BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
-----------------------

LÊ NHÃ PHƯƠNG

QUẢN LÝ KIẾN TRÚC CẢNH QUAN
KHU VỰC TIÊN PHƯƠNG, THỊ TRẤN
SINH THÁI CHÚC SƠN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ & CÔNG TRÌNH

Hà Nội, năm 2015


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
-----------------------

LÊ NHÃ PHƯƠNG
KHÓA: 2013-2015

QUẢN LÝ KIẾN TRÚC CẢNH QUAN
KHU VỰC TIÊN PHƯƠNG, THỊ TRẤN
SINH THÁI CHÚC SƠN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Tác giả luận văn

Lê Nhã Phương


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sỹ là công trình nghiên cứu khoa học độc lập
của tôi. Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực
và có nguồn gốc rõ ràng.

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Lê Nhã Phương


MỤC LỤC
Lời cảm ơn ..........................................................................................................
Lời cam đoan .......................................................................................................
Mục lục ................................................................................................................
Danh mục các chữ viết tắt ...................................................................................
Danh mục bảng, biểu...........................................................................................
Danh mục hình minh họa ....................................................................................
Mở đầu .............................................................................................................. 1
Lý do chọn đề tài ....................................................................................... 1
Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................. 2
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ............................................................. 3
Nội dung nghiên cứu ................................................................................. 3
Phương pháp nghiên cứu........................................................................... 4
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài .................................................. 4

1.2.2.

Điều kiện tự nhiên .................................................................... 7

1.2.3.

Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội ...................................... 8


1.3.

Thực trạng kiến trúc cảnh quan khu vực Tiên Phương, TTST

Chúc Sơn, TP Hà Nội................................................................................ 9
1.3.1.

Nhận diện cảnh quan khu vực Tiên Phương ............................ 9

1.3.2.

Thực trạng các công trình kiến trúc ....................................... 10

1.3.3.

Thực trạng không gian công cộng ......................................... 18

1.3.4.

Thực trạng không gian khu vực làng nghề ............................ 18



1.5.2.

Thực trạng về sự tham gia của cộng đồng ............................. 30

1.6.

Các vấn đề cần nghiên cứu trong công tác quản lý kiến trúc cảnh

quan xã Tiên Phương, huyện Chương Mỹ .............................................. 31
CHƯƠNG 2. CƠ SỞ KHOA HỌC ĐỂ NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KIẾN
TRÚC CẢNH QUAN KHU VỰC TIÊN PHƯƠNG, TTST CHÚC SƠN,
TP HÀ NỘI
2.1.

............................................................................................ 33

Cơ sở lý luận ................................................................................ 33

2.1.1.

Lý thuyết về tổ chức kiến trúc cảnh quan trong quy hoạch đô

thị

................................................................................................ 33

2.1.2.

Nội dung quản lý kiến trúc cảnh quan ................................... 34


2.3.3.

Các yếu tố kỹ thuật, công nghệ .............................................. 63

2.3.4.

Năng lực bộ máy quản lý ....................................................... 63

2.4.

Kinh nghiệm trong nước và quốc tế ............................................. 64

2.4.1.

Kinh nghiệm trong nước ........................................................ 64

2.4.2.

Kinh nghiệm quốc tế .............................................................. 65

CHƯƠNG 3. ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP QUẢN LÝ KIẾN TRÚC CẢNH
QUAN KHU VỰC TIÊN PHƯƠNG, TTST CHÚC SƠN, TP HÀ NỘI ... 71
3.1.

Quan điểm, mục tiêu và nguyên tắc ............................................. 71

3.1.1.

Quan điểm .............................................................................. 71

3.3.2.

Khu vực công cộng ................................................................ 75

3.3.3.

Khu vực sản xuất – làng nghề ................................................ 76

3.3.4.

Khu vực cây xanh và không gian mở .................................... 76


3.3.5.
3.4.

Khu vực tâm linh đặc thù ....................................................... 77

Sự tham gia của cộng đồng trong công tác quản lý ..................... 78

3.4.1.

Các nội dung tham gia của cộng đồng trong quản lý kiến trúc

cảnh quan............................................................................................. 78
3.4.2.

Các bước tham gia của cộng đồng: ........................................ 79

3.4.3.


