SKKN:

Một số biện pháp giúp việc dạy thực hành môn Công Nghệ ở trường THCS đạt hiệu quả cao
Phần thứ nhất
ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Tầm quan trọng của đề tài
Môn Công nghệ lớp 9 là một môn học mới, khó cho cả giáo viên và
học sinh cả về phương pháp dạy của thầy cũng như phương pháp học của
trò.
Thực tế cho thấy học sinh ở các trường Trung học cơ sở miền núi đại
đa số là con em dân tộc thiểu số, địa bàn đi lại khó khăn, mức độ tiếp cận
thông tin mới còn chậm, bên cạnh đó giáo viên dạy bộ môn Công Nghệ còn
thiếu, kể cả giáo viên kiêm nhiệm. Nhiều giáo viên và học sinh coi môn này
là môn phụ nên chưa đầu tư thích đáng về thời gian nghiên cứu tài liệu, đầu
tư cho các giờ dạy Lý thuyết và đặc biệt là các giờ Thực hành.
Môn Công Nghệ 9 được thiết kế theo Mô đun nghề nên thời lượng thực
hành là khá cao, môn học mang tính thực tế cao, rất thiết thực cho việc chọn
nghề, hướng nghiệp cho học sinh sau ởung học cơ sở.
Một thực trạng chưa tốt là hiện nay trong các trường Trung học cơ sở
ở vùng ven thành phố điều kiện cơ sở vật chất còn nghèo nàn, chưa có
phòng Thực hành chuyên biệt dẫn đến chất lượng học tập của học sinh nói
chung, việc nâng cao tay nghề, kỹ năng thực hành cho học sinh nói riêng là
không cao
Là một giáo viên không được đào tạo chuyên sâu, đúng chuyên ngành
nhưng sau nhiều năm công tác tại trường THCS Nguyễn Bá Ngọc, trực tiếp
giảng dạy môn Công Nghệ lớp 9, trăn trở với việc làm sao để nâng cao chất
lượng môn học phục vụ cho cuộc sống tương lai của học sinh tôi đã mạnh
-
1
SKKN:


dân dụng nói riêng cũng như các Mô đun nghề khác của môn Công Nghệ 9
có thời lượng Thực hành khá cao. Các bài thực hành đó thường có hai dạng:
+ Vận dụng lý thuyết để giải các bài tập tình huống, bài thực hành rèn
luyện kỹ năng.
+ Thực hành tạo sản phẩm: Chủ yếu là thực hành việc thực hiện quy
trình Công nghệ, các thao tác kĩ thuật sản xuất ra sản phẩm đơn giản.
Cấu trúc chung của các bài thực hành: Có phần chuẩn bị, nội dung
thực hành, trình tự tiến hành hoặc mãu báo cáo có phần đánh giá. Cấu trúc
này đã đảm bảo được những yêu cầu của nội dung thực hành tuy nhiên để
vận dụng vào thực tế, nhằm giúp cho học sinh nâng cao kỹ năng thì cần
phải áp dụng một cáh linh hoạt theo từng nội dung cụ thể.
Một thực tế là sau khi hoàn thành chương trình thì đa phần học sinh
thao tác thực hành còn yếu, để tự mình tạo ra một sản phẩm theo yêu cầu
của môn học là rất khó khăn vì đặc trưng của môn học đòi hỏi người học
-
3
SKKN:

Một số biện pháp giúp việc dạy thực hành môn Công Nghệ ở trường THCS đạt hiệu quả cao
phải được trang bị nhiều kỹ năng khác nhau như cách sử dụng các loại kìm
điện, sử dụng khoan, sử sụng cưa mặt khác còn phải tính toán được các
thông số kĩ thuật của mạch điện, có óc quan sát thẩm mĩ.
2.Thực trạng của giáo viên và học sinh trường THCS Nguyễn Bá
Ngọc
a) Đối với giáo viên
Việc thực hiện chương trình đối với trường THCS Nguyễn Bá Ngọc
rất khó khăn vì cơ sở vật chất không thuận tiện. Mặt khác các đồ dùng, thiết
bị dạy học có chất lượng không cao, các vật liệu tiêu hao không bổ xung kịp
thời.
Môn học Công Nghệ lại là môn học khô cứng mang tính hướng nghiệp,

