Sáng Kiến Kinh Nghiệm : 2000 – 2001 Trang 1

DẠY TOÁN HỌC CÓ SỰ KẾT HP VỚI LỊCH SỬ TOÁN HỌC
Huỳnh Trung Nam
GV: Trường THPT Nguyễn Trung Trực - An Giang
A. ĐẶT VẤN ĐỀ :
Dạy học nói chung và dạy học toán nói riêng, làm cho học sinh học tập
hứng thú trong mỗi giờ lên lớp và say mê môn mình dạy là điều trăn trở của
hầu hết giáo viên. Riêng toán học là môn khoa học không thể thiếu được
trong xã hội loài người và toán học hiển nhiên trở thành môn học chính trong
nhà trường phổ thông. Thế nhưng đa số học sinh lại cho rằng môn toán học
khó, khô khan... và các em trở thành học toán trong tình trạng bò thúc ép của
thực tế thi cử. Là một giáo viên dạy toán, tìm cách làm cho tất cả học sinh
say mê học toán, học toán bằng tư duy và sáng tạo là điều mà tôi luôn suy
nghó trên từng trang giáo án, trong từng giờ lên lớp.
Đầu năm học 2000 – 2001, Bộ giáo dục và đào tạo ban hành bộ sách
giáo khoa hợp nhất năm 2000, trong bộ sách này sau các chương có phần
“chỉ dẫn lòch sử”. Từ nội dung này đã gợi cho tôi một ý niệm: “Ứng dụng
lòch sử toán học trong quá trình giảng dạy” để làm cho học sinh học toán
bằng sự hứng thú và đam mê. Từ ý niệm đến thực tiển không xa và tôi đã
thực hiện phương pháp dạy học này ngay trong năm học 2000 – 2001. Nhưng
do bước đầu thực hiện, nguồn tư liệu còn hạn chế, nên tôi không thể áp dụng
cho tất cả các tiết dạy trên lớp được.
Sau đây tôi xin trình bày hướng giải quyết vấn đề của mình và những
thành công ban đầu để các đồng nghiệp tham khảo.
B. NỘI DUNG, BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT:
I.Quá trình phát triển kinh nghiệm :
1. Biện pháp cụ thể đã thực hiện:
Thông thường khi thực hiện một tiết dạy, tôi làm như sau :
- Nhắc lại các kiến thức cũ có liên quan nội dung bài mới.
- Thường vào bài mới bằng câu : “Tiếp theo hôm nay chúng ta học bài:....”.

- Sau khi để học sinh nêu các cách giải của mình, tôi nêu cách tính
của Gauss. Gauss nhận xét rằng tổng của hai số của từng cặp số cách đều
phía đầu và phía cuối dều bằng nhau, nghóa là : 1+100 = 2+99 =...=
50+51=101. Có 50 cặp như vậy, nên : S= 101.50 = 5050.
- Tôi cho tiếp hai bài tập : “Tính tổng S = 2+4+6+...+98” và “Tính
tổng S = 8+12+16+20+24+28”. Học sinh cũng dùng cách của Gauss tính được
hai tổng trên một cách nhanh chóng.
- Tôi nêu câu hỏi : Các dãy số
1,2,3,...,98,99,100
2,4,6,...,94,96,98
8,12,16,20,24,28
có tính chất gì chung ngoài chúng là số nguyên dương ? Học sinh dễ dàng
phát hiện chúng là các cấp số cộng.
- Khi đó, tôi nêu bài toán tổng quát :” Cho cấp số cộng u
1
, u
2
,
u
3
, ...,u
n-2
, u
n-1
,...Hãy tìm công thức tính tổng S = u
1
+u
2
+...+ u
n

+++++
S
n
=
10
1
1
10
1
1
10
−
−
+
n

Khi n → ∞ thì :
S
n
=
9
100
10
9
1
10
=+
(m)
Sau khi rùa chạy được 100/9 m thì Achille đuổi kòp rùa. Để giải thích
nghòch lý đó ta phải nhờ đến lý thuyết giới hạn.

c) Khi dạy các đònh lý Thales, đònh lý Pythagoras, bất đẳng thức
Cauchy... : Giáo viên có thể giới thiệu sơ lược về cuộc đời và sự nghiệp của
các nhà toán học : Thales (624-548 tr CN), Pythagoras (khoảng 600-570 tr
CN), Cauchy (1789-1857)... Qua những câu chuyện về cuộc đời và sự nghiệp
của các nhà toán học mà tên tuổi đã được gắn liền với công trình đã phát
minh, nó làm cho học sinh càng thâm thuý hơn câu nói của Cauchy: “Con
người sẽ mất, những công trình của họ vẫn ở lại” và từ đó các em sẽ cố gắng
hơn nữa trong học tập, để xứng đáng là những người thừa hưởng những công
trình toán học vô giá.
d) Dùng các lời phát biểu, những lời khuyên của các nhà toán học để
góp phần giáo dục đạo đức công dân :
Giáo dục đạo đức, cũng như hình thành nhân cách cho học sinh có
hiệu quả tích cực là việc làm không chỉ của riêng giáo viên bộ môn dạy giáo
dục công dân mà là nhiệm vụ của mọi giáo viên trong nhà trường xã hội chủ
nghóa. Để thực hiện nhiệm đó, giáo viên dạy toán cần trích dẫn các ý kiến,
các lời khuyên của các nhà toán học đối với sự nghiệp khoa học và phong
cách nghiên cứu khoa học. Sau đây, tôi xin giới thiệu một số câu nói hay và
một số phương châm sống và làm việc của một số nhà toán học :
• Pythagoras :
- Chỉ nên làm việc gì mà kết quả không khiến bạn buồn rầu và
không làm bạn hối hận.
- Không nên làm những cái bạn chưa biết, nhưng hãy đọc tất cả
những điều bạn cần biết và khi đó bạn mới có thể sống một cách an tâm.
Sáng Kiến Kinh Nghiệm : 2000 – 2001 Trang 5
- Chớ coi thường sức khỏe. Hãy dành thời gian thích hợp cho việc
ăn, uống, luyện tập khi cơ thể đòi hỏi.
- Hãy sống giản dò, chớ học đòi xa hoa.
- Đừng nhắm mắt khi muốn ngủ, khi chưa ngẫm nghó kỹ càng về
hành vi và công việc ngày hôm qua.
- Đừng bước qua cái cân (đừng làm mất sự công bằng).

động sáng tạo phi thường như Newton, Leibniz, Euler (1707-1783), Cauchy...
h) Kể về những thành tựu toán học của Việt Nam :
Giáo viên nên kể cho học sinh nghe về cuộc sống và sự nghiệp của
các nhà toán học nước nhà như : GS Hoàng Tụy, GS Lê Văn Thiêm, GS
Nguyễn Cảnh Toàn, GS Đặng Đình Áng ,...Kể về các thành công của các học