TÊN ĐỀ TÀI
CÔNG TÁC PHỔ BIẾN GIÁO DỤC PHÁP LUẬT
ĐỐI VỚI CÔNG CHỨC, VIÊN CHỨC, NGƯỜI LAO ĐỘNG
TRONG CÁC TRƯỜNG THPT.
I.

LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trong những năm qua, ngành Giáo dục và Đào tạo đã quán triệt, thực hiện
Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 09/12/2003 của Ban Bí thư Trung ương Đảng (Khóa
IX) về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phổ biến, giáo dục pháp
luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân, Luật Phổ biến,
giáo dục pháp luật năm 2012. Qua đó, từng bước củng cố xây dựng đội ngũ, đổi
mới nội dung phương pháp giảng dạy nhằm phát huy tối đa hiệu quả công tác
tuyên truyền pháp luật, chế độ chính sách của Nhà nước đến với mọi đối tượng
trong nhà trường. Từng bước nâng cao trình độ hiểu biết pháp luật, giúp cán bộ,
công chức, viên chức biết tự bảo vệ mình và tự giác chấp hành pháp luật, làm tròn
nghĩa vụ, trách nhiệm của mình; hình thành nếp sống và làm việc theo Hiến pháp
và pháp luật góp phần xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Đối tượng của công tác phổ biến giáo dục pháp luật trong các trường THPT
có thể được chia thành 02 nhóm: người học và cán bộ, công chức, viên chức, người
lao động. Với nhóm đối tượng là cán bộ, công chức, viên chức, người lao động có
đặc điểm là số lượng đông đảo hơn so với các ngành khác trong đó phần động là
những nhà giáo, những người vừa là chủ thể, vừa là đối tượng phổ biến giáo dục
pháp luật. Do công tác, làm việc trong ngành giáo dục nên họ có nhu cầu học tập,
nâng cao trình độ nói chung trong đó có trình độ pháp lý cao hơn các đối tượng
khác. Hiện nay chúng ta đang tiến hành đối mới giáo dục theo hướng chuẩn hóa,
hiện đại hóa, xã hội hóa trên cơ sở tăng cường quản lý nhà nước bằng pháp luật, vì
vậy việc tìm hiểu và thực hiện đúng pháp luật là yêu cầu bức thiết. Nếu đội ngũ
này xử sự đúng pháp luật thì một mặt sẽ đảm bảo sự phát triển giáo dục một cách
lành mạnh, mặt khác sẽ tạo niềm tin đôi với xã hội. Ngược lại nếu đội ngũ này vi

Cao Thị Xuân.
Tuy nhiên, các công trình trên đã nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản về
giáo dục pháp luật, có công trình nghiên cứu về đối tượng cụ thể. Nhưng chưa có
một công trình nào nghiên cứu một cách chuyên sâu về vấn đề phổ biến, giáo dục
pháp luật đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong ngành giáo
dục
Theo số liệu thống kê năm học 2016-2017, tại 70 trường THPT trên địa bàn
tỉnh Đồng Nai đội ngũ công chức, viên chức, người lao động tại có số lượng 5103
người, trong đó cán bộ quản lý: 186, giáo viên: 3898, nhân viên 990. Hầu hết đội
ngũ này có trình độ học vấn, chuyên môn cao, nhiều người có khả năng sư phạm
tốt. So với yêu cầu của người làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật thì đội ngũ
nhà giáo và cán bộ, quản giáo dục đã đạt được những yêu cầu khá cơ bản. Đây có
thể coi là một thế mạnh của ngành giáo dục mà ngành khác không có được. Có thể
coi các nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục vừa là người giảng dạy văn hóa, vừa là
người giáo dục nhân cách, đồng thời là những báo cáo viên pháp luật tiềm năng.
Nếu được bồi dưỡng về trình độ pháp lý nhất định thì đội ngũ này có thể có đóng
góp hữu ích vào công tác phổ biến, giáo dục pháp luật nói chung. Do công tác, làm
việc trong ngành giáo dục nên họ có nhu cầu học tập, nâng cao trình độ nói chung
2


trong đó có trình độ pháp lý. Vì vậy công tác tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật
cho các đối tượng này dễ dàng hơn các đối tượng khác và khả năng phổ biến giáo
dục pháp luật cho các đối tượng này có thể thực hiện một cách trực tiếp, liên tục,
bài bản và hiệu quả cao. Nếu quan tâm đúng mức thì các cơ sở giáo dục sẽ có đóng
góp to lớn không chỉ trong việc phổ biến, giáo dục pháp luật tới cán bộ, công chức,
giáo viên mà còn là một kênh phổ biến, giáo dục pháp luật hiệu quả trong xã hội.
Tuy nhiên, nhận thức một số cán bộ quản lý, cán bộ, công chức, viên chức về
vị trí, vai trò, ý nghĩa, tác dụng của công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp
luật chưa được sâu sắc. Vẫn còn những tổ chức, cá nhân không gương mẫu chấp

