“Giải pháp sử dụng có hiệu quả thiết bị, đồ dùng dạy học tự làm trong dạy học môn Ngữ văn
ở trường THPT”

1. Mở đầu:
1.1. Lý do chọn đề tài:
Như chúng ta đã biết, công việc dạy Ngữ văn hiện nay đang gặp rất
nhiều khó khăn. Đây là hiện tượng chung do nhiều nguyên nhân chủ quan,
khách quan mang lại. Một phần do bản thân giáo viên chưa thực sự thu hút được
học sinh “theo đuổi” môn học này và chưa đáp ứng được nhu cầu nhận thức,
thẩm mỹ ngày càng cao của người học cũng như của thời đại. Một phần do kỹ
năng khai thác thông tin, hiểu, cảm thụ tác phẩm của học sinh trong trường
THPT còn lúng túng. Xuất phát từ thực tế đó, bản thân tôi luôn trăn trở, suy
nghĩ, tìm tòi phương pháp, hướng tiếp cận - khai thác tác phẩm để vận dụng
trong từng bài dạy cụ thể nhằm tháo gỡ cho riêng mình những khó khăn chung.
Một trong những vấn đề quan trọng là đổi mới phương pháp dạy học. Theo các
nhà giáo dục học, phương pháp dạy học phải được đổi mới theo hướng phát huy
tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học. Tinh thần của vấn đề này là
biến quá trình dạy học thành quá trình tự học, tự tìm hiểu khám phá và xây dựng
kiến thức của người học trên phương tiện dạy học với vai trò dẫn dắt khéo léo và
không thể thiếu của người dạy. Vậy làm thế nào để thực hiện được tinh thần đó?
Trong năm học 2011 -2012, Bộ Giáo dục và Đào tạo đặt ra nhiệm vụ của năm
học là nâng cao hiệu quả việc bảo quản và sử dụng thiết bị dạy học[2]. Thực
hiện tinh thần chung đó, bản thân tôi đã trăn trở, tìm tòi cho mình phương pháp
dạy học theo cách tiếp cận kiến tạo nhằm nâng cao chất lượng dạy và học[3].
Trong nhiều năm học qua, để làm phong phú thêm cho tiết dạy và cũng để thực
hiện nhiệm vụ trọng tâm của năm học là đổi mới phương pháp dạy học, bản thân
tôi đã không ngừng tìm tòi, sáng tạo để làm mới tiết dạy bằng các thiết bị dạy
học, đặc biệt là những đồ dùng dạy học tự làm, tự thiết kế nhằm khơi gợi hứng
thú, cảm xúc ở học sinh trong các tiết Ngữ văn. ...
Chính vì vậy, tôi mạnh dạn đề xuất phương pháp tuy không mới nhưng
phù hợp với đối tượng học sinh ở trường THPT Thạch Thành 4, khơi gợi được

- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lí thuyết.
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin.
2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm:
2.1. Cơ sở lý luận: Quan niệm về phương tiện, thiết bị dạy học
Phương tiện dạy học quan niệm theo nghĩa rộng bao gồm: sách; tranh, ảnh
đồ dùng dạy học; thiết bị sử dụng trong quá trình dạy học. Phương tiện dạy học
Ngữ văn đề cập tới trong bài học này chủ yếu là tranh, ảnh trong SGK Ngữ văn
THPT.
Phương tiện dạy học có thể có sẵn hoặc tự tạo (do giáo viên và học sinh
sáng tạo nên). Phương tiện dạy học có thể gắn với các thiết bị đơn giản, thông
thường hoặc các thiết bị hiện đại trong quá trình sử dụng.
Phương tiện dạy học Ngữ văn gồm: tranh ảnh và một số đồ dùng dạy học.
So với các môn học khác tranh, ảnh và đồ dùng dạy học Ngữ văn có số lượng
không nhiều cũng không quá phức tạp nhưng lại đòi hỏi sự tinh tế rất cao cả về
nội dung lẫn hình thức. Việc sử dụng các phương tiện dạy học Ngữ văn sao cho
có tác dụng tích cực cũng là điều không dễ dàng, cần sự chuẩn bị công phu mới
đem lại hiệu quả. Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ IX khẳng định: Phát triển
Giáo dục và đào tạo cùng với phát triển khoa học và công nghệ là quốc sách
hàng đầu, là nền tảng và động lực đẩy mạnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất
nước. Bởi vậy, yêu cầu đặt ra là phải không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục
toàn diện, mà một trong những yếu tố để nâng cao chất lượng giáo dục là phải
đổi mới phương pháp dạy học. Để đạt được mục tiêu, Bộ Giáo dục và đào tạo đã
triển khai thành nhiều chủ đề cho nhiều năm học. Nhiệm vụ của năm học 20112012 là: nâng cao hiệu quả việc bảo quản và sử dụng thiết bị dạy học. Đổi mới
phương pháp dạy học hiệu quả thì thiết bị và đồ dùng dạy học trở thành một điều
Mai Thị Tuyết Nhung

