Phần 1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Như chúng ta đã biết ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp giữa con người với
con người, là cầu nối giữa người dạy và người học. Ngôn ngữ nói, đọc, viết có ý
nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc phát triển nhân cách của con người đặc biệt
là trẻ nhỏ. Lứa tuổi mầm non là thời kỳ phát triển ngôn ngữ tốt nhất. Là giai
đoạn có nhiều điều kiện thuận lợi cho sự lĩnh hội ngôn ngữ nói và các kỹ năng
nghe, hiểu, trả lời câu hỏi của trẻ. Phát triển ngôn ngữ và giao tiếp có ảnh hưởng
đến tất cả các lĩnh vực phát triển khác của trẻ. Vì vậy, ngôn ngữ có ý nghĩa quan
trọng đến việc phát triển toàn diện cho trẻ mầm non.
Ngôn ngữ là công cụ giúp trẻ hoạt động vui chơi và nhận thức thế giới xung
quanh. Ngôn ngữ là cầu nối để trẻ trao đổi ý tưởng, giao lưu tình cảm trong quá trình
chơi. Giúp cho khả năng tư duy và trí tưởng tượng của trẻ được phát triển.
Ngôn ngữ phát triển tình cảm, đạo đức thẩm mĩ. Trong quá trình giao tiếp,
người lớn luôn hướng dẫn, uốn nắn hành vi của trẻ bằng lời nói, nét mặt, nụ
cười, khiến trẻ có thể nhận ra hành vi của mình đúng hay sai. Bằng con đường
đó, đứa trẻ dần được hình thành những thói quen tốt, đồng thời thông qua ngôn
ngữ trẻ nhận thức được cái hay, cái đẹp trong cuộc sống xung quanh. Những
bông hoa, những hàng cây, con đường, những cảnh đẹp của làng quê...Trẻ sẽ có
nhiều ấn tượng đẹp và có ý thức giữ gìn cái hay, cái đẹp.
Ngôn ngữ còn giúp trẻ hòa nhập với cộng đồng và trở thành thành viên của
cộng đồng. Nhờ có những chỉ dẫn của người lớn, trẻ dần hiểu được những quy
định chung của cộng đồng, nhờ có ngôn ngữ trẻ dễ dàng tiếp cận những chuẩn
mực đạo đức của xã hội và hòa nhập xã hội tốt hơn. [1]
Phát triển ngôn ngữ sẽ giúp trẻ sớm tiếp thu những giá trị thẩm mĩ trong
thơ ca, truyện kể - những tác phẩm nghệ thuật là ngôn từ đầu tiên người lớn có
thể đem đến cho trẻ từ những ngày thơ ấu. Đó là sự tác động của lời nói nghệ
thuật như một phương tiện hữu hiệu giáo dục thẩm mĩ cho trẻ.[2]
Nhờ có ngôn ngữ mà trẻ nhận thức được cái hay, cái đẹp của thế giới xung
quanh. Thông qua ngôn ngữ văn học như thơ, truyện, đồng dao, ca dao, trẻ nhận

2. Mục đích nghiên cứu
Đưa ra một số biện pháp giúp trẻ 18 – 24 tháng tuổi phát triển ngôn ngữ rõ
ràng mạch lạc.
Giúp trẻ mạnh dạn tự tin trong học tập và giao tiếp với mọi người, bày tỏ
được nhu cầu của mình với người khác bằng ngôn ngữ.
3. Đối tượng nghiên cứu
Trẻ nhà trẻ từ 18 - 24 tháng tuổi khu Tân Thành, Trường Mầm non Tân Phúc
4. Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình thực hiện các biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 18 – 24
tháng tuổi qua các hoạt động chăm sóc giáo dục tôi đã sử dụng các phương pháp sau:
- Phương pháp tham khảo tài liệu
- Phương pháp khảo sát
- Phương pháp đàm thoại
- Phương pháp thống kê, xử lí số liệu
- Phương pháp trao đổi phụ huynh

