MỞ ĐẦU
1.

Lý do chọn đề tài
Alexandra kolontai (1872-1952), nhà ngoại giao Xôviết lừng danh đã
từng nhận xét: “ có những cá nhân – hiếm thấy trong lịch sử loài người – là
sản phẩm của một chuyển biến lớn lao đã chín muồi, đã tô đẹp cho cả một
thời đại. trong số những người vĩ đại về tinh thần và ý chí đó là Vladimir Ilich
Lenin…như một tiêu điểm, người đã tập hợp vào trong mình tất cả những cái
gì của cách mạng là nghị lực, là hùng mạnh, không ủy mị trong phá bỏ cái cũ
và rất kiên quyết trong xây dựng cái mới”. lời nhận xét trên đã đề cập tới một
vĩ nhân, một con người sinh ra để cải tạo thế giới –V.I. Lênin. V.I.Lênin sinh
năm 1870 mất năm 1924 là một trong 100 nhân vật có ảnh hưởng nhất đến
lịch sử thế giới, là một lãnh tụ của phong trào cách mạng vô sản Nga nói riêng
phong trào cách mạng vô sản thế giới nói chung.
Trong quá trình hoạt động cách mạng của mình, ông đã viết ra nhiều tác
phẩm nổi tiếng có giá trị và sức ảnh hưởng to lớn tới thành công của cách
mạng Nga và thế giới như là “nhà nước và cách mạng”, “sáng kiến vĩ đại”,
“thà ít mà tốt”, “làm gì”… trong số nhiều tác phẩm nổi tiếng ấy tôi quan tâm
nhiều và thực sự tâm đắc với tác phẩm: “Những nhiệm vụ trước mắt của
chính quyền Xôviết” đây là một tác phẩm thể hiện rất rõ nét quan điểm của
chính Lênin về nhà nước và xây dựng nhà nước. Tác phẩm ra đời Năm 1918,
sau khi cách mạng tháng Mười thành công một năm đất nước ở tình thế ngàn
cân treo sợi tóc. Lúc này Nga ký Hòa ước Bơrétlitốp với Đức, tạm thời có hòa
bình, do đó phải tập trung mọi sức lực vào việc khôi phục nền kinh tế quốc
dân bị chiến tranh tàn phá, xây dựng và phát triển kinh tế. Yêu cầu Đảng
Cộng sản lúc này là phải làm cho toàn Đảng và toàn thể nhân dân nước Cộng
hoà Xôviết trẻ tuổi thấy rõ những đặc điểm của thời kỳ cách mạng chuyển từ
1





có những đóng góp nhất định cho những ai quan tâm.
2.

Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài.
Những quan điểm của V.I.Lê nin về nhà nước và xây dựng nhà nước
được sự chú ý và trở thành đối tượng nghiên cứu của nhiều nhà khoa học, các
chuyên gia, các nhà lãnh đạo quản lí và nhiều người quan tâm khác. Vì thế đã
có nhiều công trình nghiên cứu khác nhau xoay quanh vấn đề này.
Có thể đưa ra một số công trình nghiên cứu tiêu biểu:

-

Trang mạng 123doc.org,tiểu luận những nhiệm vụ trước mắt của chính quyền
xô - viết

-

Đỗ Thị Thạch, Tư tưởng cốt lõi về nhà nước pháp quyền trong học thuyết
Mác - Lênin và sự vận dụng xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam
hiện nay. Năm 2013.

-

Báo mới, Xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN theo quan điểm của Lê-nin.
Ngày 22/4/2010.

-


- Đánh giá sự vận dụng và đưa ra một số giải pháp để vận dụng tốt
quan điểm của V.I.Lê nin về nhà nước và xây dựng nhà nước trong tác phẩm
“Những nhiệm vụ trước mắt của chính quyền Xô viết” vào xây dựng nhà
nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay.
4. Đối tượng nghiên cứu
Quan điểm của V.I.Lê nin về nhà nước và xây dựng nhà nước trong
tác phẩm “Những nhiệm vụ trước mắt của chính quyền Xô viết” và vận dụng
vào xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay”
5.