Nhận thực là khâu đầu tiên, quan trọng đối với mọi lĩnh vực công tác. Việc
xác định công tác phổ biến, giáo dục pháp luật là nhiệm vụ chính trị quan trọng của
cơ quan, đơn vị hay không phụ thuộc vào nhận thức của lãnh đạo. Có những nơi
lãnh đạo chỉ chú trọng giải quyết những bức xúc mà ít quan tâm đến công tác phổ
biến, giáo dục pháp luật. Ngược lại, có nơi nhìn nhận công tác phổ biến, giáo dục
pháp luật như là sự chuẩn bị để bước vào các “cuộc chơi” một cách chủ động và tự
tin. Và đặc biệt nếu đội ngũ quản lý, viên chức, giáo viên và người lao động nhận
thức tốt là nền tảng để truyền nhận thức tới các thế hệ học sinh.
* Cần thống nhất một số nhận thức cơ bản sau:
- Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật là nhiệm vụ chính thức, có ý nghĩa
quan trọng đối với tất cả các cơ quan quản lý giáo dục và các cơ sở giáo dục; các
cơ quan nhà nước và các tổ chức đoàn thể trong toàn ngành.
- Nâng cao chất lượng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đối với các đối
tượng là cán bộ, công chức, viên chức và nhà giáo là phải nâng cao chất lượng các
nội dung giảng dạy pháp luật trong trường, nâng cao hiệu quả các hình thức tuyên
truyền.
- Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật phải được tiến hành thường xuyên,
liên tục gắn với thực hành pháp luật và nêu gương thực hiện pháp luật.
- Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật phải được tổ chức có hệ thống với sự
phân công, phối hợp chặt chẽ giữa các chủ thể; phải có kế hoạch riêng với điều
kiện đảm bảo về mặt pháp lý, về vật chất, về con người dưới sự lãnh đạo trực tiếp
của tổ chức Đảng các cấp.
- Kết hợp chặt chẽ giữa phổ biến, giáo dục pháp luật với giáo dục đạo đức,
xây dựng môi trường văn hóa và xử lý nghiệm các hành vi vi phạm pháp luật.
* Để nâng cao nhận thức về công tác phổ biến, giáo dục pháp luật có thể áp
dụng một số giải pháp:
- Các cơ quan quản lý ban hành các kế hoạch, văn bản hướng dẫn chi tiết thực
hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật tại các cơ sở giáo dục. Nhằm đảm bảo
tính đồng bộ, thống nhất và kiểm soát công tác phổ biến, giáo dục pháp luật tại cơ
sở. Đối với quán triệt các văn bản chỉ đạo công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và

trợ, phối hợp với các cơ quan, ban ngành của địa phương. Hoạt động của tổ chức
này không những tạo ra sức mạnh tổng hợp mà còn có khả năng giải quyết những
khó khăn vướng mắc về phương tiện, tài liệu, kinh phí
* Rà soát, xây dựng đội ngũ công chức, viên chức phụ trách công tác phổ
biến, giáo dục pháp luật. Các công chức, viên chức này là nồng cốt để tham mưu
Hiệu trưởng thực hiện các hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhà
trường. Và đây cũng là cơ sở để cơ quan quản lý nhà nước xây dựng chương trình,
kế hoạch đào tạo bồi dưỡng về kiến thức pháp luật, kỹ năng tuyên truyền.
* Trình độ và năng lực của giáo viên giảng dạy môn giáo dục công dân cũng
là một trong những yếu tố quyết định đến chất lượng công tác phổ biến, giáo dục
pháp luật trong các trường THPT. Hiện nay số lượng giáo viên dạy môn giáo dục
công dân đã được chú ý và dần được nâng lên cả về số lượng và chất lượng nhưng
vẫn chưa thể đáp ứng được nhu cầu hiện nay. Vì vậy, muốn có đội ngũ giáo viên
5