Trường THPT Thạch Thành 4

2


11
(22,9%)
14
(28,6%)
2
(5,1%)
5
(10,2%)

5-6
(%)
18
(37,5%)
16
(32,6%)
11
(28,2%)
14
(28,6%)

7-8
(%)
14
(29,2%)
15
(30,6%)
18
(46,2%)
25
(51%)

nhiều. Ý thức học tập phấn đấu vươn lên của các em chưa cao, chưa có sinh
phương pháp học hiệu quả: phần đông là học vẹt, hiểu vấn đề lơ mơ...
2.2.2. Khó khăn gặp phải cần tìm cách khắc phục:
Mai Thị Tuyết Nhung

Trường THPT Thạch Thành 4

3


“Giải pháp sử dụng có hiệu quả thiết bị, đồ dùng dạy học tự làm trong dạy học môn Ngữ văn
ở trường THPT”

Thứ nhất, là một trường miền núi thời gian thành lập chưa lâu, cơ sở vật
chất còn thiếu thốn về nhiều mặt, cụ thể như cả trường chỉ có một phòng đa
năng, một máy chiếu hắt nhiều giáo viên muốn sử dụng phòng máy nhưng còn
hạn chế.
Thứ hai, một số giáo viên còn ngại khó trong việc sử dụng thiết bị, đồ
dùng dạy học vào giảng dạy môn Ngữ văn.
Thứ ba, đối tượng học sinh đầu vào thấp, đa số các em đều bị hổng kiến
thức ở các cấp học dưới, chất lượng đạo đức thấp. Bởi vậy, ở các em:
- Khả năng ghi nhớ kiến thức chậm.
- Ý thức học tập còn yếu chưa có điều kiện đầu tư thích đáng thời gian học ở
nhà.
- Hiểu biết về khoa học xã hội vận dụng vào thực tiễn còn yếu.
- Đa số học sinh chưa xác định đúng động cơ và mục đích học tập, chưa thể
hiện được ý thức phấn đấu vươn lên[1],[3].
Thực trạng trên đặt ra vấn đề: phải thay đổi cách dạy của người thầy cho
phù hợp với đối tượng học sinh để từng bước nâng dần chất lượng, rèn luyện
tinh thần làm việc tập thể, chủ động, tự tin trong hoạt động học tập của học sinh.

