẫu.
++
* - Lưu ý : - Nếu có nhiều nhóm thế
giống nhau:2,3,4… dùng tiếp đầu ngữ đi, tri,tetra …thay cho việc lập lại tên nhóm thế
- Nếu có nhiều nhóm thế khác nhau thì đọc theo mẫu tự a, b, c…
Ví dụ :
Hs hoạt động nhóm :
Gọi tên các đồng phân của C
5
H
12
→ HS nhận xét rút ra cách gọi tên ankan có nhánh
→ HS áp dụng gọi tên một số ankan mạch nhánh
CH
3
– CH

– CH
2
– CH
3


CH
3
2-metylbutan


c. C
8
H
18
d. không có
Bài 25:: ANKAN ( tt )

I. MỤC TIÊU :
Đã trình bày ở tiết 35
Trọng tâm :
Tính chất hoá học của ankan : tính trơ và phản ứng thế
II. PHƯƠNG PHÁP :
Đàm thoại – nêu vấn đề
III. CHUẨN BỊ :
Hệ thống câu hỏi và bài tập
IV. THIẾT KẾ CÁC HOẠT ĐỘNG :
1. Kiểm tra :
* Viết các đồng phân của C
5
H
12
, gọi tên theo quốc tế và thông thường ?
* Nêu cách gọi tên ? cấu trúc của phân tử ankan ?
2. Bài mới :
Hoạt động 1 : vào bài
II. TÍNH CHẤT VẬT LÍ :
- dựa vào một số ankan đã biết trong cuộc sống , nêu tính chất vật lí của ankan ?
- ở điều kiện thường , các ankan từ C
1

) én
Dưới tác dụng của ánh sáng xúc tác , nhiệt độ ankan tham gia phản ứng thế , phản ứng tách và phản ứng
Trêng THPT Lý B«n – Hun vò Th – TØnh Th¸i B×nh
Trêng THPT Lý B«n --Gi¸o ¸n 11 n©ng cao --- Gi¸o viªn : Ngun v¨n ThÕ
oxyhoá .
- Viết phương trình phản ứng thế Clo vào CH
4
?
HS viết phương trình phản ứng
Viết ptpư :
C
3
H
8
+ Cl
2
và C
3
H
8
+ Br
2

1. Phản ứng thế bởi halogen :
(đặc trưng)
Ví dụ :
CH
4
+ Cl
2

CHCl
3
+ Cl
2

 →
as
CHCl
4
+ HCl
- Các đồng đẳng : Từ C
3
H
8
trở đi thì Clo (nhất là brôm) ưu tiên thế ở trong mạch.
Ví dụ :
CH
3
-CH
2
CH
2
Cl + HCl
C
3
H
8
+ Cl
2
CH

o
→
o
CH
3
+ HCl
o
CH
3
+ Cl
o
–
o
Cl → CH
3
Cl + Cl
o
CH
3
o
–
o
H + Cl
o
→ ….……
* Bước đứt dây chuyền :
Cl
o
+ Cl
o

6

o
t
→
• C
3
H
8

o
t
→

HS nhận xét :
* Dưới tác dụng của nhiệt và xúc tác ( Cr
2
O
3
, Fe , Pt … )
* Các ankan không những bò tách H tạo thành Hydrocacbon không no mà còn bò gãy các liên kết C – C
tạo ra các phân tử nhỏ hơn
* HS viết phương trình
Trêng THPT Lý B«n – Hun vò Th – TØnh Th¸i B×nh
a
s