tương xứng với nhiệm vụ đào tạo trong giai đoạn tới thì cần thực hiện các giải
pháp sau:
- Thường xuyên khảo sát, đánh giá tình hình giáo viên giảng dạy môn giáo
dục công dân để có kế hoạch đào tạo giáo viên cho phù hợp với tình hình thực tế.
Có thể khuyến khích các giáo viên giáo viên giảng dạy môn giáo dục công dân đi
học bằng 2 về luật để sau 3 đến 5 năm các giáo viên này đều được bồi dưỡng
chuyên môn về pháp luật đủ đáp ứng yêu cầu giảng dạy. Chính những giáo viên
này sẽ là đội ngũ báo cáo viên nòng cốt của trường, của ngành và họ cũng là những
“Luật sư tương lai” trong công tác quản lý của các Hiệu trưởng, các viên chức,
giáo viên và học sinh.
3. Đưa pháp luật vào thực tiễn công tác và cuộc sống
- Trước hết, đưa Luật Phổ biến giáo dục pháp luật vào cuộc sống, nhằm tạo
cơ sở pháp lý ổn định, đồng bộ, thống nhất để nâng cao hiệu quả hoạt động giáo
dục pháp luật trong nhà trường nói chung và giáo dục pháp luật trong các trường

+ Khi có các vấn đề “nóng” liên quan đến ngành thì Hiệu trưởng có thể cập
nhật đầy đủ thông tin để định hướng, giải thích cho viên chức, người lao động
trong đơn vị tránh việc viên chức, người lao động có những bình luận không đúng
hoặc bị kẻ xấu lợi dụng.
- Trong công tác quản lý, Hiệu trưởng phải nêu cao tính “thượng tôn” pháp
luật đặc biệt là việc xử lý các hành vi phạm pháp luật thuộc thẩm quyền. Hiệu
trưởng phải thường xuyên cập nhật các văn bản mới, nắm rõ các văn bản hết hiệu
lực. Các văn bản quản lý, điều hành trong đơn vị phải có các căn cứ pháp lý rõ
ràng.
- Công chức, viên chức, người lao động đặc biệt là giáo viên vừa là chủ thủ
phổ biến, giáo dục pháp luật vừa là đối tượng được phổ biến, giáo dục pháp luật.
Do vậy, bản thân mỗi công chức, viên chức, người lao động nêu cao tinh thần tự
tìm hiểu pháp luật. Thông qua họat động này mà mỗi công chức, viên chức, người
lao động tự bồi dưỡng, nâng cao trình độ hiểu biết về pháp luật cho mình một cách
chủ động, linh hoạt. Trong bối cảnh đổi mới toàn diện giáo dục và đào tạo thì số
lượng văn bản quy phạm pháp luật cũng như các chỉ đạo, hướng dẫn trong ngành
ngày càng nhiều thì việc đẩy mạnh ý thức tự học tập, tìm hiểu về pháp luật càng trở
thành hình thức quan trọng. Để phát huy mặt tích cực của hình thức này, cùng với
việc xây dựng ý thức tự giác học tập thì lãnh đạo nhà trường cần phải có sự hướng
dẫn, tạo điều kiện thuận lợi trong việc cung cấp kịp thời nguồn tài liệu, thời gian,
có hình thức khuyến khích, động viên để mỗi công chức, viên chức, người lao
động có động lực tự nghiên cứu.
- Cán bộ phụ trách công tác phổ biến, giáo dục pháp luật của trường cần tham
mưu Hiệu trưởng đa dạng các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật phù hợp tình
hình thực tế tại các trường học. Và qua việc đa dạng hóa các hình thức phổ biến,
giáo dục pháp luật thì Hiệu trưởng có thể khảo sát việc nhận thức và sự hiểu biết
pháp luật của viên chức, người lao động trong nhà trường.
Việc gắn pháp luật với thực tiễn công tác và cuộc sống sẽ tạo nên một ngôi
trường ”sống và làm việc theo pháp luật” đáp ứng yêu cảu của đổi mới toàn diện
giáo dục và xây dựng một tập thể đoàn kết, gắn bó, hạn chế được các khiếu nại, tố

phiếu, thẻ đọc...;
+ Dự toán kinh phí xây dựng ban đầu và kinh phí hoạt động hàng năm của tủ
sách (được xác định trên cơ sở nhu cầu mua sách, trang thiết bị phục vụ và chi phí
khai thác, bảo quản tủ sách, chi phí hoạt động của tủ sách...).
* Ban hành quyết định xây dựng tủ sách pháp luật
Trong quyết định về xây dựng tủ sách pháp luật cần có những nội dung sau:
+ Loại hình tủ sách;
+ Nơi đặt tủ sách;
+ Các loại sách, báo tạp chí cần có trong tủ sách;
+ Cán bộ phụ trách tủ sách;
+ Nhiệm vụ của cán bộ phụ trách tủ sách;
+ Các hoạt động chủ yếu của tủ sách;
8


