1. MỞ ĐẦU
1.1. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Như chúng ta đã biết, mục tiêu của giáo dục đào tạo là phát triển toàn diện
con người. Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay đất nước ta đang ngày càng đổi
mới, cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật đang diễn ra như vũ bão trên toàn thế
giới. Điều này đồng nghĩa với việc xã hội cần có nguồn nhân lực có “có đủ đức,
đủ tài”. Để có được nguồn nhân lực như vậy thì giáo dục đóng một vai trò không
nhỏ.
Bên cạnh đó, trong những năm gần đây, ngành giáo dục đã và đang có sự
thay đổi. Sự thay đổi trong cách dạy và học. Đặc biệt việc áp dụng Thông tư 30
và Thông tư 22 của Bộ Giáo dục và Đào tạo vào quá trình dạy và học đã đem
đến sự thay đổi căn bản việc đánh giá kết quả học tập và rèn luyện của học sinh.
Việc học tập giờ đây không mang tính áp đặt, các em được học cho chính bản
thân mình, được chiếm lĩnh tri thức và được tự nắm bắt cơ hội học tập một cách
chủ động sáng tạo, không mang nặng tính hình thức và bệnh thành tích, không
theo một khuôn mẫu hay một mô hình áp đặt. Việc dạy học trở nên linh hoạt và
chủ động. Các thầy cô có cơ hội sáng tạo vá phát huy hết khả năng của mình.
Lớp học trở nên thân thiện hơn.
Cùng với sự thay đổi trong cách đánh giá học sinh là sự thay đổi về
phương pháp dạy học. Những phương pháp dạy học truyền thống cùng với
những tồn tại và hạn chế đã được thay thế bằng những phương pháp dạy học tích
cực giúp cho quá trình dạy học đạt kết quả cao hơn. Thực tế tại trường Tiểu học
Lương Sơn 1, huyện Thường Xuân do được sự đầu tư của Dự án tầm nhìn thế
giới. Các phương pháp dạy học tích cực đã được đưa vào áp dụng. Việc áp dụng
những phương pháp dạy học tích cực buộc học sinh phải tích cực, chủ động
tham gia xử lí các thông tin, yêu cầu và các tình huống trong bài học. Các em
cần phải trao đổi, bàn luận với các bạn khác để đưa ra thống nhất chung. Do vậy
các em cần phải "hoạt động nhóm".
Mặt khác, để giúp các em phát triển một cách toàn diện, ngoài những hoạt
động học tập, các em còn được tham gia rất nhiều những hoạt động giáo dục
khác trong nhà trường. Để những hoạt động giáo dục này đạt hiệu quả cao thì

lần. Các thông tin ấy được nói ra, được giải thích, được tích hợp, được củng cố
hợp lí, được nhắc đi nhắc lại nhiều lần và sẽ lưu trữ lâu hơn trong trí nhớ của
học sinh.
Qua quá trình tìm hiểu các phương pháp dạy học, thông qua những hoạt
động của giáo viên và học sinh, chúng ta thấy phương pháp dạy học tích cực và
phương pháp dạy học truyền thống có những mặt tích cực và hạn chế sau:
Đối với phương pháp dạy học truyền thống:
Giáo viên
Học sinh
Nói, đọc, hỏi, giảng giải, thuyết trình, làm
theo kế hoạch định sẵn, máy móc.

Nghe, chép, trả lời, làm theo
thầy, dập khuôn.

Phụ thuộc vào sách, tài liệu.

Phụ thuộc vào thầy.

Hạn chế năng lực sáng tạo.

Thiếu chủ động, thiếu sáng tạo
và thiếu thực tế.

Đối với phương pháp dạy học tích cực:
Giáo viên
Học sinh
Nói, đọc, hỏi, giảng giải, thuyết trình
được kết hợp đa dạng, linh hoạt, sáng
tạo.

- Trong hoạt động nhóm, học sinh được
trao đổi, thảo luận, thống nhất kết quả
với nhau.
- Khi hoạt động nhóm, học sinh được
học rất nhiều các kỹ năng ( kỹ năng làm
nhóm trưởng, kỹ năng giao tiếp, kỹ
năng giải quyết các mâu thuẫn,...)

