Bài khảo sát thể loại phỏng vấn trên chuyên mục thời sự
của báo tuổi trẻ TP Hồ Chí minh
(Từ số báo 53/2012 (6807), ra ngày 1/3/2112 đến số báo 83/2012 (6837)
ra ngày 31/3/2012)

Khảo sát báo
Số
Số báo

Dạng câu

lần

Dạng bài

xuất

phỏng vấn

Loại đầu

Đề tài

đề (Tít)

Dạng sapo

hiện
53/2012
(6807)
54/2012

-

-

-

0

-

-

-

-

-

0

-

-

-

-

-


lĩnh vực mà

lộ 1A

của bài

“ Đầu tư

mà nhân

người được

phỏng vấn

mở rộng

vật đã đưa

phỏng vấn là

“Mở rộng

quốc lộ 1A

ra trước

chuyên gia

toàn tuyến không thể


đã thu

lãng phí

nhìn tổng

được ( tìm


lớn”

thể trên

kiếm

trục giao

thông tin)

tông Bắc –
Nam”. Ông
Nguyễn
Xuân
Thành –
giảng viên
chương
trình giảng
dạy kinh tế
Fullbright,
58/2012


- trang 4:

- trang 4:

- trang 4:

- trang 4:

phỏng vấn

đề tài về

Ý kiến

Nhắc lại ý

Hỏi để tìm

cung cấp

việc sửa

của nhân

kiến trong tít kiếm ,

thông tin về

Luật đất đai vật được


vấn

hoặc có trách

hữu đất

“ Đó là ý

nhiệm trả lời.

đai”

kiến của Bộ
trưởng Bộ
Tài nguyên
– môi

2

-


trường
Nguyễn
Minh
Quang khi
trao đổi với
PV Tuổi trẻ
hôm 7-3 về

thông điệp

của cuộc

đưa ra tư

lĩnh vực mà

Bình An

của bài

phỏng vấn

liệu của sự

người được

(Cần Thơ)

phỏng vấn

Sau buổi

kiện – vấn

phỏng vấn là

nợ dân tiền


tục gặp ông

phỏng vấn

nợ dân

Trần Văn

VD:

tiền cá:

Trí – tổng

“Tại buổi

Có thể sẽ

giám đốc

họp báo,

bán công

công ty

nhiều hộ

ty trả nợ”


lẻ”. Bình
An có
thực hiện
được điều
đó

62/2012
(6816)

1

Phỏng vấn

Việc sử

Nội dung

Giới thiệu

không?”
Đặt câu

cung cấp

dụng mũ

của dự

nội dung


thông tin

phỏng vấn là

quy định

chuyên gia

về sản

Người đi xe

hoặc có trách

xuất, nhập

máy nếu đội

nhiệm trả lời.

khẩu, kinh

mũ bảo

doanh và

hiểm

sử dụng


tượng chủ
yếu mà
cuộc
phỏng vấn
xoay
quanh:
“Đội mũ
bảo hiểm
“nhái” sẽ
63/2012
(6817)
64/2012
(6818)

0
1

-

-

bị phạt”
-

Phỏng vấn

Nhà nước

Thông tin


người được

vấn

đến sự

phỏng vấn là

“Nhà

việc – đặt

chuyên gia

nước mua

câu hỏi

hoặc có trách

lại một số

yêu cầu

nhiệm trả lời.

bất động

làm rõ, chi



Đầu đề là

(không có

Câu hỏi

cung cấp

lãi suất cho

thông tin

sapo)

đóng – có

thông tin về

vay của

chính tìm

tính chất

lĩnh vực mà

ngân hàng

được trong

còn 14,5 –

- Trang 5

- Trang 5:

16,5%”

Tóm tắt

Các câu

- Trang 5:

- Trang 5:

Phỏng vấn

Vụ việc nợ

cung cấp

nần của

- Trang 5:

có cuộc

gồm tư


phần hỏi

chuyên gia

Thơ)

nhân vật

có tính thử

phỏng vấn

thái độ

hoặc có trách

nguyên nhân hỏi có bao

nhiệm trả lời.