sinh tìm hiểu các mối quan hệ điện trong mạch điện
2.2.Vẽ sơ dồ lắp đặt:
Giáo viên tổ chức cho học sinh vẽ sơ đố lắp đặt mạch điện theo đúng
qui trình sau đó lựa chọn một sơ đồ khả thi nhất để sử dụng
2.3. Lập kế hoạch làm việc:
Giáo viên tổ chức cho học sinh lên kế hoạch làm việc bao gồm lập
bảng dự trù thiết bị, bảng nội dung công việc cần làm, yêu cầu kĩ thuật
2. Giải pháp 2: Dạy phần thực hành
1.GV kiểm tra việc chuẩn bị của học sinh
2.GV tổ chức cho học sinh tự quan sát bố trí bảng điện, thiết bị tiêu
thụ điện trong một phòng cụ thể thực tế ( Có thể là phòng học, có thể là
phòng ở KTT GV ).
3.GV giám sát hướng dẫn học sinh làm việc lắp đặt thực tế
-
5
SKKN:

Một số biện pháp giúp việc dạy thực hành môn Công Nghệ ở trường THCS đạt hiệu quả cao
4.GV tổ chức cho học sinh tự đánh giá theo tiêu chí. Sau đó GV nhận
xét, kết luận chung. Rút kinh nghiệm.
3. Một số ví dụ bài giảng minh họa
a.Ví dụ 1
Tuần 19 - Tiết 19
Bài 8: Thực hành
Lắp mạch điện
2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn
I. Mục tiêu
Dạy xong bài này Giáo viên cần làm cho học sinh đạt được:
- Hiểu được nguyên lý làm việc của mạch điện dùng 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn.
- Vẽ được sơ đồ lắp đặt mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn.

+ Bước 5: Kiểm tra.
-
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
- Giáo viên Giới thiệu về nguyên lí làm
việc của mạch điện 2 công tắc 2 cực điều
khiển 2 đèn .

Sơ đồ nguyên lí:

Hoạt động của GV Hoạt động của HS
Học sinh vẽ sơ đồ lắp đặt, đi dây theo sơ
đồ nguyên lí.
Giáo viên hướng dẫn học sinh vẽ lại trên
bảng sau đó yêu cầu học sinh vẽ đúng
vào vở.
A
O
7
O
A
SKKN:

Một số biện pháp giúp việc dạy thực hành môn Công Nghệ ở trường THCS đạt hiệu quả cao
( Dọn dẹp, vệ sinh nơi làm việc).
Hoạt động 5: Tổng kết bài.
- Giáo viên tổng kết bài học, củng cố kiến thức.
- Giáo viên nhắc nhở học sinh về nhà chuẩn bị cho tiết sau thực hành.
Ví dụ 2
Tuần 20: Tiết 20
Bài 8: Thực hành:

viên kiểm tra, nhận xét cụ thể sau đó mới cho tiến hành làm tiếp công đoạn tiếp theo.
- Trong quá trình học sinh làm việc. Giáo viên quan sát, uốn nắn, sửa sai những lỗi mà
học sinh mắc phải. Hướng dẫn học sinh cách sử dụng khoan.
- Giáo viên kiểm tra trong từng công đoạn xem học sinh dùng dụng cụ gì, có thích hợp
không? và có đảm bảo yêu cầu kĩ thuật không. Sau đó uốn nắn để học sinh làm tốt hơn.
Hoạt động 3: Tổng kết rút kinh nghiệm.
- Giáo viên yêu cầu học sinh thu dọn vệ sinh nơi làm việc. Yêu cầu học sinh nạp lại
sản phẩm.
- Giáo viên nhận xét chung về quá trình làm việc của học sinh.
+ Về ý thức kỉ luật.
+ Về sự chuẩn bị của học sinh.
+ Về thái độ làm việc.
+ Về kết quả đạt được.
+ Về thực hiện qui trình.
- Giáo viên dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết sau hoàn thiện sản phẩm.
Ví dụ 3
Tuần 21: Tiết 21
Bài 8: Thực hành
Lắp mạch điện
2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn.
(Tiếp theo)
I. Mục tiêu
Dạy xong bài này Giáo viên cần làm cho Học sinh đạt được:
-
9
SKKN:

Một số biện pháp giúp việc dạy thực hành môn Công Nghệ ở trường THCS đạt hiệu quả cao
- Hiểu được nguyên lý làm việc của mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn.
- Vẽ được sơ đồ lắp đặt mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn.

