SỞ GD&ĐT THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT HẬU LỘC I

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI

“VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN KHI DẠY
HỌC CHUYÊN ĐỀ CÁC NƯỚC TƯ BẢN CHUYỂN
SANG GIAI ĐOẠN ĐẾ QUỐC CHỦ NGHĨA
– DẠY HỌC THEO DỰ ÁN”
(SÁCH GIÁO KHOA BAN CƠ BẢN , LỚP 10)

Người thực hiện : Lê Ngọc Luyến
Chức vụ: Tổ Phó CM - TKHĐ
Môn: Lịch sử

THANH HOÁ NĂM 2017

1


Mục lục
Phần
1
1.1
1.2
1.3
1.4
1.5

Kiểm tra, đánh giá. ………………
Các sản phẩm của học sinh. ……………
Hiệu quả.
Đối với học sinh…………
Hiệu quả kinh tế:……………
Hiệu quả xã hội: ………………
Đối với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường…
Kết luận
Kết luận. ………………………………
Kiến nghị. ……………………

2

Trang
2
2
2
2
3
3
3
3
5
5
5
6
14
14
15
15

theo buổi, nếu không có lớp dạy bồi dưỡng thì khó thực hiện.
1.2. Mục đích nghiên cứu.
Nghiên cứu đề tài này tôi mong muốn.
- 1.2.1.Giúp học sinh dễ hiểu, khắc sâu hơn kiến thức để các em vững vàng,
tự tin và đạt kết quả cao trong các kỳ thi (nhất là kỳ thi THPT Quốc gia).
- 1.2.2.Góp phần chia sẻ chút ít kinh nghiệm với đồng nghiệp trong việc dạy
học môn Lịch sử (nhất là dạy học theo dự án).
- 1.2.3.Tạo cho các em làm tốt với việc vận dụng kiến thức liên môn trong
giờ học Lịch sử. Phát huy phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm.
1.3. Đối tượng nghiên cứu.
Đề tài nghiên cứu những vấn đề.
1.3.1. Giáo viên làm quen với dạy học theo một chủ đề và dạy học theo dự
án. Tổ chức dạy theo buổi (Phù hợp với dạy Bồi dưỡng).
3


-1.3.2. Học sinh được đóng vai trò làm trung tâm với phương pháp học mới,
chuẩn bị một số kiến thức liên môn, liên quan đến nội dung bài học.
-1.3.3.Tạo thói quen cho học sinh trong việc chủ động, tìm hiểu kiến thức,
kỹ năng thuyết trình, làm việc nhóm…(nhất là đối với lớp 10A7).
1.4. Phương pháp nghiên cứu.
- 1.4.1.Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết., tìm tòi nghiên
cứu về kiến thức liên môn, dạy học theo dự án, về nội dung chủ đề.
-1.4.2.Sách giáo khoa, sách bài tập, sách giáo viên lịch sử lớp 10.
-1.4.3.Soạn giáo án và tiến hành giảng thực nghiệm theo cách thiết kế bài
giảng dạy học theo dự án.
- 1.4.4.Áp dụng theo dõi kết quả bài kiểm tra của học sinh.
1.5. Những điểm mới.
1.5.1. Dưới sự hướng dẫn có giám sát chặt chẽ, học sinh được cung cấp một cách có hệ
thống và đầy đủ toàn bộ phần kiến thức nền cơ bản cần có.

