TRNG I HC S PHM K THUT
TP. H CHÍ MINH
Ni dung 3: Khai thác thông tin t tài liu khoa hc
o Cách đc và khai thác các tài liu khoa hc mt cách hiu qu?
o Các quy đnh trích dn tham kho khoa hc?
o Cách trình bày danh mc tham kho theo đúng quy đnh?
Ni dung 4: Phng pháp vit tài liu khoa hc
o Cách trình bày các loi tài liu khoa hc khác nhau;
o Cách lp k hoch vit bài;
o Cách lp dàn ý cho tài liu khoa hc;
o Các nguyên tc phát trin và trình bày ý tng trong bài vit khoa hc.
o Cách vit mt bài báo cáo khoa hc?
Ni dung 5: K thut son tho tài liu khoa hc
o Các yêu cu cn bn trong nghiên cu khoa hc;
o Phân bit các loi tài liu khoa hc khác nhau;
o Cách tìm kim đ có đc tài liu tham kho khoa hc;
o Cách khai thác thông tin t tài liu khoa hc đ chun b t liu cho bài vit;
o Các quy đnh và có yêu cu cao v cht lng trình bày tài liu khoa hc;
o Cách vit mt tài liu khoa hc theo đúng các quy tc trình bày khoa hc;
o S dng mc cn bn các chng trình son tho vn bn và trình chiu. Phn 1. Các bc trin khai mt đ tài nghiên cu khoa hc
M đu
Nói chung, không có nhng quy tc tuyt đi trong phng pháp nghiên cu và trình bày kt
qu nghiên cu khoa hc. Các quy tc này có th thay đi tu chuyên ngành, tu cp đ
nghiên cu cng nh tu ngi hng dn hoc chu trách nhim khoa hc ca đ tài. Mi nhà
khoa hc li chu nhng áp lc hành chính, quy đnh chuyên môn và thói quen nghiên c
u
trong đn v và chuyên ngành ca mình.
Tuy nhiên, vn có nhng bc c bn giúp mt ngi làm công tác nghiên cu có th xây
dng mt đ tài nghiên cu đt hiu qu. Có th hình dung mt l trình thc hin nh sau:
mt s công đon quan trng trong quá trình thc hin đ tài nghiên cu khoa hc, liên
quan đn vic nghiên cu tài liu, s đc đ cp trong các phn 2 và 3;
bc Vit báo cáo kt qu nghiên cu s đc đ cp trong các phn 4 và 5;
La chn đ tài
Mt trong nhng thao tác đu tiên ca vic trin khai mt đ tài nghiên cu khoa hc
là la chn đ tài. i vi nhà nghiên cu, các đ tài thng đc la chn qua kinh
nghim và kin thc tích lu đc, đt trong bi cnh yêu cu v mt chuyên môn,
qun lí hoc nhu cu thc t ca xã hi. i vi sinh viên, hc viên cao hc và nghiên
cu sinh, ngoài vic la chn
đ tài h còn phi chn (hoc đc ch đnh) ngi hng
dn khoa hc.
Ngi hng dn khoa hc
Vic la chn ngi hng dn khoa hc không hoàn toàn ph thuc vào đ tài nghiên
cu đc la chn.
Có hai kh nng kt hp: chn ngi hng dn trc, chn đ tài sau; hoc ngc li,
chn đ tài trc ri mi tìm ngi hng dn phù hp. Nhng rt thông thng, nht
là trong hoàn cnh Vit Nam hin nay, mt đ tài nghiên cu làm khoá lun/lun
vn/lun án thng đc xác đnh sau khi đã có ngi hng dn khoa hc.
La chn ngi hng dn nh th nào?
Nói chung trong nghiên cu khoa hc, không có ngi thy lí tng cho mi sinh viên,
vì mi ngi đu có tính cách, s thích, phng pháp làm vic riêng bit. iu bn cn
làm là tìm đc ngi thy phù hp, sn sàng hng dn mình đi sut con đng hc
làm nghiên cu khoa hc.
