SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT NGA SƠN
----------

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÍCH HỢP MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHĂM SÓC SỨC
KHỎE SINH SẢN VỊ THÀNH NIÊN VÀO MỘT SỐ BÀI
TRONG CHƯƠNG TRÌNH – SINH 11 CƠ BẢN

Họ tên: Nguyễn Thị Dung
Chức vụ: Giáo viên
Lĩnh vực SKKN: Sinh

THANH HÓA NĂM 2017


MỤC LỤC
Nội dung
1. Mở đầu.
1.1. Lí do chọn đề tài.
1.2. Mục đích nghiên cứu đề tài
1.3. Đối tượng nghiên cứu đề tài.
1.4. Phương pháp nghiên cứu đề tài
2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.2. Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng SKKN
2.3. Giải pháp pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
2.4. Hiệu quả của SKKN
3. Kết luận, kiến nghị.
3.1. Kết luận.

những kỹ năng sống nhất định để bước vào đời.
Thực tế khi giảng dạy môn sinh học ở bậc THPT và khi tiếp xúc với các em
tôi nhận thấy có rất nhiều em học sinh khi đã nắm vững kiến thức sách giáo
khoa. Nhưng khi vận dụng kiến thức đó để giải thích các hiện tượng sinh lí bản
thân và chăm sóc sức khỏe bản thân đặc biệt là sức khỏe sinh sản vị thành niên
thì các em mơ hồ, lúng túng không biết như thế nào là đúng và như thế nào là
sai.
Chính từ những yêu cầu và tính thiết thực của vấn đề nêu trên cho nên tôi
chọn đề tài “ Tích hợp một số biện pháp chăm sóc sức khỏe sinh sản vị
thành niên vào một số bài trong chương trình – Sinh 11 cơ bản’’.
1.2 Mục đích nghiên cứu đề tài:
Trang bị cho học sinh vốn kiến thức để phát triển toàn diện trí thức, đạo đức,
sức khỏe, thẩm mỹ, góp phần hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất,
năng lực, và các kỹ năng sống cần thiết đáp ứng yêu cầu giáo dục hiện này. Từ
đó các em không chỉ biết chăm sóc, bảo vệ sức khỏe sinh sản cho bản thân mã
còn là tuyên truyền viên về giới tính và sức khỏe sinh sản cho người thân và
cộng đồng nới các em đang cư trú. Để các em xứng đáng là chủ nhân tương lai
của đất nước vừa có kiến thức, đạo đức và vừa có sức khỏe.
1.3. Đối tượng nghiên cứu
Học sinh khối 11 gồm các lớp mà tôi đã trực tiếp giảng dạy trong năm học:
2016- 2017 như sau
STT Lớp Sĩ số
Số học sinh
Số học
GVCN
nam
sinh nữ
1
11A
38

+Trả lời dưới dạng câu hỏi tự luận thảo luận làm tại lớp hoặc ở nhà .
+ Điều tra những thắc mắc của học sinh thông qua các bài viết tự do…
- Sau khi điều tra tôi tiến hành thống kê, sử lí số liệu thu được
II. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
3


Tôi thiết nghĩ “Tích hợp một số biện pháp chăm sóc sức khỏe sinh sản vị
thành niên vào một số bài trong chương trình – Sinh 11 cơ bản’’, là vấn đề
quan trọng đối với mỗi trường học, bởi lẽ khi các em biết cách chăm sóc bản
thân, có trách nhiên với bản thân thì các em sẽ biết cách quan tâm, chăm sóc
người thân bạn bè, tránh tác tệ nạn xã hội và khi đó hiệu quả học tập sẽ tốt hơn.
Thực tế kiến thức các môn học ở các trường THPT còn quá nặng về lí thuyết,
trong thời gian 45 phút giáo viên chỉ đủ thời truyền tải nội dung trong sách giáo
khoa và nhiều giáo viên cho rằng công việc giáo dục biện pháp chăm sóc sức
khỏe sinh sản vị thành niên là công việc của cha mẹ các em, của giáo viên chủ
nhiệm.
Cũng có giáo viên cùng bộ môn cho rằng vấn tề tế nhị không cần đề cập đến
mà để các em tự nghiên cứu.
Trong khi đó giáo viên chủ nhiệm một tuần chỉ có một tiết sinh hoạt lớp chỉ đủ
thời gian tổng hợp tuần và phổ biến kế hoạch tuần tới, phần lớn các em là bố mẹ
nông dân, công nhân không có thời gian để quan tâm các em, cũng như không
có những kiến thức để bảo ban, dạy giỗ các em đúng đắn.
Chính vì vậy tôi đã mạnh dạn “Tích hợp một số biện pháp chăm sóc sức khỏe
sinh sản vị thành niên vào một số bài trong chương trình – Sinh 11 cơ bản’’
2.2. Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Ở trường THPT Nga Sơn nơi tôi đang trực tiếp giảng dạy đa phần các em là
con nhà nông dân, bố mẹ trước đây không được học hành,nên thiếu sự giáo dục
của gia đình về giới tính

