TRÒ CHƠI BỘ BÀI QUÂN CHỮ
GIÚP HỌC SINH NHẬN DIỆN, VIẾT ĐÚNG
VÀ THUỘC LÒNG BẢNG CHỮ CÁI
Phần một:

MỞ ĐẦU

Đọc thông, viết thạo, làm tính đúng là các yêu cầu cơ bản trong nhiệm vụ
học tập của học sinh lớp Một.
Từ Mầm non lên các lớp đầu của trường phổ thông, học sinh cần được trang
bị nhiều khái niệm, kiến thức, kĩ năng để có những hiểu biết cơ bản phục vụ cho
các nội dung học tập được quy định theo từng khối lớp. Trong đó các chữ cái,
chữ số tiếng Việt là những “vật liệu” đầu tiên đặt nền móng cho cả quá trình học
tập từ nay về sau của trẻ. Mặt khác, theo xu thế hội nhập, Làm quen tiếng Anh
hiện nay cũng là một môn học tự chọn đang được quan tâm dạy học cho trẻ từ
lớp Một ở nhiều trường tiểu học.
Trong quá trình dạy học và làm công tác quản lí, chúng tôi nhận thấy rằng:
Học sinh tiểu học thích “Học bằng chơi, chơi mà học”. Việc thiết kế các Trò chơi
học tập sẽ giúp học sinh dễ tiếp thu được kiến thức, kĩ năng một cách hào hứng,
chủ động, tích cực. Chính vì lí do đó, chúng tôi xin trao đổi về “Trò chơi Bộ bài
quân chữ - giúp học sinh nhận diện, viết đúng và thuộc lòng bảng chữ cái”.
Tính mới: Đây là một sáng kiến thiết kế nên Bộ quân bài trò chơi, chưa có tác giả
nào làm và phổ biến.
Tác dụng: Trò chơi này giúp trẻ được tiếp xúc, làm quen với những quy định
chuẩn mực về bảng chữ cái, chữ số tiếng Việt, tiếng Anh.
Thông qua trò chơi, trẻ có kĩ năng nhận diện chính xác để đọc đúng, viết
đúng và thuộc lòng được Bảng chữ cái tiếng Việt cũng như Bảng chữ cái tiếng
Anh.
Phần hai: NỘI DUNG SÁNG KIẾN
GIỚI THIỆU “BỘ BÀI QUÂN CHỮ” VÀ CÁCH CHƠI.
A. CẤU TẠO BỘ BÀI:

lộ bài khi chơi. Trong bài viết này trình bày mặt ngoài quân bài in hình lôgô của
Trường Tiểu học Minh Khai 1 trên nền hoa văn đơn giản.
- Nếu đơn vị nào vận dụng thì trong thiết kế có thể thay đổi các họa tiết, màu sắc
mặt ngoài của bộ bài để mang sắc thái riêng của đơn vị.
B. HƯỚNG DẪN CÁCH CHƠI.
Tương tự như bộ bài Tu lơ khơ, “Bộ bài quân chữ” cũng có nhiều cách chơi.
Chúng tôi xin giới thiệu vài cách chơi phục vụ Nội dung học tập của học sinh
theo từng giai đoạn như sau:
I. CHƠI NHẬN DIỆN CHỮ CÁI, TẬP TÔ CHỮ:
1. Mục đích:
2


- Cho trẻ nhận diện được các chữ cái tiếng Việt.
- Nắm được định dạng con chữ, cấu tạo chữ viết thường, viết Hoa.
- Cho trẻ tập tô và tập viết trên quân bài.
- Trò chơi này thích hợp với trẻ đầu lớp Một, khi học về chữ và tập tô, tập viết
chữ.
2. Cách tổ chức:
2.1. Chơi nhận diện chữ cái:
- Mỗi ngày, ta chọn và cho trẻ làm quen từ 4 đến 6 chữ cái.
Các em sẽ chơi nhận diện và đọc đúng các chữ cái. Ai đọc sai sẽ được bạn
nhắc.
Giả sử: phát cho mỗi em 6 chữ B, C, D, L, M, N.
+ Lần đầu: bạn An ra chữ B.
Các bạn khác phải lần lượt tìm trong bộ bài của mình chữ B để tấn xuống và
đọc to “chữ bờ” (chữ B).
+ Lần hai: Bạn Bình ra chữ M.
Các bạn khác phải lần lượt tìm trong bộ bài của mình chữ M để tấn xuống và
đọc to “chữ mờ” (chữ M).

