MỤC LỤC
NỘI DUNG

TRANG

1. MỞ ĐẦU.

1

1.1. Lí do chon đề tài

1

1.2. Mục đích chọn đề tài

2

1.3. Đối tượng nghiên cứu

2

1.4. Phương pháp nghiên cứu

2

2. NỘI DUNG

3

2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm




1. MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài
1.1.1.Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn phải đổi mới phương pháp dạy
học
- Đất nước ta đã và đang trên đà phát triển công nghiệp hóa hiện đại hóa,
vấn đề chất lượng nguồn lực con người là rất quan trọng. Đổi mới phương pháp
dạy học là một trong những yêu cầu cấp thiết đối với ngành giáo dục nhằm nâng
cao chất lượng giáo dục và đào tạo, là sự sống còn của mỗi cơ sở đào tạo.
- Phương pháp giảng dạy là yếu tố quan trọng và ảnh hưởng rất lớn đến
chất lượng đào tạo. Một phương pháp dạy học phù hợp sẽ tạo điều kiện để giáo
viên và người học phát huy hết khả năng của mình trong việc truyền đạt, lĩnh hội
kiến thức và phát triển tư duy. Một phương pháp dạy học khoa học sẽ làm thay
đổi vai trò của người thầy đồng thời tạo nên sự hứng thú, say mê và sáng tạo của
người học. Để đổi mới phương pháp dạy học cần sử dụng nhiều biện pháp, trong
đó quan trọng là phát huy tính tích cực, tự học, chủ động và hướng việc tìm tòi
khám phá tri thức về phía người học.
1.1.2. Xuất phát từ thực trạng dạy và học chương trình Sinh học THPT
- Sinh học là một ngành khoa học thực nghiệm, các kiến thức sinh học
được nghiên cứu để ứng dụng phục vụ cho con người. Với sự phát triển như vũ
bão về mặt kiến thức, để dạy và học môn sinh học cần có một phương pháp hợp
lý nhằm đáp ứng nhu cầu của xã hội, đào tạo những con người biết ứng dụng các
kiến thức để phục vụ cho đời sống và sản xuất.
- Trong chương trình sinh học 11, có kiến thức phần hô hấp thực vật, tìm
hiểu về khái niệm hô hấp thực vật, vai trò của hô hấp đối với thực vật, các con
đường hô hấp ở thực vật, mối quan hệ giữa hô hấp và quang hợp ở thực vật và
ứng dụng hiểu biết về hô hấp ở thực vật trong đời sống sản xuất thực tiễn. Chính
vì vậy, để dạy và học môn sinh phần hô hấp ở thực vật một cách có hiệu quả,
khai thác tốt hứng thú, đam mê của học sinh thì cần có một phương pháp dạy

Phân tích cơ sở lí luận của phương pháp dạy học dự án: khái niệm, đặc
điểm, quy trình dạy học theo dự án…..
1.4.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phân tích nội dung kiến thức trong chương trình sinh học trung học phổ
thông và các tài liệu liên quan.
- Điều tra thực trạng dạy học phần hô hấp thực vật – sinh học 11 ở trường
THPT Tĩnh Gia 1.
1.4.3. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
Tiến hành thực nghiệm trên 2 nhóm đối tượng:
- Học sinh lớp 11A1 là nhóm thí nghiệm dạy học theo dự án.
- Học sinh lớp 11A2 là nhóm đối chứng dạy theo phương pháp truyền thống.
1.4.4. Phương pháp thống kê toán học
Dùng phương pháp thống kê toán học để xử lý số liệu thu được ở 2 lớp thực
nghiệm.