4


- Tác nhân kích thích: Môi trường ngoài ( thời tiết, âm thanh, ánh sáng, hay mùi
do con vật khác giới tiết ra, màu sắc.. ) và môi trường trong ( hoocmôn sinh
dục ).
- Hình thức: Ve vãn, tranh giành con cái, giao phối, chăm sóc con non.
- Vai trò: Tạo ra thế hệ sau, duy trì sự tồn tại của loài.
Từ đặc điểm về tác nhân kích thích tôi tích hợp giáo dục học sinh cách ăn
mặc và lời nói để tránh kích thích đối tượng khác giới. Ví dụ các em không được
mặc quần quá sát và cạp trễ,không mặc áo quá mỏng, cổ quá trễ để lộ cả da
thịt….Lời nói của các em phải đúng mực, thẳng thắn … tránh sự hiểu nhầm của
những người khác giới.
Từ hình thức giao phối của một số loài động vật tôi giáo dục học sinh cách
phòng và chống đỡ khi có nguy cơ bị cưỡng hiếp
+ Cách phòng: Không đi một mình trên những đoạn đường vắng, không xem
phim ảnh đồi trụy, không nên đi xe ôm, tắc xi, xe khách khi trên xe chỉ còn một
mình…
+ Cách chống đỡ: Khi vì một lí do nào đó em phải đi một mình vào đoạn
đường vắng, trời tối thì em luôn ở tư thế phòng thủ như có vật sắc nhọn trong
người, có lọ sịt hơi cay…Nếu các em rơi vào trường hợp không có phương tiện
để chống đỡ thì buộc phải la thật to, đá vào bộ phận nhạy cảm và tìm cách thoát
thân
2, Từ bài các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển ở động
vật lồng nghép các biện pháp chăm sóc sức khỏe tuổi dậy thì để có tầm vóc và
sức khỏe đạt tối đa.
Khi dạy phần I- Nhân tố bên trong ( Mài 38 trang 152 SGK) tôi cho học sinh
tìm hiểu rõ vai trò của hooc môn sinh dục nam và hooc môn sinh dục nữ.
+ Hooc moon sinh dục nữ là ơtrogen : Kích thích sinh trưởng và phát triển
mạnh ở tuổi dậy thì nhờ tăng phát triển xương và kích thích phân hóa tế bào để