kiến thức lịch sử của từng giai đoạn, từng nội dung cụ thể, mà còn phải tìm
hiểu mối quan hệ giữa các sự kiện trong sự phát triển chung, thống nhất của
lịch sử. Điều này đòi hỏi HS phải biết và hiểu lịch sử trên cơ sở phát huy
tính tích cực, trí thông minh và sáng tạo. Vì vậy, khi giảng dạy môn lịch sử
người thầy phải làm thế nào để tác động đúng vào quy luật nhận thức giúp
học sinh lĩnh hội được kiến thức mà thầy truyền tải. Từ đó, hình thành tình
cảm, tư tưởng đối với các sự kiện, hiện tượng lịch sử thế giới và dân tộc.
- Dự án không chỉ nhằm cung cấp cho học sinh kiến thức về những
thành tựu của khoa học kĩ thuật mà thông qua những việc làm cụ thể, giúp
các em biết trân trọng hơn những thành quả của các nhà bác học, của ông
cha. - Học sinh nhận thấy được vai trò quan trọng của khoa học kĩ thuật đối
với sự phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc. Vì vậy, muốn đất nước tiến lên
thì tuổi trẻ Việt Nam ngày nay phải cố gắng học tập và rèn luyện, phải có ý
chí và hoài bão vươn lên để trở thành những con người được đào tạo có chất
lượng, đáp ứng được yêu cầu của công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa
đất nước.
- Dự án góp phần giảm bớt tính trừu tượng trong giảng dạy bài học, các em
học sinh khá giỏi càng yêu thích môn Lịch sử hơn, các em học yếu môn Lịch
sử sẽ thấy bớt “khô khan, rắc rối”, không còn “sợ học” và “ngại học” hay chỉ
học đối phó với môn Lịch sử nữa.
- Dự án trên phát huy tính chủ động sáng tạo của học sinh, phát huy năng lực
thực hành giỏi nhằm thực hiện nguyên lí giáo dục : “ học đi đôi với hành, lí
luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường gắn liền với nhà trường và
xã hội”.
- Thông qua dạy học dự án, học sinh phát hiện vấn đề, giải quyết vấn đề,
thuyết trình và bảo vệ sản phẩm trước tập thể, các em có cơ hội khẳng định
bản thân, tự tin, tự giác, có trách nhiệm cao đối với tập thể…góp phần đào
tạo những người lao động phát triển toàn diện, những công dân hữu ích cho
xã hội.
2.2.Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến.

hợp lí dể đạt hiệu quả.
Hầu như HS chưa biết đến powerpoint, chưa biết khai thác và xử lí
các thông tin trên Internet nên gặp nhiều khó khăn trong quá trình hoàn
thành sản phẩm.
2.3. Nội dung chính.
“ Tên dự án dạy học: Tìm hiểu về những thành tựu khoa học kỹ thuật
cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX và tác động của nó tới sự phát triển của
chủ nghĩa tư bản”
2.3.1 Mục tiêu dạy học.
a. Về kiến thức, kĩ năng, thái độ:
*. Kiến thức :

6


- Nắm và hiểu một cách sâu sắc những thành tựu chủ yếu về KHKT cuối thế
kỉ XIX- đầu thế kỉ XX, nó đã thúc đẩy sự phát triển vượt bậc của lực lượng
sản xuất xã hội.
- Hiểu rõ được khoảng những năm cuối thế kỉ XIX, chủ nghĩa tư bản dần
chuyển sang giai đoạn phát triển cao hơn - giai đoạn đế quốc chủ nghĩa mà
đặc trưng cơ bản nhất là sự ra đời của các tổ chức độc quyền và sự bóc lột
ngày càng tinh vi hơn đối với nhân dân lao động, làm cho mâu thuẫn trong
xã hội tư bản ngày càng gay gắt và sâu sắc.
- Học sinh được củng cố hoặc biết thêm những kiến thức về các lĩnh vực liên
quan như vật lí, hóa học, sinh học, kĩ thuật...
*. Thái độ:
- Biết trân trọng những công trình nghiên cứu những phát minh của các nhà
khoa học
- Thấy được mặc dù chủ nghĩa đế quốc là giai đoạn phát triển cao của chủ
nghĩa đế quốc, nhưng đi cùng với nó là những thủ đoạn bóc lột tinh vi của

- Hiểu được khoảng những năm cuối thế kỉ XIX, chủ nghĩa tư bản dần
chuyển sang giai đoạn phát triển cao hơn - giai đoạn đế quốc chủ nghĩa và
những mâu thuẫn trong xã hội tư bản ngày càng gay gắt.
- HS thể hiện sản phẩm thu được bằng bài báo cáo Powerpoint, qua đó HS
phát triển được khả năng thuyết trình trước đám đông.
- HS say mê khoa học, yêu thích môn Lịch sử
- Có năng lực làm việc nhóm, ý thức tự giác và trách nhiệm cao.
b.Phương pháp dạy học
Lấy hoạt động của học sinh làm trung tâm, giáo viên đóng vai trò
hướng dẫn trợ giúp.
c.Tiến trình dạy học
Thời
gian
Buổi 1

Kế hoạch chi tiết
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
- Giới thiệu với học sinh
về dạy học theo dự án
(DHDA).
- Cung cấp tài liệu về
DHDA
- Hướng dẫn học sinh
chia thành 4 nhóm thực hiện 4
đề tài.
- Chuyển giao nhiệm vụ
học tập: Đưa ra 4 vấn đề định
hướng và một số bài tập, câu
hỏi tương ứng.