2


Phần II
NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1. Cơ sở lý luận
Ngôn ngữ được coi là công cụ quan trọng giúp con người chiếm lĩnh và
chinh phục tri thức khoa học. Các kết quả nghiên cứa của nhiều nhà khoa học
nổi tiếng trên thế giới như Freud, Doman… đã chỉ ra ngôn ngữ là kết quả của
quá trình nhận thức. Khi con người bắt đầu có nhận thức thì cũng là lúc con
người bắt đầu hình thành ngôn ngữ và nhờ có ngôn ngữ mà con người có thể
giao tiếp được với nhau, cũng như biểu đạt được tâm tư, tình cảm, cảm nhận,
quan điểm bên trong của mỗi con người.[4]
Ngôn ngữ là phương tiện hình thành và phát triển nhận thực của trẻ về thế

trin ngụn ng cho tr phi phự hp vi iu kin t nhiờn, iu kin vn húa xó
hi ca tng a phng v phự hp vi thc trng ca nh trng v la tui
nh tr. Cú nh vy, ngụn ng ca tr mi c phỏt trin tt nht.
S phỏt trin ngụn ng cú nhng c im khỏc nhau tựy thuc vo tng
giai on tui ca tr. Giai on t 0 n 3 tui l giai on phỏt trin ngụn ng
c bit. Giai on ny cú nhng c im riờng bit, khụng bao gi lp li bt
kỡ mt giai on no khỏc v cng cú nh hng rt ln ti ton b s phỏt trin
ngụn ng lõu di v sau.
Bn thõn tụi l mt giỏo viờn ph trỏch nhúm tr 18 24 thỏng tui, trờn thc
t trong nhúm cũn nhiu tr hn ch v ngụn ng, tr dựng t khụng chớnh xỏc,
nhiu tr phỏt õm cha rừ, núi ngng, núi khụng cõu, núi khụng trn ngha,
nguyờn nhõn mt phn cng do tr cũn nghốo nn v vn t. Vỡ th tụi ó c gng
tỡm tũi, nghiờn cu v tỡm ra mt s bin phỏp giỳp tr phỏt trin ngụn ng.
2. Thc trng
Trng mm non Tõn Phỳc l mt trng nm trong vựng c bit khú
khn, tuy thiu thn v vt cht nhng trong nhng nm qua nh trng luụn i
u trong cỏc phong tro v t nhiu thnh tớch cao. Ngoi ra nh trng cũn
nhn c s quan tõm ch o ca cỏc cp ng y, chớnh quyn a phng,
phũng giỏo dc o to v cỏc ban ngnh on th trong huyn.
T thc t ca nh trng cựng vi iu kin ca bn thõn nờn trong nm
hc qua bn thõn tụi ó mnh dn la chn ti ny nghiờn cu a ra mt
s bin phỏp hu hiu nht giỳp tr phỏt trin ngụn ng. Song trong quỏ trỡnh
nghiờn cu ti bn thõn cũn gp mt s thun li v khú khn nh sau:
a) Thun li:
Tr n lp chuyờn cn to iu kin giỏo viờn phỏt trin ngụn ng cho tr
Bn thõn tụi luụn nhn c s giỳp ca Ban giỏm hiu nh trng, ch
em ng nghip.
Lp hc c xõy dng khang trang sch s, dựng, chi phc v dy
v hc tng i y ỏp ng c nhu cu vui chi v hc tp ca cỏc chỏu,
c u t tng i y bn gh, t chi cho cỏc hot ng, mt s