- Chất sắt: Rất cần thiết cho tuổi dạy thì đặc biệt là các bạn học sinh nữ vì mỗi
kỳ kinh nguyệt các em mất nhiều máu vì vậy các em cần ăn những thực phẩm
chứa nhiều sắt như thịt đỏ, gan động vật, tim, lòng đỏ trứng đồng thời ăn rau
xanh, quả chứa vi tamin C giúp hấp thụ sắt tốt hơn.
- Các vitamin là những vi chất cần thiết cho cơ thể nhớ đảm bảo đầy đủ các
vitamin cho cơ thể
Tăng cường vận động
Tập thể dục, hoạt động ngoài trời giúp cơ thể tuổi dậy thì phát triển tốt hơn. Lối
sống ít vận động sẽ ức chế sự phát triển của cơ, xương, qua đó làm giảm chiều
cao lẽ ra có thể đạt được. Một số môn thể thao tốt cho việc phát triển chiều cao
như đu xà, bơi lội, bóng rổ, các bài tập kéo dài như rướn dài kiểu mèo, kiểu rắn
hổ mang.
Ngủ đủ và đúng giờ
Ngủ đủ 8 giờ vào ban đêm cũng như ý thức việc nên đi ngủ sớm, dậy sớm sẽ tốt
cho cơ thể rất nhiều. Ngủ đủ giấc và đúng giờ sẽ cho các em một giấc ngủ sâu và
là yếu tố kích thích tăng trưởng được tuyến yên tiết ra.
3/ Từ bài cơ chế điều hòa sinh sản tích hợp các biện pháp chăm sóc sức khỏe
tuổi dậy thì:
-Sau khi tôi cho học sinh tìm hiểu phần I( Bài 46 trang 179-181 SGK) thì
các em nắm rõ cơ chế sinh tinh và sinh trứng đặc biệt là chu kỳ kinh nguyệt ở nữ
giới:
Do trứng chín và rụng không được thụ tinh làm cho lớp niêm mạc tử cung bong
ra gây chảy máu
Tuổi dậy thì cần phải được vệ sinh cơ thể như thế nào?
Với câu hỏi này tôi yêu cầu học sinh thảo luận theo nhóm( gồm nhóm nam và
nhóm nữ).
HS
GV:+ Kinh nguyệt là do trứng chín, rụng không được thụ tinh dẫn đến niêm
mạc tử cung bong ra gây chảy máu thường kéo dài 3- 7 ngày.
1 chu kỳ kinh nguyệt được tính từ ngày đầu tiên đầu tiên của kỳ kinh lần này

* Cách sử dụng các biện pháp tránh thai.
Ở phần này tôi yêu cầu học sinh liệt kê các biện pháp tránh thai ở nam và
nữ?
HS:
Các biện pháp tránh thai ở nữ
Các biện pháp tránh thai ở nam
1. Tính vòng kinh.
1. Bao cao su
2.Thuốc viên tránh thai.
2. Thắt ống dẫn tinh
3. Thắt ống dẫn trứng
3. Xuất tinh ngoài âm đạo
4. Vòng tránh thai
4. Triệt sản
5. Mũ tử cung( bao cao su nữ)
6. Thuốc diệt tinh trùng
7. Thuốc tiêm tránh thai
8. Miếng dán tránh thai
9. Que cấy tránh thai
+Sau khi học sinh trình bày các biện pháp tránh thai dành cho nam và nữ
giáo viên hướng dẫn học sinh cụ thể một số biện pháp.
• Biện pháp tránh thai ở nữ
7


1- Tính vòng kinh

-Cụ thể cách tính như sau: Nếu chu kỳ kinh của bạn là 28 ngày( Tính từ ngày
đầu tiên của kỳ kinh lần này cho đến ngày đầu của kỳ kinh tiếp theo)=> Ngày
trứng rụng vào ngày 14 ngày khả năng thụ tinh rất cao, tuy nhiên trứng sau khi

xé bao ra dễ dàng.
Bước 2: Kiểm tra mặt bao cuốn phải nằm ngoài dương vật. Chú ý bóp núm của
bao cao su cho không khí không còn bên trong khi mang vào.
Bước 3: Bạn nên vuốt bên ngoài bao để chắc chắn rằng không có không khí bên
trong bao để tạo độ dính trên thân dương vật.
Bước 4: Bạn cuộn, vuốt tuột vòng cuốn ra để bao che phủ toàn bộ dương vật cho
đến tận gốc.Trong lúc quan hệ, nếu bao cao su bị cuốn ngược lên, bạn hãy cuốn
xuống lại ngay để tránh tình trạng bao tuột bao ra ngoài. Nếu bị tuột ra ngoài,
bạn hãy tạm ngừng quan hệ và mang một bao cao su mới vào.
Bước 5: Sau khi xuất tinh, một tay giữ nhẹ vành bao và rút dương vật ra ngoài
khi còn cương cứng, bạn nên cầm lấy phần dưới của bao và rút từ từ ra khỏi âm
đạo.
Bước 6: Tháo bao ra, tránh để tràn tinh dịch ra ngoài. Thắt nút phần dưới của
bao cao su và bỏ bao vào sọt rác. (Không để dương vật lại gần bộ phận sinh dục
bạn tình nữa.).
Ưu điểm của biện pháp: Vừa có tác dụng tránh thai vừa tránh các bệnh lây lan
qua đường tình dục
2. Triệt sản, thắt ống dẫn tinh
9