của đối
Vụ công

tượng

ty Bình

phỏng

An nợ

-

nhân”
-

-

-

-

-

-

- Trang 3:

- Trang 3:

- Trang 3:

- Trang 3

- Trang 3:

Cung cấp

Phí bảo trì

Tóm lược


phỏng vấn

thông tin

-

-

phỏng vấn là

phỏng vấn: và khẳng

chuyên gia

“Phí bảo

định lại – tít

hoặc có trách

trì đường

bài

nhiệm trả lời.

bộ đối với

Ông


khai thác

lĩnh vực mà

đức trong

án tối ưu” Tổng cục

người được

các di tích,

đường bộ-

phỏng vấn là

đền chùa,

thừa nhận

chuyên gia

nơi thờ tự.

hoặc có trách
7

- Trang 4:


nan!”

vấn
“Bộ VH-TT
& DL vừa
giao Viện
Nghiên cứu
văn hóa
nghệ thuật
VN thực
hiện đề án
nghiên cứu
quản lý
tiền công
đức trong
các di tích,
đền chùa,

-

-

-

nơi thờ tự”
-

-

-


lĩnh vực mà

nhà nước

rút ra từ

69/2012
(6823)
70/2012
(6824)
71/201

0
0
1

8

-

hỏi đóng


người được

đối với các

bài phỏng



quả”
Sử dụng ý

Sử dụng ý

Các câu

chất tạo nạc kiến của

kiến của đối

hỏi khai

lĩnh vực mà

trong thịt

đối tượng

tượng phỏng thác thông

người được

heo

phỏng vấn

vấn


của việc sử

ăn chăn

dụng chất

nuôi VN):

tạo

1

tin

Lực lượng nạc(chất
thú y

cấm) trong

chưa làm

chăn nuôi

tròn trách

heo. Đó là ý

nhiệm”

kiến của

- trang 5:

- Trang 5:

- Trang 5

thể hiện chân

Vụ việc của

Sử dụng

(Không có

Sử dụng

thông điệp

sapo – trực

các câu

Hoàng

của phỏng

tiếp đặt câu

hỏi phỏng


cho độc

Hoàng

giả đồng

Khương”

thời thử

dung nhân vật nhà báo

thái độ
của đối
tượng
phỏng vấn
và hướng
dẫn dư
luận.
- Trang 18:

- Trang 18:

- Trang 18

- Trang 18:

- Trang 18

Cung cấp


phỏng vấn

ra trong tít

yếu là các

phỏng vấn là

thông cá

bài

câu hỏi

chuyên gia

nhân

đóng, hơn

hoặc có trách

nữa hơi
10


nhiệm trả lời.

hướng dẫn

lĩnh vực mà

trong thịt

tổng kết

đối tượng

- các câu

người được

heo

thông điệp

phỏng vấn

hỏi khai

phỏng vấn là

của bài

chuyên gia

phỏng vấn

hoặc có trách


Câu hỏi

sapo)

phỏng vấn

Cung cấp

Vụ rò rỉ

tạo nạc”
Kết luận

thông tin về

nước tại

của cơ

lĩnh vực mà

đập thủy

quan có

thông

người được

điện Sông


đề

nhiệm trả lời.

thu Nhà
nước các
công trình
xây dựng
kết luận:

11


Có sai
sót”

77/2012
(6831)

78/2012
(6832)

1

2

Cung cấp

Vấn đề thu


tượng

chuyên gia

nhân

mọi gánh

được phỏng

phỏng vấn

hoặc có trách

nặng lên

vấn

đối với

nhiệm trả lời.

người

vấn đề

- Bài thứ 1:

- Bài thứ 1:


“Tiến sĩ

vấn và đề

VD:

phỏng vấn là

Tranh 2

Tô Văn

cập đến đối

“ Ban

chuyên gia

(Quảng

Trường:

tượng phỏng quản lý

hoặc có trách

Nam)

Đừng


nhân của bài nước

thông tin về

rò rỉ nước ở trấn an”

phỏng vấn

chảy phía

lĩnh vực mà

đập Sông

- Bài 2

và đề cập

bên ngoài

người được

Tranh 2

Ý kiến của đến đối

thân đập

phỏng vấn là


Nguyên

- Bài 1

Các câu
thử thái độ

Trong câu

nguyên nhân hỏi đưa ra

tượng được


Thế

thấm qua

Hùng:

khe nhiệt.

