1
Bài 20
Tiết 84
Tuần 22
Tập làm văn: LUYỆN TẬP VỀ PHƯƠNG PHÁP LẬP LUẬN

TRONG VĂN NGHỊ LUẬN
I.MỤC TIÊU: giúp HS
1. Kiến thức
- Nắm được đặc điểm của luận điểm trong văn nghị luận.
- Biết cách lập luận trong văn nghị luận.
2. Kĩ năng : Nhận biết luận điểm, biết cách tìm hiểu đề và cách lập ý cho đề bài văn nghị luận.Trình
bày được luận điểm, luận cứ trong bài văn nghị luận.
3. Thái độ:Bình tónh, tự tin, không nôn nóng
4. Năng lực HS: Quan sát, nhận biết,phân tích, vận dụng
II. NỘI DUNG HỌC TẬP: Đặc điểm của luận điểm trong văn nghị luận.Cách lập luận trong văn
nghị luận.
III. CHUẨN BỊ
- GV :Sách tham khảo
-HS : Soạn bài theo gợi ý GV
IV. TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
1.Ổn định tổ chức và kiểm diện : Kiểm diện HS(1 phút)
2. Kiểm tra miệng : Khơng kiểm tra vì tiết trước bài đọc thêm
3. Tiến trình bài học (36 phút)
HOẠT ĐỘNG GIỮA GV VÀ HS
Hoạt động 1: Giới thiệu bài (1 phút)
Sau khi đã hiểu lập luận là gì, qui trình thực hiện lập luận
trong một bài văn nghị luận và cách trình bày bố cục của một
bài văn nghị luận chúng ta sẽ làm một bài luyện tập tồn diện
đối với một đề bài cụ thể.
Hoạt động 2:Tìm hiểu lập luận trong đời sống.( 10 phút)

- Quan hệ ngun nhân – kết
quả.


2
- Có thể thay đổi vị trí cho nhau
? Vị trí của luận cứ và kết luận có thể thay đổi cho nhau giữa luận cứ và kết luận, khi đổi
không .
thêm QHT “vì” trước luận cứ.
- Có thể thay đổi vị trí cho nhau giữa luận cứ và kết luận, khi
đổi thêm QHT “vì” trước luận cứ.
b. Bổ sung luận cứ cho kết
Hs đọc ví dụ 2 (bảng phụ-máy chiếu).
luận
? Hãy bổ sung luận cứ cho các kết luận sau.
Lưu ý: Một kết luận có thể có nhiều luận điểm khác nhau
miễn là hợp lí.
a. Em rất yêu trường em, vì từ nơi đây em đã học được nhiều
điều bổ ích.
…vì đó là nơi em được dạy dỗ thành người.
…vì nơi đây có rất nhiều thầy cô, bạn hữu mến thương.
b. Nói dối có hại, vì nói dối sẽ làm cho người ta không tin
mình nữa.
…vì nó làm mất lòng tin của mọi người.
…nên em phải tránh xa tật xấu này.
c. Mệt quá, nghỉ một lát nghe nhạc thôi.
d. Cha mẹ luôn mong muốn điều tốt đẹp cho con cái,…
Còn nhỏ tuổi, chưa có nhiều kinh nghiệm …
e. Được mở mang tầm mắt là điều thú vị nên …
c. Bổ sung kết luận cho luận cứ

- Nếu A
thì B (B1, B2...)
- Nếu A (A1, A2...) thì B
- Vì A
nên B (B1, B2, B3….)
- Vì A (A1, A2, A3….) nên B
- Luận cứ + Luận điểm =1 câu
? Qua tìm hiểu trên , em hiểu như thế nào là lập luận trong
đời sống.
- Lập luận trong đời sống : là việc đưa ra luận cứ để dẫn đến
một kết luận mang tính thu hẹp trong phạm vi giao tiếp của
một vài cá nhân hoặc tập thể và có ý hàm ẩn, nhất thời.
Hoạt động 3: Lập luận trong văn nghị luận ( 15 phút)
Hs đọc ví dụ (bảng phụ).
? Hãy so sánh các kết luận ở mục I.2 với các luận điểm ở mục
II ? (Chống nạn thất học là luận điểm có tính khái quát cao,
có ý nghĩa phổ biến với xã hội. Còn Em rất yêu trường em là
kết luận về 1 sự việc, mang ý nghĩa nhỏ hẹp).
- Giống: Đều là những kết luận.
- Khác:
+ Ở mục I.2 là lời nói giao tiếp hàng ngày thường mang tính
cá nhân và có ý nghĩa nhỏ hẹp.
+ Còn ở mục II là luận điểm trong văn nghị luận thường
mang tính khái quát cao và có ý nghĩa phổ biến đối với xã hội.
? Trong văn nghị luận, luận điểm có tác dụng gì.
- Là cơ sở để triển khai luận cứ.
- Là kết luận của luận điểm.
Gv: Luận điểm trong văn nghị luận là những KL có tính khái
quát, có ý nghĩa phổ biến đối với xã hội.
G nhấn mạnh: Ta thử minh hoạ 1 vd cụ thể:

- Giống: Đều là những kết luận.
- Khác:
+ I.2 là lời nói giao tiếp hàng
ngày thường mang tính cá nhân
và có ý nghĩa nhỏ hẹp.
+ II là luận điểm trong văn nghị
luận thường mang tính khái quát
cao và có ý nghĩa phổ biến đối
với xã hội.
2. Luận điểm trong văn nghị
luận: là những KL có tính khái
quát, có ý nghĩa phổ biến đối với
xã hội.