Biện pháp này chỉ nên áp dụng cho đàn ông đã có gia đình và không muốn sinh
con nữa
+ Lưu ý khi bạn trót quan hệ tình dục với bạn trai ma không dùng bất cứ biện
pháp tránh thai nào nên uống viên tránh thai khẩn cấp postinor trong vòng không
quá 72 giờ sau khi giao hợp và sau 12 giờ uống viên thứ nhất thì uống viên thứ 2
nhưng hiệu quả chỉ đạt 75% bạn vẫn phải kiểm tra lại.
3. Triệt sản, thắt ống dẫn tinh
Biện pháp này chỉ nên áp dụng cho đàn ông đã có gia đình và không muốn sinh
con nữa

các biện pháp chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên vào bài học không có
em nào bỏ học đi qua đêm hay mang thai ngoài ý muốn như một số lớp mà tôi
chưa đề cập đến vấn đề nay.

10


Bên cạnh đó các em còn là những tuyên truyền viên tích cực cho gia đình và
địa phương nơi các em cư trú.
Đặc biệt kết quả bộ môn tăng lên rõ rệt qua các lần kiểm tra như sau
Bài kiểm tra lần 1:
Lớp
Sĩ số Giỏi
Khá
Trung bình
Yếu
SL
%
SL
%
SL
%
SL
%
11A
38
8
21
10
26

17
39
3
8
Bài kiểm tra lần 2:
Lớp
Sĩ số Giỏi
Khá
Trung bình
Yếu
SL
%
SL
%
SL
%
SL
%
11A
38
12
32
14
36
10
27
2
5
11C
33

C¬ b¶n
Hiểu và chắc
Cßn chưa
Chưa hiÓu
biện pháp
hiÓu
râ vµ m¬
SÜ
chăm sóc sức
hå
Líp
sè
khỏe SSVTN
SL

%

SL

%

SL

%

SL

%

25

43
16
37
10
23
17
40
0
0
Từ kết quả khảo sát trên tôi nhận thấy chất lượng học tập của các em đã được
nâng lên và số em hiểu đúng đắn về các biện pháp chăm sóc sức khỏe sinh sản
vị thành niên cũng tăng lên đáng kể .
III. Kết luận, kiến nghị
3.1 Kết luận
Từ kết quả đạt được tôi đã rút ra một số bài học kinh nghiệm sau
- Công việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong đó có giáo dục kỹ năng
chăm sóc sức khỏe tuổi dạy thì là là vấn đề quan trọng cần phải tiến hành
thường xuyên kết hợp với quan tâm, động viên, gần gũi để hiểu tâm tư, tình cảm
của các em.
- Tùy vào nội dung từng tiết học, từng đối tượng học sinh mà giáo viên lựa chọn
nội dung tích hợp cho phù hợp tránh tình trạng xa vào vấn đề tích hợp mà quên
đi nội dung chính của bài học.
11


- Do đặc thù của môn học mà việc thực hiện đề tài này mang tính khả thi sau
một năm áp dụng kết quả đạt được đáng phấn khởi ở tất cả những lớp mà tôi áp
dụng biện pháp tích hợp các em học sinh không còn bỡ gờ khi đề cập đến các
biện pháp chăm sóc sức khỏe sinh sản, không có em nào bỏ học đi chơi qua đêm
hoặc vì lỡ mang thai phải bỏ học và kết quả học tập của các em cũng có phần

5. Nguyễn Như Hiền, Chu Văn Mẫn( 2002). Sinh lí người, NXB khoa
học và mỹ thuật.
6. Chuyện vợ chồng. NXB Y học 2001
7. Internet

13