ngữ pháp
Khả năng phát âm

Số trẻ
khảo sát

Số trẻ
đạt

Tỉ lệ %

Số trẻ
chưa đạt

Tỉ lệ %

14

4

28

10

72

14
14

5


Nhìn vào bảng khảo sát cho thấy bình quân tỷ lệ trẻ chưa đạt của các tiêu
chí khảo sát còn khá cao chiếm: 72,8%.
3. Các biện pháp thực hiện
Từ những kết quả khảo sát trên. Trong năm học qua tôi đã suy nghĩ và đưa
ra một số biện pháp nhằm giúp trẻ 18 – 24 tháng tuổi phát triển ngôn ngữ đạt kết
quả tốt nhất.
Biện pháp 1. Trao đổi với phụ huynh thông qua giờ đón, trả trẻ nhằm
mục đích nắm bắt được đặc điểm phát triển của trẻ
Đối với trẻ nhà trẻ 18 – 24 tháng tuổi thì việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ
còn gặp rất nhiều khó khăn, để đạt kết quả cao trong quá trình giáo dục phát
triển ngữ nói cho trẻ thì điều đầu tiên đòi hỏi giáo viên phải tìm hiểu, nắm vững
đặc điểm của từng trẻ. Để làm được điều đó, điều đầu tiên tôi làm là trao đổi với
các bậc phụ huynh. Trong các giờ đón, trả trẻ, các buổi họp phụ huynh một mặt,

5


tôi luôn trao đổi với phụ huynh về ý nghĩa, tầm quan trọng của việc giáo dục
phát triển lời nói cho trẻ ở độ tuổi và mong muốn phụ huynh cùng phối hợp với
cô giáo trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ. Tuyên truyền hàng ngày phụ
huynh phải dành nhiều thời gian để trò chuyện cùng trẻ, có thể đọc thơ, kể
chuyện cho trẻ nghe, tạo cơ hội cho trẻ tiếp xúc nhiều hơn với các sự vật, hiện
tượng xung quanh, lắng nghe và trả lời các câu hỏi của trẻ.
Với những cháu mới đi học vốn từ của trẻ còn hạn hẹp, hơn nữa trẻ rất hay nói
ngọng, nói lắp thì vai trò của phụ huynh rất quan trọng trong việc phối kết hợp với cô
giáo là rất cần thiết bởi nó giúp trẻ vận dụng những kiến thức đã học vào cuộc sống
của trẻ để trẻ được giao tiếp, được thể hiện mình thông qua ngôn ngữ nói.
Mặt khác thông qua phụ huynh tôi có thể nắm được đặc điểm phát triển của
trẻ, trẻ ở nhà đã nói được nhiều chưa, đã biết gọi bà, bố, mẹ, hay đã biết hát, đọc

hứng thú cho trẻ đến trường, đến lớp không bị nhàm chán phát huy được tính
tích cực của trẻ đặc biệt là ngôn ngữ của trẻ ngày càng phát triển tốt hơn.

7


Biện Pháp 3: Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt động chơi tập
có chủ định:
Phát triển ngôn ngữ cho trẻ ở trường mầm non nói chung và trẻ nhà trẻ 18 –
24 tháng tuổi nói riêng đặc biệt là công tác giáo dục có kế hoạch, có mục đích,
có tổ chức và phải mang tính hệ thống nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ như
một phương tiện giao tiếp quan trọng vì thế chúng ta phải dạy cho trẻ ở mọi lúc
mọi nơi, trên những tiết học cụ thể, trong đó phát triển ngôn ngữ, vốn từ phải
được đặt lên vị trí hàng đầu. Vì vậy tôi đã giúp trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua
một số hoạt động chơi – tập có chủ định như sau:
* Hoạt động nhận biết:
Đây là một trong những hoạt động quan trọng nhất và có ảnh hưởng trực
tiếp đối với sự phát triển ngôn ngữ cho trẻ. Trẻ lứa tuổi 18- 24 tháng tuổi đang
bắt đầu học nói, bộ máy phát âm chưa hoàn chỉnh, vì vậy trẻ thường nói một từ,
nói ngọng, nói lắp. Vì vậy khi lựa chọn nội dung của hoạt động tôi đặt các câu
hỏi phù hợp với khả năng phát triển nhận thức, ngôn ngữ của trẻ để trẻ có thể dễ
dàng nắm được kiến thức của bài học và ngôn ngữ nói của trẻ cũng rõ ràng mạch
lạc hơn.
Ví dụ : Cho trẻ nhận biết quả chuối, quả xoài
Chủ đề: Cây và những bông hoa đẹp
Hoạt động nhận biết "Quả chuối, quả xoài"
Đối tượng: 18 - 24 tháng tuổi
Thời gian: 10 – 12 phút
I. Mục đích – Yêu cầu:
1. Kiến thức:

câu đố, đội nào giải được câu đố sẽ được tặng 1
món quà nhé
Khép na khép nép
Đứng nép bờ mương
Qủa chật đầy buồng
Xếp chồng hai lượt
(Quả chuối)
- Cô vừa đọc câu đố về quả gì?
- Các con đã được ăn quả chuối chưa?
Để biết được quả chuối thế nào, cô và các bé sẽ
cùng bước vào phần thứ 2 của chương trình với
tên gọi: Bé cùng khám phá nhé
2. Nội dung bài mới: Nhận biết quả chuối, quả
xoài
* Cho trẻ nhận biết quả chuối:
- Cô cho trẻ quan sát quả chuối và hỏi trẻ:
+ Đây là quả gì?
- Cô cho cả lớp phát âm từ: Quả chuối
- Mời tổ, cá nhân phát âm
+ Quả chuối chín có vỏ màu gì?
+ Vỏ chuối như thế nào?
+ Các con đã được ăn quả chuối chưa?

Hoạt động của trẻ
- Trẻ lắng nghe.

- Trẻ lắng nghe.

- Trẻ lắng nghe.


- Cô khái quát: Đây là xoài, quả xoài này đã chín
nên có vỏ màu vàng, vỏ nhẵn, có vị ngọt, bên
trong có một hạt to, quả xoài có dạng hình bầu
dục, ăn xoài cũng rất tốt cho sức khỏe, khi ăn các
con nhớ phải gọt vỏ, ăn xong nhớ bỏ vỏ và hạt vào
thùng rác nhé..
- Cho trẻ phát âm lại từ “quả xoài”
* Cho trẻ so sánh quả chuối và quả xoài:
- Giống nhau: Đều là trái cây ăn được, khi chín vỏ
có màu vàng, ăn có vị ngọt thơm, giàu vitamin.
- Khác nhau: Qủa chuối có hình dạng dài và cong
còn quả xoài có dạng hình bầu dục, Qủa xoài bên
trong có 1 hạt to.
* Mở rộng: Ngoài quả chuối và quả xoài ra còn có
rất nhiều loại quả khác như quả dưa hấu, quả na,
quả đu đủ.... quả nào cũng rất tốt cho sức khỏe
đấy, nhưng các con nhớ khi ăn phải rửa sạch, gọt
vỏ và bỏ vỏ vào thùng rác nhé.
Vừa rồi cô và các con nhận biết quả chuối, quả
xoài đây là những loại quả chúng ta ăn được, khi

- Cả lắng nghe

- Trẻ quan sát
- Trẻ trả lời
- Cả lớp, tổ, cá nhân
- Trẻ trả lời.
- Trẻ trả lời.
- Trẻ trả lời.
- Trẻ lắng nghe

- Trẻ lắng nghe

- Trẻ chơi trò chơi
- Trẻ thực hiện

Hình ảnh: Cô cho trẻ nhận biết quả xoài, quả cam
Trong hoạt động nhận biết sự giao tiếp của cô và trẻ đã giúp trẻ phát huy
được tính tích cực, chủ động, linh hoạt, một mặt kích thích lòng ham hiểu biết
tìm kiếm khám phá về những điều bí mật xung quanh trẻ. Qua đó cũng cố, mở
rộng vốn hiểu biết làm giàu vốn từ, ngôn ngữ của trẻ phát triển.