Buổi 2

Buổi 3

hoàn thành nhiệm vụ.
- Công bố mục tiêu
chung của các dự án. Cung
cấp tiêu chí đánh giá mỗi dự
án
- Yêu cầu học sinh
chuẩn bị các bài trình diễn
- Kiểm tra thông tin thu
thập của từng nhóm, cách giải
quyết vấn đề của mỗi nhóm
- Đưa ra góp ý, điều
chỉnh cần thiết khi các nhóm
báo cáo sơ bộ sản phẩm ( báo
cáo thử)
- Lên kế hoạch báo cáo
sản phẩm trước lớp
- Phát phiếu đánh giá
cho mỗi học sinh và mỗi nhóm
- Tổ chức cho các nhóm
báo cáo sản phẩm.
- Thu phiếu đánh giá, sổ
theo dõi dự án
- Công bố kết quả của
mỗi dự án, gợi ý hướng phát
triển tiếp theo của mỗi dự án.
Kết thúc dự án.

- GV đặt vấn đề, gợi ý dự án cho HS (có câu hỏi và bài tập định hướng kèm
theo)
Có 4 đề tài:
1/ Tìm hiểu và trình bày về: Các nhà khoa học và các phát minh trong
lĩnh vực Vật lý
2/ Tìm hiểu và trình bày về: Các nhà khoa học và các phát minh trong
lĩnh vực Hóa học
3/ Tìm hiểu và trình bày về: Các nhà khoa học và các phát minh trong
lĩnh vực Sinh học
4/ Tìm hiểu và trình bày về: Những phát minh khoa học được áp dụng
vào sản xuất
- GV yêu cầu mỗi nhóm lập địa chỉ hòm thư chung.
- GV kiểm tra danh sách các nhóm và việc bầu nhóm trưởng của mỗi nhóm.
Kết quả các em thống nhất 4 nhóm như sau:
Nhóm 1: Nhóm trưởng: Nguyễn Thuỳ Ngân
Thư kí: Hoàng Thuý Thuý
Các thành viên tham gia ( có danh sách kèm)
Nhóm 2: Nhóm trưởng: Trịnh Xuân Cường
Thư kí: Đỗ Thị Vân Anh
Các thành viên tham gia (có danh sách kèm)
Nhóm 3: Nhóm trưởng: Đỗ Văn Xinh
Thư kí: Nguyễn Khánh Vy
Các thành viên tham gia (có danh sách kèm)
Nhóm 4: Nhóm trưởng: Đào Nhật Lệ
Thư kí: Nguyễn Thị Tâm
Các thành viên tham gia (có danh sách kèm)
- Học sinh mỗi nhóm nhận một đề tài, thảo luận ý tưởng dự án và quyết định
tên dự án mỗi nhóm:
Nhóm 1: Các nhà khoa học và các phát minh trong lĩnh vực Vật lý
Nhóm 2: Các nhà khoa học và các phát minh trong lĩnh vực Hóa học

- Phát minh về động cơ đốt trong và sự ra đời ô tô.
- Sự ra đời của máy bay và bước tiến mới trong giao thông vận tải.
* Các kế hoạch hỗ trợ:
- Hướng dẫn học sinh các kĩ năng Word, Powerpoint,.
- Cung cấp cho HS địa chỉ e-mail, số điện thoại di động, của GV để HS tiện
liên hệ, giải đáp thắc mắc khi cần thiết.
- Cung cấp cho HS địa chỉ các trang web có liên quan đến dự án để HS dễ
dàng truy cập.
- In cho HS file các tài liệu hỗ trợ.
Buổi 2
- GV kiểm tra thông tin thu thập của từng nhóm, cách giải quyết vấn đề của
mỗi nhóm
- Mỗi nhóm trình bày sơ bộ dự án đã làm được, GV đưa ra góp ý, điều chỉnh
cần thiết cho mỗi nhóm. HS ghi chép để hoàn thiện kiến thức.
- Các nhóm tiếp tục hoàn thành sản phẩm dự án theo góp ý, nhận xét của
giáo viên.
Buổi 3
- Tổ chức cho HS báo cáo kết quả ( GV lưu ý cho HS những yêu cầu cần
thực hiện: đúng thời gian quy định, phân công đồng đều, các thành viên lên
trình bày ngắn gọn, súc tích,…)