Phương pháp dạy học truyền thống
- Dựa vào tính độc lập, tích cực của
mỗi cá nhân.
- Nhiệm vụ học tập được giao cho tất
cả các thành viên trong lớp.
- Tập trung vào nhiệm vụ cá nhân
của mỗi thành viên.
- Khi làm bài, học sinh làm bài độc
lập, không được trao đổi bài với
nhau.
- Các kỹ năng còn hạn chế

2.2. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ.
a. Thuận lợi
Lương Sơn là một xã thuộc vùng trung du, phần lớn người dân sống bằng
nghề nông thuần tuý, đời sống nhân dân còn gặp nhiều khó khăn. Nhưng trong
thời gian gần đây, vấn đề xã hội hóa giáo dục của xã đã được nâng cao, xem mục
tiêu giáo dục là vấn đề cấp bách được đặt lên hàng đầu. Nhà trường luôn quan
tâm đến chất lượng giáo dục, tạo điều kiện cho giáo viên tiếp cận với các chuyên
đề đổi mới phương pháp dạy học tích cực, củng cố cơ sở vật chất trang thiết bị
dạy học cho giáo viên và học sinh. Phụ huynh học sinh đã có sự quan tâm đến
việc học của con em mình và chất lượng giáo dục của xã nhà. Các em học sinh

cách ra nhiệm vụ ra sao, khi nào thì giáo viên cần sử dụng và tiến hành “hoạt
động nhóm” nhằm đạt hiệu quả giáo dục cao nhất. Nhiều giáo viên đang còn mơ
hồ, chưa áp dụng được một cách thành thạo vào quá trình dạy học và các hoạt
động giáo dục khác trong nhà trường. Chính vì vậy việc đưa ra"Một số biện
pháp giúp học sinh hoạt động nhóm có hiệu quả " lại càng trở nên cần thiết
hơn bao giờ hết.
c. Khảo sát thực tế:
Qua khảo sát thực tế chất lượng giáo dục đầu học kì I năm học 2015 2016 tại lớp 2H, thu được kết quả như sau:
Kết quả các môn học
Năng lực
Phẩm chât
Tổng
Chưa
số
Hoàn
hoàn
Đạt
Chưa đạt
Đạt
Chưa đạt
HS
thành
thành
SL TL SL TL SL TL SL TL SL TL SL TL
25
20 80% 5 20% 22 88% 3 12% 22 88% 3 12%
Từ những thuận lợi và khó khăn chung của nhà trường, cùng với thực tế
về quá trình áp dụng các hoạt động nhóm vào các hoạt động giáo dục tại đơn vị
trường. Là một giáo viên trực tiếp tham gia công tác giảng dạy, thân tôi luôn trăn
trở, tìm tòi và đã đúc rút được một số kinh nghiệm khi áp dụng tổ chức hình

gia, nhưng các kỹ năng hợp tác như diễn đạt, phát biểu ý kiến, phối hợp các
thành viên, thống nhất ý kiến, chia sẻ các thông tin, kinh nghiệm, quản lý để
nhiều học sinh được tham gia khó có thể đạt được. Hơn nữa có rất nhiều kĩ năng
hợp tác khác cần được dạy trong quá trình hợp tác sẽ không có thời gian để
luyện tập.
+ Nhiệm vụ của bài học cũng như các tư liệu học tập sẽ quyết định nhóm.
+ Thời gian càng ít thì nhóm càng nhỏ. Nhóm nhỏ sẽ trở nên hiệu quả hơn
vì không mất thời gian tổ chức, mọi thành viên có trách nhiệm hơn và khoảng
cách giữa các thành viên càng ít hơn.
Tốt nhất giáo viên nên bắt đầu từ nhóm nhỏ hoặc trao đổi đôi một. Khi
học sinh đã có kinh nghiệm, có kỹ năng quyết định sẽ tổ chức nhóm với số
lượng cao hơn. Nhưng đừng bao giờ vượt quá 6. Kinh ghiệm cho thấy, nếu
nhóm có số lượng hơn 6, nhiều học sinh sẽ thụ động, hoặc chỉ tương tác với một
hay hai thành viên bên cạnh. Hợp tác nhóm cần tạo điều kiện cho học sinh được
rèn luyện các kỹ năng hợp tác và tham gia vào các hoạt động với sự thể hiện vai
trò quyết định, chịu trách nhiệm với các quyết định đó, để cùng hưởng vui, buồn
với kết quả của mình. Do vậy học sinh cần có thời gian để thích ứng với các hoạt
động nhóm.