11


* Hoạt động làm quen với văn học (đọc thơ, kể chuyện)
Ở lứa tuổi này trẻ rất thích nghe cô đọc thơ, kể chuyện, khi nghe cô đọc thơ
hay kể chuyện trẻ thường chú ý lắng nghe cô đọc và đọc theo cô. Vì vậy khi đọc
thơ cho trẻ nghe, cô đọc diễn cảm rõ ràng, mạch lạc từng câu thơ, kết hợp với
động tác minh hoạ, cô đọc vừa phải đủ để cả lớp nghe, cô phát âm chuẩn tránh
nói ngọng, nói tiếng địa phương, khi cô đọc phải ngắt nghỉ đúng chỗ thể hiện
được nhịp điệu của bài thơ, tạo cho trẻ hứng thú và nghe rõ các câu từ của bài
thơ để trẻ có thể đọc bài thơ rõ ràng, mạch lạc.
Ví dụ 1: Khi cho trẻ làm quen với bài thơ “Chim sâu” ở chủ đề những con
vật đáng yêu. Phần cô đọc thơ cho trẻ nghe cô đọc diễn cảm và đọc nhấn mạnh
vào các từ “nho nhỏ, xinh xinh”... Cô kết hợp cho trẻ đọc bài thơ cùng cô nhiều
lần, trong quá trình trẻ đọc cô chú ý câu từ cho trẻ để sửa sai đặc biệt chú ý
những từ khó và những trẻ còn đọc chưa rõ lời.
Trong quá trình đàm thoại, cô đặt những câu hỏi ngắn gọ, dễ hiểu, có tính
gợi mở, kết hợp với cử chỉ điệu bộ nhằm khuyến khích trẻ nói, trẻ trả lời...
+ Các con vừa đọc bài thơ gì? (Bài thơ chim sâu)

phát triển.

13


Ví dụ: Chủ đề “Cây và những bông hoa đẹp”. Cô cho trẻ ra sân quan sát
vườn hoa trong sân trường. Cô đặt câu hỏi đàm thoại để giúp trẻ hiểu về một số
loại hoa, nhờ đó trẻ được nói, được trả lời, điều đó giúp cho ngôn ngữ của trẻ
được phát triển.
+ Đây là hoa gì?
+ Bông hoa có màu gì?
+ Bông hoa có đẹp không?

Hình ảnh: Cô và trẻ đang quan sát vườn hoa
Tương tự với các chủ đề khác tôi tổ chức cho trẻ hoạt động ngoài trời với
nhiều hình thức và nội dung chơi khác nhau để thu hút trẻ tích cực hứng thú
tham gia vào hoạt động từ đó tôi có cơ hội để giúp trẻ phát triển ngôn ngữ ở mọi
lúc mọi nơi.
* Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt theo ý thích:
Hoạt động theo ý thích là một trong những hoạt động thu hút trẻ nhiều nhất,
tạo cho trẻ tâm thế thoải mái nhất. Trẻ được học mà chơi, chơi mà học. Một
trong những công việc của người giáo viên dạy trẻ nhà trẻ phải luôn luôn làm
một việc gì đó cùng với trẻ, chơi cùng trẻ. Trong quá trình chơi, trẻ được đóng
các vai chơi khác nhau, được giao tiếp, được thể hiện suy nghĩ của mình. Nhờ
vậy mà ngôn ngữ nói của trẻ được phát triển.

14


Ví dụ: Ở góc phân vai, trẻ được đóng các vai chơi, được thể hiện vai chơi

gợi cho trẻ trí tò mò, xây dựng niềm tin và sự tự tin cho trẻ, trẻ được thực hành
ngôn ngữ, qua vui chơi với trẻ ở nhóm, trẻ mở rộng những kĩ năng về ngôn ngữ,
trẻ hoạt bát, năng động, nói năng lưu loát hơn và đương nhiên ngôn ngữ của trẻ
được phát triển tốt hơn.
Ví dụ: Trong trò chơi học tập: Con rùa, trẻ vừa chơi, vừa đọc bài thơ con rùa:
Rì rà rì rà
Đội nhà đi chơi
Tối lặn mặt trời
Úp nhà nằm ngủ
Qua trò chơi này, không chỉ giúp trẻ có thêm hiểu biết về con rùa và đọc
thuộc bài thơ mà còn giúp ngôn ngữa của trẻ phát triển mạch lạc, rõ ràng, trẻ nói
đủ câu, đủ từ, nhờ đó mà ngôn ngữ của trẻ được phát triển tích cực nhất.