Cách tt nht là trc khi tip xúc vi ngi bn đnh la chn, hãy tìm hiu k v tiu
s khoa hc ca h cng nh nhng đc đim cá tính, phng pháp làm vic, quan
đim khoa hc, kinh nghim chuyên môn, ch đ nghiên cu u tiên, v.v. ng thi,
cn trang b cho mình nhng ý tng c bn v mt đ tài nghiên cu mà mình quan
tâm (qua nghiên cu tài liu, tìm hi
u thc t hoc ch đn gin là mt đ tài trong danh
sách u tiên nghiên cu ca ngi cn gp).
Nhng yu t nh hng
đn vic la chn đ tài
Khi la chn đ tài nghiên cu khoa hc, có th có nhng kh nng sau:
ngi hng dn áp đt mt đ tài mà mình đang quan tâm, u tiên trong các
nghiên cu trc mt: có th ngi thy s có tâm th sn sàng hn khi hng
dn nhng đ tài nh vy;
ngi hng dn gi ý mt đ tài đc cho là phù hp, có th là vi kh nng và
điu kin thc t;
sinh viên la chn mt đ tài trong danh sách các ch đ nghiên cu ca ngi
hng dn: đó có th có đ c nhng vn đ bt buc phi nghiên cu, nhng
vn đ u tiên, nhng vn đ a thích, hay ch đn gin là nhng gi ý nghiên
cu;
sinh viên la chn mt đ tài t các ý tng có sn ca mình: có th liên quan đn
nhng li ích, điu kin thun tin trc mt hoc kh nng, s thích nghiên cu
ca sinh viên;
sinh viên và ngi hng dn tho lun vi nhau, mi ngi đa ra nhng ý
tng, lí do, đánh giá u nhc đim ca mi vn đ, và cui cùng đi đn mt
la chn phù hp nht cho c hai: đây là cách khá ph bin, li khuyên ca ngi
thy giúp sinh viên đnh hng tt hn trong quyt đnh ca mình mà không có
cm giác b áp đt, đi
u s nh hng không ít đn đng c và hng thú làm vic
v sau;
v.v.
c đim ca mt đ tài tt
Có th có mt s đ tài đòi hi nhng k nng đc bit hoc s đu t thi gian và công
sc nhiu hn bình thng, nhng nhìn chung đi vi sinh viên nghiên cu khoa hc,
mt đ tài s có kt qu tt nu nh chu làm vic mt cách có phng pháp, có óc tìm
tòi và mt chút thông minh. V mt phng pháp, m
t đ tài tt phi khuyn khích
mt quá trình hc tp có tính sáng to và lâu dài ca sinh viên v các phng pháp
"Mt s bin pháp ", "Mt s vn đ ", "Tìm hiu v ", v.v. vì càng bt đnh
thì ni dung phn ánh đc càng không rõ ràng, chính xác;
lm dng nhng t ch mc đích: nhng t nh "nhm", "đ", "góp phn", nu
b lm dng d làm cho tên đ tài tr nên ri rm, không nêu bt đc ni dung
trng tâm;
lm dng m t hoc cách nói bóng by: tiêu chí quan trng trong vn phong khoa
hc là đn gin, ngn gn, rõ ràng, d hiu, đn ngha;
th hin tình cm, thiên kin, quan đim: mt tiêu chí quan trng khác trong khoa
hc, đó là tính khách quan, không ph thuc vào tình cm, chính kin, quan
đim, vì chúng thng có tính nht thi, tính lch s trong mt thi đim nht
đnh.
Di đây là mt s mu v cách cu to tên đ tài:
CU TRÚC VÍ D
i tng
nghiên cu
"Cu trúc câu ting Lào" (Ng vn), Bualy Paphaphan, Trng đi hc
Tng hp Hà Ni, 1993.
Gi thuyt khoa
hc
"Phông lu tr U ban Hành chính Hà Ni (1954-1975) - ngun s liu
ch vit nghiên cu lch s th đô" (Biên son lch s và s liu hc), H
Vn Quýnh, Trng đi hc Tng hp Hà Ni, 1995.
Mc tiêu nghiên
cu
"c đim khu h thú Ba Vì" (ng vt hc), Phi Mnh Hng, Trng
đi hc Tng hp Hà Ni, 1994.
Mc tiêu +
phng tin
"Chuyn hoá ph liu ligno-xenluloza nh nm si bng phng pháp
lên men rn" (Vi sinh hc), Phm H Trng, Trng đi hc Tng hp
tr
và sp xp trt t, rõ ràng, ghi chú thông tin tham kho đy đ đ tin dng v sau.
