SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LANG CHÁNH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 1B
TRƯỜNG TIỂU HỌC THỊ TRẤN, HUYỆN LANG CHÁNH, TỈNH
THANH HÓA HỌC TỐT PHÂN MÔN KỂ CHUYỆN

Người thực hiện: Lê Thị Huyền

Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường tiểu học Thị Trấn

SKKN thuộc môn: Tiếng Việt

THANH HOÁ, NĂM 2017

MỤC LỤC
1


STT
I
1.1
1.2
1.3
1.4
II
2.1
2.2

4
5
16
18
18
19
20

I. MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài:
Như chúng ta đã biết “ Ngôn ngữ là công cụ của tư duy”. Trong các môn
học ở Tiểu học thì môn Tiếng Việt là môn học có ý nghĩa rất quan trọng, bởi
môn Tiếng Việt ở trường Tiểu học nhằm hình thành và phát triển ở học sinh các
kĩ năng sử dụng Tiếng Việt (nghe, nói,đọc, viết) để học tập và giao tiếp trong
các môi trường hoạt động của lứa tuổi. Thông qua việc dạy và học Tiếng Việt,
góp phần rèn luyện các thao tác tư duy cho học sinh. Nếu như các em không
biết đọc thông, viết thạo thì các môn học khác các em sẽ không thể học được.
Phân môn kể chuyện là một trong những phân môn của môn Tiếng Việt 1 có
nhiệm vụ: Bồi dưỡng tâm hồn trẻ, góp phần hình thành cảm xúc và thẩm mĩ
lành mạnh, làm giàu thêm vốn sống và vốn hiểu biết, phát triển tư duy và nâng
cao trình độ Tiếng Việt cho các em. Vì vậy kể chuyện là phân môn có ý nghĩa
quan trọng trong chương trình giảng dạy Tiếng Việt ở bậc Tiểu học nói chung
và dạy học môn Tiếng Việt lớp 1 nói riêng. Học tốt kể chuyện không những
giúp cho học sinh rèn luyện kỹ năng nghe - nói (kể) mà còn tạo điều kiện cho
2


học sinh tự tin để học tốt các môn học khác và giúp các em tự nhiên hơn trong
giao tiếp.
Trong quá trình trực tiếp giảng dạy, tôi còn thấy có một số điều tồn tại và

những nhân tài mai sau . Đó cũng là một mặt trong việc xây dựng nhân cách
con người mới, con người của thời kì công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước.
2.2. Thực trạng
2.2.1. Thuận lợi:
Là trường Tiểu học Thị Trấn vùng miền núi thuộc huyện nghèo có cả HS
con cán bộ, công nhân cũng có HS con nông thôn (Bản Lưỡi, Bản Trải,….) Hầu
như tất cả các bậc phụ huynh rất quan tâm đến việc học tập và giáo dục của con
em mình.
Năm học 2016 – 2017, tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp 1B.
Với tổng số là 27 học sinh. Tất cả các em đều cùng độ tuổi và đã qua lớp mẫu
giáo 5 tuổi nên đa số các em đã nhận biết được 29 chữ cái.
Nhìn chung tất cả các em đều chăm ngoan thích học tập và vui chơi. Qua
tìm hiểu tôi được biết, các em rất thích học môn kể chuyện, hình như hàng giờ,
hàng tuần lúc nào các em cũng mong ngóng để đến giờ kể chuyện. Đặc biệt
trong giờ kể chuyện các em thích nghe cô kể hơn là thích nghe cô đọc lại văn
bản truyện. Song vẫn còn số ít học sinh biết kể chuyện một cách trôi chảy và
hấp dẫn, biết nhập vai nhân vật trong truyện để kể lại. Hơn nữa qua mỗi bài lại
có thêm phần luyện nói (nó bổ trợ một phần lớn cho phân môn kể chuyện).
2.2.2. Khó khăn :
Bản thân là giáo viên trực tiếp đứng lớp nhưng cũng chưa dành nhiều thời
gian tìm hiểu và khám phá hết được điểm mạnh, điểm yếu, điểm còn hạn chế
của từng học sinh. Đặc biệt là chưa tìm được giải pháp để phát huy. Trong quá
trình trực tiếp giảng dạy, tôi thấy bản thân còn rất nhiều vướng mắc khi dạy kể
chuyện như khi chuẩn bị bài hầu như giáo viên còn phụ thuộc nhiều vào sách
giáo viên. Chính vì thế mà bài dạy trên lớp còn mang tính áp đặt, đơn điệu chưa
phù hợp với đối tượng học sinh, làm cho học sinh nắm nội dung chuyện còn
chàng màng, máy móc... coi môn kể chuyện chỉ là giải trí cho các em, các môn
học khác quan trọng hơn.
Do đó sự chuẩn bị của giáo viên chưa chu đáo dẫn đến tiết dạy, giờ học
chưa đạt hiệu quả như mong muốn. Hơn nữa nhiều giáo viên rất ngại dạy tiết kể