hứng, tích cực.
II. CHƠI BÀI TIẾN LÊN.
1. Mục đích: Thuộc lòng bảng chữ cái thông qua trò chơi.
Biết linh hoạt và hỗ trợ bạn khi tham gia chơi.
2. Luật chơi:
- Quy định: Các chữ đứng sau trong Bảng chữ cái thì có giá trị cao hơn chữ
đứng trước. Cụ thể giá trị từ thấp đến cao là: A, Ă, Â, B, C, D, Đ, E, Ê, G, H, I,
K, L, M, N, O, Ô, Ơ, P, Q, R, S, T, U, Ư, V, X, Y. Trong khi chơi, quân chữ có
giá trị cao thắng quân có giá trị thấp.
- Nhóm chơi sử dụng một bộ bài, ngồi xung quanh chiếu; chia đều các quân bài
cho người chơi. Người chơi được tấn các quân bài theo thứ tự Bảng chữ cái (tức
từ thấp lên cao, ta gọi là Tiến lên). Ai tấn hết mọi quân bài sớm nhất là thắng
cuộc.
3. Cách tổ chức chơi:
- Mỗi ván chơi nên có từ 2 đến 6 em. Thời gian đầu nên có quản trò làm trọng
tài.
Ví dụ: có 5 em chơi. Ta chia đều bộ bài cho 5 em. Mỗi em được 6 quân.
- Người chơi cầm các quân bài được chia theo hình rẽ quạt để thấy rõ các quân
bài của mình. Ai có quân bài chữ A (giá trị thấp nhất) được tấn trước.
- Người nào có quân cao hơn (xếp sau trong bảng chữ cái) liền kề phải xướng to
lên, rồi đánh xuống.
Ví dụ: Sau khi người có quân A đã ra thì người có quân B phải reo:
+ “B đây” ! Rồi tấn quân B xuống;
+ Tiếp theo, người có quân C phải xướng to lên “C đây”, rồi đánh.
4


+ Tiếp theo, ai có quân D phải xướng tiếp “D đây”, rồi đánh ...
- Như vậy, luật tấn không theo vòng tròn người chơi mà theo thứ tự bảng chữ cái.
Có thể một người được tấn nhiều lần liên tiếp, miễn có đúng quân liền kề.

5


- Sau đây là ví dụ có 5 em chơi.
3.2. Luật chơi:
- Trộn và chia đều 2 bộ bài cho 5 em. Khi mỗi em được 8 quân thì dừng lại.
- 20 quân bài tồn được chồng úp sấp ở giữa chiếu chơi. Khi chơi, ai còn trên tay
ít hơn 8 quân thì được rút bổ sung cho đủ 8 quân.
- Người chơi xếp mặt trong bài quay vào phía mình để các bạn khác không thấy.
- Ai có quân bài chữ A (giá trị thấp nhất) được tấn trước (Nếu 2 người đều có A thì
ai không có quân “Cắt tấn” được đi trước. Nếu vẫn trùng thì tính đến người không có
Y; X).

+ Có thể tấn đơn (1 quân)
+ Có thể tấn đôi (2 quân cùng con chữ hoặc cặp nhóm D,Đ / E,Ê / U,Ư)
+ Có thể tấn ba (các cặp nhóm chữ A,Ă, / O,Ô,Ơ)
- Thứ tự đỡ tấn tương tự như chơi bài Tulơkhơ, theo vòng ngược chiều kim đồng
hồ. + Người đỡ phải dùng quân cao hơn (xếp sau trong bảng chữ cái) để đỡ.
+ Người đỡ chỉ phải đỡ của 01 người tấn. Nếu đỡ xong thì được tấn người khác.
- Giá trị quân bài khi đỡ tấn:
+ Khi đỡ tấn đôi được quyền dùng đôi cùng chữ cao hơn hoặc đôi liền kề cao
hơn.
VD: bị tấn đôi (C,C) ; có thể đỡ (D,D); (D,Đ); (Đ,E) … đều được.
+ Khi đỡ tấn ba, được quyền dùng 3 định dạng cao hơn liền kề để đỡ.
VD: bị tấn ba (A,Ă,Â) thì đỡ (B,C,D) ; (C,D,Đ); … (O,Ô,Ơ)
Lưu ý: Chỉ có hai bộ 3 được dùng để tấn là (A,Ă,Â) và (O,Ô,Ơ).
- Khi tấn hay đỡ đều phải xướng lên, rồi đánh xuống (nhằm cùng nhau thuộc thứ
tự).
- Ai có quân “Cắt tấn” sẽ có quyền cướp cái trong mọi trường hợp.
3.3. Xếp Thứ hạng:

- Thừa 3 quân đặt cọc chung giữa chiếu chơi.
3.2. Luật chơi:
- Người chơi cầm các quân bài được chia theo hình rẽ quạt để thấy rõ các quân
bài của mình. Ai có quân bài chữ A (giá trị thấp nhất) được tấn trước. Người nào
có quân cao hơn (xếp sau trong bảng chữ cái) liền kề phải xướng to lên, rồi đánh
xuống.
VD: Khi có người tấn tiếp quân B; thì ai có quân C phải xướng to lên “C đây”,
rồi đánh. Ai có quân D phải xướng tiếp “D đây”, rồi đánh ...
(Lưu ý: khi xướng tên quân bài phải phát âm theo âm tiết tiếng Anh là “a = ây,
b = by, c = xi, d = di” …).
7


- Như vậy, luật tấn không theo vòng người chơi mà theo thứ tự bảng chữ cái.
Ai có quân bài kế tiếp liền kề sẽ được tấn tiếp (có thể một người được tấn nhiều
lần liên tiếp, miễn có đúng quân liền kề).
- Nếu ai có quân liền kề mà không thuộc, không xướng lên, hoặc có người xướng
sai thì Quản trò cho ngửa toàn bộ bài lên để phát hiện quân đúng cần “đi” theo
thứ tự.
- Khi tấn bị tắc quân liền kề thì người đang tấn được lật ngửa bài cọc để tìm. Khi
tìm thấy thì tất cả hô to “khắc nhập” để nhập bài vào cho đúng thứ tự rồi chơi
tiếp đến hết.
3.3. Sử dụng quân “Cắt tấn”:
- Ai có quân “Cắt tấn” sẽ có quyền cướp cái trong mọi trường hợp.
VD: thấy một người xuống bài liên tục, muốn cắt chuỗi thắng của bạn và giành
quyền tấn. Hoặc bài của mình có các quân “cao số” như X, Y, Z phải đợi lâu thì
“cắt” để giành quyền đi.
- Việc dùng quân “Cắt tấn” nhằm tạo ra phá cách, tránh nhàm chán khi chơi.
Chẳng hạn, nhóm bạn đang chơi bình thường, khi ra đến chữ H thì bị “Cắt”.
Sau đó đợt “Tấn” mới bắt đầu từ chữ P, chữ Q … cho đến Z là quân cao nhất.

hoặc tên các nước trên thế giới, tên tỉnh thành phố trong một nước … Đây là nền
móng cơ bản cho việc phấn đấu thành công dân toàn cầu.
2. Kiến tạo trò chơi “Bộ bài quân chữ” là tạo nên một sân chơi trí tuệ, ít tốn kém
góp phần đổi mới phương pháp dạy học. Thông qua việc tổ chức Trò chơi, thiết
thực thực hiện khẩu hiệu Mỗi ngày đến trường là một ngày vui: Vui học – Học
vui.
3. Trò chơi “Bộ bài quân chữ” là biện pháp tích cực hóa vai trò người học, tạo
môi trường thân thiện trong việc rèn luyện kĩ năng, nâng cao chất lượng dạy và
học, có tác dụng bổ trợ liên môn và rèn kĩ năng sống cho học sinh.
4. Ứng dụng thực tế:
Chúng tôi đã in ấn hàng trăm bộ quân bài và triển khai cho học sinh chơi.
Thông qua việc tổ chức chơi mà học, đã tăng cường được sự gắn kết quan tâm
giữa Gia đình với Nhà trường; tăng sự thân thiện trong tình Thầy – Trò.
5. Từ các cách tổ chức cụ thể, khuyến khích sự sáng tạo trong đội ngũ cán bộ
giáo viên đồng thời khơi nguồn cho các ý tưởng sáng tạo của học sinh.
Trò chơi có thể tổ chức cho mọi học sinh, nhưng đặc biệt hữu ích đối với học
trò lớp Một, lớp Hai và học sinh mới học ngoại ngữ vì phục vụ trực tiếp cho nội
dung học tập của các lớp này.
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Thanh Hóa, ngày 26 tháng 3 năm 2017
Tôi cam đoan đây là SKKN của mình,
không sao chép nội dung người khác.
Tác giả:
9


Đào Thị Yên

10