Kết luận

Trong khi

đập vẫn

đó các

…
- Bài 2
Chủ yếu là
các câu
hỏi đóng,
VD:

13


“Hiện
ban quản
lý dự án
thủy điện
3 đang
gia cố
nhằm hạn
chế sự rò
rỉ nước,
phương
pháp mà
họ đang
làm theo
giáo sư
liệu có
ổn?”
“ Cục
kiểm định
nhà nước
đã yêu


0
0
3

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-Trang 3

- Trang 3

-Trang 3


người được

đập Sông

bài phỏng

vấn khai

phỏng vấn là

Tranh 2

vấn

thác thông

chuyên gia

(Quảng

“ Bộ nói

tin

hoặc có trách

Nam)

an toàn,

Ý kiến của Khẳng định

15

Các câu


thông tin về

chặt chuyển đối tượng

lại ý kiến

hỏi chủ

lĩnh vực mà

viện

phỏng vấn

của đối

yếu đều

người được

“ Bệnh

tượng phỏng tập trung


phạt”

Ngọc Khuê,
cục trưởng
Cục quản lý
khám chữa
bệnh (Bộ y
tế); khi trao
đổi với Tuổi
trẻ về vấn
đề siết chặt
chuyển
viện. Ông
Khuê nói:”

- Trang 15

- Trang 15

- Trang 15

-trang 15

(bài 2)

(bài 2)

-trang 15


thông tin

người được

rút ra từ

vấn và

phỏng vấn là

nội dung

nguyên nhân

chuyên gia

cuộc

cuộc phỏng

16


hoặc có trách

phỏng vấn

vấn.

nhiệm trả lời.

Sở Y tế TP
Cần Thơ,
phó chủ
tịch thường
trực UBND
TP Cần
Thơ – nói:”

82/2012
(6836)
83/2012
(6837)

0

-

-

-

-

-

0

-

-

một bài báo viết về cùng chủ đề đó và thực rõ ràng, những bài phỏng vấn này
có vai trò bổ sung thông tin, hỗ trợ bài viết cùng làm rõ hơn các vấn đề, sự
kiện đó. Trong trường hợp bài phỏng vấn mới là bài chính, cũng sẽ có một bài
báo nhỏ liên quan đến vụ việc đó để độc giả nắm rõ hơn vấn đề.
* Về đề tài của các bài phỏng vấn:
Các bài phỏng vấn này đều được đăng trên mục Thời sự, điều đó đương
nhiên có nghĩa chủ đề của chúng đều viết về các vấn đề, các sự kiện, tình hình
thời sự trong nước; những vấn đề đang được xã hội, công chúng quan tâm và
có nhu cầu tìm kiếm những thông tin liên quan đến vụ việc. Bài phỏng vấn và
bài báo cùng một chủ đề thường được đăng cùng trang, giúp độc giả dễ theo
dõi.
Bởi vì những vấn đề, sự kiện thời sự được đăng lên báo đều là những
thông tin quan trọng, và rõ ràng để nâng cao tính trọng yếu đó, khách quan
nó, báo Tuổi trẻ đã sử dụng các bài phỏng vấn các chuyên gia, những người
18


có trách nhiệm với vụ việc như một cách để tạo ấn tượng riêng cho mình cũng
như đạt được mục đích làm tăng tính thời sự cho các bài báo của mình. Một
cuộc phỏng vấn có thể giúp người được phỏng vấn nói rõ ý nghĩ của họ, phát
biểu một tư tưởng. Cuộc phỏng vấn cũng có thể dẫn người được phỏng vấn
đến chỗ từ bộ lộ, tiết lộ những điều mà có thể người đó không muốn nói ra.
* Về Tít và sapo:
- Tít: Tít của các bài phỏng vấn trên mục Thời sự - báo Tuổi trẻ hầu hết
thường không nhiều khác biệt với các bài phỏng vấn trên các báo khác, chủ
yếu đều lấy nội dung chính của cuộc phỏng vấn hoặc trích dẫn lời của nhân
vật phỏng vấn để đặt. Đây là những cách đặt tít phổ thông đối với thể loại bài
phỏng vấn. Báo Tuổi trẻ rõ ràng cũng không thể hiện sự khác biệt nào lớn về
vấn đề này. Các tít bài đa phần đều ngắn, rõ ràng và trực tiếp; các bài phỏng
vấn sử dụng tít chính – phụ cũng khá nhiều.