2


2. NỘI DUNG
2.1. Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.1.1. Khái niệm dạy học dự án
Dạy học dự án là phương pháp dạy học mà người dạy và người học cùng
giải quyết không chỉ về mặt lí thuyết mà còn về thực tiễn một nhiệm vụ học tập
có tính chất tổng hợp, tạo điều kiện cho người học cùng nhau và tự quyết trong
tất cả các giai đoạn học tập, kết quả là tạo ra một sản phẩm hoạt động nhất định.
Là phương pháp dạy học mà người dạy đóng vai trò là người định hướng các
nhiệm vụ học tập còn người học trực tiếp thực hiện các giai đoạn của dự án học
tập. Là phương pháp dạy học mà người học không thụ động tiếp nhận kiến thức
từ người dạy mà chủ động tìm tòi, khám phá các kiến thức thông qua thông qua
các nhiệm vụ thực tế liên quan đến bài học.

hoặc môn học khác nhau nhằm giải quyết một vấn đề mang tính phức hợp.
Định hướng hành động: Trong quá trình thực hiện dự án có sự kết hợp
giữa nghiên cứu lý thuyết và vận dung lý thuyết vào trong hoạt động thực
tiễn, thực hành.
Tính tự lực cao của người học : Trong dạy học dự án, người học cần tham
gia tích cực và tự lực vào các giai đoạn của quá trình dạy học.

3


Cộng tác làm việc: Các dự án học tập thường được thực hiện theo nhóm,
trong đó có sự cộng tác làm việc và sự phân công công việc giữa các thành
viên trong nhóm.

Định hướng sản phẩm: Trong quá trình thực hiện dự án, các sản phẩm
được tạo ra. Sản phẩm của dự án không giới hạn trong những thu hoạch lý
thuyết, mà trong đa số trường hợp các dự án học tập tạo ra những sản phẩm
vật chất của hoạt động thực tiễn, thực hành. [3]
2.1.3. Quy trình thực hiện dạy học dự án
Dựa trên cấu trúc của tiến trình phương pháp, người ta có thể chia dạy học
dự án ra 5 giai đoạn: [2]


2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến
Trong chương trình THPT, môn sinh học là một bộ môn thực nghiệm. Các
kiến thức phần hô hấp thực vật tìm hiểu về khái niệm hô hấp thực vật, vai trò
của hô hấp đối với thực vật, các con đường hô hấp ở thực vật, mối quan hệ giữa
hô hấp và quang hợp ở thực vật và ứng dụng hiểu biết về hô hấp ở thực vật trong
đời sống sản xuất thực tiễn. Nội dung của phần này học sinh có thể khai thác tốt
thông tin từ internet, sách báo, trên các phương tiện thông tin đại chúng và đặc

luôn giám sát tiến trình học sinh thực hiên để đưa ra chỉ dẫn và tránh những rủi
ro mà học sinh có thể gặp trong quá trình tìm hiểu vấn đề bảo quản nông sản ở
huyện Tĩnh Gia
- Hướng dẫn cho học sinh làm và báo cáo sản phẩm trên Powerpoint
2.3.2. Các nội dung kiến thức “Tổ chức dạy học dự án phần hô hấp ở thực
vật với vấn đề bảo quản nông sản ở địa phương”
I. KHÁI QUÁT VỀ HÔ HẤP Ở THỰC VẬT:
1. Định nghĩa:
- Hô hấp ở thực vật là quá trình chuyển đổi năng lượng của tế bào sống, trong
đó các phân tử carbonhidrat bị phân giải thành CO2 và nước, đồng thời giải
phóng năng lượng, một phần năng lượng được tích luỹ trong ATP.
2. Phương trình tổng quát:
C6H12O6 + 6O2 -> 6CO2 + 6H2O + năng lượng (nhiệt + ATP)
3. Vai trò của hô hấp đối với cơ thể thực vật:
- Năng lượng được thải ra ở dạng nhiệt cần thiết để duy trì nhiệt độ thuận lợi
cho các hoạt động sống của cơ thể.
- Năng lượng được tích luỹ trong ATP được dùng để:vận chuyển vật chất
trong cây, sinh trưởng, tổng hợp chất hữu cơ, sửa chữa những hư hại của tế
bào … [4]
II. CON ĐƯỜNG HÔ HẤP Ở THỰC VẬT:
1. Phân giải kị khí (đường phân và lên men):
Xảy ra khi rễ bị ngập úng, hạt bị ngâm vào nước, hay cây ở trong điều kiện
thiếu oxi.
5