Đối với các hoạt động giáo dục khác, căn cứ vòa từng hoạt động cụ thể
mà giáo viên lựa chọn số lượng thành viên vào một nhóm cho thích hợp.
Bước 2: Lựa chọn các thành viên vào một nhóm.
Khi lựa chọn các thành viên vào một nhóm, giáo viên cần chú ý những
vấn đề sau:
+ Kinh nghiệm cho thấy nhóm hoạt động có hiệu quả là nhóm có các
thành phần với năng lực đa dạng về trình độ nhận thức, đa dạng về thành phần
xuất thân, điều kiện kinh tế, điều kiện môi trường sống. Với nhóm như vậy mỗi
một vấn đề cần giải quyết sẽ chứa đựng sự cân nhắc toàn diện hơn.
+ Nếu để học sinh tự chọn, thông thường các em sẽ chọn những bạn có

Song như đã nói ở trên, mỗi thành viên đều phải nắm chắc chắn về nhiệm
vụ của mình đồng thời cũng phải nắm được nhiệm vụ của các thành viên khác.
Các vai trò của các thành viên trong nhóm sẽ được thay đổi luân phiên cho nhau,
tránh mỗi thành viên đóng vai trò quá lâu.


Bước 4: Giao nhiệm vụ cho các nhóm:
Giáo viên là người giao nhiệm vụ. Khi giao nhiệm vụ, giáo viên cần chú ý
đến các kỹ năng giao nhiệm vụ:
+ Ngôn ngữ phải rõ ràng, ngắn gọn.
+ Giải thích mục tiêu của từng hoạt động và mục tiêu cần đạt cũng như
những kiến thức, kinh nghiệm của học sinh cần phải vận dụng .
+ Giải thích những khái niệm cần thiết và hướng dẫn trình tự học sinh
phải tiến hành, đưa ra các nhiệm vụ nếu cần.
+ Sử dụng một số câu hỏi nhằm kiểm tra học sinh đã hiểu nhiệm vụ chưa
trước khi học sinh tiến hành công việc.
Bước 5: Tổ chức hoạt động nhóm: Cần giải thích nói rõ cho học sinh
rằng đánh giá kết quả theo nhóm, không đánh giá theo cá nhân. Học sinh cần
nhận thấy mọi thành viên đều phải có trách nhiệm đóng góp và có trách nhiệm
hoàn thành công việc, mọi thành viên cần được lĩnh hội kiến thức. Tránh tình
trạng học sinh khá làm bài còn học sinh yếu ngồi ỳ chờ đợi.

Hoạt động nhóm của học sinh trong giờ Luyện từ và câu

Bước 6: Trình bày kết quả hoạt động nhóm
Để kiểm chứng kết quả hoạt động nhóm, giáo viên có thể thực hiện bằng
nhiều cách:
* Thu 1 sản phẩm chung, kiểm tra bất kỳ thành viên nào trong nhóm.
* Yêu cầu đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận của nhóm mình.
* Cả nhóm lên trình bày kết quả thảo luận của nhóm mình (đối với những hoạt

* Yêu cầu mọi thành viên sửa, biên tập lại một vấn đề.


c. Lưu ý đến những biểu hiện hợp tác.
+ Mỗi thành viên phải được giải thích và hiểu rõ làm thế nào để có câu trả
lời.
+ Mỗi thành viên phải được chia sẻ tự vận dụng kinh nghiệm, kiến thức
đã có vào lĩnh hội kiến thức, kỹ năng mới.
+ Kiểm tra đã làm rõ mọi thành viên trong nhóm có hiểu rõ nhiệm vụ và
đồng ý với phần bài làm đã xây dựng chưa.
+ Khuyến khích mọi thành viên đều được tham gia, đóng góp giải quyết
nhiệm vụ.
+ Khuyến khích mọi thành viên đưa ra lý lẽ, lập luận để có câu trả lời.
+ Không chỉ trích cá nhân cụ thể mà chỉ phân tích ý tưởng, suy nghĩ. Nói
cách khác trong tranh luận không có ai sai ai đúng mà chỉ có các vấn đề hợp lý
và chưa hợp lý.
d.. Lưu ý đến các tiêu chí để đánh giá sự thành công.
+ Đánh giá sự thành công trong học nhóm cần dựa vào những tiêu chí
nhất định. Do vậy khi bắt đầu giờ học, giáo viên cần giải thích rõ tiêu chí đánh
giá sự thành công cho học sinh. Các tiêu chí phải được xây dựng phù hợp với
từng hoạt động nhóm khác nhau.
+ Có thể một số nhóm cũng được đánh giá bằng một số tiêu chí như nhau.
Một số nhóm khác có thể được đánh giá bằng các tiêu chí khác. Các tiêu chí đưa
ra cần có thách thức để tất cả học sinh trong nhóm phải nỗ lực hợp tác mới có
thể đạt được. Tuy nhiên giáo viên cần chú ý đến khả năng của từng học sinh để
mỗi thành viên đều có thể thành công nếu nỗ lực.
+ Các tiêu chí được đưa ra không chỉ cho từng nhóm mà cho cả lớp. Đây
là tiền đề để học sinh có ý thức hợp tác tập thể không chỉ trong nhóm của mình
mà cho cả lớp. Những tiêu chí này phải được kiểm chứng bằng kết quả học tập
của cả lớp.