Phương pháp nghiên cứu đề tài
Đề tài dựa trên cơ sở phương pháp luận khoa học của chủ nghĩa duy vật
biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử.
Đề tài sử dụng phương pháp logic – lịch sử, phương pháp diễn dịch
quy nạp, phương pháp phân tích – tổng hợp, phương pháp so sánh và điều tra
xã hội học và một số phương pháp khác…

6.

Đóng góp mới và ý nghĩa của đề tài.
Đóng góp mới của đề tài:
Bằng kết quả nghiên cứu thực tiễn , đề tài đã làm rõ thêm một số vấn đề
lý luận và thực tiễn về việc nghiên cứu Quan điểm của V.I.Lê nin về nhà
nước và xây dựng nhà nước trong tác phẩm “Những nhiệm vụ trước mắt của
chính quyền Xô viết” và sự vận dụng vào xây dựng nhà nước pháp quyền xã
hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay
Ý nghĩa của đề tài:
Đề tài cung cấp tài liệu, những thông tin hữu ích cho những người quan
4



Khái niệm nhà nước Pháp quyền và nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
Việt Nam
"Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa” là nhà nước đã thể hiện hết
nội dung của nhà nước pháp quyền, là nhà nước pháp quyền theo ý nghĩa đầy
đủ nhất.
Trên cơ sở đó, tác giả xác định một sô nội dung chủ yếu cần được thực
hiện nhằm xây dựng thành công nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt
Nam.
Thực tiễn trong nước và thế giới thời gian qua đã chứng minh vai trò to lớn
của lý luận đối với sự tồn tại và phát triển của mỗi quốc gia dân tộc. Việc
nhận thức một cách sâu sắc bản chất của các quá trình xã hội, các quan hệ xã
hội có ý nghĩa quan trọng trong việc đưa ra các quyết sách chính trị. Việc xây
dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay cần phải
được tiến hành trên cơ sở một khung lý luận vững chắc, có vai trò giá đỡ cho
tư duy khi giải quyết các nhiệm vụ cụ thể liên quan. Nội dung then chốt nhất
trong đó chính là phải làm rõ "Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt
6


Nam" là gì? Muốn vậy, trước hết cần xác định rõ nội hàm của khái niệm nhà
nước pháp quyền".
Vận dụng các quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lê nin về nhà
nước, trên nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền của dân,
do dân, vì dân, theo định hướng nhận thức của Đảng ta về vấn đề Nhà nước
pháp quyền Việt Nam và kế thừa thành quả của các nhà khoa học Việt Nam,
chúng tôi mạnh dạn phát biểu một định nghĩa về khái niệm "nhà nước pháp
quyền" như sau:
Nhà nước pháp quyền là khái niệm dùng để chỉ xã hội tổ chức theo
cách quyền lực của nhân dân được thể chế hóa thành pháp luật và được

giá quốc gia dân tộc ấy có phải là một quốc gia dân tộc văn minh, phát triển
hay không.
Việc đánh giá một mô hình nhà nước cụ thể không thể căn cứ vào
những dấu hiệu, những biểu hiện bề ngoài, tức là không thể căn cứ vào hiện
tượng, mà phải căn cứ vào thực chất, vào bản chất của nó. Chúng tôi cho
rằng, những căn cứ mà lâu nay người ta dựa vào để đánh giá tính chất pháp
quyền của một nhà nước, như "sự thống trị của pháp luật trong đời sống xã
hội", "quan hệ giữa các cơ quan lập pháp - hành pháp - tư pháp là quan hệ
quyền lực ràng buộc và hạn chế quyền lực", đều là những biểu hiện bề ngoài,
hoặc là của quan hệ giữa nhà nước và pháp luật, hoặc là của quyền lực nhà
nước và cơ chế tổ chức quyền lực nhà nước. Thực chất của vấn đề là ở chỗ,
nhà nước và pháp luật có thể hiện được trình độ phát triển của quyền lực nhân
dân hay không, hay nói cách khác, chỉ có quyền lực của nhân dân lao động
được luật hoá và đảm bảo thực thi có hiệu quả bằng các thiết chế chính trị - xã
hội nhằm mang lại quyền lợi cho nhân dân mới làm nên tính chất pháp quyền
của nhà nước.
Điều quan trọng không phải là hình thức pháp quyền, tức pháp luật
8