Hình ảnh: Trẻ đang chơi trò chơi “Con rùa”
Ví dụ: Trò chơi dân gian: Kéo cưa lừa xẻ. Khi chơi trò chơi này, trẻ
khôngchỉ được thư giãn về tinh thần, phát triển tốt về vận động mà ngôn ngữ của
trẻ cũng được phát triển tốt nhất.

16


Hình ảnh: Trẻ đang chơi trò chơi “Kéo cưa lừa xẻ”
Ví dụ: Trò chơi: "Bé đi siêu thị"
Tôi chuẩn bị một số đồ vật, giỏ xách, giấy màu. Tôi xếp các đồ vật có sẵn
thành các dãy song song trong phòng. Tôi cho bé một chiếc giỏ xách làm giỏ
mua hàng, cắt những miếng giấy màu và viết số lên cho bé làm tiền mua sắm.
Sau đó để bé xách giỏ hàng qua các dãy hàng tôi đã xếp và chọn mua những
món hàng tùy thích bỏ vào giỏ, mang ra cửa phòng cho cô giáo tính tiền. Sau khi
tính tiền thì cho hàng vào túi để bé mang đi hệt như đi siêu thị.
Khi cùng bé chơi trò này, tôi có thể kích thích khả năng ngôn ngữ của

khảo sát

Số trẻ
đạt

Tỉ lệ %

Số trẻ
chưa đạt

Tỉ lệ %

Khả năng nghe, hiểu
ngôn ngữ của trẻ
Vốn từ

14

11

79

3

21

14

12


29

14

12

86

2

14

Qua bảng trên cho thấy bình quân tỷ lệ trẻ chưa đạt của các tiêu chí khảo
sát chỉ còn: 18,6% giảm 54,2% so với đầu năm.
Phần III
KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
1. Kết luận.
Ở lứa tuổi nhà trẻ nhu cầu về phát triển ngôn ngữ thông qua các hoạt động
giáo dục mang một ý nghĩa đặc biệt nó có tác động mạnh mẽ về nhiều mặt đối
với cuộc sống của trẻ về ngôn ngữ, về tình cảm, về suy nghĩ, tưởng tượng, về
cách sống đẹp. Vì vậy phát triển ngôn ngữ cho trẻ 18-24 tháng tuổi là một việc
làm rất cần thiết và cấp bách không chỉ với giáo viên mầm non đang trực tiếp
giảng dạy mà là trách nhiệm của gia đình, cộng đồng và toàn xã hội. Mỗi chúng
ta hãy góp phần nhỏ bé của mình cho giáo dục nói chung và cho giáo dục Mầm
non nói riêng.
Từ những biện pháp trên tôi đã vận dụng để dạy trẻ phát triển ngôn ngữ, kết
quả trẻ hứng thú học làm tăng thêm vốn từ đúng đắn, rõ ràng, mạch lạc cho trẻ

18


Đối với phòng giáo dục: Bản thân luôn mong muốn các cấp lãnh đạo cần
quan tâm hơn nữa đến công tác giáo dục trẻ ở địa phương, đặc biệt là trẻ vùng
dân tộc khó khăn, đầu tư thêm cơ sở vật chất trang thiết bị dạy học, tài liệu
nghiên cứu và tạo điều kiện để giáo viên được tham gia các lớp chuyên đề nhằm
mục đích nâng cao chất lượng chuyên môn.
Trên đây là đề tài sáng kiến kinh nghiệm của bản thân tôi với sự hiểu biết
còn hạn chế tôi mạnh dạn đưa ra “Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ

19


18-24 tháng tuổi tại trường mầm non Tân Phúc”. Trong quá trình thực hiện đề
tài bên cạnh những kết quả đạt được không tránh khỏi những sai sót, rất mong
được sự góp ý của Ban giám hiệu và các đồng chí, đồng nghiệp để tôi thực hiện
đề tài được tốt hơn.
XÁC NHẬN CỦA
THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Lang Chánh, ngày 20 tháng 4 năm 2017
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.
Người viết sáng kiến

Lê Thị Trường

20


TÀI LIỆU THAM KHẢO