Thi gian cho giai đon này có th dao đng trong khong t ba đn sáu tun, tu thuc vào
điu kin và kh nng ca mi ngi. Không nên ch th đng s dng nhng gì đc cung
cp sn, mà cn huy đng mi ngun lc có th có.
c và chn lc tài liu
Sau khi đã có đc mt lng tài liu tng đi, bn cn đc đ chn lc li. Cn đc tt c
các bài đã có. ánh du nhng ý quan trng. Ghi chú, tóm tt mt cách có h thng. Sp xp
theo mt trt t phù hp vi thói quen và/hoc ý đ trình bày ca mình.
Giai đon này dài hay ngn tu thuc vào kh nng ca mi ng
i. Trong tng quan vi thi
gian tìm kim tài liu trên, giai đon này kéo dài khong hai tun.
Vit đ cng nghiên cu/tng quan tài liu
Mt đ tài khoa hc thng, nu không mun nói là luôn, cn có đ cng nghiên cu. Hoc ít
nht cng nên có mt bài tng quan tài liu (literature review/revue de la littérature) đ có cái
nhìn tng quát v vn đ cn nghiên cu.
Trong đ cng hoc thông qua bài tng quan tài liu, bn s xác đnh đc mc đích và phm
vi nghiên cu, đi tng và các phng pháp chuyên ngành s
s dng, nhng kt qu cn đt
đc và thi gian d kin cho tng giai đon tip theo. c bit trong các khoa hc thc
nghim, đôi khi cn s dng nhng hoá cht, dng c đc bit, không có sn mà phi đt mua
trc mt thi gian rt dài, thì vic d liu mt k hoch nghiên cu rõ ràng càng đóng vai trò
quan trng.
Trong đi
u kin tiêu chun, thi gian này kéo dài khong hai tun, vi các tài liu đã tìm thy,
tích lu và chn lc các bc trên.
Trin khai nghiên cu
Tu thuc vào mi chuyên ngành, nu cn có mt giai đon trin khai s b, giai đon này s
kéo dài khong vài tun đ kim tra nhng vn đ và phng pháp đã đ ra. Nhng kt qu s
c hi đng gm các nhà
chuyên môn. Các ni dung c bn ca đ tài (mc đích, đi tng, phng pháp, kt qu, tho
lun, kt lun, đ ngh) đc trình bày ngn gn, cô đng trong khong 15-20 phút. Sau đó,
các thành viên hi đng s phn bin, cht vn và nhn xét v cht lng đ tài.
Vic son bài thuyt trình tuy không khó, nhng không phi hoàn toàn đn gin, nht là khi
hc sinh - sinh viên Vit Nam hu nh không đc (bt buc) rèn luyn k nng này trong sut
quá trình hc tp. Bài thuyt trình da ch yu vào bài vit, nhng không phi là bn sao
nguyên vn ca bài vit. Thi gian chun b có th rt ngn, t vài ngày đn mt tun, song đ
có đc k nng thuyt trình tr
c đám đông, cn phi sm rèn luyn ngay t khi có th./. Phn 2. Phng pháp tìm kim tài liu tham kho khoa hc
M đu
Trong nghiên cu khoa hc, không th ph nhn vai trò quan trng ca công tác nghiên cu tài
liu. Tuy nhiên, vì nhiu lí do, lâu nay Vit Nam mng này dng nh cha đc quan tâm
và đu t đúng mc.
Trong rt nhiu lí do có th lit kê, vn đ hàng đu là kinh phí. Các th
vin nghèo nàn hoc
chm có sách mi, các t sách chuyên ngành hn ch v s lng, chi phí mua tài liu trc tip
quá cao, không có phng tin thanh toán, v.v.
Nguyên nhân quan trng th hai, đó là yêu cu khoa hc đi vi vic nghiên cu tài liu b
th lng. Có th thy trong không ít tài liu khoa hc, phn tài liu tham kho chim mt v trí
ht sc khiêm tn, thông tin trích dn, tham kho đc trình bày không đúng chun mc, v
n
thng đc d dàng cho qua.