Diễn ra ở tế bào chất gồm 2 quá trình:
* Đường phân là quá trình phân giải glucozơ - axit piruvic và 2 ATP.
* Lên men là axit piruvic lên men tạo thành rượu êtilic và CO2 hoặc tạo
thành axit lactic.

2 _ 3 (tăng nhiệt độ thêm 10oC thì tốc độ phản ứng tăng lên gấp 2 _ 3 lần)
- Nhiệt độ tối ưu cho hô hấp khoảng 30 - 35oC.
c. Nồng độ O2
- Trong không khí giảm xuống dưới 10% thì hô hấp bị ảnh hưởng, khi giảm
xuống 5% thì cây chuyển sang phân giải kị khí bất lợi cho cây trồng.
d. Nồng độ CO2 :
- Trong môi trường cao hơn 40% làm hô hấp bị ức chế. CO 2 là sản phẩm cuối
cùng của hô hấp hiếu khí và lên men etilic. [4]
III. HÔ HẤP VÀ VẤN ĐỀ BẢO QUẢN NÔNG SẢN
6


1.Mục tiêu của bảo quản : Giữ được mức tối đa số lượng và chất lượng sản
phẩm bảo quản.
2.Hậu quả của hô hấp đối với quá trình bảo quản nông sản
- Tiêu hao chất hữu cơ, giảm chất lượng và số lượng nông sản.
3.Các biện pháp bảo quản
- Bảo quản khô
- Bảo quản lạnh
- Bảo quản trong điều kiện nồng độ CO2 cao. [7]
2.3.3. Quy trình “Tổ chức dạy học dự án phần hô hấp ở thực vật với vấn đề
bảo quản nông sản ở địa phương”
Trên cơ sở qui trình chung của dạy học dự án, tôi xây dựng quy trình “Tổ
chức dạy học dự án phần hô hấp ở thực vật với vấn đề bảo quản nông sản ở địa
phương – sinh hoc 11” như sau:
Giai đoạn thực hiện dự án:
* Giai đoạn 1: Quyết định chủ đề và xác định mục tiêu của chủ đề.
Việc xác định ý tưởng của dự án chủ đề “Hô hấp ở thực vật với vấn đề bảo
quản nông sản ở địa phương” được thực hiện dựa vào:
- Tình hình thực tế ở địa phương:

Sản phẩm
được

Nhóm
1

- Thu thập thông tin về:
+ Khái niệm, phương trình tổng
quát, vai trò của hô hấp.
+ Thí nghiệm phát hiện hô hấp ở
thực vật.
+ Hình ảnh, thí nghiệm.

Tuần
13,14

Nhóm
2

- Thu thập thông tin về:
+ Các con đường hô hấp ở thực
vật
+ Hô hấp sáng.
+ Hình ảnh, sơ đồ.
- Khảo sát về các phương pháp
bảo quản nông sản.
- Thu thập thông tin về:
+ Mối quan hệ giữ hô hấp với
quang hợp, hô hấp với môi
trường.

Báo cáo về:
+ Mối quan hệ giữa
hô hấp với quang
hợp, hô hấp với môi
trường.
+ Báo cáo về các
phương pháp bảo
quản hiện đại.