Các phương pháp hoạt động
nhóm
Ganh đua

Độc lập
Hợp tác

Cách sắp xếp trong nhóm

Kỹ năng hợp tác nhóm

Trách nhiệm của từng thành

Đánh giá rút kinh nghiệm

viên

trong nhóm, trong lớp

Sự phụ thuộc tích cực của các
thành viên trong nhóm

Một số vấn đề liên quan khác như : Tài liệu, mục tiêu, môi trường…


* Biện pháp 2: Tổ chức dạy học theo hình thức “hoạt động nhóm” trong
quá trình dạy học.
Việc áp dụng phương pháp học nhóm được thực hiện ở tất cả các môn
học, nhưng không phải lúc nào, nội dung nào cũng thực hiện học nhóm. Có
những môn học nhóm ở nội dung này có những môn lại thực hiện ở nội dung

các em sẽ được học rất nhiều kĩ năng như kĩ năng giải quyết tình huống, kĩ năng
giao tiếp, kĩ năng hợp tác, ...
Ví dụ 3: Môn: Toán, tuần 27, tiết theo Phân phối chương trình:135. Bài:
Luyện tập chung.
Bài tập 2: Tính:
a, 3 x 4 + 8 =
b, 2 : 2 x 0 =
3 x 10 – 14 =
0:4+6 =
Với bài tập này, giáo viên có thể cho các em thảo luận nhóm 5 thành viên,
các nhóm thảo luận và hoàn thành bài tập trong vòng 3 - 4 phút. Hết thời gian
thảo luận đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận của nhóm mình, các
nhóm khác nhận xét, bổ sung, thống nhất kết quả.
Ví dụ 4: Môn Tự nhiên và xã hội. Bài 27: Loài vật sống ở đâu?
Hoạt động 1: Quan sát tranh và trả lời câu hỏi:
Hình nào cho biết:
- Loài vật sống trên mặt đất?


- Loài vật sống dưới nước?
- Loài bay lượn trên không?
Với bài tập này, giáo viên chia lớp thành 5 nhóm, các nhóm có nhiệm vụ
quan sát tranh, nêu tên các con vật có trong từng tranh và cho biết chúng sống ở
đâu?. Hết thời gian thảo luận, đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận của
nhóm mình, các nhóm khác nhận xét, bổ sung, thống nhất kết quả.
Như đã nói ở trên, hoạt động nhóm có thể áp dụng ở rất nhiều bộ môn,
nhưng cũng phải khẳng định là tùy theo nội dung yêu cầu của từng bài, từng
phần mà áp dụng hợp tác nhóm cho hợp lí. Không phải bài nào cũng áp dụng
thường xuyên ở một phần. Chẳng hạn phân môn Tập đọc có thể bài này áp dụng
ở phần luyện đọc nhưng bài khác lại áp dụng ở phần tìm hiểu bài. Cái chính là

Trong các hoạt động văn nghệ, giáo viên cần có sự lựa chọn các thành
viên có năng khiếu, có cùng sở thích vào một nhóm để thu được kết quả cao
nhất.

Nhóm học simh tham gia văn nghệ tại liên hoan tiếng hát và kể chuyện tháng 12/2015


Đối với các hoạt động ngoài giờ lên lớp, các hoạt động do Đoàn, Đội phát
động. Giáo viên cũng cần quan tâm đến từng Chủ đề Chủ điểm, từng nội dung
hoạt động mà có sự lựa chọn nhóm thích hợp. Chú ý đến tất cả mọi thành viên
để các em cùng được tham gia hoạt động.
Bên cạnh các hoạt động trên thì các hoạt động khác như hoạt động tham
gia các Câu lạc bộ Toán - Tiếng Việt, Câu lạc bộ đọc sách thôn bản hay các hoạt
động đọc sách tại các Thư viện xanh ngoài trời cũng luôn luôn được các em học
sinh hưởng ứng và tích cực tham gia. Song để các hoạt động này thực sự thu
được hiệu quả cao thì Giáo viên cần quan tâm đến khả năng của từng em mà
động viên khuyến khích các em tham gia sinh hoạt tại các Câu lạc bộ này. Có thể
chia theo nhóm học sinh, chọn những em có năng lực tốt để hướng dẫn các bạn
khác cùng tham gia hoạt động. Với hoạt động này có thể không hạn chế số
lượng.