Và thi gian gn đây, vi s phát trin kinh t nhanh chóng và s bùng n ca Internet, đang
dn hình thành mt xu hng có phn thái quá: s dng gn nh mi th tìm thy trên
Internet đ đa vào tài liu khoa hc mà không cn kim chng ngun gc, đ tin cy, đánh
giá giá tr, cng nh không tuân th đúng các quy tc trình bày và s dng đi v
vi và mc đ chuyên sâu ca tài liu tham kho. Nhng nghiên cu bc đi hc, nu
tham kho đc nhiu tài liu chuyên sâu thì càng tt, nhng đó cng không hn là m
t
đòi hi quá gt gao. Nhng ngc li, mt đ tài bc cao hc, tin s mà không có,
hoc có rt ít tài liu tham kho t các sách và tp chí chuyên ngành có uy tín, các hc
gi tên tui trong lnh vc, thì giá tr s gim đi rt nhiu.
Vn đ tip theo là thi hn nghiên cu. Mt đ tài nghiên cu ca sinh viên đi hc
có th b trí thc hin trong vài ba tháng, bc cao hc thng phi t hn na nm
đn mt nm, hoc thm chí lâu hn. Tu theo thi hn nghiên cu đc áp đt, nhà
nghiên cu phi lp k hoch nghiên cu chi tit, phân b các giai đon nghiên cu và
công vic phi làm mt cách hp lí đ có th đt đn đích mong mun kp thi hn.
Yu t quan trng tip theo là mc đích nghiên cu. Mc đích này s thay đi tu theo
tính cht ca mi đ tài. Và khi mc đích khác nhau, các giai đon nghiên cu và các
yêu cu đt ra cng thay đi tng ng. đây, chúng ta đ cp đn hai dng thng g
p
là:
Nghiên cu mt vn đ khoa hc
Nghiên cu v mt vn đ khoa hc giúp đào sâu, m rng hiu bit v ch đ đó, làm sáng
t các kt qu mi thu đc và công b mt cách cht ch, rõ ràng.
Mc đích ca nghiên cu dng này là quan sát, gii thích, din gii, khám phá nhng mi liên
h mi gia các hin tng, s vic, s
vt, và sau khi kim chng s xây dng mt gi thuyt
mi hoc tái cu trúc li các gi thuyt đã có v mt hin thc nhm ph quát hoá vn đ đã
nghiên cu.
Kt qu ca các nghiên cu thng đc phát trin thành mt lun vn, lun án, vi các lun
chng, lun c bo v kt qu thu đc. Do đó, dng nghiên cu này đòi hi rt cao vic
tham kho tài liu.
Báo cáo tng hp tài liu
Báo cáo tng hp tài liu là mt bài vit tng hp, mô t đy đ và trung thc v nhng
thông tin đc đc, tham kho đc v mt vn đ, s kin, hin tng khoa hc. Dng này
tiêu nghiên cu và xây dng nhng gi thuyt cho đ tài nghiên cu ca mình.
Xác đnh ch đ nghiên cu
Thông thng, đ tin hành nghiên cu, cn có giai đon chun b ban đu là xác đnh ch
đ
nghiên cu. Giai đon chun b này có th tri qua các bc sau: xác đnh nhu cu; la chn
ch đ; gii hn phm vi ca ch đ; và sau cùng là đnh rõ các mc tiêu nghiên cu.
Tt nhiên, vn có th thy nhiu trng hp b qua giai đon chun b này mà tp trung hn
vào các phng pháp nghiên cu chuyên ngành c th. Hoc sinh viên thng làm nghiên cu
theo s ch
đnh ca ngi thy hng dn. Song, khi mun hiu rõ vn đ cn nghiên cu,
thy rõ con đng cn đi qua và ni cn đn, thì tt hn ht là t chun b cho mình tht tt
ngay t đu. Ngi thy hng dn thông thng cng s có hng thú hn khi làm vic vi
mt hc trò bit mình mun gì và cn làm gì trong quá trình nghiên cu.