thống trị nhà nước và xã hội, mà là nội dung pháp quyền, tức pháp luật ấy có
phải là quyền lực của nhân dân lao động được "đề lên" thành luật hay không.
Pháp luật chí là ý chí của một cá nhân (chế độ quân chủ) hay của một thiểu số
trong xã hội (ví dụ như pháp luật tư sản) thì chưa thể đạt tới trình độ pháp
quyền theo nghĩa đầy đủ nhất. Như vậy, nếu đồng nhất nhà nước pháp quyền
với mô hình nhà nước hiện thực cụ thể, nhất là một mô hình nhà nước phương
Tây nào đó, rồi coi đó là điểm xuất phát trong tư duy thì thực chất đã đồng
nhất một cách trừu tượng cái phổ biến và cái đặc thù, cái bản chất với hiện
tượng.


đoạn phát triển mới của cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Nga. Và đây là lần đầu
tiên nhà nước Xô viết có khả năng tập trung lực lượng chủ yếu vào công cuộc
xây dựng hòa bình về kinh tế và văn hóa, dành sự chú ý chủ yếu vào việc giải
quyết những nhiệm vụ hết sức lớn lao trong công cuộc xây dựng xã hội mới –
xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên công cuộc này đứng trước không ít khó khăn,
gian nan và nhiều thử thách bởi sau chiến tranh kinh tế Nga bị tàn phá nặng
nề, sự lạc hậu về kỹ thuật càng làm kinh tế Nga trượt dốc, các tệ nạn nảy sinh,
xã họi bất ổn, văn hóa thì ảnh hưởng nặng nề của những tàn dư chế độ cũ. Vì
thế V.I.Lê nin đã viết tác phẩm “những nhiệm vụ trước mắt của chính quyền
Xô viết”, hình thành lên các quan điểm chỉ đạo, nhấn mạnh các nhiệm vụ cơ
bản, các nhiệm vụ trước mắt mà lúc này chính quyền Xô viết không thể
10


không thực hiện, và là liều thuốc hữu hiệu để nước Nga khôi phục, phát triển
nền kinh tế, giải quyết các vấn đề nảy sinh trong xã hội và đưa đất nước Nga
đi lên.
2.2. Các quan điểm cơ bản của V.I.Lê nin về nhà nước và xây dựng
nhà nước trong tác phẩm “Những nhiệm vụ trước mắt của chính quyền
Xô viết”
Trước hết V.I.Lê nin đưa ra quan điểm về việc nắm vững đặc điểm
và nhiệm vụ trung tâm của cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa
V.I.Lênin đã chỉ rõ rằng, tất cả chính Đảng vô sản chân chính và có
trọng trách đối với tương lai đều có nhiệm vụ: Trước hết là, thuyết phục quần
chúng nhân dân về sự đúng đắn của cương lĩnh và sách lược của mình; hai là,
giành lấy chính quyền và đập tan sự phản kháng của bọn bóc lột; ba là, tổ
chức, xây dựng và quản lý đất nước theo chủ nghĩa xã hội. Đương nhiên,
nhiệm vụ thuyết phục quần chúng nhân dân bao giờ cũng sẽ được đặt ra trong
số những nhiệm vụ quan trọng của việc quản lý, còn nhiệm vụ đè bẹp sự phản
kháng của bọn bóc lột và bọn kẻ cướp thì giai cấp vô sản cũng không một

xã hội theo một trình độ cao, thực hiện sản xuất và phân phối một cách có kế
hoạch trên cơ sở sản xuất ngày càng hiện đại hóa vì lợi ích trước mắt và lâu
dài của mọi người lao động - Tổ chức lao động theo một trình độ cao là tổ
chức lao động trên cơ sở những quan hệ xã hội mới giữa những người lao
động đã làm chủ tập thể, liên hiệp một cách tự do và bình đẳng trong lao động
sản xuất và phân phối sản phẩm, có sự phân công hợp lý và hiệp tác hữu nghị
rộng rãi; đó còn là tổ chức lao động xã hội dựa trên cơ sở chế độ công hữu
nhằm kết hợp những thành tựu mới nhất của khoa học và kỹ thuật với tập thể
những người lao động, có văn hóa, có kỹ thuật, có kỷ luật tự giác, đem lại
nhiệt tình cách mạng và nghị lực sáng tạo xây dựng nền sản xuất lớn xã hội
chủ nghĩa. Đó là con đường đúng đắn để nâng cao năng suất lao động lên
vượt bậc. Đó cũng là cái quan trọng nhất, căn bản nhất đảm bảo cho thắng lợi
của trật tự xã hội mới.
V.I.Lênin chỉ rõ: Việc nâng cao năng suất lao động trước hết đòi hỏi cơ
sở vật chất của nền đại công nghiệp phải được bảo đảm, ngành sản xuất nhiên
12