Hoạt động nhóm của học sinh tại Thư viện xanh ngoài trời

Ngoài ra hoạt động
nhóm còn có thể áp dụng với
các hoạt động chung của tổ,
khối khi tham gia các hoạt
động do nhà trường tổ chức.
Với hoạt động này, giáo viên
có thể lựa chọn các thành

Chưa đạt
Đạt
Chưa đạt
HS
thành
thành
SL TL SL TL SL TL SL TL SL TL SL TL
25
20 80% 5 20% 22 88% 3 12% 22 88% 3 12%
Kết quả kiểm tra cuối năm học 2015 – 2016
Kết quả các môn học
Năng lực
Tổng
Chưa
Hoàn
số
hoàn
Đạt
Chưa đạt
thành
HS
thành
25

SL
25

TL
100%


Thực ra, tôi lấy lớp 2H thực nghiệm để áp dụng “Một số biện pháp giúp
học sinh hoạt động nhóm có hiệu quả” là muốn so sánh với các lớp của năm


trước và để khẳng định chắc chắn tính ưu việt của việc sử dụng hình thức hoạt
động nhóm và không sử dụng hình thức hoạt động nhóm trong quá trình dạy học
khác nhau căn bản ở chỗ nào. Hơn nữa cũng muốn khẳng định việc áp dụng
“Một số biện pháp giúp học sinh hoạt động nhóm có hiệu quả” sẽ nâng cao
được hiệu quả chất lượng giáo dục toàn diện.

3. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
3.1. Kết luận:
Để giúp học sinh hoạt động nhóm có hiệu quả trong quá trình dạy học và
trong các hoạt động giáo dục khác. Qua quá trình áp dụng đề tài, tôi rút ra bài
học kinh nghiệm sau:
Một là: Giáo viên cần phải xác định được mục tiêu của các hoạt động dạy
học cũng như các hoạt động giáo dục khác; nắm vững các bước thành lập và tổ
chức hoạt động nhóm; chuẩn bị tốt đồ dùng dạy học, các thiết bị, phương tiện hỗ
trợ hoạt động nhóm; vận dụng và tổ chức có hiệu quả các hoạt động nhóm; lưu ý
rèn các kỹ năng cho học sinh thông qua quá trình hoạt động nhóm.
Song điều quan trọng nhất là giáo viên phải thật sự tâm huyết với nghề,
phải luôn tìm tòi, học hỏi không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ
của mình. Đồng thời nắm vững và áp dụng tốt các phương pháp dạy học.
Hai là: Cần nhắc nhở học sinh chuẩn bị đầy đủ sách vở, đồ dùng học tập
trước khi đến lớp; tích cực tham gia các hoạt động học tập trên lớp, rèn luyện
cho mình phương pháp học tập tích cực, bản lĩnh tự tin, biết ứng xử thông minh
trước các tình huống.
Sau quá trình nghiên cứu và áp dụng đề tài, theo tôi việc áp dụng “Một số
biện pháp giúp học sinh hoạt động nhóm có hiệu quả” sẽ đem lại sự chuyển
biến tích cực trong quá trình dạy và học đáp ứng được yêu cầu đổi mới phương

GD& ĐT VÀ CÁC CẤP CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN
Họ và tên tác giả: Trịnh Thị Thúy
Trịnh tác:
Thị Thúy
Chức vụ và đơn vị công
Giáo viên trường Tiểu học Lương Sơn 1,
Thường Xuân

STT

1

2

Tên đề tài SKKN

Kết quả
Cấp đánh giá xếp
đánh giá
loại(Phòng, Sở,
xếp loại(A,
Tỉnh...)
B, hoặc C)

Một số biện pháp
giúp học sinh yếu
Phòng GD& ĐT
học tốt môn Toán
lớp 2
Một số biện pháp

SKKN thuộc lĩnh vực: Phương pháp dạy học

THANH HÓA, NĂM 2017


MỤC LỤC
STT

TÊN ĐỀ MỤC

TRANG

1

1. MỞ ĐẦU

1

2

1.1.Lí do chon đề tài

1

3

1.2. Mục đích nghiên cứu

1



4

10

2.3. Các biện pháp thực hiện

6

12

2.4. Hiệu quả của sáng kiến

16

13

3. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT

17