Số
lượng

Tỷ lệ
%

Số
lượng

Tỷ lệ
%

Số
lượng

2

7,4

19

70,4

6

Chưa biết kể
Tỷ lệ %
22,2

2.3. Các biện pháp

minh họa nội dung câu truyện như:
- Tranh 1: Sư tử đang nằm chờ Thỏ đến
- Tranh 2: Thỏ đang nói chuyện với Sư Tử và Sư Tử đang rất tức giận với Thỏ.
- Tranh 3: Thỏ cùng với Sư Tử đang đứng trên thành một cái giếng, Sư Tử
đang giận dữ nhìn xuống giếng.
- Tranh 4: Sư Tử lao xuống giếng còn Thỏ thì đang nhảy múa trên thành giếng.
Sau khi quan sát tranh và phỏng đoán được như vậy thì đến lớp khi nghe
cô giáo kể chuyện thì học sinh dễ nhớ và nhớ nhanh nội dung câu chuyện.
Ví dụ 2: Truyện Rùa và Thỏ [1].

Khi học đến truyện “ Rùa và Thỏ” học sinh, trước hết, tôi cho học sinh
quan sát tranh để gây hứng thú học tập cho các em, sau đó yêu cầu các em
suy nghĩ và trả lời câu hỏi sau mỗi tranh trước để có thể phỏng đoán nội dung
câu truyện ở từng tranh như:
- Rùa đang làm gì?
- Thỏ nói gì với Rùa?
Học sinh có sự chuẩn bị trước khi nghe cô giáo kể chuyện thì tiếp thu
rất nhanh và nhớ nội dung câu chuyện ngay ở lớp và thể hiện kể trước lớp rất
tự nhiên và nhập vai rất tốt, còn đối với những học sinh không có sự chuẩn bị
trước thì đến lớp việc nhớ nội dung câu chuyện chậm hơn chính vì thế mà
việc nhập vai của các nhân vật cũng chậm hơn.
7


Biện pháp 3: Giáo viên kể mẫu đóng vai trò quan trọng
Tiết kể chuyện có thành công hay không phụ thuộc rất nhiều vào giáo viên
kể mẫu, khi kể mẫu giáo viên cần đặt câu hỏi liên quan đến tình huống mở làm
cho học sinh bị lôi cuốn bởi sức hấp dẫn của câu truyện. Sự kết hợp giữa giọng
điệu và cử chỉ, sử dụng từ ngữ có chọn lọc giúp cho các em có cảm giác như
các nhân vật trong truyện là có thật đang hiện lên thật sinh động trong từng

chính vì thế mà đòi hỏi người giáo viên kể phải luyện cho giọng của mình
chuẩn, hấp dẫn đúng ngữ điệu và thể hiện được các cử chỉ, điệu bộ của từng
8


nhân vật... có như vậy thì mới thu hút được sự chú ý của học sinh và kể giống
cô để việc kể mẫu của cô thật sự gây ấn tượng cho các em.
Biện pháp 4: Phát triển ngôn ngữ nói theo tranh:
Với học sinh lớp 1, tư duy bằng trực quan là chủ yếu. Chính vì vậy ngôn
ngữ của các em phụ thuộc vào trực quan (tranh minh họa) là rất nhiều. Nếu
thiếu yếu tố này thì ngôn ngữ của các em hạn chế bởi vốn sống thực tế, vốn từ,
sự trau dồi ngôn ngữ của các em rất hạn chế. Đặc biệt với câu chuyện có lời
nhân vật thì một mình các em phải thể hiện nhiều vai (khác với nhập một vai
bất kỳ) cũng đồng nghĩa với giọng kể cử chỉ, điệu bộ phải thay đổi.
Ví dụ 1: Truyện Trí khôn [1]