liệu sắt, máy móc, hóa chất phải phát triển, việc khai thác những của cải tự
nhiên ấy bằng phương pháp kỹ thuật hiện đại sẽ mang lại cho lực lượng sản
xuất một cơ sở để đạt được đà phát triển mới.
Người còn chỉ rõ: “Một điều kiện khác để nâng cao năng suất lao động,
trước hết là việc nâng cao trình độ học vấn và văn hóa của quần chúng nhân
dân... hai là để đẩy mạnh phát triển kinh tế, chúng ta còn phải nâng cao tinh
thần kỷ luật của những người lao động, kỹ năng lao động của họ, tính khéo
léo của họ, phải tăng thêm cường độ lao động và tổ chức lao động cho tốt
hơn”.
Như vậy ở quan điểm này V.I.Lê nin yêu cầu phải tiến hành cải tạo xã
hội chủ nghĩa, phải tiến hành cách mạng kỹ thuật, xây dựng và phát triển cơ
sở vật chất kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, tiến hành cách mạng tư tưởng và

bỏ tù hay không bị phạt khổ sai thật nặng...; ai không làm thì không được ăn,
đó là điều lệnh thực tiễn của chủ nghĩa xã hội.
Và V.I.Lênin khẳng định: “Chừng nào sự kiểm soát của công nhân chưa
trở thành sự thật hẳn hoi, chừng nào những công nhân tiên tiến chưa tổ chức
và tiến hành thắng lợi một cuộc đấu tranh không khoan nhượng chống tất cả
những kẻ vi phạm sự kiểm soát ấy, hoặc những kẻ tỏ ra thờ ơ về mặt đó; thì
chừng đó sẽ không thể nào tiến từ bước thứ nhất (thực hiện việc kiểm soát của
công nhân) lên bước thứ hai trên con đường đi tới chủ nghĩa xã hội; tức là
bước chuyển sang việc công nhân điều tiết sản xuất”.
Thứ ba V.I.Lê nin đưa ra quan điểm về thực hiện “chế độ nhiệm vụ lao
động” xây dựng một “kỷ luật lao động tự giác cao” biết sử dụng “chuyên
gia” lợi dụng những thành tựu “khoa học kỹ thuật” mà chủ nghĩa tư bản đã
tích lũy được.
Theo V.I.Lê nin chế độ nghĩa vụ lao động trước hết và trên hết là bắt
các giai cấp hữu sản phải gánh vác nghĩa vụ xã hội của họ, là cưỡng bức bọn
bóc lột, bọn ăn bám, bọn lười biếng phải lao động thì mới được sống chính
đáng trong xã hội mới.
Ở đây, trong việc xây dựng nền sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa, trong
việc tổ chức lao động của xã hội mới có vấn đề chuyên gia, người hướng dẫn
14


tổ chức lao động, giúp đỡ quần chúng về mặt kỹ thuật, về mặt ứng dụng khoa
học vào quá trình sản xuất. Không có sự chỉ đạo của các chuyên gia am hiểu
các lĩnh vực khoa học - kỹ thuật và kinh nghiệm thì không có bước chuyển
lên chủ nghĩa xã hội được. Điều chủ yếu để giải quyết vấn đề này là đi đôi với
việc nâng cao trình độ khoa học - kỹ thuật và trình độ văn hóa cho quảng đại
quần chúng là phải ra sức đào tạo cho được một tầng lớp trí thức mới thật sự
của nhân dân, trưởng thành từ trong quần chúng lao động và tuyệt đối trung
thành với nhân dân, với sự nghiệp cách mạng của giai cấp công nhân. Phải

