Một số biện pháp giúp học sinh yêu thích môn Lịch sử ở trường THCS
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH YÊU THÍCH
MÔN LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THCS
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI :
Hiện nay, các trường phổ thông đang phải đối mặt với tình trạng học
sinh chán Sử, ghét Sử. Đó là một thực tế đáng suy ngẫm. Làm sao để biến
giờ Sử khô khan thành một giờ học hấp dẫn, cuốn hút, khiến học sinh yêu
thích môn học này là trăn trở có lẽ không chỉ của giáo viên môn Lịch sử.
Từ trong bản chất, con người là động vật khát khao hiểu biết. Sự
hiểu biết sẽ trở thành mục đích cho chính nó. Muốn làm được điều đó thì
người dạy phải có những biện pháp giúp học sinh yêu thích môn Lịch sử ở
trường THCS nói riêng và các trường phổ thông nói chung. Điều quan
trọng và cần thiết nhất là luôn tạo cho các em niềm khát khao tìm hiểu, biết
tự đánh giá và nhận xét khách quan các sự kiện hay nhân vật lịch sử nào
đó, khiến các em đam mê thực sự chứ không bị gò bó hay ép buộc bởi bất
cứ một lí do nào.
II. CƠ SỞ THỰC TIỄN :
Trong cuộc sống kinh tế thị trường ngày nay khi hầu hết các giá trị
đều qui đổi thành hàng hóa tiền bạc và lợi nhuận thì kiến thức từ các môn
tự nhiên được phụ huynh và học sinh hết sức đề cao. Ngược lại các môn
khoa học xã hội, đặc biệt các “môn phụ” như Sử, Địa… thì học sinh chỉ
học cho qua loa đại khái thậm chí còn cảm thấy “chán ngán” nếu như giáo
viên dạy môn đó không cải tiến phương pháp, dạy theo lối truyền thống
“đọc-chép”. Câu hỏi “ Học lịch sử để làm gì?” cũng sẽ được qui về giá trị
lợi ích mà nó đem lại. Điều này cũng được phản ánh rõ nét nhất bằng các
kì thi tốt nghiệp THPT và kì thi ĐH, Cao đẳng những năm gần đây, số học
Giáo viên: Lê Ngọc Khánh Trường THCS Hòa Bình Thạnh
Tổ: Sử-GD-KTPV - 1 - Năm học 2013-1014
Một số biện pháp giúp học sinh yêu thích môn Lịch sử ở trường THCS
sinh được điểm không môn lịch sử ngày càng nhiều là điều chúng ta dễ

3. Nguyên nhân của thực trạng trên :
Trong điều kiện nền kinh tế thị trường đang phát triển, trước tác
động ngày càng mạnh của xu thế toàn cầu hóa, chúng ta đang gặp nhiều
khó khăn trở ngại do chất lượng và hiệu quả giáo dục đào tạo còn thấp hơn
so với yêu cầu. Hơn thế nữa, khi hội nhập toàn cầu sẽ có nhiều cái mới,
nhiều nét văn hóa khác biệt du nhập và ảnh hưởng đến nước ta. Nếu không
khéo lựa chọn, không có bản lĩnh để tiếp thu tinh hoa, loại bỏ những mặt
trái, những tiêu cực sẽ là một thảm họa lớn với nền văn hóa dân tộc. Và tất
nhiên khi văn hóa bị lai căng, xuống dốc, bản sắc dân tộc sẽ không còn.
Thực tế này đang dần hiển hiện trong lối sống, cách ứng xử hiện nay và cả
trong môn Lịch sử những năm gần đây đặc biệt là năm 2012 vừa qua, điểm
thi môn Lịch sử trong các kì thi quá thấp đã đặt ra cho chúng ta một vấn
đề: Vì sao lại như vậy? Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến học sinh không
yêu thích môn Lịch sử. Theo cá nhân tôi thì do những nguyên nhân sau:
- Nguyên nhân quan trọng hàng đầu và trước tiên là sự đối xử không
công bằng đối với môn Lịch sử trong chương trình giảng dạy của hệ thống
giáo dục phổ thông, trong khi chúng ta đều biết và đều coi Toán, Lí, Hóa,
Văn, Sử, Địa là những môn khoa học có vị trí vai trò ngang nhau ở các cấp
học phổ thông thì thời gian học môn Lịch sử chỉ được bố trí từ 1-1,5 tiết/
tuần trong khi môn Văn, Toán là 4 đến 5 tiết/tuần. Hay là trong nhà trường
hạn chế tối đa môn Toán, Văn có tiết 5 trong mỗi buổi học thay vào đó là
môn Sử, GDCD…Sự đối sử bất bình đẳng đó kéo dài trong nhiều năm dần
dà làm nảy sinh trong thầy cô và học trò một lối ứng xử ngầm phi văn bản
là xem môn Sử là môn học phụ.
- Nguyên nhân thứ hai ảnh hưởng rất lớn đến việc học môn Lịch sử
giảm sút là chế độ thi cử. Các trường Đại học quân sự trước đây bắt buộc
thi môn Lịch sử, những năm gần đây đã bỏ hẳn. Các trường Đại học An
Ninh ngày trước cũng bắt buộc thi môn Lịch sử giờ đây chỉ còn một ít chỉ
tiêu khối C còn lại nhường chỗ cho khối A. các trường Luật, Báo chí, Văn
Giáo viên: Lê Ngọc Khánh Trường THCS Hòa Bình Thạnh