trong nhà trường như đã trình bày ở trên, bản thân tôi đã mạnh dạn sử dụng thiết
bị, đồ dùng dạy học tự thiết kế vào các giờ dạy Ngữ văn ở trường THPT Thạch
Thành 4. Để có được những giờ dạy - học Ngữ văn có hiệu quả, tôi thường phải
đầu tư thời gian, công sức cho việc sáng tạo những đồ dùng dạy học phù hợp.
Bởi thiết bị dạy học không chỉ là phương tiện của việc dạy mà còn là phương
tiện của việc học, thiết bị dạy học không chỉ minh họa kiến thức mà còn là nơi
chứa đựng nguồn thông tin học sinh phải khai thác để lĩnh hội kiến thức mới cho
bản thân, theo hướng học chủ động, tích cực, tự giác tìm tòi, phát hiện trong
thực tế[1]. Để thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ năm học, ngay từ đầu năm dưới
sự chỉ đạo của BGH, của tổ Văn - Thể dục Quốc phòng, nhóm Văn đã mạnh dạn
thực hiện các chuyên đề như sử dụng thiết bị có hiệu quả vào đổi mới phương
pháp dạy học phù hợp với đối tượng học sinh. Đặc biệt, trong năm học này tiếp
thu tinh thần đổi mới mỗi giáo viên môn Ngữ văn đã tự thiết kế, sáng tạo cho
bản thân những thiết bị, đồ dùng dạy học tự làm phù hợp với từng tiết học, từng
bài, từng đối tượng học sinh. Cụ thể:
2.3.1. Giáo viên giảng dạy văn phải thấy được sự cần thiết của việc sử dụng
thiết bị, đồ dùng dạy học trong dạy học Ngữ văn.
Thiết bị, đồ dùng dạy học là những hình ảnh, dụng cụ, đồ vật phục vụ cho
việc dạy và học. Đây là công cụ hỗ trợ hiệu quả nhất trong tiết dạy, góp phần
làm cho tiết học trở nên sinh động, hấp dẫn. Thiết bị, đồ dùng dạy học của môn
Ngữ văn chủ yếu là tranh ảnh, các sơ đồ, các file âm thanh… đây là những hình
ảnh, dụng cụ trực quan để học sinh có thể khái quát hóa và cụ thể hóa cảm nhận
của bản thân. Bởi vì, văn học là một bộ môn khoa học của ngôn từ, trong tác
phẩm, các nhà thơ, nhà văn dùng ngôn từ để vẽ nên hình tượng vì thế những
hình ảnh minh họa, những tranh phong cảnh cụ thể sẽ giúp cho người học cảm
nhận được đầy đủ vẻ đẹp của phong cảnh cũng như vẻ đẹp của hình tượng. Nói
một cách dễ hiểu, sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy học trong dạy học Ngữ văn là
điều kiện, là phương tiện để đổi mới phương pháp dạy học. Tuy nhiên, thực tế
hiện nay thiết bị, đồ dùng dạy học của môn Ngữ văn rất hạn chế[1]. Vì vậy, để
có phương tiện dạy học giáo viên cần thiết phải tự làm đồ dùng dạy học.

học, tiết học:
Chúng ta đều biết mỗi loại hình thiết bị, đồ dùng dạy học đều có ưu điểm
và nhược điểm nhất định, không thể có loại nào là đa năng, có thể sử dụng thay
thế cho tất cả các loại hình thiết bị dạy học khác. Muốn đạt được hiệu quả cao
trong dạy học, đặc biệt trong giảng dạy Ngữ văn, giáo viên phải biết kết hợp tốt,
vận dụng một cách hợp lý ưu điểm của từng loại, dùng ưu điểm đó để bổ sung
những khiếm khuyết của các loại hình thiết bị khác. Không chỉ thế giáo viên
trước khi lên lớp phải lựa chọn, sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy học theo bài học,
tiết học cho phù hợp góp phần nâng cao hiệu quả của bài dạy, giúp khơi gợi
niềm đam mê, khả năng sáng tạo của học sinh. Ví dụ:
Khi dạy bài “Đàn ghi ta của Lorca” của Thanh Thảo, giáo viên có thể cùng
một lúc sử dụng được rất nhiều loại hình đồ dùng dạy học tự thiết kế hoặc có sẵn
như chân dung nhà thơ, hình ảnh, sơ đồ, bảng biểu, âm thanh[1], [4] ... Qua đó,
giúp học sinh hứng thú tìm hiểu bài, hiểu, cảm bài học một cách nhẹ nhàng
nhưng sâu sắc. Chẳng hạn:

Mai Thị Tuyết Nhung

Trường THPT Thạch Thành 4

6


“Giải pháp sử dụng có hiệu quả thiết bị, đồ dùng dạy học tự làm trong dạy học môn Ngữ văn
ở trường THPT”

Chân dung và tiểu sử tác giả Thanh Thảo.

Sơ đồ tư duy bài “Đàn ghi ta của Lorca”
2.3.4. Giáo viên giảng dạy văn thấy được việc sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy học

thiết nào, ước lượng thời gian tổ chức dạy học.
Ngoài việc soạn giáo án đầy đủ, xác định đúng mục tiêu bài học (bám sát
chuẩn kiến thức kỹ năng), giáo viên phải chuẩn bị mượn thiết bị hoặc chuẩn bị
thiết bị tự làm phục vụ cho bài dạy.
Ví dụ: Khi dạy bài “Chí Phèo”(tiết 1), giáo viên cần chuẩn bị đồ dùng dạy học
nhằm tiết kiệm thời gian, giúp học sinh hiểu bài một cách cụ thể, sinh động.