- Đối với học sinh:
+ Lập kế hoạch thực hiện, phân công nhiệm vụ cho từng thành viên.
+ Thảo luận và giải quyết các tình huống, thống nhất sản phẩm thu hoạch.
* Giai đoạn 3: Thực hiện dự án.
- Đối với học sinh:
+ Tìm kiếm thông tin về nội dung được phân công, tìm hiểu nội dung kiến
thức liên quan.
+ Khảo sát tình hình thực tế ở địa phương, thu thập và xử lí số liệu, tiến hành
làm sản phẩm báo cáo, thảo luận nội dung báo cáo.
- Đối với giáo viên:
+ Giám sát học sinh trong quá trình tham gia khảo sát thực tế để tránh những
rủi ro đáng tiếc.
Sau đây là một số hình ảnh minh họa quá trình thực hiện dự án của các nhóm
học sinh:

8


Hình 1: Học sinh nhóm 2 -11A1 đi tìm hiểu về bảo quản nông sản ở Tĩnh Gia

Hình 2: Học sinh nhóm 2 -11A1 đang tìm hiểu thông tin trên Internet

- Trình bày được khái niệm, đặc điểm của hô hấp sáng.
- Phân tích được mối quan hệ giữa hô hấp thực vật với quang hợp và môi
trường.
- Giải thích được hậu quả của hô hấp đối với bảo quản nông sản và nêu được
các phương pháp bảo quản nông sản. [1]
1.2. Kỹ năng
Rèn luyện được các kỹ năng sau:
- Kỹ năng tư duy, kỹ năng giải quyết vấn đề.

10


- Kỹ năng khoa học: quan sát, so sánh, giải thích.
- Kỹ năng học tập: tự học, hợp tác nhóm, giao tiếp, báo cáo.
- Kỹ năng thực hành: tiến hành thí nghiệm về hô hấp.
1.3. Thái độ
- Ý thức vận dụng kiến thức về hô hấp trong đời sống thực tiễn
- Tuyên truyền các phương pháp bảo quản nông sản. [5]
2. Định hướng các năng lực được hình thành
1.4. Năng lực chung
a. Năng lực tự học
- Học sinh xác định được mục tiêu: nêu được khái niệm hô hấp, các hình thức
hô hấp, ứng dụng của hô hấp trong đời sống thực tiễn. Điều tra được các hình
thức bảo quản nông sản ở địa phương.
- Lập được bảng kế hoạch học tập.
b. Năng lực giải quyết vấn đề: Vận dụng kiến thức về hô hấp đề xuất các
phương pháp bảo quản nông sản tại địa phương.
c. Năng lực sử dụng ngôn ngữ: Phát triển ngôn ngữ thông qua thuyết trình,
báo cáo về sản phẩm đạt được.
d. Năng lực hợp tác: Hợp tác, phân công nhiệm vụ trong nhóm.

lớp.
+ Tĩnh Gia là một địa phương nền
5
kinh tế phát triển với nhiều hình
phút thức đa dạng như công nghiệp, du
lịch, dịch vụ, nông – lâm
nghiệp…. Trong đó nông nghiệp
đóng vai trò rất quan.
+ Các phương pháp bảo quản
nông sản ở địa phương còn thô
sơ, chưa mang lại hiệu quả cao,
làm giảm sản lượng và ảnh hưởng
đến chất lượng nông sản.
(?) Nguyên nhân gây nên tình
trạng trên là người dân chưa hiểu
rõ về hô hấp thực vật. Vậy hô hấp
là gì? Mối quan hệ giữa hô hấp
với quang hợp và hô hấp với bảo
quản nông sản ra sao?

Sản phẩm đạt được
Tên chủ đề:
TỔ CHỨC DẠY HỌC
DỰ ÁN PHẦN HÔ
HẤP THỰC VẬT VỚI
VẤN ĐỀ BẢO QUẢN
NÔNG SẢN Ở ĐỊA
PHƯƠNG – SINH
HỌC 11


25
Thảo luận, xây dựng kế hoạch
phút thực hiện nhiệm vụ của mỗi
nhóm
Thực
Thời Hoạt động
hiện
gian
kế
Tuần HS: Thu thập thông tin, điều tra
hoạch
1
xử lí hiện trạng.
ngoài
GV: Theo dõi, hướng dẫn giúp đỡ
giờ lên
các nhóm (xây dựng câu hỏi
lớp
Tuần phỏng vấn, phiếu điều tra, cách