viên chỉ coi trọng môn Văn còn môn Sử thì dạy cho hết giờ rồi thôi.
Giáo viên: Lê Ngọc Khánh Trường THCS Hòa Bình Thạnh
Tổ: Sử-GD-KTPV - 4 - Năm học 2013-1014
Một số biện pháp giúp học sinh yêu thích môn Lịch sử ở trường THCS
Qua thực tế nhiều năm, giảng dạy môn Lịch sử( hơn 10 năm), tôi thấy
tiết học nào mà chuẩn bị chu đáo về nội dung lẫn đồ dùng dạy học, sử dụng
nhiều phương pháp khác nhau kết hợp với lời giảng đúng đặc trưng bộ
môn thì học sinh rất hứng thú say mê nghe giảng, kiến thức cũng được
khắc sâu hơn.
Học sinh phải coi đây là một môn khoa học chính, có sự chuẩn bị bài,
tìm hiểu những sự kiện, nhân vật lịch sử liên quan đến bài học…có như
vậy sau khi nghe thầy giảng thì mới hiểu thấu đáo được vấn đề.
2. Luôn cải tiến phương pháp dạy học :
Trước hết, giáo viên diễn đạt bài giảng môn Lịch sử phải lôi cuốn.
Thông qua những sự kiện, mẩu chuyện, hình ảnh minh họa mà giáo viên
diễn đạt, sẽ giúp học sinh lắng nghe và hiểu tường tận những kiến thức lịch
sử, từ đó học sinh sẽ yêu thích bộ môn Lịch sử một cách tự nhiên. Vận
dụng các phương pháp dạy học linh hoạt, hiệu quả trong từng bài giảng,
nhất là phương pháp thảo luận theo nhóm nhỏ. Thông qua hoạt động nhóm
nhỏ, tư duy tích cực của học sinh được phát huy, đó là rèn luyện năng lực
hợp tác giữa các thành viên trong nhóm.
Ứng dụng công nghệ thông tin, ngoài những tiết dạy thông thường, giáo
viên cũng cần dành nhiều thời gian để sưu tầm, thiết kế tiết học bằng giáo
án điện tử. Việc dạy học bằng giáo án điện tử với hình ảnh, lược đồ, tư liệu
phong phú, nhất là các đoạn phim lịch sử sẽ thu hút sự chú ý và tạo hứng
thú học tập cho học sinh. Tuy nhiên, khi soạn giảng bằng giáo án điện tử
giáo viên không nên lạm dụng các hiệu ứng để trình chiếu hoặc ôm đồm
trong việc sử dụng tư liệu minh họa. Tổ chức các trò chơi trong giờ học
lịch sử, nhằm mục đích giải trí cho học sinh và tạo không khí học tập sôi
nổi, học sinh cảm thấy thoải mái và tiếp thu bài học một cách hiệu quả.