+ Nguồn kinh phí bổ sung sách hàng năm.
Đồng thời, sau khi ban hành quyết định xây dựng tủ sách, Thủ trưởng cơ
quan, đơn vị cũng cần ban hành quyết định phê duyệt quy chế khai thác, sử dụng tủ
sách.
* Xây dựng quy chế hoạt động của tủ sách.
* Một tủ sách pháp luật thường có các loại sách, tài liệu sau:
- Các văn kiện, nghị quyết của Đảng;
- Công báo, các văn bản pháp luật hiện hành của Nhà nước phục vụ việc
nghiên cứu, tham khảo, tra cứu, viện dẫn, áp dụng pháp luật vào từng lĩnh vực
chuyên môn, nghiệp vụ của cán bộ, giáo viên chuyên môn, nhân viên và việc tìm
hiểu pháp luật của cán bộ, giáo viên chuyên môn, nhân viên, học sinh, sinh viên,
học viên... Loại văn bản này bao gồm Hiến pháp, các bộ luật, đạo luật, các văn bản
hướng dẫn thi hành luật trong các lĩnh vực nhà nước, hành chính, dân sự, hình sự,
hôn nhân - gia đình, tài chính, kinh tế, lao động...
- Các tài liệu nghiên cứu, chuyên khảo, bình luận khoa học về pháp luật, các

- Các hình thức phục vụ;
- Thời gian phục vụ;
- Điều kiện và thủ tục mượn sách, báo, tài liệu pháp luật;
- Trách nhiệm của bạn đọc;
- Xử lý đối với các trường hợp làm hư hỏng hoặc làm mất sách báo, tài liệu
pháp luật.
Lưu ý: Quy chế quản lý, khai thác tủ sách pháp luật phải được niêm yết công
khai.
* Mở sổ theo dõi về hoạt động của tủ sách pháp luật: sổ đăng ký, sổ mượn
* Hoạt động thông tin, tuyên truyền, giới thiệu sách, báo
+ Tuyên truyền, giới thiệu sách, báo bằng phương pháp trực quan:
Trưng bày giới thiệu sách, báo trên giá, trong tủ (trưng bày sách mới, theo
chuyên đề).
Thông báo sách mới. Trong bảng danh mục này có các nội dung: tên sách, nơi
xuất bản, nhà xuất bản, năm xuất bản, số trang (đối với những nơi có điều kiện thì
có thể có thêm phần tóm tắt nội dung sách). Bảng thông báo này được dán ở trụ sở
nơi đặt tủ sách hoặc ở bảng tin của trường học hoặc được thông báo trên hệ thống
truyền thanh đơn vị để cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh, sinh viên, học viên
biết tìm đọc.
+ Giới thiệu sách, báo bằng tuyên truyền miệng: cán bộ thư viên giới thiệu
sách mới dưới cờ hoặc trong các cuộc họp toàn thể cán bộ, nhân viên.
+ Tổ chức điểm sách, giới thiệu sách trên hệ thống truyền thanh cơ sở.
+ Tuyên truyền, giới thiệu sách, báo bằng các cuộc thi tìm hiểu pháp luật: cán
bộ quản lý tủ sách pháp luật cần phối hợp với các cơ quan, đoàn thể, trường học
đóng trên địa bàn để tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật theo chuyên đề. Bảng
câu hỏi và các câu trả lời đều có thể tìm thấy trong các sách, tài liệu hiện có trong
tủ sách pháp luật. Bằng hình thức này sẽ thu hút được nhiều bạn đọc đến với tủ
sách pháp luật, qua đó nâng cao hiểu biết của cán bộ, giáo viên, nhân viên, học
sinh, sinh viên, học viên về các vấn đề pháp luật cụ thể.
* Tăng cường thực hiện hình thức túi sách pháp luật