Bảng kế hoạch học
tập
Sản phẩm
Thông tin, số liệu,
hình ảnh…
12


2.3.5. Sản phẩm dự án của học sinh
Trong dạy học dự án, sản phẩm của học sinh có thể là bài báo cáo đa

đó tôi sẽ xây dựng những phương pháp dạy học phù hợp hơn cho từng
bài, từng phần trong chương trình sinh học 11.
- Đối với đồng nghiệp
Những ích lợi mang lại là việc nâng cao tính chuyên nghiệp và sự hợp
tác với đồng nghiệp, cơ hội xây dựng các mối quan hệ với học sinh. Bên cạnh
đó, nhiều giáo viên cảm thấy hài lòng với việc tìm ra được một mô hình triển
khai, cho phép hỗ trợ các đối tượng học sinh đa dạng bằng việc tạo ra nhiều cơ
hội học tập hơn trong lớp học. Giáo viên cũng nhận thấy rằng người được hưởng
lợi nhiều nhất từ dạy học theo dự án là những học sinh không học tốt được theo
cách dạy học truyền thống.

13


2.4.2. Hiệu quả định lượng
Đánh giá định lượng hiệu quả của phương pháp dựa trên kết quả của các
bài kiểm tra áp dụng ở 2 lớp:
+ Lớp 11A1 là lớp thực nghiệm dạy học dự án
+ Lớp 11A2 là lớp đối chứng phương pháp truyền thống
Hai lớp này có số lượng học sinh, trình độ kiến thức và thái độ học tập tương
đương nhau. Kết quả thu được như sau
Lần kiểm tra

Lớp

Số
học
sinh
36


2

10
6

16
10

9
18

6,8
8,3

43

6

11

15

11

7,0

Lần 3 (Câu 11A1
hỏi
tổng 11A2
hợp)

3.1. Kết luận
Về mặt lý luận, qua phân tích ưu điểm của các phương pháp dạy học tích
cực cho thấy dạy học theo dự án là phương pháp dạy học hiệu quả trong bộ môn
Sinh học cũng như các bộ môn khác, đặc biệt là các môn thực nghiệm hoặc có
liên hệ thực tế.
Qua thực nghiệm giảng dạy tại khối lớp 11 ở trường THPT Tĩnh Gia 1 khẳng
định tính hiệu quả và khả thi của phương pháp dạy học dự án. Tuy nhiên để đạt
được kết quả tốt, cần phải khắc phục những khó khăn của phương pháp này cũng
như điều kiện thực tế tại nhà trường và địa phương. Ngoài ra, để đạt được hiệu quả
tốt, cần phối hợp các phương pháp dạy học một cách linh hoạt và phù hợp với thực
tế tại địa phương.
Với tính khả thi đã đạt được của đề tài qua quá trình áp dụng, trong những
năm sắp tới tôi sẽ tiếp tục thực hiện phổ biến trong toàn bộ chương trình sinh
học lớp 10, 11, 12.

3.2. Kiến nghị
Để việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực trong đó có dạy học
dự án có hiệu quả, tôi xin đề xuất các ý kiến như sau:
1. Cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cho giáo viên các kiến thức về các
phương pháp dạy học tích cực.
2. Cần tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học.
3. Bồi dưỡng các kiến thức về công nghệ thông tin cho giáo viên.
4. Tăng cường công tác kiểm tra đánh giá theo hướng phát triển năng lực cho
học sinh.
Vì kinh nghiệm của bản thân còn nhiều hạn chế nên sáng kiến kinh nghiệm
chắc chắn còn nhiều thiếu sót. Rất mong hội đồng khoa học ngành thẩm định, bổ
sung, đóng góp ý kiến để sáng kiến kinh nghiệm ngày càng hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!

XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