Khi giáo viên treo tranh minh họa lên cho học sinh quan sát thì đã lôi cuốn
được sự tò mò của học sinh, sự tò mò đó càng được tăng lên khi kết hợp với lời
kể hấp dẫn của giáo viên. Đến phần học sinh kể chuyện theo tranh, đoạn thì
giáo viên yêu cầu học sinh quan sát tranh để mô tả sự tò mò của Hổ khi gặp bác
nông dân “ Hổ lân la tới gần bác nông dân, mắt tròn xoe, râu vểnh lên, với vẻ tò
mò, hỏi bác nông dân: Người kia trí khôn đâu cho ta xem. Bác nông dân thì
điềm tĩnh, khôn ngoan chăm chú nhìn vào con Hổ với vẽ tự tin, tay chỉ về phía
xa để trả lời: Trí khôn ta để ở nhà.... ”[3]. Trong khi đó giáo viên khi kể chỉ kể “
Hổ lân la tới gần bác nông dân hỏi: Người kia trí khôn đâu cho ta xem. Bác
nông dân đáp: Trí khôn ta để ở nhà ”
Ví dụ 2: Truyện Sư tử và Chuột Nhắt [2]
Đoạn 2: Tranh 3: Sư tử bị sa lưới, Chuột Nhắt cứu Sư tử
Khi yêu cầu học sinh quan sát tranh để kể lại nội dung đoạn truyện thì học
sinh có thể nhìn tranh kể được “Một con Sư Tử to tướng bị sa vào một cái lưới

Nhưng đối với học sinh biết kể chỉ cần yêu cầu các em nhìn tranh kể được
từng đoạn hoặc nhớ để kể. Các em chỉ cần kể nội dung chậm, chưa đúng lời
nhân vật và không thể hiện được giọng điệu, cử chỉ cũng cần tuyên dương, động
viên khích lệ như thế các em sẽ thấy tự tin trước bạn, trước cô hơn, và thấy
mình cũng đã có sự tiến bộ, từ đó các em có hướng phấn đấu kể tốt hơn và cảm
thấy mình đã có thành công.
Đoạn 1: Học sinh chỉ kể được: “Rùa tập chạy. Thỏ nói đồ chậm như Rùa
mày mà cũng đòi tập chạy à ? Rùa trả lời anh đừng giễu tôi. Anh với tôi thử thi
coi ai hơn” thì giáo viên cũng nên tuyên dương, khích lệ học sinh để các em
thấy tự tin hơn khi kể chuyện.
Như vậy khi học sinh chỉ cần vượt bậc tuy ít nhưng có sự biến chuyển thì
giáo viên cũng nên khen để học sinh có động lực phấn đấu. Còn khi học sinh
chưa kể được thì giáo viên cũng không nên chê trực tiếp là “ em không biết kể ”
mà chỉ nói là “ em cần chú ý hơn sẽ nhớ được nội dung của chuyện ” hoặc học
sinh “ làm sai ” thì chỉ nói là “ em làm gần đúng rồi”. Bởi vì chính những lời
khen kịp thời đó sẽ là động lực khích lệ cho học sinh cố gắng hơn, sẽ làm cho
các em thêm tự tin có ý chí phấn đấu và cảm thấy chủ động hơn trước bạn bè,
trước mọi người qua đó rèn được kỹ năng giao tiếp cho các em.
Tóm lại, khi học sinh kể chuyện chỉ cần các em có sự tiến bộ mặc dù là rất
nhỏ chúng ta cũng nên cổ vũ, động viên các em một cách kịp thời để giúp các
em có niềm tin và tự tin hơn trước thầy, cô và trước các bạn. Từ đó các em có ý
chí phấn đấu hơn trong học tập đặc biệt là đối với những học sinh chưa biết kể.
Biện pháp 6: Rèn kỹ năng nghe, kể, nhận xét
Kỹ năng nghe kể rất quan trọng, đối với học sinh câu chuyện đó có hay
có hấp dẫn không thì điều đầu tiên phải giúp các em biết nghe cô kể, bạn kể
10


để cảm nhận từ đó biết đánh giá nhận xét. Kể thì có nhiều hình thức như: Thi
kể giữa các nhóm với nhau, kể chuyện theo tranh (giáo viên chỉ vào từng

nhóm đôi, mỗi em kể 2 tranh. Học sinh này kể thì học sinh kia lắng nghe và
giáo viên là người theo dõi, giúp đỡ các em.
-Tổ chức cho học sinh tham gia chơi trò chơi như “kể chuyện tiếp sức”
(theo đoạn), kể chuyện phân vai, đóng vai ....bạn còn lại có nhiệm vụ nhận xét
bạn kể:
+ Nội dung câu chuyện bạn kể đã đầy đủ chưa?
11