Hình ảnh minh họa 1

Mai Thị Tuyết Nhung

Trường THPT Thạch Thành 4

8


“Giải pháp sử dụng có hiệu quả thiết bị, đồ dùng dạy học tự làm trong dạy học môn Ngữ văn
ở trường THPT”

Hình ảnh minh họa 2

Mai Thị Tuyết Nhung

Trường THPT Thạch Thành 4

9


“Giải pháp sử dụng có hiệu quả thiết bị, đồ dùng dạy học tự làm trong dạy học môn Ngữ văn
ở trường THPT”

- Hình ảnh về bãi cát dài.
- Hình ảnh về cảnh đồng bằng Bắc Bộ.
- Hình ảnh về thiên nhiên thôn Vĩ, về Huế.
- Hình ảnh ga Cẩm Giàng Hải Dương, về con người phố huyện nghèo...
- Hình ảnh về Chí Phèo, Thị Nở.
- Hình ảnh về Huấn Cao và nghệ thuật thư pháp.
- Hình ảnh về khối vuông ru bich, về thảo nguyên, về hoa tử đinh hương, điệu
nhảy Flamenco...
- Hình ảnh và phong cảnh thiên nhiên hùng vĩ, trữ tình ở Sông Đà
- Hình ảnh và phong cảnh thiên nhiên thơ mộng về sông Hương.
- Hình ảnh về nạn đói năm 1945, về con người trong nạn đói.
- Hình ảnh về Tây Nguyên, về con người Tây Nguyên....
Cách làm: đối với loại đồ dùng dạy học này giáo viên có thể sưu tầm trên các
loại tài liệu được in màu trên khổ giấy A0 cứng. Loại đồ dùng dạy học này dùng
để bổ sung kiến thức, cụ thể hóa những hình ảnh, những chi tiết được miêu tả
trong tác phẩm. Tác dụng là làm cho bài học sinh động, phát huy trí tưởng tượng
của học sinh.
Ví dụ: Khi dạy bài “Đàn ghi ta của Lorca” giáo viên có thể sử dụng những đồ
dùng, thiết bị tự làm phù hợp với bài học. Dưới đây là một số hình ảnh mang
tính chất minh họa mà tôi đã tự làm, sưu tầm sử dụng trong giờ dạy (ngoài ra, tôi
còn cho học sinh nghe bài hát “Nếu tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn Guitar”...)
[1],[4,5]

Mai Thị Tuyết Nhung

Trường THPT Thạch Thành 4

11



thể treo lên ¼ phần bảng đầu tiên, thay cho phần ghi bảng, điều này sẽ giúp giáo
viên tiết kiệm được thời gian mà học sinh cũng dễ ghi những kiến thức trọng
tâm nhất về tác giả.
Ví dụ:
Khi dạy bài “Truyện Kiều” của Nguyễn Du (tiết 1), giáo viên có thể sử
dụng một số đồ dùng dạy học (Đồ dùng này được in hoặc vẽ trên tờ giấy A 0) như
[1], [4,5]:

Hình ảnh minh họa

Mai Thị Tuyết Nhung

Trường THPT Thạch Thành 4

13


“Giải pháp sử dụng có hiệu quả thiết bị, đồ dùng dạy học tự làm trong dạy học môn Ngữ văn
ở trường THPT”

Hình ảnh minh họa

Hình ảnh minh họa

Mai Thị Tuyết Nhung

Trường THPT Thạch Thành 4

14




“Giải pháp sử dụng có hiệu quả thiết bị, đồ dùng dạy học tự làm trong dạy học môn Ngữ văn
ở trường THPT”

Hình ảnh minh họa
Một số bảng biểu sử dụng trong phần tổng kết bài học giúp học sinh củng cố bài
vừa nắm được những ý cơ bản, vừa có thể phát huy khả năng sử dụng ngôn ngữ,
khả năng hiểu biết của mình để tự mình hoàn thiện bài học. Cụ thể:

Hình ảnh minh họa

Hình ảnh minh họa
2.3.7. Kế hoạch sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy học tự làm của giáo viên:
Để sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy học có hiệu quả và có đồ dùng để sử dụng,
ngay từ đầu năm học mỗi giáo viên phải xây dựng kế hoạch sử dụng thiết bị, đồ
dùng dạy học cho từng khối lớp mà mình tham gia giảng dạy.
Mai Thị Tuyết Nhung

Trường THPT Thạch Thành 4

17


“Giải pháp sử dụng có hiệu quả thiết bị, đồ dùng dạy học tự làm trong dạy học môn Ngữ văn
ở trường THPT”

Trước hết, chúng ta cần xác định bài dạy có thể sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy
học, sau đó giáo viên xác định loại đồ dùng có thể sử dụng trong giảng dạy bài
học đó.

23

80

24

82
83

25

85

- Chân dung tác giả Nguyễn Khuyến
- Cảnh mùa thu Bắc Bộ.
Bài ca ngất ngưởng
Chân dung tác giả Nguyễn Công Trứ
Văn tế nghĩa sĩ Cần Chân dung tác giả Nguyễn Đình
Giuộc
Chiểu.
Hình ảnh minh họa
Hai đứa trẻ
Chân dung tác giả Thạch Lam
Hình ảnh về ga Cẩm Giàng Hải
Dương.
Chữ người tử tù
Chân dung tác giả Nguyễn Tuân
Hình ảnh về nghệ thuật tư pháp.
Tràng giang
Chân dung tác giả Huy Cận


Trường THPT Thạch Thành 4

18


“Giải pháp sử dụng có hiệu quả thiết bị, đồ dùng dạy học tự làm trong dạy học môn Ngữ văn
ở trường THPT”

KẾ HOẠCH SỬ DỤNG THIẾT BỊ, ĐỒ DÙNG DẠY HỌC CỦA GIÁO VIÊN.
Môn: Ngữ văn 12 (Một số tiết minh họa)
Tuần

Tiết

Tên bài dạy

Loại đồ dùng

13

35 - 36

Sóng

14

38

Đàn ghi ta của

Ngọc Tường
Bài hát “Dòng sông ai đã đặt tên?”
Hình ảnh về sông Hương, về xứ Huế.
Chân dung về tác giả Kim Lân
Hỉnh ảnh về nạn đói năm 1945.

Vợ nhặt

2.3.8. Giáo viên giảng dạy văn phải có giải pháp thực hiện hiệu quả trong việc
sáng tạo thiết bị, đồ dùng dạy học tự làm. Cụ thể như:
Giáo viên trong tổ cần phối kết hợp xây dựng kế hoạch sử dụng thiết bị,
đồ dùng dạy học trong năm học trong từng tiết học, từng bài học từ đó có thể
xác định rõ mục tiêu của từng bài.
Nhà trường mỗi năm nên phát động cuộc thi tự làm đồ dùng dạy học, có
khen thưởng những thiết bị, đồ dùng dạy học phù hợp, thiết thực với nội dung
chương trình học, với đối tượng học sinh.
Tổ chuyên môn tiến hành họp tổ bàn về vấn đề sử dụng thiết bị dạy học.
Thống kê bài nào cần thiết bị, thiết bị đó như thế nào. Sau đó phân công cá nhân
phụ trách việc làm và hoàn thiện thiết bị đó. Yêu cầu là thiết bị, đồ dùng dạy học
tự làm đó phải phù hợp với mục tiêu bài học và phải phát huy được vai trò tối ưu
của nó[1].
Tổ chức dạy thực nghiệm với đồ dùng, thiết bị dạy học tự làm, sau đó giáo
viên trong tổ nhận xét, rút kinh nghiệm và nếu được sẽ đưa vào sử dụng chung
Mai Thị Tuyết Nhung

Trường THPT Thạch Thành 4

19



Dưới 5
(%)

11
(22,9%)
14
(28,6)

5-6
(%)
18
(37,5%)
16
32,6

9-10
(%)

Hứng

14
(29,2)
15
30,6

5
(10,4)
4
(8,2)


13
26,5
8
20,5
12
(24,5)