nay, môn học này đã được quan tâm đầu tư đúng mức hay chưa, là điều mà
dư luận đang đặt nhiều tranh cãi. Nhất là khi có không ít học sinh không
còn yêu thích, hào hứng với việc học lịch sử.
Giáo viên: Lê Ngọc Khánh Trường THCS Hòa Bình Thạnh
Tổ: Sử-GD-KTPV - 6 - Năm học 2013-1014
Một số biện pháp giúp học sinh yêu thích môn Lịch sử ở trường THCS
“Học Lịch sử để làm gì?”, “Lịch sử có ích gì cho cuộc sống của học
sinh?”.
“Khi đưa ra câu hỏi này nhiều người sẽ trả lời ngay: “Học Lịch sử
để yêu nước”, “giữ gìn truyền thống”, “để rút ra bài học trong quá khứ”….
Những câu trả lời này không sai nhưng theo tôi nó là sản phẩm thể hiện tư
duy nhìn từ góc độ “quốc gia”. Trên thực tế, con người hành động vì lợi
ích. Lợi ích càng cụ thể, thiết thực thì hành động càng mạnh mẽ. Giáo dục
Lịch sử muốn thu hút được sự quan tâm, chú ý của người học thì nó phải
đem lại lợi ích mà người học nhìn thấy và hưởng thụ trực tiếp”.
Chính vì vậy, khi dạy Lịch sử, bên cạnh các lợi ích nhìn từ góc độ
quốc gia, cũng rất chú ý đến những lợi ích nhìn từ góc độ cá nhân - công
dân. Xét ở góc độ này, giáo dục lịch sử phải góp phần giúp học sinh cải
thiện được giao tiếp của bản thân đối với gia đình (nhiều thế hệ), cộng
đồng xung quanh (địa phương, những người trong một nước và những
người đến từ nền văn hóa khác).
Giáo dục lịch sử cũng phải giúp học sinh nhận thức được hiện thực
đang diễn ra trước mắt, giải thích nó từ góc độ lịch sử bằng các sử liệu
thực chứng. Giáo dục lịch sử phải giúp cho học sinh có những năng lực cần
thiết như năng lực tư duy phê phán, năng lực đưa ra quyết định, năng lực
sáng tạo, năng lực biểu hiện…
Xa hơn nữa là phải nhắm tới việc tạo nên những phẩm chất công dân
tốt đẹp ở người học sinh. Giáo dục lịch sử phải góp phần quan trọng để tạo
nên hình ảnh người công dân mơ ước của đông đảo nhân dân. Đó là những
con người có khả năng nhận thức và cải tạo hiện thực để tạo nên một hiện

(Là những ai? - Đáp án: Mai Thúc Loan, Lý Công Uẩn)
3. Đố ai trên Bạch Đằng Giang
Làm cho cọc nhọn dọ ngang sáng ngời
Phá quân Nam Hán tơi bời
Gươm thần độc lập, giữa trời vung lên?
( Là ai?- Đáp án: Ngô Quyền)
4. Ngàn năm trang sử còn ghi
Mê Linh, sông Hát chỉ vì non sông
Chị em một dạ, một lòng
Đuổi quân Tô Định khỏi vùng biên cương
(Là ai?- Đáp án: Hai Bà Trưng)
Giáo viên: Lê Ngọc Khánh Trường THCS Hòa Bình Thạnh
Tổ: Sử-GD-KTPV - 8 - Năm học 2013-1014
Một số biện pháp giúp học sinh yêu thích môn Lịch sử ở trường THCS
5. Đố ai qua Nhật sang Tàu
Soạn thành huyết lệ hơn cầu tàn thư
Hô hào vận động Đông Du
Kết đoàn cùng với sĩ phu khắp miền
(Là ai?- Đáp án: Phan Bội Châu)
Ngoài ra còn rất nhiều vần thơ khác đồng nghiệp có thể tìm hiểu ở
cuốn Câu đố Việt Nam(NXB Hồng Đức).
Qua áp dụng tôi thấy một không khí thi đua tìm hiểu Lịch sử diễn ra
sôi nổi và các em rất mong được có nhiều câu hỏi, câu đố vui như thế. Cứ
như vậy, nội dung kiến thức cơ bản về lịch sử sẽ giúp các em khắc sâu hơn
để rồi vào giờ học chính khóa môn Lịch sử các em tiếp thu bài nhanh hơn,
tự nhiên hơn.
III. ÁP DỤNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TRONG MỘT
TIẾT DẠY CỤ THỂ MÔN LỊCH SỬ LỚP 6 :
Tiết 1: SƠ LƯỢC VỀ MÔN LỊCH SỬ
Với bài này tôi đã vận dụng linh hoạt rất nhiều phương pháp khác nhau