+ Lời nói của các nhân vật như người mẹ, Sói, ...đã phù hợp chưa?
+ Bạn thể hiện cử chỉ, điệu bộ của từng nhân vật đã phù hợp chưa?...
* Chú ý học sinh nhận xét, đánh giá theo nhóm. Khi phân nhóm kể thì giáo
viên phân theo nhóm: HS kể tốt, HS biết kể và HS chưa biết kể. Vì vậy khi
hướng dẫn học sinh nhận xét, việc đánh giá học sinh cần chú ý:
Nhóm HS kể tốt yêu cầu cao hơn. Ngoài thuộc truyện yêu cầu phải thể
hiện được giọng của nhân vật, kể đúng ngữ điệu....
Nhóm HS biết kể chỉ cần các em kể đúng nội dung câu chuyện một cách
tóm tắt (1đoạn, 2 đoạn hoặc cả truyện) cũng đã được tuyên dương vì đó cũng là
sự cố gắng rất lớn cho dù kết quả không bằng nhóm học sinh kể tốt.
Khi tập kể chuyện thì giáo viên phải cho học sinh nắm được cốt truyện
(không bỏ qua tình tiết, chi tiết cơ bản). Vì vậy giáo viên yêu cầu học sinh
khi kể phải bám sát nội dung tranh minh hoạ và những câu hỏi gợi ý. Ngoài ra,
giáo viên còn nên viết vắn tắt nội dung cốt truyện với tình tiết cơ bản nhất lên
bảng lớp (vì lúc này học sinh đã biết đọc). Như thế thì học sinh sẽ dễ nhớ nội
dung câu chuyện hơn và khi bạn kể thì những học sinh khác cũng nhận xét bạn
một cách chính xác hơn.

Tranh minh họa câu chuyện Dê con nghe lời mẹ [4]
Hiệu quả giờ học sẽ cao khi các em chú ý nghe cô kể, bạn kể, tự mình kể
lại được câu chuyện sẽ giúp cho việc đánh giá nhận xét bạn, biết đúng, biết sai,

+ Lời của Sóc: Giọng mềm mỏng, nhẹ nhàng thể hiện được sự ân cần.
+ Cử chỉ, điệu bộ: nét mặt lo âu, sợ sệt..
Như vậy, phần kể chuyện sáng tạo là phần mà học sinh hào hứng nhất gây
sự thích thú trong mỗi học sinh. Nên hướng dẫn học sinh nhập vai sống với
nhân vật của chuyện là cả một nghệ thuật của giáo viên.
Biện pháp 8: Lồng ghép phân môn kể chuyện với các phân môn khác.
1. Phân môn Tập đọc - Học vần
Để học tốt phân môn kể chuyện thì người giáo viên cần biết kết hợp lồng
ghép vào một số phân môn khác: như phân môn Tập đọc, Học vần phần luyện
nói sau mỗi bài đọc nếu giáo viên chú ý luyện kỹ đến phần này sẽ giúp học sinh
mạnh dạn hơn, tự nhiên hơn, biết diễn đạt lời nói của mình đủ câu hơn, rõ ràng
hơn.
a. Tiết Học vần :
Ví dụ: Chủ đề luyện nói: Nặn đồ chơi - Bài 45 [1].
Sau khi các em được giáo viên hướng dẫn luyện nói trong nhóm thì đến
phần đại diện một số nhóm trình bày (nói) trước lớp thì giáo viên cần giúp học
sinh trình bày một cách tự tin, thể hiện được cử chỉ, điệu bộ, những sở thích của
mình khi nói về những đồ chơi mà mình đã nặn, những món quà mà mình đã
nặn để tặng người mà mình yêu quý, ý nghĩa của đồ vật mà mình đã nặn,... học
sinh có thể nói với bạn của mình rằng:
“ Tôi thường nặn đồ chơi bằng đất nặn hoặc đất sét. Tôi đã nặn được rất
nhiều đồ chơi như: quả đu đủ, quả cam, quả ớt, con trâu,...đồ chơi mà tôi yêu
thích nhất đó chính là hình ảnh chú bộ đội tôi nặn bằng đất nặn. Vì hình ảnh chú
bộ đội chính là hình ảnh của người cha mà tôi yêu quý nhất....”
b. Tiết Tập đọc :
Trong tiết tập đọc nếu như hướng dẫn học sinh đọc trôi chảy, không ngắc
ngứ, không đánh vần, ngắt nghỉ hơi đúng chỗ thể hiện được nội dung bài học.