Xác đ
nh nhu cu
Có nhiu vn đ cn quan tâm khi xác đnh nhu cu nghiên cu và tìm kim tài liu phc
v cho nghiên cu đó.
iu đu tiên cn quan tâm là cp đ ca đ tài. Mi cp đ s có nhng yêu cu tng
ng v mt khoa hc và mc đ chuyên sâu ca đ tài, cng th hin qua phm vi và
mc đ chuyên sâu ca tài liu tham kho. Nhng nghiên c
u bc đi hc, nu tham
kho đc nhiu tài liu chuyên sâu thì càng tt, nhng đó cng không hn là mt đòi
hi quá gt gao. Nhng ngc li, mt đ tài bc cao hc, tin s mà không có, hoc có
rt ít tài liu tham kho t các sách và tp chí chuyên ngành có uy tín, các hc gi tên
tui trong lnh vc, thì giá tr s gim đi rt nhiu.
Vn đ ti
p theo là thi hn nghiên cu. Mt đ tài nghiên cu ca sinh viên đi hc có
th b trí thc hin trong vài ba tháng, bc cao hc thng phi t hn na nm đn
mt nm, hoc thm chí lâu hn. Tu theo thi hn nghiên cu đc áp đt, nhà nghiên
cu phi lp k hoch nghiên cu chi tit, phân b các giai đon nghiên cu và công vic
bình.
o Báo cáo tng hp thông tin: thng ch dng li mc đ tóm tt các ý
kin ca nhng tác gi gc, các kt qu, lun c, lun chng, kt lun ca
h v mt ch đ xác đnh.
o Báo cáo tng hp phê bình: thng sau khi tóm tt thông tin, ngi báo
cáo s sp xp ni dung, mt cách cht ch và khách quan, nhm làm ni
bt nhng khía cnh khác nhau ca mt vn đ, bình lun và đánh giá nhng
giá tr ca thông tin thu thp đc, h thng hoá tri thc đã bit v ch đ
đang quan tâm.
Vi nhu cu nghiên cu tài liu phc v các đ tài nghiên cu khoa h
c, các vn đ cn
quan tâm nht là:
tm tham kho đ rng đ bao quát phm vi ca ch đ;
mc đ tham kho đ sâu, tng ng vi yêu cu ca cp đ nghiên cu;
thông tin tng đi cp nht đ đánh giá vn đ khách quan, kp thi, không b
lc hu vi dòng thông tin chuyên ngành;
thông tin có chn lc sao cho phù hp vi mt đ tài khoa hc.
Dù gp nhng hn ch khách quan nht đnh, nhng khi nhà nghiên cu tuân th tt các
quy tc này, s có nhng gii pháp giúp đáp ng đc nhu cu, không nhiu thì ít, nhm
b sung nhng giá tr thit thc cho đ tài cn nghiên cu.
Nghiên cu tài liu càng có ý ngha quan trng giai đon đu ca đ tài, vì nhà nghiên
cu có th
da vào đó đ la chn ch đ, kim tra các ngun lc sn có, xác đnh mc
tiêu nghiên cu và xây dng nhng gi thuyt cho đ tài nghiên cu ca mình. Phn 3. Khai thác thông tin t tài liu khoa hc
M đu
Phng pháp đc tài liu
K thut ghi chú và lp phiu đc
nm bt các thông tin phù hp trong phm vi đ tài nghiên cu;
ghi nh các khái nim và ý quan trng đ m rng hiu bit, đào sâu kin thc chuyên
ngành.
Trc khi đc, luôn cn phi đánh giá tng quát v tính phù hp ca tài liu vi đ tài
nghiên cu. Lao vào đc chi tit mt tài liu cha đc sàng lc trc rt có th s làm mt
nhiu thi gian và công sc cho nhng thông tin không có ý ngha khoa hc cao.