Cụm từ viết tắt

BXD

Bộ Xây dựng

CP

Chính phủ

HĐND

Hội đồng nhân dân

UBND

Ủy ban nhân dân

KTCQ

Kiến trúc cảnh quan

QLĐT

Quản lý đô thị

TKĐT

Thiết kế đô thị

Bảng 1.1

Tổng giá trị hàng năm theo ngành kinh tế

8

Bảng 1.2

Hiện trạng các công trình xây dựng cơ bản

10

Bảng 1.3

Bảng thống kê nhà ở

12

Bảng 1.4

Tổng hợp các công trình văn hóa tâm linh xã

16

Tiên Phương
Bảng 2.1

Dân số phát triển mới của TTST Chúc Sơn

45

Hình 1.3

Trường THCS Tiên Phương

11

Hình 1.4

Khu đất nền xây dựng trụ sở mới của UBND xã

12

Tiên Phương biến thành bãi chứa rác
Hình 1.5

Ngôi nhà cổ tuổi thọ 200 năm tại làng Cổ Pháp, xã

13

Tiên Phương
Hình 1.6

Nhà ở tại khu vực núi Tiên Phương

13

Hình 1.7

Gác khánh chùa Trăm Gian trước và sau khi bị phá



Sơ đồ minh họa các thành phần của kiến trúc cảnh

34

quan
Hình 2.2

Hoạt động xây dựng theo Luật xây dựng 2014

34

Hình 2.3

Nội dung Quy hoạch và Quản lý quy hoạch theo

36

Luật quy hoạch đô thị
Hình 2.4

Sơ đồ nội dung quản lý không gian, kiến trúc, cảnh
quan đô thị (theo Nghị định 38/2010/NĐ-CP)

37


Hình 2.5

Bản đồ định hướng phát triển không gian thị trấn

quan đô thị
Hình 2.10

Hình ảnh khu đô thị Phú Mỹ Hưng

64

Hình 2.11

Thành phố Vasteras

68

Hình 2.12

Tây Hồ, Hàng Châu

69

Hình 2.13

Khu Chinatown, Singapore

70

Hình 3.1

Cơ cấu tổ chức của việc quản lý và bảo tồn di sản

78

lang xanh, sẽ hỗ trợ chức năng cho đô thị trung tâm, tạo động lực thúc đẩy
phát triển kinh tế xã hội vùng nông thôn và đáp ứng các nhu cầu phát triển đô
thị hóa, dịch vụ, hạ tầng tại khu vực nông thôn. Thị trấn sinh thái Chúc Sơn sẽ
được phát triển mở rộng từ thị trấn hiện hữu về phía Bắc và Tây Bắc bao gồm
các xã: Tiên Phương, Phụng Châu, Phú Nghĩa, Ngọc Hòa, Thụy Hương –
huyện Chương Mỹ và phường Biên Giang – quận Hà Đông; với chức năng
chủ yếu là: trung tâm về giáo dục đào tạo, y tế, dịch vụ du lịch, công nghiệp,
tiểu thủ công nghiệp trên cơ sở tiếp tục phát triển các dự án công nghiệp, đào


2

tạo, đô thị sinh thái hiện có trên địa bàn, khai thác lợi thế các trục quốc lộ 6,
nam quốc lộ 6, trục kinh tế Bắc Nam đi qua khu vực thị trấn tạo điều kiện kết
nối thuận lợi với đô thị trung tâm và các xã nông thôn nằm trong huyện
Chương Mỹ.
Thị trấn sinh thái Chúc Sơn mở rộng trên cơ sở thị trấn Chúc Sơn hiện hữu và
một số xã lân cận đã dẫn đến hiện tượng: một số xã hoàn toàn trở thành một
phần của đô thị nhưng một số xã khác chỉ có một phần diện tích thuộc đô thị.
Phần còn lại của các xã này vẫn thuộc khu vực nông thôn. Vì vậy sẽ có sự
thay đổi về quy mô xã, địa giới hành chính xã, và đặc biệt là lối sống của
người nông dân nơi đây. Đây chính là một trong những vấn đề của đô thị hóa
nông thôn. Bên cạnh đó, các xã này thuộc khu vực hành lang xanh Hà Nội
nên việc định hướng phát triển và quản lý kiến trúc cảnh quan khu vực này
càng cần được nghiên cứu chuyên sâu nhằm tìm ra những giải pháp chiến
lược và cụ thể đối với từng khu vực trong hành lang xanh Hà Nội.
Tiên Phương là một trong những khu vực đang gặp phải vấn đề nêu trên trong
quá trình đô thị hóa và mở rộng Thị trấn sinh thái Chúc Sơn. Xã Tiên Phương
có những khu vực đặc biệt có giá trị về cảnh quan và lịch sử - văn hóa cần
phải quan tâm như: di tích văn hóa chùa Trăm Gian, cảnh quan khu vực núi

 Phạm vi nghiên cứu
Xã Tiên Phương thuộc TTST Chúc Sơn, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội,
Quy mô : 736,01 ha
Thời gian: Đến năm 2030
Nội dung nghiên cứu
- Nghiên cứu thực trạng Quản lý kiến trúc cảnh quan tại xã Tiên Phương,
huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội.
- Nghiên cứu cơ sở khoa học và thực tiễn của đề tài.
- Đề xuất giải pháp quản lý kiến trúc cảnh quan xã Tiên Phương, huyện
Chương Mỹ, TP Hà Nội.