có. Kiểu công thức tít thường xuyên xuất hiện nhất là:
“Ông/ bà A ( + chức danh): (Thông điệp)/ (Trích lời của nhân vật)”
Mặc dù dạng phỏng vấn chủ yếu ở đây là cung cấp thông tin về lĩnh
vực mà người được phỏng vấn là chuyên gia hoặc có trách nhiệm trả lời về
vấn đề, và chúng ta thừa nhận rằng đối với dạng bài phỏng vấn này, công thức
đặt tít như ở trên là phù hợp, tuy nhiên khi mà các bài phóng sự xuất hiện quá
thường xuyên, việc rập khuôn một kiểu sẽ dễ dàng tạo ra sự nhàm chán đối
với độc giả, nhất là những độc giả trường kỳ của báo. Báo chí vốn là sự không
ngừng sáng tạo, một bài báo chỉ cung cấp thông tin cho độc giả mà không tạo
được sự hấp dẫn đối với độc giả sẽ không là bài báo thành công, hơn nữa sẽ
dễ dàng bị độc giả lạnh nhạt.
Tuy nói như vậy, nhưng cách đặt tít của bài báo cũng chưa phải khuyết
điểm lớn, đặc biệt là so với cách đặt sapo của những bài phỏng vấn này. Nếu
tít phỏng vấn chỉ là công thức và rập khuôn, nhưng dù sao vẫn là phù hợp thì
cách đặt sapo của những bài phỏng vấn trên báo Tuổi Trẻ đã có thể gọi là cẩu
thả. Không chỉ có rập khuôn, máy móc mà còn vô cùng tùy tiện, khiến cho bất
cứ ai đọc đều cảm thấy tác giả giống như viết một cách tùy ý, thậm chí có khi
20


giống như không phải viết sapo mà là tùy tiện bôi đen mấy dòng đầu của bài
phỏng vấn rồi coi như đó là sapo. Ví dụ như kiểu viết sapo như sau:“ Đó là ý
kiến của ông Lương Ngọc Khuê, cục trưởng Cục quản lý khám chữa bệnh
(Bộ y tế); khi trao đổi với Tuổi trẻ về vấn đề siết chặt chuyển viện. Ông
Khuê nói:” hay “Ông Nguyễn Văn Quyền-phó tổng cục trưởng Tổng cục
đường bộ-thừa nhận như vậy khi được hỏi về…”, tác giả không hề suy nghĩ,
chỉ đơn giản là đặt tít bằng một ý kiến của đối tượng phỏng vấn, sau đó phụ
họa nó và nhắc đến tên của đối tượng, lại thêm đôi chữ về nguyên nhân của
cuộc phỏng vấn hoặc vấn đề sắp phỏng vấn là xong. Trải qua quá trình khảo
sát, ta dễ dàng nhận thấy rằng kiểu viết sapo như thế này cũng đã trở thành

trở nên ấn tượng hơn, đồng thời cũng tạo ra được phần nào hiệu ứng của một
bài phỏng vấn, đây cũng là một nét đặc sắc của báo Tuổi Trẻ.
Về vấn đề đặt câu hỏi phỏng vấn, có một lỗi khá nghiêm trọng vẫn
thỉnh thoảng xuất hiện, đó là lỗi đặt câu hỏi quá “ngây ngô” hoặc không cần
thiết, ví dụ như trong bài “Chắc chắn sẽ thu phí hạn chế phương tiện cá nhân”,
phóng viên đã đặt một số câu hỏi như: “ Nếu lấy ý kiến người dân thì phần
lớn sẽ phản đối, ông có lường được điều này không?” và tiếp đó là “ Vậy sẽ
lấy ý kiến bằng trưng cầu ý dân?”.

22