18
(46,2)
29
(59,2)

thú
(%)

2(5,1)

11(28,2)

18(46,2)

8(20,5)

75

8
16,
3
0



(16,3)

92

2.4.2. Đối với giáo viên:
Năm học vừa qua đã có 100% giáo viên trong tổ, nhóm chuyên môn
đã đăng kí sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy học tự làm phù hợp với mục tiêu, yêu
cầu của bài dạy nhằm nâng cao chất lượng dạy và học.
Mặc dù còn gặp nhiều khó khăn nhưng nhiều giáo viên đã đầu tư
thời gian, công sức niềm đam mê cho việc sáng tạo những đồ dùng dạy học mới
phù hợp với từng tiết học. Điều đó thể hiện sự yêu nghề, tâm huyết với nghề,
khát khao tìm tòi, học hỏi để nâng cao hiệu quả cách dạy của giáo viên và cách
học của học sinh.
2.4.3. Đối với nhà trường:
Như vậy, trong năm học vừa qua, tổ Văn - Thể dục Quốc phòng đã có tổng
504 tiết sử dụng thiết bị dạy học, trong đó có 214 tiết sử dụng CNTT, 390 tiết sử
dụng đồ dùng dạy học tự thiết kế. Với phương pháp sử dụng thiết bị, đồ dùng
dạy học trong các tiết học là phương pháp không mới nhưng đó là phương pháp
Mai Thị Tuyết Nhung

Trường THPT Thạch Thành 4

20


“Giải pháp sử dụng có hiệu quả thiết bị, đồ dùng dạy học tự làm trong dạy học môn Ngữ văn
ở trường THPT”

dạy học bằng công cụ, phương tiện nhằm hỗ trợ người thầy trong quá trình

đó, chúng tôi xin đưa ra một số kiến nghị sau:
Đối với Sở GD và ĐT: Tổ chức tập huấn cho giáo viên theo chuyên đề
giúp giáo viên giữa các trường có điều kiện trao đổi kinh nghiệm.
Đối với nhà trường, tổ chuyên môn nên có nhiều cuộc hội thảo về các
chuyên đề văn học để bản thân mỗi GV được học hỏi, trao đổi những kinh
nghiệm góp phần nâng cao chất lượng dạy và học ở trường THPT Thạch Thành
Mai Thị Tuyết Nhung

Trường THPT Thạch Thành 4

21


“Giải pháp sử dụng có hiệu quả thiết bị, đồ dùng dạy học tự làm trong dạy học môn Ngữ văn
ở trường THPT”

Đối với cá nhân: cần tự nghiên cứu, tìm tòi đổi mới phương pháp dạy học
để mang lại hiệu quả cao trong các giờ dạy Ngữ văn.

Xác nhận của thủ
trưởng đơn vị

Thanh Hóa, ngày 5 tháng 6 năm 2017
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình
viết, không sao chép nội dung của người khác.
Người viết

Mai Thị Tuyết Nhung

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ


23


“Giải pháp sử dụng có hiệu quả thiết bị, đồ dùng dạy học tự làm trong dạy học môn Ngữ văn
ở trường THPT”

1.3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu:......................................................2
1.4. Phương pháp nghiên cứu:................................................................2
2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm:..............................................................2
2.1. Cơ sở lí luận:...................................................................................2
2.2. Thực trạng vấn đề:...........................................................................3
2.3. Giải pháp của đề tài:........................................................................4
2.3.1. Giải pháp 1:............................................................................... 4
2.3.2. Giải pháp 2:............................................................................... 5
2.3.3. Giải pháp 3:................................................................................5
2.3.4. Giải pháp 4:................................................................................7
2.3.5. Giải pháp 5:................................................................................7
2.3.6. Giải pháp 6:................................................................................9
2.3.7. Giải pháp 7:..............................................................................15
2.3.8. Giải pháp 8:..............................................................................17
2.4. Hiệu quả của sáng kiến:.................................................................18
2.4.1. Đối với học sinh:......................................................................18
2.4.2. Đối với giáo viên:.....................................................................18
2.4.3. Đối với nhà trường:..................................................................18
3. Kết luận, kiến nghị: .................................................................................19

Mai Thị Tuyết Nhung

Trường THPT Thạch Thành 4