quy luật của thời gian.
- Nêu các mốc thời gian trong cuộc đời từ lúc
sinh ra đến lúc vào học lớp 6?
=> Hs dựa vào hiểu biết của mình và SGK để
trả lời. ( sinh ra → bò → trườn… lớp 6 ).
- Loài người từ khi xuất hiện cho đến ngày nay
có sự thay đổi thế nào?
=> Đó là quá trình con người phát triển không
ngừng. Tất cả mọi vật sinh ra đều có quá trình
phát triển khách quan ngoài ý muốn của con
người theo trình tự thời gian của tự nhiên và xã
hội. Đó chính là lịch sử.
- Vậy lịch sử là gì?
=> Hs trả lời, nhận xét, Gv kết luận theo nội
dung bài học.
- Bộ môn lịch sử nghiên cứu vấn đề gì ?
1. Lịch sử là gì ?
- Lịch sử là những gì đã
diễn ra trong quá khứ.
- Lịch sử là khoa học tìm
hiểu và dựng lại toàn bộ
Giáo viên: Lê Ngọc Khánh Trường THCS Hòa Bình Thạnh
Tổ: Sử-GD-KTPV - 10 - Năm học 2013-1014
Một số biện pháp giúp học sinh yêu thích môn Lịch sử ở trường THCS
=> Hs trả lời, nhận xét, Gv kết luận theo nội
dung bài học.
HĐ2: ( 15’) Tìm hiểu mục đích học tập bộ
môn :
- H/d hs xem hình 1 SGK .
- So sánh lớp học trường làng thời xưa và lớp

- Học lịch sử để hiểu được
cội nguồn của dân tộc, tổ
tiên, làng xóm.
- Biết quá trình đấu tranh
với thiên nhiên và chống
ngoại xâm để giữ gìn độc
lập dân tộc.
- Biết Lịch sử phát triển
của nhân loại để rút ra
những bài học kinh
nghiệm cho hiện tại và
tương lai.
3. Dựa vào đâu để biết và
dựng lại Lịch sử ?

Căn cứ vào:
- Tư liệu truyền miệng
( Truyền thuyết).
- Tư liệu chữ viết (Văn
bia, tư liệu thành văn).
- Tư liệu hiện vật ( Trống
đồng, bia đá).
Giáo viên: Lê Ngọc Khánh Trường THCS Hòa Bình Thạnh
Tổ: Sử-GD-KTPV - 11 - Năm học 2013-1014
Một số biện pháp giúp học sinh yêu thích môn Lịch sử ở trường THCS
- Lưu ý: Tư liệu truyền miệng và tư liệu chữ
viết thiếu tính chính xác.
3. Củng cố : ( 5’)
- Lịch sử là gì? Tại sao chúng ta phải học lịch sử ?
- Dựa vào đâu để biết và dựng lại Lịch sử ?