11


- GV giới thiệu trước cả lớp: Cuối thế kỉ XIX đầu TK XX, các nước tư bản
Âu - Mĩ có những chuyển biến mạnh mẽ trong đời sống kinh tế - xã hội,
bước sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa. Đặc trưng cơ bản nhất của giai đoạn
này là sự ra đời các tổ chức độc quyền và sự bóc lột ngày càng tinh vi hơn
đối với nhân dân lao động làm cho mâu thuẫn trong xã hội ngày càng gay
gắt. Vậy nguyên nhân nào dẫn đến sự phát triển của chủ nghĩa tư bản, sự ra

+ Rơ- dơ- pho (Anh) có bước tiến vĩ đại trong việc
tìm hiểu cấu trúc vật chất.
+ Phát minh của Rơn-ghen (Đức) về tia X vào năm
1895 có ứng dụng quan trọng trong y học.
Trong lĩnh vực hóa *) Trong lĩnh vực hóa học:
12


Những vấn đề chính
Nội dung kiến thức
học
Định luật tuần hoàn của Men-đê lê ép đặt cơ sở cho
sự phân hạng các nguyên tố hóa học.
Trong lĩnh vực sinh *) Trong lĩnh vực sinh học:
học
+ Học thuyết Đác -uyn (Anh) đề cập đến sự tiến hóa
và di truyền...
+ Phát minh của nhà bác học Lu-i Pa-xtơ (Pháp)
giúp phát hiện vi trùng và chế tạo thành công vắc xin
chống bệnh chó dại.
+ Páp-lốp (Nga) nghiên cứu hoạt động của hệ thần
kinh cao cấp của động vật và người.
Trong nông nghiệp
*) Trong nông nghiệp:
Máy móc được sử dụng nhiều như máy kéo, máy
cày, máy giặt... phương pháp canh tác được cải tiến,
việc sử dụng phân hóa học nâng cao năng suất cây
trồng.
Những phát minh * Những phát minh khoa học được áp dụng vào sản
khoa học được áp xuất:

Nội dung kiến thức
+ Các ngành kinh tế chuyển từ tự do cạnh tranh sang
tổ chức độc quyền dưới nhiều hình thức: Các-ten,
Xanh-đi-ca, Tơ-rớt.
Đặc điểm của chủ - Đặc điểm của chủ nghĩa đế quốc:
nghĩa đế quốc
+ Trong công nghiệp: Diễn ra quá trình tập trung
vốn lớn thành lập những công ty độc quyền như ở
Pháp, Đức, Mĩ... lũng loạn đời sống kinh tế các nước
tư bản chủ nghĩa.
+ Trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng: Một vài ngân
hàng lớn khống chế mọi họat động kinh doanh của
cả nước hình thành tư bản tài chính.
+ Tư bản tài chính còn đầu tư vốn ra nước ngoài
đem lợi nhuận cao: năm 1900, nước Anh đầu tư vốn
ra bên ngoài 2 tỷ li-vrơ xtéc-ling, đến 1913 lên gần 4
tỷ.
+ Các nước tư bản đua nhau xâm chiếm thuộc địa.
Mâu thuẫn giữa các nước đế quốc trong việc tranh
chấp thuộc địa ngày càng trở nên gay gắt dẫn đến
các cuộc chiến tranh phân chia thuộc địa.
- Mỗi đế quốc còn có đặc điểm riêng:
+ Mĩ là sự hình thành các Tờ-rớt khổng lồ với những
tập đoàn tài chính khổng lồ.
+ Anh là đế quốc thực dân với hệ thống thuộc địa
rộng lớn và đông dân.
+ Pháp là đế quốc cho vay nặng lãi.
+ Đức là đế quốc quân phiệt, hiếu chiến.
- Xuất hiện nhiều mâu thuẫn:
+ Sự ra đời của các tổ chức độc quyền đã đánh dấu