13


+ Người con: ngoan ngoãn, lễ phép “ Vâng, con sẽ dậy ngay mẹ ạ ! ”...
Mỗi lần thể hiện như trên, giáo viên đã giúp cho các em biết cách diễn đạt
trước đông người hơn, từ đó làm cho các em tự tin hơn, diễn đạt tốt hơn.
3. Lồng ghép trong tiết Hoạt động tập thể :
Ví dụ 1: Ở chủ điểm “ Biết ơn chú bộ đội ” giáo viên có thể tổ chức cho
học sinh thi kể chuyện, đóng kịch, phân vai về anh bộ đội mà em biết hoặc em
hãy đọc các bài thơ về chủ đề “Chú bộ đội”. Phần thi của các em là phần mà
14


học sinh có thể thể hiện mình trước đông người, hoặc hoá thân mình vào trong
câu chuyện, vai diễn...
Ví dụ 2: Trong tiết sinh hoạt 15 phút đầu giờ tôi có thể tổ chức cho các em:
“ Thi hát các bài hát mà em thích”. Khi học sinh lên thể hiện bài hát mà mình
thích trước lớp thì cũng đã giúp các em tự tin trước đông người, biết hoà mình
vào trong lời của bài hát và biết cách thể hiện bài hát bằng các cử chỉ, điệu bộ,
nét mặt hoặc điệu múa phù hợp với bài hát đó.
Ví dụ 3: Trong tiết Hoạt động tập thể chủ đề “Mẹ và Cô” tôi có thể yêu
cầu học sinh: Hãy kể cho cô và các bạn nghe những công việc mà hằng ngày mẹ
em đã làm và tình cảm của em đối với mẹ như thế nào. Đến phần học sinh lên
kể trước lớp, giáo viên cần giúp học sinh nói một cách tự tin để kể về mẹ của
mình với niềm tự hào, với tình cảm trân trọng, kính yêu... cử chỉ, nét mặt phù
hợp với tình cảm đó.
Như vậy, kể chuyện cũng đã góp phần không nhỏ vào việc rèn và phát
triển kỹ năng nghe, nói của học sinh trong các môn học khác.
Biện pháp 9: Phối hợp với phụ huynh học sinh “ cô và mẹ là hai cô giáo”.
Ba nhân tố không thể thiếu được trong giáo dục đó là “Gia đình - Nhà
trường - Xã hội” đặc biệt là đối với học sinh lớp 1. Ở trường có thầy cô, về nhà
có cha mẹ, vì vậy tôi đã hướng dẫn phụ huynh cách dạy học sinh kể chuyện,
cách khuyến khích động viên các em ở nhà kể hoặc gặp gỡ phụ huynh qua mỗi

Chưa biết kể
sinh
(có năng khiếu)
dung chuyện
Số
Tỷ lệ
Số
Tỷ lệ
Số
Tỷ lệ %
27
lượng
%
lượng
%
lượng
6
22,2
21
77,8
0
0
So với kết quả thực nghiệm đầu năm và gần cuối năm học thì có nhiều cá
nhân học sinh trong lớp đã tiến bộ, tự tin tham gia thi kể chuyện trước lớp, giữa
các nhóm với nhau. Ngôn ngữ kể, nhập vai của các em có chuyển biến rõ rệt
trong giao tiếp.
III. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
3.1. Kết luận:
Dạy học phân môn kể chuyện ở lớp 1 không khó, tuy nhiên để có những
giờ học sinh động và lôi cuốn học sinh thì giáo viên không những thuộc câu

phân môn kể chuyện nói riêng và môn Tiếng Việt nói chung để giáo viên được
cùng nhau trao đổi về nội dung dạy học, những phương pháp tích cực vận dụng
trong dạy học.
- Hằng năm, nhà trường mua bổ sung đồ dùng dạy học đặc biệt là bộ tranh
dạy học phân môn kể chuyện.
b. Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo.
- Hằng năm, phòng Giáo dục và Đào tạo nên tổ chức nhiều chuyên đề và
hội thảo về dạy học phân môn kể chuyện.
- Tổ chức Hội thi kể chuyện cấp trường, cấp huyện để học sinh có dịp
được giao lưu học hỏi với bạn bè ở các trường bạn.
Trên đây là một số biện pháp giúp học sinh lớp 1B trường Tiểu học Thị
Trấn học tốt phân môn kể chuyện nhằm nâng cao chất lượng dạy học phân môn
kể chuyện lớp 1 nói riêng và môn Tiếng Việt lớp 1 nói chung. Tuy nhiên, để đạt
được kết quả như mong muốn, mỗi giáo viên chúng ta cần thường xuyên học
tập và học hỏi, trao đổi cùng đồng nghiệp để tìm ra những cách dạy hay nhất để
tạo nên một lớp học luôn sôi nổi, học sinh luôn hứng thú học tập. Rất mong
được sự góp ý của các bạn đồng nghiệp. Tôi xin chân thành cám ơn!
XÁC NHẬN CỦA HIỆU TRƯỞNG

Thanh Hóa, ngày 20 tháng 4 năm 2017
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung
của người khác.
Người viết

Lê Thị Huyền

17