Hoạt động 3: Tổng kết rút kinh nghiệm.
- Giáo viên yêu cầu học sinh thu dọn vệ sinh nơi làm việc. Yêu cầu học sinh nạp lại
sản phẩm.
- Giáo viên nhận xét chung về quá trình làm việc của học sinh.
+ Về ý thức kỉ luật.
+ Về sự chuẩn bị của học sinh.
+ Về thái độ làm việc.
+ Về kết quả đạt được.
+ Về thực hiện qui trình.
Hoạt động 4: Báo cáo thực hành.
Giáo viên hướng dẫn học sinh làm báo cáo thực hành theo mẫu. Sau đó tự nhận xét
kết quả làm việc của từng cá nhân.
Họ và tên: Lớp:
Báo cáo thực hành
Bài thực hành lắp mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn.
1. Sơ đồ nguyên lý
2. Sơ đồ lắp đặt
3. Qui trình lắp đặt
4. Lập bảng dự trù
TT Vật liệu, dụng cụ, Thiết bị Số lượng Yêu cầu kĩ thuật
5. Báo cáo nội dung thực hành.
Các công đoạn Nội dung làm việc Sử dụng dụng cụ Yêu cầu kĩ thuật
6. Đánh giá kết quả thực hành.
-
11
SKKN:

Một số biện pháp giúp việc dạy thực hành môn Công Nghệ ở trường THCS đạt hiệu quả cao
hành bao giờ tôi cũng làm thử trước, quan sát và chuẩn bị trước nơi làm
-
13
SKKN:

Một số biện pháp giúp việc dạy thực hành môn Công Nghệ ở trường THCS đạt hiệu quả cao
việc. Đặc biệt là kiểm tra thật kĩ phần chuẩn bị của học sinh. Khi sản phẩm
hoàn thành thì giáo viên phải trực tiếp kiểm tra và vận hành thử.
Sau mỗi bài thực hành thì phải nên nhận xét rút kinh nghiệm ngay
Trong quá trình áp dụng sáng kiến mới của mình bản thân tôi nhận thấy
không chỉ học sinh hiểu bài, kỹ năng được nâng cao hơn mà học sinh còn
trở nên yêu thích môn học hơn rất nhiều.
Khi hỏi về nghề nghiệp tương lai một số em đã mạnh dạn nói sẽ theo
nghề điện dân dụng.
Không chỉ các em được làm việc thực tế tại trường học với sảm phẩm
được đưa vào sử dụng, mà các em có thể lắp đặt được một số mạch điện đơn
giản trong gia đình nhà mình. Các em cũng có thể tính toán được các thông
số kỹ thuật của mạch điện.
Thực tế để đạt được kết quả cao nhất thì đòi hỏi giáo viên cần phải thực
sự có sự chuẩn bị thật kỹ trước khi tiến hành tổ chức cho học sinh học thực
hành. Nếu thấy cần thiết thì phải thao tác nhiều lần để nâng cao kỹ năng làm
-
14
SKKN:

Một số biện pháp giúp việc dạy thực hành môn Công Nghệ ở trường THCS đạt hiệu quả cao
việc cũng như phấn đoán được các nguyên nhân hư hỏng hoặc mạch điện
không làm việc có thể xảy ra.
Giáo viên hướng dẫn thực hành phải quán xuyến được học sinh, phải đảm
bảo được các điều kiện an toàn cho học sinh khi học sinh thực hiện thực


NGƯỜI THỰC HIỆN Nguyễn Văn Hải
-
16