i các tài liu bng ting nc ngoài, hiu qu đc tài liu ph thuc rt nhiu vào trình đ
ngoi ng. iu này liên quan đn nng khiu ngoi ng cá nhân, vn ting m đ và quá trình
rèn luyn lâu dài. Tuy nhiên, có mt s
kinh nghim là:
không quá ph thuc vào t đin: gp t nào l, mi cng tra t đin là mt thói quen
không tt cho vic rèn luyn kh nng ngoi ng;
không nên ghi chú ngha tt c các t mi ngay trong bài: điu này tng s giúp d
hiu hn khi đc tài liu, nhng thc ra s làm bài đc tr nên ri rm, khó nhìn, không
giúp rèn luyn trí nh và kh nng ngoi ng (mt kiu l thuc t đin);
chn mt s t đin tt: điu này không trái ngc vi ý th nht mà li là mt công
c giúp đnh v tt trong quá trình đc,
o có rt nhiu loi t đin khác nhau trên th trng và không phi cun nào cng
tt,
o các t đin dch (Anh - Vit, Pháp - Vit, ) luôn ch có giá tr tng đi, vì
không th nào theo kp đà tin b khoa hc, công ngh,
o các t đin dch có th có nhng hn ch v ng ngha ca các thut ng chuyên
ngành hp mà các dch gi không nm rõ,
o khai thác nhiu b t đin nguyên ng, đc bit là các t đin gii thích, t đin
thut ng chuyên môn, bách khoa th, luôn đc cp nht thng xuyên trên
Mng, vi rt nhiu chi tit cn k, chính xác v các thut ng, khái nim chuyên
bit.
Nói chung, đi vi mi loi tài liu, dù bng ting m đ hay ting nc ngoài, điu tiên quyt
trong x lí thông tin khoa hc mà tài liu đó cung cp là không sao chép/dch mt cách máy
móc toàn b ni dung tài liu, mà cn trích rút các thông tin cn thit đ
đnh trong quá trình la chn đ tài nghiên cu, ch đ cn tìm hiu.
Nhng thc mc đang cn tìm câu tr li?
Kiu thông tin nào đang cn có? - S liu thng kê, kt qu nghiên cu, hình
nh minh ho, báo cáo tng hp,
Nh rõ mc đích đc tài liu ri, vn cha đn lúc đc ngay mi chi tit! Nên đc lt
qua toàn b tài liu đ đánh giá s b ni dung và đi ý tác gi mun trình bày. ôi khi,
giai đon này còn giúp xác đnh mc đ phù hp ca tài liu vi nhu cu đ tài, đ quyt
đnh đi vào chi tit hay b qua tài liu.
thi đim này, nên xem k
ni dung phn tóm tt ca tài liu, đc các đ mc chính
và ph trong bài đ to mt mi liên h chung gia toàn b các khái nim quan trng,
các t khoá mô t phm vi gii hn và trng tâm ca tài liu.
Trong khi đc
Sau khi đã làm xong bc chun b và đánh giá s b, mi đn lúc bt đu đc thc s.
Hiu qu đc ph thuc vào phng pháp đc (và phng pháp đc ph thuc vào quá
trình rèn luyn lâu dài), vào trình đ ngôn ng c trong ting m đ và ting nc ngoài,
và vào kh nng lnh hi kin thc chuyên môn. Ngoài ra, mt yu t quan trng khác
nh hng đ
n quá trình đc tài liu là mc đ yêu cu ca cá nhân đi vi vn đ đang
nghiên cu.
Có các phng pháp đc thng gp nht là:
đc đnh v: đc lt qua tài liu đ tìm các thông tin chính xác, mt mu trích
dn, khái quát các yu t liên quan,
o đòi hi xác đnh rõ mc đích đc ngay t đu;
đc gn lc: ch đc nhng gì quan trng, ct lõi, mi m, hp dn nht,
o ch đc ta, các ta ph, đon đu và đon cui, câu đu và câu cui ca
các đon khác, ghi nh các ý chính,
o chú ý đc bit đn nhng t ni quan trng to mi liên h trong lp lun
sut toàn bài,
b qua ngay nhng tài liu có khong cách rt xa vi đ tài hoc ch đ quan tâm;
không nên đc ngay nhng tài liu có tính chuyên môn rt cao, đòi hi phi có
trc nhng hiu bit sâu sc nht đnh v các vn đ đc trình bày, mà cn
chun b trc các kin thc nn đó qua các tài liu c bn hn.
Phng pháp đc tài liu
c mt cun sách khoa hc
Ngoài các nguyên tc chung và các bc đc tài liu đã trình bày các phn trên, đi vi mt
s
loi tài liu khoa hc ph bin, có th mô t mt s chi tit c th hn.
i vi mt cun sách khoa hc, khi đánh giá s b cn chú ý các phn sau:
Trang bìa trc
Cung cp các thông tin nhn din nh ta sách, ta ph (xác đnh hng
chuyên sâu ca sách), tên tác gi, nhà xut bn.