người tôn trọng và giữ vững đòi hỏi phải có một sự giáo dục rèn luyện bền bỉ
đối với con người và điều đó chỉ có thể diễn ra trong quá trình tiến hành công
cuộc xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật của nền sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa
và chỉ được củng cố trên cơ sở những điều kiện vật chất của nền sản xuất đó.
Trước tình hình đói kém, thất nghiệp và tính phóng túng tiểu tư sản hoành
hành ở nước Nga lúc đó, V.I.Lênin nghiêm khắc phê phán tính tự phát tiểu tư
sản và đặc biệt nhấn mạnh tính cưỡng chế của kỷ luật lao động.
Thứ tư V.I.Lê nin đưa ra quan điểm về tổ chức thi đua xã hội chủ nghĩa
và áp dụng triệt dể nguyên tắc phân phối theo lao động.
V.I.Lê nin cho rằng việc tổ chức thi đua phải chiếm vị trí quan trọng
trong xây dựng kinh tế của nhà nước chuyên chính vô sản. Vì vậy, trong thời
kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội phải xây dựng được những cơ sở của việc tổ
chức thi đua xã hội chủ nghĩa.V.I.Lênin nhấn mạnh: Chỉ có trên những cơ sở
quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa, quyền làm chủ của người lao động được
xác lập thì việc tổ chức thi đua theo nguyên tắc xã hội chủ nghĩa với nhiều
hình thức phong phú của nó mới có tác dụng quan trọng trong việc cải tạo xã
hội cũ, xây dựng xã hội mới, và việc tổ chức thi đua giữa các đơn vị sản xuất,
giữa các địa phương, giữa các cá nhân mới có ý nghĩa chân chính, và vì vậy,
tất cả phương tiện tuyên truyền phải nêu gương những cơ sở làm ăn tốt và phê
bình những cơ sở làm ăn tồi.
Và ông còn cho rằng cần phải thu hút đông đảo quần chúng lao động
tham gia phong trào thi đua xây dựng kinh tế bằng cách đặt những vấn đề lao
động thực tiễn lên hàng đầu, bằng cách nêu những điển hình gương mẫu, bằng
16


cách đại chúng hóa công tác thống kê để cho chính người lao động dần dần
nhận xét và dần dần tự mình hiểu được phải lao động như thế nào và học tập
những gì ở những cá nhân và cơ sở điển hình tiên tiến. Đồng thời với việc tổ
chức thi đua xã hội chủ nghĩa, nhà nước phải kiểm tra chặt chẽ mức lao động

tính năng động, chủ quan dù nhỏ nhất nhằm thực hiện kế hoạch chung, mục
tiêu chung của cả nước.
Tất cả những điều đó trở thành tính nhiều vẻ độc đáo trên con đường
tiến lên chủ nghĩa xã hội của các tổ chức kinh tế, của các địa phương khác
nhau. Đây không phải là trái kế hoạch chung, pháp luật chung mà là cảnh
muôn hoa đua nở để đi đến một sự phát triển phong phú, nhanh chóng trong
một nhà nước xã hội chủ nghĩa có tổ chức.
Hơn nữa ông yêu cầu tập trung dân chủ còn đòi hỏi kết hợp sự tham gia
quản lý kinh tế, quản lý xã hội của quần chúng lao động với sự phụ trách của
cá nhân người lãnh đạo. Chính vì lẽ đó mà V.I.Lênin đề ra chế độ thủ trưởng một chế độ biết trao trách nhiệm cho những người đại biểu chấp hành nền
chuyên chính của giai cấp cách mạng.Chế độ thủ trưởng không mâu thuẫn với
nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, với nguyên tắc tập trung dân chủ. Nguyên tắc
này chẳng những đòi hỏi phải đảm bảo cho quần chúng tham gia bàn bạc và
kiểm soát sự chấp hành các quy chế, pháp luật và nghị quyết, mà còn bảo đảm
cho quần chúng có quyền bầu cử, lựa chọn những người lãnh đạo của mình,
có quyền kiểm tra mà kiểm soát mọi hoạt động của những người lãnh đạo, có
quyền thay đổi những cá nhân phụ trách không xứng đáng. Song, điều đó
hoàn toàn không có nghĩa là công việc tập thể không cần có người lãnh đạo,
không cần có một trật tự chặt chẽ do ý chí duy nhất của người lãnh đạo tạo ra.
Thực hiện chế độ thủ trưởng trong kinh tế thì đòi hỏi quần chúng phải
phục tùng vô điều kiện ý chí của người lãnh đạo trong sản xuất; phải biết
chuyển những sự thảo luận, phê bình, kiểm soát và sửa chữa sang sự hoạt
động ăn khớp, đều đặn, nhịp nhàng, chính xác do một trung tâm duy nhất chi
phối. Bản thân người cán bộ lãnh đạo phải có tinh thần phụ trách, phải chịu
trách nhiệm về sự thành bại của toàn bộ guồng máy kinh tế…
Không chỉ vậy V.I.Lê nin còn đưa ra quan điểm cần thiết phải có
18