Rất
thích
5 13.5% 3 7.7% 3 7.5%
Sau khi
áp
Không
thích
5 13.5% 6 15.4% 5 12.5%
Thích
17 46% 19 48.7% 19 47.5%
Giáo viên: Lê Ngọc Khánh Trường THCS Hòa Bình Thạnh
Tổ: Sử-GD-KTPV - 12 - Năm học 2013-1014
Một số biện pháp giúp học sinh yêu thích môn Lịch sử ở trường THCS
dụng
kinh
nghiệm
Rất
thích
15 40.5% 14 35.9% 16 40%
II. NHỮNG VẤN ĐỀ BỎ NGÕ :
- Để giúp học sinh yêu thích môn Lịch sử ngoài những biện pháp mà
tôi nêu ở trên thì cần có các giải pháp trước mắt như: chỉnh sửa Sách
giáo khoa, thay đổi chế độ thi cử, về lâu dài cần đưa môn Lịch sử thành
môn thi bắt buộc bên cạnh môn Văn, Toán như các nước vẫn làm đối
với giáo dục phổ thông. Nước Mĩ có hơn 200 năm lịch sử dân tộc
nhưng họ dành 5 tiết học lịch sử/ tuần, trong khi nước ta có hàng 1000
năm lịch sử dân tộc thì chỉ dành 1,5 tiết/ tuần. Việc đưa ra các giải pháp
hữu hiệu khắc phục sự sa sút đáng lo ngại của môn lịch sử trong nhà
trường là trách nhiệm không chỉ của cơ quan chức năng mà của giới Sử
học cả nước nói chung rằng môn Lịch sử cần được nâng tầm cho đúng

- Cần cấp phát những thiết bị dạy học về các trường nhiều hơn nữa
đặc biệt là máy chiếu đa năng, những thước phim tư liệu lịch sử để tiến
tới mỗi phòng học đều có hệ thống máy chiếu giúp giáo viên ứng dụng
công nghệ thông tin một cách thuận tiện nhất.
- Về lâu dài cần tổ chức cho các em sau khi học xong Đại học, Cao
đẳng phải có chứng chỉ môn Lịch sử trước khi đi làm.
2. Về phía nhà trường :
- Cần tuyên truyền sâu rộng thông qua hoạt động ngoại khóa nhiều
hơn nữa về kiến thức lịch sử ở các tiết Giáo dục ngoài giờ lên lớp, tiết
chào cờ.
- Đối với Tổ: Thường xuyên tổ chức các chuyên đề để nâng cao chất
lượng môn Lịch sử
Giáo viên: Lê Ngọc Khánh Trường THCS Hòa Bình Thạnh
Tổ: Sử-GD-KTPV - 14 - Năm học 2013-1014
Một số biện pháp giúp học sinh yêu thích môn Lịch sử ở trường THCS
- Đối với giáo viên: Ngoài những kiến thức có trong Sách giáo khoa,
người giáo viên cần không ngừng học hỏi, nâng cao trình độ chuyên
môn, tiếp cận sự kiện mới nhất để giảng cho học sinh.
Lời kết: Với mục tiêu thực hiện tốt các cuộc vận động “ Học tập và làm
theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” và cuộc vận động “ Mỗi thầy, cô
giáo là một tấm gương đạo đức, tự học sáng tạo” cùng với phong trào “
Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực.” Bản thân tôi với tư
cách là một giáo viên bộ môn, tôi luôn suy nghĩ tìm tòi các phương pháp
dạy học sao cho học sinh của mình có thể nắm bắt kiến thức một cách dễ
hiểu nhất, giúp các em có hứng thú với bộ môn, tránh được áp lực khi
học bộ môn này. Bằng sáng kiến của mình, tôi rất mong muốn được đóng
góp một phần nhỏ cùng với các bạn đồng nghiệp để học sinh yêu thích
học môn Lịch sử hơn. Trong quá trình viết, không thể tránh khỏi những
sai sót, rất mong các đồng nghiệp góp ý để sáng kiến được hoàn thiện
hơn. Trong thời gian tôi làm sáng kiến tôi đã nhận được không ít sự giúp

13
V. Đề xuất kiến nghị
14
Giáo viên: Lê Ngọc Khánh Trường THCS Hòa Bình Thạnh
Tổ: Sử-GD-KTPV - 16 - Năm học 2013-1014