Trang bìa sau
Thng có tiu s tóm tt ca tác gi, có khi có tóm tt ni dung sách hoc
các li bình lun.
Trang nhan đ
ây là trang chính cung cp thông tin xut bn đ trình bày tham kho,
ch không phi trang bìa trc.
Sau trang này, trong các sách nc ngoài, thng là phn gii thiu các
ln xut bn trc, thông tin bn quyn, lu chiu, s hiu sách ISBN, s
hiu tái bn và nm xut bn.
Mc lc
ây là vic quan trng khi đc s b mt cun sách, vì trong đó th hin
cu trúc ý tng, hng lp lun và trình bày vn đ ca tác gi. Mc lc
cho phép xác đnh, vi nhu cu đang có, cn đc toàn b ni dung hay ch
la chn vài phn đáng quan tâm.
M đu,
li gii thiu
Trong phn m đu, tác gi thng gii thiu mc đích, đi ý, cách trình
đây xin gii thiu mt s đ đc tng quát cho mt bài báo kt qu nghiên cu nh sau:
(da trên mu ca Service des bibliothèques de l'UQM, 2006)
K thut ghi chú và lp phiu đc
Nguyên tc chung
Trong sut quá trình nghiên cu, tìm và đc tài liu tham kho là mt vic lp đi lp li nhiu
ln, nhm cng c, m rng, đào sâu nhng khía cnh nht đnh ca vn đ đang nghiên cu.
Thông tin và tài liu s tích lu ngày càng nhiu. Do đó, cn có phng pháp hu hiu đ ch
n
lc, su tp thông tin tham kho. S mt không ít thi gian, thm chí mt c nhng d liu
quan trng, nu các tài liu tìm đc không đc t chc, sp xp khoa hc, thng nht ngay
t đu.
Mt trong nhng cách đó là lp phiu đc đ ghi chú li nhng ni dung quan trng nht ca
tng tài liu, vi thông tin tham kho rõ ràng, đ v sau tin s dng trong bài báo cáo và
trình bày tham kho.
Nói chung, phiu đc truyn thng thng làm bng giy bìa cng đ d sp xp. Tuy nhiên,
tu điu kin thc t mà có th linh đng s
dng các phng tin phù hp đ thc hin
đc cùng mc đích. Ngày nay có c nhng phn mm chuyên giúp qun lí trích dn tài liu
tham kho (nh ProCite, EndNote, ).
Các phiu đc không ch nhm giúp d dàng tìm li đc các tài liu trong kho lu tr, mà
còn rt hu ích đ ghi chú thông tin cn thit nhm mc tiêu vit bài báo cáo kt qu nghiên
cu (lun vn, lun án, ) v sau mà không c
n phi mt thi gian lc li li trong tt c nhng
tài liu đã lu tr.
Mt phiu đc thng có mt phn hay tt c các thông tin sau:
thông tin tham kho đy đ:
o tên các tác gi,
o ta tài liu và ta ph nu có,
o b sung nhng nhn xét cá nhân v các ni dung tác gi đã trình bày,
o đánh giá nhng khía cnh có ý ngha cho đ tài ca mình.
K thut ghi chú và lp phiu đc
Các mu phiu đc
Mt phiu đc thng phi có kích c đ rng đ ghi chú tt c các thông tin cn thit ca mt
tài liu. Vt liu làm phiu đc phi đ đ cng và bn đ lu tr đc lâu và d sp xp, di
chuyn, s d
ng. Vi các c giy thông dng Vit Nam, có th thit k các phiu đc kh
A5 hoc A6 (bng cách ct đôi các t giy A4 hoc A5, ln lt) tu loi phiu.
Các phiu này nên đc qun lí theo mt h thng nht đnh, tt nht là áp dng h thng
phân loi chuyên đ nh trong các th vin (tham kho các h thp phân tng quát ho
c thp
phân Dewey).
Di đây xin gii thiu mt s mu phiu c bn:
phiu danh mc tham kho:
o nhm lu tr thông tin v các ngun đã tham kho và phc v vic lp danh mc
tham kho trong bài báo cáo kt qu nghiên cu khoa hc,
o kh A6 là đ;