BÀI TẬP GIỮA KỲ MÔN TÂM LÝ HỌC ĐẠI CƯƠNG
Câu 1: Anh/chị hãy chứng minh tâm lý người là sự phản ánh hiện thực
khách quan vào não người thông qua chủ thể.
Theo quan điểm duy vật biện chứng:
 Tâm lí người không phải do Thượng đế, do trời sinh ra, cũng không phải
là do não tiết ra như gan tiết ra mật, tâm lí người là sự phản ánh hiện thực
khách quan vào não con người thông qua “lăng kính chủ quan”.
 Thế giới khách quan tồn tại bằng các thuộc tính không gian, thời gian và
luôn vận động. Phản ánh là thuộc tính chung của mọi sự vật, hiện tượng
đang vận động. Nói một cách chung nhất, phản ánh là quá trình tác động
qua lại giữa hệ thống này và hệ thống khác, kết quả là để lại dấu vết (hình
ảnh) tác động ở cả hệ thống tác động và hệ thống chịu sự tác động, chẳng
hạn:
− Viên phấn được dùng để viết lên bảng đen để lại vết phấn trên bảng và
ngược lại bảng đen làm mòn (để lại vết) trên viên phấn (phản ánh cơ
học).
− Hệ thống khí hyđrô tác động qua lại với hệ thống khí ôxi, đó là phản
ánh (phản ứng) hóa học để lại một vết chung của hai hệ thống là nước
(2H2 + O2 = 2H2O).
− Phản ánh diễn ra từ đơn giản đến phức tạp và có sự chuyển hóa lẫn
nhau, từ phản ánh cơ, vật lí, hóa học đến phản ánh sinh vật và phản
ánh xã hội, trong đó có phản ánh tâm lí.
 Phản ánh tâm lí là một loại phản ánh đặc biệt:
− Đó là sự tác động của hiện thực khách quan vào con người, vào hệ
thần kinh, bộ não người – tổ chức cao nhất của vật chất. Chỉ có hệ
thần kinh và bộ não người mới có khả năng nhận tác động của hiện
thực khách quan, tạo ra trên não người hình ảnh tinh thần (tâm lí) chứa
1


đựng trong vết vật chất, đó là các quá trình sinh lí, sinh hóa ở trong hệ

chủ thể duy nhất nhưng vào những thời điểm khác nhau, ở
những hoàn cảnh khác nhau với trạng thái cơ thể, trạng thái tinh
2


thần khác nhau, có thể cho ta thấy mức độ biểu hiện các sắc thái
tâm lí khác nhau ở chủ thể ấy.
·

Chính chủ thể mang hình ảnh tâm lí là người cảm nhận, cảm
nghiệm và thể hiện nó rõ nhất. Cuối cùng thông qua các mức độ
và sắc thái tâm lí khác nhau mà mỗi chủ thể tỏ thái độ, hành vi
khác nhau đối với hiện thực.

 Tâm lí người này khác tâm lí người kia về thế giới – Điều đó do nhiều
yếu tố chi phối. Trước hết, do mỗi con người có những đặc điểm riêng về
cơ thể, giác quan, hệ thần kinh và não bộ. Mỗi người có hoàn cảnh sống
khác nhau, điều kiện giáo dục không như nhau và đặc biệt là mỗi cá nhân
thể hiện mức độ tích cực hoạt động, tích cực giao lưu khác nhau trong
cuộc sống. Vì thế tâm lí người này khác tâm lí người kia.
 Từ luận điểm nói trên, chúng ta có thể rút ra một số kết luận thực tiễn
sau:
− Tâm lí có nguồn gốc là thế giới khách quan, vì thế khi nghiên cứu,
cũng như khi hình thành, cải tạo tâm lí người phải nghiên cứu hoàn
cảnh trong đó con người sống và hoạt động.
− Tâm lí người mang tính chủ thể, vì thế trong dạy học, giáo dục cũng
như trong quan hệ ứng xử phải chú ý nguyên tắc sát đối tượng (chú ý
đến cái riêng trong tâm lí mỗi người).
− Tâm lí là sản phẩm của hoạt động và giao tiếp, vì thế phải tổ chức hoạt
động và các quan hệ giao tiếp để nghiên cứu, hình thành và phát triển

thế hoạt động chủ đạo này bằng hoạt động chủ đạo khác trong các giai
đoạn phát triển.
− Việc đưa khái niệm hoạt động chủ đạo vào giáo dục có ý nghĩa thực tiễn
to lớn: Mỗi hoạt động chủ đạo sẽ mang lại thành tựu mới, một cấu trúc
tâm lí đặc trưng và chủ thể sử dụng nó như là phương tiện để thực hiện
4


hoạt động của mình. Do đó nhiệm vụ cơ bản của giáo dục là tổ chức tốt
quá trình hình thành các hoạt động chủ đạo của học sinh trong quá trình
phát triển. Trong công tác giáo dục, nếu không xác định đúng hoạt động
chủ đạo của mỗi lứa tuổi thì dễ làm thui chột đi một số phẩm chất tâm lý
của các em mà sau đó rất khó hình thành và phục hồi.
2. Phân tích ảnh hưởng của hoạt động chủ đạo đối với sự hình thành và
phát triển tâm lý người.
Sự phát triển tâm lí của con người gắn liền với sự phát triển hoạt động của
con người trong thực tiễn đời sống của nó, trong đó một số hoạt động đóng
vai trò chính (chủ đạo) trong sự phát triển, một số hoạt động khác chỉ giữ vai
trò phụ. Sự phát triển tâm lí của con người phụ thuộc chủ yếu vào hoạt động
chủ đạo. Các nhà tâm lí học đã chỉ rõ:
− Hoạt động chủ đạo ở tuổi sơ sinh (từ 0 – 1 tuổi) là hoạt động giao lưu
cảm xúc trực tiếp với người lớn, trước hết là với cha mẹ.
− Hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo ở lứa tuổi mẫu giáo (từ 3 – 6
tuổi). Tuy nhiên các lứa tuổi khác cũng có hoạt động vui chơi nhưng nó
giữ một vị trí khác. Đối với tuổi mẫu giáo, thông qua hoạt động vui chơi
để nhận thức thế giới, để phát triển cơ thể, để tạo ra các cấu tạo tâm lý
mới,… Lứa tuổi này các em chơi để mô phỏng lại thế giới, chơi để phát
triển nhận thức và thể chất…
− Hoạt động học tập là hoạt động chủ đạo ở lứa tuổi học sinh.
Đây là hoạt động tạo ra các cấu tạo tâm lý mới ở học sinh tiểu học. Nhờ