4
Luận điểm đó có những nội dung gì? Luận điểm đó có cơ sở
thực tế khơng?Luận điểm đó sẽ có tác dụng gì?...Muốn trả lời
các câu hỏi đó thì phải lựa chọn luận cứ thích hợp, sắp xếp
chặt chẽ.
Nhận dạng lập luận trong văn nghò
luận.
Gọi H đọc lại văn bản “Tinh thần u nước của nhân dân
ta” sgk/24-25
(?)Hãy xác định luận đề, luận diểm, lập luận của văn bản
trên?
- Luận đề (chủ đề): Dân ta có một lòng nồng nàn u nước.
- Luận điểm: Lòng u nước từ trong q khứ lịch sử dân tộc
đến thời đại ngày nay.
- Lập luận:

người khơng chỉ có nhu cầu về
đời sống vật chất mà còn có nhu
cầu vơ hạn về đời sống tinh thần.
Sách chính là món ăn q giá cần
cho đời sống tinh thần của con
người.
- Nội dung:
+ Sách là kết tinh trí tuệ của
nhân loại, là kho tàng kiến thức
phong phú, vơ tận.
+ Sách giúp ích rất nhiều cho
con người, mở mang tâm hồn và
trí tuệ cho con người.
+ Sách giúp con người khám
phá mọi lĩnh vực của đời sống,
khơng bị giới hạn bởi khơng gian
và thời gian.
+ Sách giúp cho con người nhận
thức được những vấn đề lớn của
xã hội, nắm bắt quy luật của tự
nhiên.
(?)Luận điểm đó có những nội dung gì?
+ Sách giúp con người hiểu
+ Sách là kết tinh trí tuệ của nhân loại, là kho tàng kiến thức được chính mình.
phong phú, vơ tận.
+ Sách dạy con người biết sống
đúng, sống đẹp.
+ Sách giúp ích rất nhiều cho con người, mở mang tâm hồn
+ Sách đem lại sự thư giãn cho
và trí tuệ cho con người.

nếu luận điểm nào đề làm sáng tỏ, nỗi
bật vấn đề.
+ Va vào thực tế, sự yếu kém kia dẫn đến thất bại thảm hại.
*) Thầy bói xem voi:
- Kết luận: Muốn hiểu biết đầy đủ về một sự vật, sự việc ta
phải xem xét tồn diện. (Lđ: Nực cười cho những
kẻ luôn cho là mình đúng).
- Cách lập luận:
+ Bản chất của sự vật, sự việc thường được biểu hiện rất đa
dạng và phong phú.
+ Chỉ biết sơ qua một vài biểu hiện mà đã nhận xét thì chắc
chắn những nhận xét ấy hoặc thiếu xót, hoặc sai lệch bản chất
của sự vật.
+ Việc tìm hiểu tồn diện một sự vật là cả một q trình lao

- Việc đọc sách là một thực tế lớn
của xã hội. Bao thế hệ của nhân
loại đã, đang và sẽ bằng việc đọc
sách mà mở mang trí tuệ, làm
giàu tâm hồn, phát triển nhân
cách và năng lực để đóng góp cho
xã hội.
- Luận điểm này có tác dụng nhắc
nhở, động viên mọi người biết q
sách và ham thích đọc sách.
III-Luyện tập
BT: Xác định luận điểm, luận cứ
và lập luận của truyện ngụ ngơn
“ Ếch ngồi đáy giếng”.
* Luận điểm: Cái giá phải trả cho

4 .Tổng kết(Củng cố , rút gọn kiến thức)(5 phút)
-Lập luận trong đời sống và trong văn ?
-> là việc đưa ra luận cứ để dẫn đến một kết luận mang tính thu hẹp trong phạm vi giao tiếp của
một vài cá nhân hoặc tập thể và có ý hàm ẩn, nhất thời.
-Xác đònh luận điểm cho truyện “Lợn cưới, áo mới”
5. Hướng dẫn học tập( Hướng dẫn HS tự học ở nhà)(3 phút)
* Đối với bài học ở tiết học này : Làm các bài tập còn lại vào vở bài
tập.Học ghi nhớ /Sgk
* Đối với bài học ở tiết học tiếp theo
- Soan bài: “ Sự giàu đẹp của tiếng Việt”(Đọc thêm). Chú ý:
+ Đọc tìm hiểu từ khó.
+ Cách lập luận củ a tác giả.
V. PHỤ LỤC : Tư liệu