chuyên chính vô sản - đây là công cụ xây dựng chủ nghĩa xã hội


trong quần chúng nhân dân vào những cương vị chỉ đạo quá trình lao động
sản xuất, tạo điều kiện cần thiết để họ có thể trở thành người lãnh đạo những
tập thể lao động, phát huy được mọi sức mạnh sáng tạo dưới xã hội mới.
2.3. Ý nghĩa các quan điểm cơ bản của V.I.Lê nin về nhà nước và
xây dựng nhà nước trong tác phẩm “Những nhiệm vụ trước mắt của
chính quyền Xô viết”
Các quan điểm cơ bản của V.I.Lê nin về nhà nước và xây dựng nhà
nước trong tác phẩm “Những nhiệm vụ trước mắt của chính quyền Xô viết” là
những quan điểm thiết thực và hoàn toàn phù hợp có giá trị lý luận và thực
tiễn vô cùng to lớn đã góp phần chỉ đạo công cuộc khôi phục và phát triển nền
kinh tế Nga bị tàn phá nặng nề có những bước chuyển mạnh mẽ. Dưới sự lãnh
đạo sáng suốt của Đảng Cộng sản Liên Xô, nhân dân Xô viết đã thực hiện
những quan điểm, tư tưởng của Lênin đề cập trong tác phẩm: tập trung lực
lượng vào thực hiện chính sách kinh tế để tiến hành công nghiệp hoá đất nước
cải tạo nền kinh tế theo chủ nghĩa xã hội, phát triển văn hóa xã hội chủ nghĩa,
nhờ đó, nước Nga từ một nước lạc hậu trở thành một nước xã hội chủ nghĩa
hùng mạnh.
Không chỉ vậy Việt Nam và các nước đi theo con đường chủ nghĩa xã
hội, kiên định những quan điểm, những tư tưởng đó, lấy đó làm ngọn đuốc soi
đường trong công cuộc xây dựng và bảo vệ chính quyền nói riêng, xây dựng
và bảo vệ tổ quốc nói chung, đã và đang có nhiều những thành tựu nổi bật.

20


CHƯƠNG 3.
VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM CỦA V.I.LÊ NIN VỀ NHÀ NƯỚC VÀ
XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC TRONG TÁC PHẨM “NHỮNG NHIỆM VỤ
TRƯỚC MẮT CỦA CHÍNH QUYỀN XÔ VIẾT VÀO XÂY DỰNG NHÀ