5. Vấn đề đảm bảo kinh phí.
Công tác giáo dục pháp luật đạt hiệu quả cao khi có sự đầu tư kinh phí đúng
mức cho hoạt động này. Hiện nay vấn đề kinh phí áp dụng theo Thông tư liên tịch
số 14/2014/TTLT-BTC-BTP ngày 27/01/2014 của liên bộ Bộ Tài chính và Bộ Tư
pháp Quy định việc lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí ngân sách
nhà nước bảo đảm cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và chuẩn tiếp cận
pháp luật của người dân tại cơ sở. Nguồn kinh phí cho công tác phổ biến, giáo dục
pháp luật thoe Thông tư liên tịch quy định “Kinh phí phổ biến, giáo dục pháp luật
và chuẩn tiếp cận pháp luật của các cơ quan, đơn vị thụ hưởng ngân sách nhà nước
do ngân sách nhà nước bảo đảm và huy động từ các nguồn kinh phí hợp pháp
khác”. Qua thông tư này tác giả thấy mức chi thực hiện nhiệm vụ phổ biến, giáo
dục pháp luật trả thù lao về vấn đề như: soạn thảo đề cương và đi báo cáo bài của
các báo cáo viên còn thấp, chưa tương xứng, không phù hợp với tình hình thực tế
11


vì vậy cần sửa đổi, bổ sung một số điểm trong thông tư cho phù hợp tình hình thực
tế. Hiệu trưởng các trường chỉ đạo cán bộ phủ trách công tác phổ biến, giáo dục
pháp luật tham mưu xây dựng kế hoạch hoạt động chi tiết theo từng năm, phối hợp
với kế toán đơn vị xây dựng dự toán kinh phí thực hiện công tác phổ biến, giáo dục
pháp luật cụ thể.
Bên cạnh nguồn ngân sách bố trí trực tiếp cho công tác phổ biến, giáo dục
pháp luật theo Thông tư liên tịch số 14/2014/TTLT-BTC-BTP, trong thời gian tới
cần sự quan tâm, ủng hộ các cấp, có thẩm quyền, các lãnh đạo các trường cần quan
tâm đầu tư kinh phí trang bị các phương tiện hiện đại để phục vụ giảng dạy, đảm
bảo kinh phí thường xuyên cho hoạt động giáo dục pháp luật như tổ chức các cuộc
thi, làm panô, áp phích, phát tờ rơi, tài liệu tham khảo....
IV. HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI
Từ việc phân tích thực trạng, tác giả xin nêu lên một số giải pháp nâng cao
công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đối với công chức, viên chức, người lao động

NGƯỜI VIẾT

Đặng Thị Hằng

PHỤ LỤC
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 09/12/2003 của Ban Bí thư Trung ương Đảng
(Khóa IX) về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phổ biến, giáo dục
pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân
2. Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật;
3. Thông tư liên tịch số 14/2014/TTLT-BTC-BTP ngày 27/01/2014 của liên
bộ Bộ Tài chính và Bộ Tư pháp Quy định việc lập dự toán, quản lý, sử dụng và
quyết toán kinh phí ngân sách nhà nước bảo đảm cho công tác phổ biến, giáo dục
pháp luật và chuẩn tiếp cận pháp luật của người dân tại cơ sở.
4. Phùng Văn Tửu, Giáo dục ý thức pháp luật để tăng cường pháp chế xã hội
chủ nghĩa và xây dựng con người mới, Tạp chí Giáo dục lý luận, số 4/1985;
5. Nguyễn Trọng Bích, Giáo dục ý thức pháp luật, Tạp chí Xây dựng Đảng,
số 4/1989. Xã hội hóa công tác phổ biến giáo dục pháp luật trong tình hình mới,
Hồ Việt Hiệp, Tạp chí Dân chủ và pháp luật, số 9/2000.
6. Nguyễn Đức Giao, Nguyễn Văn Hoan, Nguyễn Đắc Bình, Trần Ngọc
Đường, Lê Đình Khiên, Dương Thanh Mai, Đinh Xuân Thảo. “Một số vấn đề về
phổ biến giáo dục pháp luật trong giai đoạn hiện nay”
13


7. Đề tài khoa học cấp nhà nước, mã số KX.07-17, Cơ sở khoa học của việc
xây dựng ý thức pháp luật và lối sống theo pháp luật, Viện Nhà nước và pháp luật Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn chủ trì.
8. Đề tài khoa học cấp Bộ, mã số 92-98-223-ĐT, Một số vấn đề lý luận và
thực tiễn về giáo dục pháp luật trong thời kỳ đổi mới, Viện Nghiên cứu Khoa học
pháp lý - Bộ Tư pháp.