2.4. Hiệu quả.
2.4.1. Đối với học sinh.
Chưa áp dụng sáng kiến trên. Dạy truyền thống ở lớp 10A6, năm học 2014-2015.

Lớp
10A6

Năm học
2014-2015

Giỏi
5%

Khá
20%

TB
65%

Yếu
10%

Kém

Sau khi áp dụng sáng kiến trên. Tại lớp 10A7, năm học 2016-2017
Lớp Năm học
Giỏi
Khá
TB
Yếu

sắc các vấn đề, biết vận dụng các kiến thức linh hoạt, sáng tạo từ đó phát triển năng
lực tư duy).
+ Học sinh được rèn luyện khả năng độc lập nghiên cứu để chiếm lĩnh kiến thức,
đây chính là yếu tố quan trọng, là tiền đề phát triển năng lực của các em trong công
việc sau này.
+ Nhờ việc tiếp cận và khai thác công nghệ thông tin, các em có thể bắt nhịp với thời
đại và mở ra một tư duy mới trong việc phát huy tiềm năng của mình trong quá trình
học tập nghiên cứu tiếp theo.
2.4.4. Đối với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường.
Phương pháp đổi mới được đề cập đến trong đề tài không chỉ dùng cho phần
kiến thức về “Các nước tư bản chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa” mà có thể
sử dụng linh hoạt, hiệu quả cho các phần kiến thức khác hoặc học tập các chuyên đề
trong tập huấn học sinh giỏi Quốc gia, trong bồi dưỡng học sinh giỏi các cấp, luyện
thi Đại học… Vì vậy không chỉ áp dụng cho việc dạy học ở trường THPT hậu Lộc I
mà có thể áp dụng ngay với mọi trường THPT, đáp ứng yêu cầu đổi mới phương
pháp giảng dạy hiện nay trong giáo dục.
3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ.
3.1. Kết luận
Phương pháp giáo dục hiện nay là phải phát huy tính tích cực, tự
giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng năng lực tự học,
lòng say mê học tập và ý chí vươn lên . Trong các môn học ở trường THPT
học sinh xem Lịch sử là môn phụ nên học một cách qua loa, học sinh học chỉ
là đối phó để có điểm.

16


Giáo viên giảng, học sinh nghe, giáo viên ghi bảng học sinh chép,
giáo viên hỏi học sinh sử dụng sách giáo khoa trả lời. Khi kiểm tra các em
đọc từ chữ đầu đến chữ cuối mà không hiểu mình đang đọc cái gì.


Thanh Hóa, ngày 9 tháng 6 năm 2017.
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình
viết, không sao chép nội dung của người
khác.

17


Lê Ngọc Luyến

18


Tài liệu tham khảo
- Sách giáo khoa, sách bài tập và sách giáo viên Lịch sử 10 (cơ bản)
- Sách tham khảo:
- Lịch sử văn minh thế giới - GS Vũ Dương Ninh
(CB)
- Lịch sử thế giới hiện đại - GS. TS Nguyễn Anh
Thái (CB)
- Ama nach - những nền văn minh thế giới...
- Tài liệu hướng dẫn sử dụng Powerpoint, Word, tài liệu về một số dự án
mẫu
- Nguồn Internet: Baigiang.violet.vn
- Tailieutonghop.com, lichsu.edu.vn, google.com.vn
.

19


1

Thiết kế đồ dùng trực quan và Sở GD & C

2008-2009

câu hỏi trong dạy bài: Những ĐT Thanh
phát kiến lớn về địa lý
2

Hoá

Ứng dụng CNTT qua việc thiết Sở GD & C
kế 1 tiết dạy bằng GAĐT

2011-2012

ĐT Thanh
Hoá

3

Một số kinh nghiệm khi dạy Sở GD & B
bài 11: Các nước tư bản giữa ĐT Thanh
hai cuộc chiến tranh 1918- Hoá
1939 (Chương trình lịch sử 11
cơ bản)

20