đối với sự tồn tại hoạt động của Nhà nước pháp quyền. Vì thế Đảng luôn luôn
đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước để sao cho vừa bảo
đảm sự lãnh đạo của Đảng, vừa phát huy vai trò quản lý, điều hành của Nhà
nước để tập trung mọi quyền lực vào tay nhân dân. Đảng vừa không được bao
biện nhưng Đảng không được buông lỏng sự lãnh đạo đối với hệ thống chính
trị, trong đó đặc biệt là đối với Nhà nước
Thứ hai về tăng cường hơn nữa công tác giám sát, V.I.Lê-nin nhấn
mạnh tới công tác kiểm kê, kiểm soát trong xây dựng chủ nghĩa xã hội. Ở đây,
Người đề cập vai trò của công nhân và người dân trong việc tham gia quản lý
Nhà nước.Nhân dân là người ủy quyền cho Nhà nước quản lý xã hội. Trong
giai đoạn hiện nay chúng ta đã tăng cường và nâng cao hiệu lực hiệu quả hoạt
động giám sát của Quốc hội. Đã và đang tiếp tục xây dựng thể chế tạo mọi
điều kiện để Quốc hội (trong đó có các Đoàn đại biểu Quốc hội và từng đại
biểu Quốc hội) giám sát có hiệu quả hoạt động của các cơ quan Nhà nước.
Không có giám sát, kiểm tra thì không thể có một Nhà nước pháp quyền theo
đúng nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân được.
Thứ ba về vai trò nhà nước. Trong giai đoạn hiện nay vai trò của Nhà
nước trong quản lý và điều hành vĩ mô càng được khẳng định. Chính phủ là
cơ quan hành chính cao nhất có trách nhiệm thực hiện các nghị quyết của
Quốc hội.Mọi hoạt động của Chính phủ đề cao trách nhiệm trước việc thực thi
các quyết định của Quốc hội.Cơ chế kinh tế thị trường ở nước ta không phải
là cơ chế kinh tế thị trường tự phát mà là cơ chế thị trường định hướng XHCN
có sự quản lý Nhà nước kết hợp kế hoạch với thị trường, có sự điều tiết hợp
22


lý. Hơn nữa sự khủng hoảng tài chính, ngân hàng dẫn đến sự suy giảm kinh tế
lớn nhất của thế giới từ trước đến nay (lớn hơn về quy mô, mức độ so với thời
kỳ 1929 - 1933) đã cho chúng ta bài học quý báu về vai trò của Nhà nước, với
sự can thiệp cần thiết đúng lúc, có hiệu quả và nói lên tính ưu việt của chế độ

ban Nhân dân các kỳ, tỉnh, huyện và làng nêu lên sáu căn bệnh mà chính
quyền cách mạng non trẻ đã mắc phải: trái phép, cậy thế, hủ hóa, tư túng, chia
rẽ, kiêu ngạo. Hồ Chí Minh coi tham ô, lãng phí, quan liêu là giặc nội xâm,
thứ giặc ở trong lòng, nguy hiểm hơn giặc ngoại xâm. Vì thế việc xây dựng
bộ máy và đội ngũ cán bộ, công chức nhà nướctrong sạch, vững mạnh đã
được nhà nước ta quan tâm đúng mức.
Không chỉ vậy các nguyên tắc tập chung dân chủ, chế độ thủ trưởng và
một số nguyên tắc khác được V.I.Lê nin đề cập trong tác phẩm được vận dụng
triệt để không chỉ trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của
chúng ta mà trong Đảng, trong các tổ chức chính tri – xã hội và ở nhiều
nghành, nhiều lĩnh vực khác nhau…và đã có nhiều những thành tựu nổi bật.
Nguyên nhân của những thành tựu trên đó là chúng ta đã và đang kiên
định với những quan điểm của V.I.Lê nin nêu trong tác phẩm và các nguyên
lý khác của chủ nghĩa Mác – Lê nin, chúng ta đã biết vận dụng một cách sáng
tao, gắn việc tuân thủ những nguyên lí chung, cơ bản với việc phân tích
những biến chuyển tình hình thời đại, cũng như hoàn cảnh và đặc điểm riêng
trong nước. Đồng thời chúng ta đã đấu tranh không hề khoan nhượng với
những tư tưởng phản động, chống phá ,hay bôi nhọ các quan điểm đó, tư
tưởng đó để giữ vững lập trường.
Tuy nhiên đối với bất kể một vấn đề nào đó cũng có tính hai mặt của
nó. Việc vận dụng những quan điểm của V.I.Lê nin nêu trong tác phẩm và các
nguyên lý khác của chủ nghĩa Mác – Lê nin vào xây dựng nhà nước pháp
quyền xã hội chủ nghĩa cũng còn những hạn chế và chưa đem lại hiệu quả
như mong muốn. Đó là trong công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền xã
hội chủ nghĩa việc chúng ta phân định quyền hạn và nhiệm vụ ở một số tổ
chức Đảng và chính quyền chưa rõ ràng, nhà nước của chúng ta chưa thể thực
hiện nghiêm chỉnh công tác kiểm kê, kiểm soát, các nguyên tắc tập chung dân
24