4

Phương pháp nghiên cứu
- Công tác đánh giá, phân tích hiện trạng: Phương pháp thu nhập thông
tin, tập hợp nghiên cứu tài liệu, điều tra khảo sát tại địa phương.
- Phương pháp tiếp cận hệ thống, phương pháp tiếp cận logic, phân tích
và tổng hợp các vấn đề về quản lý kiến trúc cảnh quan khu vực.
- Phương pháp tham khảo ý kiến chuyên gia, lấy ý kiến của người dân
liên quan trong lĩnh vực quản lý kiến trúc cảnh quan.
- Đánh giá các kết quả nghiên cứu, so sánh, đối chiếu và đề xuất các giải
pháp nhằm nâng cao công tác quản lý.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
 Ý nghĩa khoa học
Bảo tồn và phát huy kiến trúc cảnh quan có giá trị lâu đời tại các xã trong khu
vực hành lang xanh Hà Nội trong quá trình đô thị hóa.
Là tài liệu tham khảo cho công tác nghiên cứu, giảng dạy.
 Ý nghĩa thực tiễn
Đưa ra các giải pháp quản lý kiến trúc cảnh quan khu vực Tiên Phương, TTST

trấn sinh thái Chúc Sơn trong tương lai. Đồng thời, đây là khu vực có cảnh
quan thiên nhiên đẹp, thuận lợi để tạo dựng một khu vực có hình ảnh kiến trúc
hấp dẫn và phù hợp với cảnh quan chung của toàn Thị trấn.
Quản lý kiến trúc cảnh quan là công cụ quan trọng để quản lý đô thị nói
chung và quản lý kiến trúc cảnh quan nói riêng, Có quản lý sự phát triển thì
đô thị mới phát triển có trật tự và bền vững.
Qua đánh giá tổng hợp về hiện trạng cho thấy khu vực Tiên Phương
còn tồn tại nhiều vấn đề cần giải quyết. Xã Tiên Phương hiện nay chưa có
công tác quản lý kiến trúc cảnh quan thật đúng nghĩa do địa phương chưa hực
sự có đầy đủ công cụ và cơ chế để quản lý. Đây là một thực trạng đáng lưu ý
và cần có nghiên cứu để thực hiện tốt hơn.
Ngoài ra, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng để quản lý kiến trúc cảnh quan
tốt, đạt hiệu quả cần có một chính quyền mạnh, đội ngũ cán bộ có năng lực
chuyên môn, đồng thời cần có sự tham gia tích cực của cộng đồng dân cư.

2. Kiến nghị
Quản lý kiến trúc cảnh quan ngày càng đóng vai trò quan trọng trong công
tác phát triển đô thị, đặc biệt là trong thời kỳ đô thị hóa một cách nhanh chóng
như hiện nay. Để thực hiện mục tiêu đó cần:
- Quản lý kiến trúc cảnh quan cần được các cấp chính quyền quan tâm chỉ
đạo một các đồng bộ và yêu các các chủ đầu tư nghiêm túc thực hiện. Tăng
cường hiệu lực chỉ đạo của Chính phủ, các bộ ngành đặc biệt là của UBND TP
Hà Nội, UBND huyện Chương Mỹ. Đưa ra việc thanh tra và giám sát liên


86

ngành, có sự phối hợp quản lý giữa các cơ quan chức năng.
- Các cơ quan chuyên ngành hoàn thiện bổ sung các văn bản về quy định
cho công tác quản lý kiến trúc cảnh quan đô thị. Các văn bản này ghi rõ quyền

8. Hàn Tất Ngạn (1996), Kiến trúc cảnh quan đô thị, NXB Xây Dựng
9. Đào

Thế

Tuấn

(2009),

Đô

thị

hóa

vùng

ven

ở

Hà

Nội,

www.dothivietnam.org
10.Đàm Thu Trang (2006), Thiết kế kiến trúc cảnh quan khu ở, NXB Xây
Dựng
11.Viện bảo tồn di tích, Urban Solutions (2008), Quản lý di sản đô thị trong
bối cảnh phát triển đô thị ở Việt Nam