4. CẤU TRÚC SAI CHỨC NĂNG CỦA CÁC LỰC
LƯỢNG CHỦ THỂ THỊ TRƯỜNG


SAI CHỨC NĂNG
• DNNN gánh vác (được trao)
4 “sứ mệnh lịch sử cao cả”:
- Bảo đảm giữ định hướng
XHCN
- Trụ cột thực hiện CNH, HĐH
- Công cụ điều tiết vĩ mô
- “Quả đấm thép”
>< nguyên lý phân công
chức năng của kinh tế thị
trường

• Ít sử dụng lao động
• Hưởng nhiều đặc quyền –
độc quyền, gây méo mó
môi trường kinh doanh
• Ít cạnh tranh (“gà CN”)
• Hiệu quả sử dụng vốn thấp
• Tham nhũng, lãng phí,
thất thoát tài sản quốc gia
• Làm hư hỏng cơ chế, bộ
máy và con người







ÁCH TẮC TOÀN TUYẾN
• Nhưng: đường tắc, điện thiếu, đô thị ngập, cảng biển
“local”, KCN tràn lan, chỉ lấp đầy 40-50% với đa số dự án
công nghệ thấp.
• Nguyên nhân:
+ Tầm nhìn và tư duy chiến lược có vấn đề: tầm nhìn HĐH
(đô thị, năng lượng, cảng biển); vốn ít - dàn hàng ngang
 Đầu tư dàn trải, không cái nào xong đúng hạn, chất lượng
thấp, giá thành đội lên cao do chủ trương XHH tùy tiện
(thu phí GT tràn lan)
 Trường hợp TP. HCM: gần 40 năm chỉ Phú Mỹ Hưng// đánh
đổi
 Trường hợp GTVT: logic ngược – tính từ GT hay tính từ VT?


SÁNG TẠO – KHÔNG GIỐNG AI – NGHỊCH LÝ
Láng - Hòa lạc:
Đại lộ ngoài ruộng

• Làm đường nối
Thủ đô với một
quả núi (5.500
tỷ 7.900 tỷ)
• Nghịch lý của
loài người: Làm
đường tốt để
cấm đi nhanh
(bắn tốc độ)


tin không công khai minh bạch)
• Thiếu hệ thống tư vấn chiến lược (“nền khoa học
công chức”)
• Thiếu cơ chế phản biện dân chủ


HỆ THỐNG PHÂN CẤP – PHÂN QUYỀN
KHÔNG PHÙ HỢP
• Thiết kế chức năng nhà nước trong nền kinh tế thị trường
sai lệch
• Chính phủ - bộ “chủ quản”: chia cắt, xung đột lợi ích và
không thể phối hợp chính sách
• Địa bàn kinh tế quá manh mún, lợi ích bị chia cắt theo
nguyên tắc hành chính.
• Thiếu cấu trúc vùng và thể chế quản lý vùng.
• Cơ chế vận hành bị chi phối bởi “chủ nghĩa thành tích” và
“lợi ích cục bộ” (chiều ngang) [theo nguyên lý NS “mềm”
và “GDP tỉnh”]
• Các TĐKT và sự chi phối của “nhóm lợi ích” (chiều dọc)


THIẾT KẾ HỆ THỐNG KHÔNG CHỊU TRÁCH NHIỆM VÀ
KHÔNG THỂ CHỊU TRÁCH NHIỆM
• Hệ thống chạy theo dự án, đầu tư tràn lan, không
thể quản lý và kiểm soát.
• Hệ thống chạy theo thành tích “ảo”
• Hệ thống không theo thiết kế theo chức năng,
không chịu trách nhiệm “tập thể”, không rõ trách
nhiệm cá nhân (hội chứng “cần làm rõ”)
• Chế độ tiền lương sai.



CƠ CHẾ PHÂN BỔ NGUỒN LỰC
• Cơ chế chủ đạo (chi phối): cơ chế chia đều – xin cho
– đặc quyền của phân bổ nguồn lực công (ràng buộc
NS “mềm”).
• Phân bổ nguồn lực không dựa trên cạnh tranh và lợi
thế
• Phân bổ nguồn lực không theo quy hoạch quốc gia
(do không có quy hoạch theo đúng nghĩa)
• Phân bổ nguồn lực bị chi phối bởi tham vọng phát
triển quá mức (tùy tiện) và lòng tham (lợi ích nhóm)
• Phân bổ nguồn lực không trên cơ sở phối hợp chính
sách và công cụ phù hợp.
• Phân bổ nguồn lực chạy theo lợi ích và mục tiêu
ngắn hạn


NHỮNG VIỆC PHẢI LÀM


Số năm vượt ngưỡng TNTB

$ PPP GDP per capita (by World Bank, 2011)

1

2

10699

nào để vượt ngưỡng TNTB?
?


CÁC MẪU HÌNH PHÁT TRIỂN
MỚI

• Singapore: trung tâm hội nhập toàn cầu.
Tổ hợp CNN giải trí số 1 Marina Bay Sand:
đổi mới tư duy
• Dubai: lợi thế từ vùng đất chết: 1,7 triệu
dân thuê toàn bộ năng lực tốt nhất của
loài người (tinh hoa trí tuệ, tiền vốn,
công nghệ và các tập đoạn hàng đầu)
đến phát triển đất nước (UAE), phục vụ
mình.
• Hàn Quốc: thời đại kinh tế xanh trên nền
công nghệ cao vượt bậc.


TRỞ LẠI NHỮNG Ý TƯỞNG ĐỔI MỚI
Ở TẦM THẾ MỚI
• Tư duy: đột phá mạnh – thể chế “vượt tầm” - tiến vượt
• Hành động:
+ Giải quyết vấn đề ruộng đất: thị trường đất đai cho
những người chủ đích thực
+ Cải cách khu vực DNNN theo mục tiêu phát triển KTTT.
+ Cải cách NSNN, xác lập cơ chế phân bổ nguồn lực –
quyền lực mới
+ Xây dựng các khu vực đầu tàu với thể chế hiện đại